MALİ REHBERLER

 PRATİK BİLGİLER

 İŞÇİLİK MALİYETLERİ

 TASLAKLAR

 GÜNCEL KALANLAR

 BÜLTENLERİMİZ

 MAKALELER

 YARGI KARARLARI

 KANUN HÜKMÜNDE K.

 BAKANLAR KURULU K.

 KANUNLAR

 TEMEL KANUNLAR

 TÜZÜKLER

 YÖNETMELİKLER

 TEBLİĞLER

 SİRKÜLERLER

 MUKTEZALAR

 SGK GENELGELERİ

 VERGİ TAKVİMİ

 BEYANNEME SÜRELERİ

Yüksek Planlama Kurulu     

03 Temmuz 2007 Tarihli Resmi Gazete

Sayı: 26571

Yüksek Planlama Kurulundan:

Tarih         : 15/6/2007

Karar No  : 2007/33

Konu         : Orta Vadeli Mali Plan.

Yüksek Planlama Kurulunca;

Maliye Bakanlığının 13/6/2007 tarih ve 11606 sayılı yazısı dikkate alınarak; Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ekli “Orta Vadeli Mali Plan (2008-2010)”ın kabulüne, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 16. maddesine göre karar verilmiştir.

ORTA VADELİ MALİ PLAN

(2008 - 2010)

GİRİŞ

Kamu gelir, harcama ve borçlanma politikalarının birbirleriyle uyumlu olarak oluşturulması ve uygulanması, ekonomik programların kararlı bir şekilde yürütülmesi, mali disiplinin tesis edilerek kararlılıkla sürdürülmesi ve kamu sektöründe yapısal önlemlerin alınması sonucunda son yıllarda Türkiye’de ekonomik ve mali istikrar sağlanmıştır.

Bütçe politikasının uygulamasında sağlanan etkinlik sayesinde, merkezi yönetim bütçe giderlerinin gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYİH) oranı azaltılmış, kamu harcamalarının kalitesi artırılmış, faiz giderlerinin bütçe üzerindeki baskısı hafifletilmiş, program hedefleriyle uyumlu faiz dışı fazla sağlanarak bütçe açığı belirgin bir şekilde düşürülmüş ve buna bağlı olarak kamu kesimi borçlanma gereği ve kamu net borç stokunun GSYİH’ye oranında dikkate değer bir düşüş sağlanmıştır.

Ekonomide ve kamu maliyesinde kaydedilen iyileşmenin sürdürülmesi, gerekli yapısal önlemlerin alınması suretiyle etkili ve esnek bir kamu sektörünün oluşturulmasına bağlıdır. Bu çerçevede, son yıllarda önemli reform projeleri uygulamaya konulmuştur.

Uygulamaya konulan önemli kamu mali yönetim reform girişimlerinin başında gelen 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile bütçe hazırlık süreci güçlendirilmiş, çok yıllı bütçelemeye geçilmiş, mali saydamlık ve hesap verebilirliği artırmak üzere kamu idarelerince faaliyet raporu hazırlanması uygulamasına başlanmış, kamuda bütçe sınıflandırması ve muhasebe sisteminde birlik sağlanmıştır.

Ayrıca, kamu idarelerinde mali hizmetler birimleri (strateji geliştirme birimleri) kurularak, idarelerin mali yönetim ve kontrol fonksiyonlarını etkili bir şekilde yürütebilmeleri için gerekli idari kapasite oluşturulmuştur. Merkezi uyumlaştırma fonksiyonu kapsamında, idarelerin mali yönetim, kontrol ve iç denetim uygulamalarının standartlara uygun bir şekilde icra edebilmelerini sağlamak üzere gerekli mevzuat düzenlemeleri yapılmış ve idarelere eğitim verilmiştir.

