|
|
Ömer TEKİN
Yeminli Mali Müşavir
tekinymm@hotmail.com
KİŞİSEL HARCAMALARIN ŞİRKETÇE
ÖDENMESİ HALİNDE BUNLARIN KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDER YAZILMASI
DOĞRU MU?
I-Giriş
Memleketimizde şirketleşme genelde vergisel kaygılarla yapılmıştır. Özellikle aile işletmeleri geçmiş yıllarda uygulanmakta olan hayat standardı vergisinden kurtulmak için eşler arasında, baba oğul arasında, kardeşler arasında ya da sadece şirket olabilmenin şartı olan ikinci kişiyi bulabilmek için, ikinci kişiye %1 hisse verilmiş gibi gösterilerek limited şirketler kurulmuştur.
Kurulan bu şirketler, ticaret kanunu ve vergi yasaları karşısında ayrı birer tüzel kişilik olarak kabul edilmekte beraber, şirket sahipleri, şirketlerinin aile şirketi olması hesabiyle bunları ayrı bir tüzel kişilik olarak görmemişlerdir. Bu şekilde gördükleri içinde şahsi giderlerini şirkete ödetmekte hiçbir beis görmemişlerdir.
Ancak şahsi ödemelerini şirkete ödettirmelerine, ticaret kanunu ve vergi yasası izin vermemektedir. Bu yüzdende bu tip giderler, muhasebede kanunen kabul edilmeyen gider yazılarak vergilendirilecek matraha ilave edilerek vergilendirilmektedir.
Bu yazımızda bu tip giderlerin
kanunen kabul edilmeyen gider yazılıp, matraha ilave edilmesinin doğru
olup olmayacağı hususu tartışılacaktır.
II- Kişisel Harcamaların Şirkete Ödettirilmesinin
Yasalar Karşısındaki Durumu
Bilindiği üzere anonim ve limited şirketler sermaye şirketlerinden olup, vergi yasaları bakımından kurumlar vergisine tabidir. Bu şirketlerin elde ettikleri tüm kazançlar kurum kazancıdır. Bunlar, bir takvim yılı içinde elde ettikleri kurum kazançları üzerinden vergiye tabi tutulmaktadırlar. Kurum kazancı ise, Gelir Vergisi Kanunun 38. maddesine göre ticari kazancın usulüne göre tespit edilmektedir. Bu kazanç tespit edilirken G.V.K.'nun 40. maddesindeki indirilecek giderler ve 41. maddesindeki gider kabul edilmeyen ödemeler dikkate alınmaktadır. Konumuzu ilgilendiren 40. maddenin 1. bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan giderlerin indirim konusu edileceği bildirilmiştir. Bu yüzden şirket ortaklarının şahsi giderlerinin indirim konusu yapılması yasaklanmıştır. Diğer taraftan 41. maddenin 1. bendinde de, teşebbüs sahibi ile eşinin ve çocuklarının işletmeden çektikleri paralar ve aynen aldıkları sair değerlerin indirim ve gider yazılamayacağı hükme bağlanmıştır. Bu yüzdende şahsi giderler veya çekişler gider ya da indirim konusu edilemeyecektir.
Vergi yasaları bakımından böyle bir yasak getirilmişken, ticaret kanunu yönünden de benzer bir yasaklama getirilmiş durumdadır. Ortakların şahsi giderlerinin şirket tarafından ödenmiş olması, ortak tarafından yapılmış bir çekiş olarak değerlendirilmesi gerekir. Ticaret kanununda da ortakların çekişlerinin faiziyle birlikte en kısa sürede geri ödenmesini emretmektedir. Ticaret kanunun 166. maddesinde bu konuyla ilgili düzenleme şöyledir: "Bir ortak şirketten ödünç aldığı veya şirket hesabına bir yerden tahsil eylediği parayı, aksi kararlaştırılmış olmadıkça, vade gününde veya mümkün olan en kısa zamanda tediye ve teslim etmeyecek olursa bu vadenin veya zamanın geçmesinden itibaren kanuni faizi dahi vermeye mecbur olur. " denilmektedir.
III- Kişisel Harcamaların Şirkete Ödettirilmesinde
Yapılan Uygulama
Yazımızın başında da belirttiğimiz üzere sermaye şirketi olarak bilinen özellikle limited şirketlerin bir çoğu aile şirketi şeklinde kurulmuş şirketlerdir. Bu şirketlerde ortaklar şirketi kendi kasası gibi görüp, zaman zaman şahsi giderlerini şirkete ödettirmekte hiçbir beis görmemektedirler.
Böyle bir durumda konu, muhasebede genelde nasıl ele alınmakta ve ne yapılmakta olduğunu örnek olay üzerinde anlattıktan sonra bir değerlendirmede bulunalım.
Örneğin, A limited şirketinin ortağı Ahmet Demir ailesiyle birlikte 10 günlük bir tatile gitmiş ve bu tatilde yaptığı 10.000+ 1.800YTL KDV'den oluşan harcamayı şirkete fatura ettirmiş olsun.
Böyle bir harcama şirkete fatura
edilmiş olsa da şirketin faaliyetiyle ilgili olmadığı açıktır. Bu
yüzdende şirkete gider yazılmaması gerekir. Ancak ödeme şirket tarafından
yapılmış olduğundan bunun muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla
genelde muhasebede aşağıdaki kayıt ve işlemler yapılmaktadır.