2006 yılından itibaren ülkemizde uygulanmaya başlanan çok yıllı bütçeleme sistemi, kamu mali yönetiminde öngörülebilirliğin artırılmasında ve saydamlık ilkesinin güçlendirilmesinde önemli katkılar sağlamaktadır. Çok yıllı bütçeleme sisteminin etkinliği, idarelerin stratejik planlama ve performans esaslı bütçelemeye geçişlerinin tamamlanmasıyla artacaktır.

Çok yıllı bütçelemenin başarılı bir şekilde sürdürülmesi, bütçe uygulamalarında kamu idareleri arasında gerekli işbirliği ve eşgüdümün sağlıklı bir şekilde yürütülmesine bağlı bulunmaktadır. Bütün kamu idareleri, önceki dönemlerde olduğu gibi 2008-2010 yıllarını kapsayan çok yıllı bütçe döneminde de aynı anlayışla hareket edeceklerdir.

Orta Vadeli Program ve Orta Vadeli Mali Plana dayalı olarak hazırlanacak 2008-2010 yılları merkezi yönetim bütçesi, mali disiplin anlayışını göz ardı etmeksizin kaynakların belirlenmiş temel politika öncelikleri doğrultusunda dağıtılmasını, kamu harcamalarının kalitesinin artırılmasını ve bu suretle halkın hayat standardının yükseltilmesini sağlayacaktır.

Bu dönemde, ekonomide sürdürülebilir büyüme ortamının devam ettirilmesi ve ekonomik istikrarın güçlendirilmesi hedeflenirken, makroekonomik göstergelerdeki iyileşmenin süreceği tahmin edilmektedir. Ayrıca, Avrupa Birliği ile yapılacak tam üyeliğe ilişkin müzakere sürecinde Birlik müktesebatına uyum çalışmalarında önemli bir mesafenin alınması ve buna bağlı olarak doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında artış eğiliminin devam etmesi beklenmektedir.

Mali Plan döneminde, kamu mali yönetimi ve kontrol alanında Avrupa Birliği müktesebatına uyumu sağlamak üzere yürütülmekte olan reform çalışmaları tamamlanacak ve 5018 sayılı Kanunun öngördüğü yeni kamu mali yönetimi ve kontrol sisteminin etkin bir şekilde uygulanması için gerekli önlemler alınacaktır.

             Bilindiği üzere, 5018 sayılı Kanunun öngördüğü yeni bütçe sistemi çerçevesinde, çok yıllı bütçe hazırlık süreci Bakanlar Kurulunun temel politika öncelikleri ile hedef ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklükleri içeren Orta Vadeli Programı kabul etmesiyle başlamaktadır.

             Bütçe hazırlık sürecini ve çok yıllı bütçeleme anlayışını yönlendiren ikinci önemli belge ise, Orta Vadeli Programla uyumlu olmak üzere, gelecek üç yıla ilişkin toplam gelir ve gider tahminleriyle birlikte hedef açık ve borçlanma durumu ile kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarını içeren ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak Yüksek Planlama Kurulu tarafından karara bağlanan Orta Vadeli Mali Plandır.

             2008-2010 merkezi yönetim bütçesinin hazırlığına esas teşkil edecek temel makroekonomik göstergeler, gelir ve gider tahminleri, hedef açık ve borçlanma durumu ile genel ve özel bütçeli idarelerin ödenek teklif tavanlarına bu Mali Planın izleyen bölümlerinde yer verilmiştir.

             Kamu idareleri Orta Vadeli Program ile Orta Vadeli Mali Planda yer alan politika önceliklerini, makroekonomik göstergeleri ve ödenek tavanlarını esas almak suretiyle, çok yıllı bütçeleme anlayışına uygun olarak kendi kurumsal önceliklerini saptayacaklar ve bütçe tekliflerini 2008, 2009 ve 2010 yılları için hazırlayacaklardır.

             I. BÜTÇE HAZIRLIKLARI SIRASINDA DİKKATE ALINACAK MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER

             Bütçe ödenek teklif tavanlarının belirlenmesinde, Orta Vadeli Programda öngörülen ve Tablo 1’de yer alan makroekonomik göstergeler esas alınmıştır. Kamu idareleri de, 2008, 2009 ve 2010 yıllarına ilişkin bütçe ödenek tekliflerini hazırlarken söz konusu makroekonomik göstergeleri dikkate alacaklardır.

Tablo 1- Temel Makroekonomik Göstergeler

  Kaynak : Orta Vadeli Program 2008-2010

             II. MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI

             A. Bütçe Giderlerini Etkileyebilecek Temel Politikalar

             2008-2010 döneminde izlenecek makro politikalar, hedefler ve öncelikler Orta Vadeli Programda belirlenmiştir.

             Anılan dönemde esas alınacak temel önceliklerden birisi, 5018 sayılı Kanunun etkin bir şekilde uygulanmasının sağlanmasıdır. Kamu idarelerinin, söz konusu Kanunun bütçe hazırlık ve uygulama süreçleri ile iç kontrol alanında idarelere verdiği yeni görev ve sorumlulukları gereğince yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla, yeterli idari kapasiteye kavuşturulmalarına yönelik olarak başlatılan çalışmalar yoğunlaştırılarak sürdürülecek ve iç denetim sisteminin genel yönetim kapsamındaki tüm kamu idarelerinde etkin bir şekilde uygulamaya konulması için gerekli önlemler alınacaktır.

             2006 yılı başından itibaren uygulanmaya başlanan yeni kamu mali yönetimi ve kontrol sisteminin etkin bir şekilde işlemesi açısından önemli rolü olan Strateji Geliştirme Birimlerinin tüm fonksiyonları ile birlikte faaliyet göstermesi için gerekli personel ve donanıma sahip olmaları sağlanacak ve bunlara yönelik eğitim çalışmalarına devam edilecektir.

             Etkin bir kamu mali yönetimi, giderlerin iyi bir şekilde önceliklendirilmesini ve kaynakların bu önceliklere göre tahsisini esas almalıdır. 2008-2010 yıllarını kapsayan dönemde, çok yıllı bütçeleme anlayışının uygulanmasında elde edilen tecrübeler de göz önüne alınarak kaynak tahsisinde etkinliğin artırılması hususu, temel önceliklerden birisi olmaya devam edecektir.

             Bu kapsamda, kamu idarelerinin karar verme süreçlerini güçlendirmek, mali saydamlık ve hesap verilebilirliği artırmak amacıyla devam etmekte olan stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme çalışmaları yaygınlaştırılacaktır.

             Ayrıca, 2008-2010 döneminde, kamu mali yapısındaki iyileşmeye paralel olarak eğitim, sağlık, Ar-Ge ve sosyal nitelikli harcamalara daha fazla önem verilerek, toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesi, beşeri sermayenin niteliklerinin geliştirilmesi, gelir dağılımının iyileştirilmesi, yoksullukla mücadele ve bölgesel gelişmişlik farklılıklarının azaltılması konularında iyileştirmeler sağlanması yönünde politikalar uygulanmaya devam edilecektir.

             Mali Plan döneminde, Ulusal Tarım Stratejisi Belgesi (2006-2010) ile 5488 sayılı Tarım Kanunu çerçevesinde, alan ve ürün temelinde farklılaştırılarak üretimde etkinliğin sağlanması amacıyla tarımsal desteklemeler devam edecektir.

             Yatırımların ve istihdamın teşvik edilmesi amacıyla Hazinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların gerçek veya tüzel kişilere bedelsiz irtifak hakkı tesis edilmesi veya bedelsiz kullanma izni verilmesi işlemlerine bu Mali Plan döneminde de devam edilecektir.

             5018 sayılı Kanun uyarınca, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin nakit esaslı bütçe istatistiklerinin ve mali raporlarının tahakkuk esaslı olarak Avrupa Hesap Sistemi (ESA 95) ve IMF İstatistik El Kitabı (GFSM 2001) kriterlerine uygun şekilde üretilmesi ve raporlanması sağlanacaktır.