------------------------------------------------
/ ------------------------------------------------
770 Genel Yönetim
Giderleri
11.800
770.99 Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler
Kasa Hesabı
11.800
Ortak Ahmet Demir'in Şahsi giderlerinin kaydı
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Yukarıdaki kayıtta giderler, kanunen
kabul edilmeyen gider olarak değerlendirilip, KDV'leri de indirim konusu
edilemediğinden KDV dahil tüm giderler Kanunen Kabul edilmeyen gider olarak
Genel yönetim giderlerine kaydedilmiş durumdadır.
Şayet dönem sonunda, şirketin dönem ticari kazancı 100.000 YTL çıkmışsa geçici vergi döneminde veya kurumlar vergisi döneminde beyanname verirken Kanunen kabul edilmeyen 11.800 YTL' yi de ekleyerek 111.800 YTL mali kazanç üzerinden vergi hesaplanarak beyanname verilmektedir.
Uygulamada yapılan kayıt ve işlem
genelde yukarıdaki şekilde olmaktadır. Bu işlemde eksikler ve
yanlışlıklar yapılmaktadır. Şöyleki:
Ortak Ahmet Demir tarafından yapılan
şahsi harcama, şirketin faaliyetiyle ilgili olmadığından bunun şirkete
ödettirilmesi mümkün değildir. Ödettirilmişse ortak tarafından yapılan bir
çekiş olarak değerlendirilmesi gerekir. Ortak tarafından yapılan çekişlerin de
en kısa sürede faiziyle birlikte geri ödenmesi gerekir. Bu yukarıdaki ticaret
kanunun 166. maddesi gereğidir. Ayrıca 5520 sayılı yeni kurumlar vergisinin
kanunun 13. maddesinde ortakların ödünç para alması vermesi konularının
transfer fiyatlandırılması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı kapsamına
girmektedir. Bu yüzden de şirket kaynaklarının ortaklarca kullanılması halinde
emsal faizle, faiz tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir.
Bütün bu yasal düzenlemeler dikkate
alındığında, yukarıdaki yevmiye maddesi yanlış ve eksik olduğu görülmektedir.
Çünkü; Şahsi harcama
ödemelerinin ortak tarafından bir çekiş olarak kabul edildiğinde, ticaret
kanununa göre bunun en kısa sürede faiziyle birlikte şirkete geri ödenmesi
gerekmektedir. Yukarıdaki Yevmiye kaydında şirket ortağını borçlandıran bir
madde bulunmamaktadır. Tam aksine şirket kaynağını azaltan bir işlem olan gider
maddesi yazılmıştır. Örneğimizde, 770- Genel yönetim gideri yazılarak
şirket kaynağının azaltılmasına neden olunmuştur. Ticaret kanunu buna izin
vermemektedir.
Diğer taraftan hem ticaret kanunu
hem de kurumlar vergisi kanunu şirket kaynağının ortaklar tarafından
kullanılması halinde, buna emsal faiz üzerinden faiz tahakkuk ettirilerek
ödenmesini istemektedir.
IV- Yapılması Gereken İşlem
Şirket ortaklarına şahsi
harcamalarına ait bir fatura şirket adına düzenlenmiş olsa da gider
yazılmamalıdır. Ancak ödeme şirket tarafından yapılmış olduğunda ise şirket
ortağının borcunu göstermek maksadıyla aşağıdaki kayıt yapılmalıdır. Yukarıdaki
örneğimizde Ahmet Demir'in 11.800 YTL tatil harcamasının kaydını yapalım.
---------------------------------------------
/ ---------------------------------------------------
131 Ortaklardan
Alacaklar
11.800
Ahmet Demir
100 Kasa
Hesabı
11.800
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Yukarıdaki madde de fatura gider
yazılmamıştır. Ancak ödeme şirket tarafından yapıldığından ortak
borçlandırılmıştır.
Şirketin kaynağı kullanılmış
olduğundan, ticaret kanununa ve kurumlar vergisi kanuna göre, paranın
kullanıldığı süre dikkate alınarak emsal faiz oranıyla ayrıca faiz tahakkuk
ettirilmesi gerekir. Yapılan hesaplama sonu yukarıdaki örnek çekişe
tahakkuk ettirilen faizin 2.000 YTL olduğunu varsayalım bunun yevmiye kaydı da
aşağıdaki gibi olabilir.
------------------------------------------ /
--------------------------------------------------------
131 Ortaklardan
Alacaklar
2.000
Ahmet Demir
642 Faiz
Gelirleri
2.000
-------------------------------------------------------------------------------------------------
V- Sonuç
Şirket ortaklarının şahsi
harcamaları şirket adına fatura edilmiş olsa bile, bunların gider yazılması hem
ticaret kanuna hem de vergi yasalarına göre mümkün değildir. Bunların kanunen
kabul edilmeyen gider yazılıp dönem kazancına ilave edilerek beyan edilmesi,
vergi yasalarına göre vergi ziyaının önüne geçilmiş olmakla birlikte, gider
yazılması şirket kaynaklarının azalmasına neden olduğundan ticaret kanuna göre
bu mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenlerle bu tür ödemelerin gider yazılmaması
gerekir.
Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz
...............................
:. Net'ten Brüt'e, Brüt'ten...
...............................