             B. Ödenek Tavanları

             5018 sayılı Kanunun 2 nci maddesi gereğince, söz konusu Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelere ait ödenek teklif tavanlarına bu Mali Planda yer verilmiş olup, anılan Kanun’a ekli (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumlar kapsama alınmamıştır.

             1. Ekonomik Sınıflandırma Bazında Merkezi Yönetim Bütçe Ödenek Teklif Tavanları

             Orta Vadeli Program ve Orta Vadeli Mali Planda yer alan politika öncelikleri ve makroekonomik göstergelere dayanılarak ekonomik sınıflandırma bazında belirlenen merkezi yönetim bütçe ödenek teklif tavanları Tablo 2’de yer almaktadır.

             Bütçe giderleri tahmin edilirken, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 2008 yılından itibaren yürürlüğe gireceği, kamu personel reformunun Mali Plan döneminde uygulamaya konulacağı, Devlet memurları ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerin sağlık giderlerinin ilgili kurum bütçelerinden karşılanmaya devam edileceği ve kamu personeline mali imkanlar ve program hedefleriyle uyumlu maaş ve ücret artışı sağlanacağı varsayılmıştır.

             Diğer taraftan, faiz giderlerinin tahmininde 2006 Mayıs ve Haziran aylarında ulusal ve uluslararası para piyasalarındaki dalgalanmaların faiz giderlerine olan muhtemel etkileri de dikkate alınmıştır.

Tablo 2- Ekonomik Sınıflandırma Bazında Bütçe Ödenek Teklif Tavanları

             2008-2010 döneminde, merkezi yönetim bütçe giderlerinin GSYİH’ye oranının azalan bir seyir izlemesi ve 2008, 2009 ila 2010 yıllarında sırasıyla yüzde 31.4, yüzde 28.8 ve yüzde 27.4 olarak gerçekleşmesi öngörülmüştür.

             Benzer bir düşüş eğilimi faiz hariç bütçe giderlerinde de görülecektir. Aynı şekilde, faiz giderlerinin de bu dönemde azalma eğilimi göstererek 2010 yılında GSYİH’ye oranının yüzde 5.4’e düşeceği tahmin edilmektedir. Böylece, faiz giderlerinin bütçe üzerindeki baskısı önemli ölçüde azalacak ve bütçe esnekliği artacaktır.

             Faiz dışı bütçe giderleri içinde mal ve hizmet alım giderleri ile cari transferlerin GSYİH’ye oranında düşüş olması, diğer giderlerin GSYİH’ye oranının ise aynı düzeyde kalması öngörülmektedir.

Tablo 3- Merkezi Yönetim Bütçe Giderlerinin GSYİH’ye Oranı (%)

             2. Kurumsal Ödenek Teklif Tavanları

             Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerin 2008, 2009 ve 2010 yıllarına ilişkin ödenek teklif tavanları ekli tablolarda yer almaktadır.

             5018 sayılı Kanunun (I) ve (II) sayılı cetvellerinde yer alan kurumlara ilişkin ödenek teklif tavanları belirlenirken, Orta Vadeli Programda tespit edilen politika öncelikleri ile makroekonomik göstergeler, ulusal ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler, söz konusu idarelerin geçmiş yıl giderlerinde görülen artış eğilimi ile yürüttükleri önemli faaliyet ve projeler esas alınmıştır.

             III. MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GELİR TAHMİNLERİ

             A. Bütçe Gelirlerini Etkileyebilecek Temel Politikalar

             2008-2010 döneminde izlenecek kamu gelir politikası hedef ve öncelikleri Orta Vadeli Programda yer verilmiştir. Bu çerçevede;

             Vergi kanunlarında yer alan istisna, muafiyet ve vergi indirimi hükümleri, ekonomik ve sosyal politikalar çerçevesinde yeniden değerlendirilerek vergi mevzuatı sadeleştirilecektir.

             Özel girişimcilerin uzun vadeli planlama yapmalarını sağlamak ve öngörülebilirliği artırmak amacıyla vergi politikalarında istikrar esas olacaktır.

             Doğrudan sermaye yatırımlarının ülkeye girişinin hızlandırılmasına, istihdam ve ihracatın arttırılmasına, yüksek katma değerli ürün kapasitesinin geliştirilerek ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulmasına yönelik vergi politikalarına devam edilecektir.

             Kayıt dışı ekonominin azaltılması, vergi yükünün tabana yayılarak kayıtlı mükellefler üzerindeki yükün zaman içinde düşürülmesi ve bu suretle vergi gelirleri performansının artırılması amacıyla, 2008-2010 döneminde de kayıt dışı ekonomiye karşı yürütülen mücadele yoğun bir şekilde sürdürülecektir.

             Ekonomi içinde haksız rekabete yol açan kayıt dışılıkla etkin mücadele sonucunda oluşacak kaynaklar, öncelikle istihdam üzerindeki mali yüklerin düşürülmesi amacıyla yapılacak vergi indirimleri nedeniyle oluşacak gelir kaybının telafisinde kullanılacaktır.

             Kamu finansman dengesi de göz önünde bulundurularak mali aracılık faaliyetleri üzerindeki vergi yükünün düşürülmesine yönelik çalışmalara devam edilecektir.

             Türk vergi sisteminin Avrupa Birliği vergi sistemine uyumuna ilişkin çalışmalar tamamlanacak; ülkemizle dış ticareti bulunan ve henüz çifte vergiyi önleme anlaşması imzalanmamış olan ülkelerle çifte vergiyi önleme anlaşmaları imzalanması çalışmaları sürdürülecektir.

             Vergi mükelleflerine, elektronik ortamda verilen hizmetlerin kapsamı ve erişilebilirliği artırılacak, bu amaçla e-beyanname verme zorunluluğunun kapsamı genişletilecektir.

             Mükellef ihtiyaçlarına cevap vermek üzere, telefon aracılığı ile hizmet verecek Vergi İletişim Merkezi kurulması planlanmaktadır.

             Büyük mükelleflere yönelik hizmetlerin tek bir merkezden sunulması amacıyla kurulan Büyük Mükellefler Vergi Dairesinin geliştirilmesi sağlanacaktır.

             Vergisini tam olarak ve zamanında ödemeyenleri tespit etmek, süresinde ödenmeyen vergi ve cezaların cebren tahsilini sağlamak için borç takip ve değerlendirme sistemi kurulacak ve bu sistem için gerekli teknolojik yatırımlar yapılacaktır.

             Vergi Dairelerinin Tam Otomasyonu Projesi (VEDOP) mal müdürlükleri de dahil tüm vergi dairelerine yaygınlaştırılarak VEDOP’lu vergi dairesi sayısının 1.034’e çıkarılması planlanmaktadır.

             Hazineye ait ve bir kamu hizmetine tahsisli olmayan taşınmazların, izlenmekte olan ekonomi politikası çerçevesinde ekonomiye kazandırılması ve bütçeye kaynak sağlamak üzere etkin bir şekilde değerlendirilmesine kararlılıkla devam edilecektir.

             B. Merkezi Yönetim Bütçe Gelirlerinin Tahmini

             Merkezi yönetim bütçe gelirleri tahmin edilirken, Orta Vadeli Programda yer alan makroekonomik göstergeler ile gelir politikalarının bütçe gelirlerine etkileri, ulusal ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler ve gelirlerin geçmiş yıllarda gösterdiği eğilim hesaba katılmıştır.

Tablo 4- Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri

             2008-2010 yıllarını kapsayan dönemde, merkezi yönetim bütçe gelirlerinin GSYİH’ye oranı düşme eğilimi gösterecektir. Bu çerçevede, merkezi yönetim bütçe gelirlerinin (red ve iadeler hariç) 2010 yılı sonunda yüzde 27.1 olması öngörülmektedir.

Tablo 5- Merkezi Yönetim Bütçe Gelirlerinin GSYİH’ye Oranı (%)