20 Mart 2007

Şaban KÜÇÜK

Maliye Bakanlığı

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Stratejik Yönetim ve Planlama Daire Başkanı

skucuk@maliye.gov.tr

KAMU YÖNETİMİNDE PERFORMANS AÇIĞI

Türk kamu yönetiminin yeniden yapılandırılması çalışmalarında kamu yönetimindeki başarısızlığın dört temel açığa yol açtığı sonucuna varılmıştır. Bunlar; stratejik açık, bütçe açığı, performans açığı ve güven açığıdır. Uzun vadeli stratejik bakış açısının eksikliğinin verimsizliğe ve kaynakları kötü kullanmaya neden olduğu bunun da bütçe açığına yol açtığı, kamu idarelerince sunulan mal ve hizmetlerin halkın beklentilerine cevap veremeyerek performans açığına yol açtığı, kamu yönetimindeki verimsizliğin yozlaşma ve yolsuzluklara yol açarak halkın yönetime güvenini eriterek güven açığına neden olduğu ifade edilmektedir.

Türk kamu yönetimi ve kamu mali yönetimi alanında yaşanan gelişmeler sonucunda kamu mali yönetim sisteminde bir reforma aşağıdaki nedenlerle ihtiyaç duyulmuştur:

• Mali yönetim sisteminin ve bütçe kapsamının dar olması, bütçe hakkının konsolide bütçe ile sınırlı kalması
• Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerini kapsayan tek bir mali yönetim ve kontrol sisteminin oluşturulamamış olması
• Bütçe dışı harcamaların artması (fon, özel hesap, döner sermaye gibi uygulamalar)
• Kalkınma planı ve programlar ile bütçeler arasındaki bağın kopmuş olması
• Kamu kaynaklarının etkin kullanılmaması sadece mevzuata uygunluğun esas alınması
• Sayıştay denetimi kapsamı dışında kalan idare ve harcamaların artmış olması
• Uluslararası standartlara uygun bir iç denetim sisteminin oluşturulamamış olması
• Bütçe kod yapısı ve muhasebe sisteminin yetersizliği ve yönetim bilgi sisteminin eksikliği
• Harcama sürecinin katı ön kontrole tabi olması
• Harcama sürecinde yetki-sorumluluk dengesinin iyi kurulamamış olması
• Bütçe hazırlama, uygulama ve kontrol sürecinde idarelere yeterli inisiyatifin tanınmamış olması
• Bütüncül bir mali yapının olmaması ve bütçe uygulamalarında yıl içi ödenek eklemeleriyle mali disiplinin bozulması
• Çağdaş yönetim ve kamu mali yönetim anlayışında hakim olan; stratejik planlama, çok yıllı bütçeleme, performans esaslı bütçeleme, hesap verebilirlik, mali saydamlık ilkelerinin sistemde yer almaması

Geleneksel kamu mali yönetimi anlayışımızda aşağıdaki unsurlar ön plana çıkmıştır.

• Merkezi planlama
• Merkezi yönetim ve merkezi kontrol anlayışı
• Mevzuat odaklı-kurallar
• Girdi odaklılık
• Hata aramaya odaklı, usulsüzlük ve yolsuzluğu araştıran bir denetim anlayışı

Yeni yönetim anlayışında ise aşağıdaki unsurlar ön plana çıkmaktadır.

• Katılımcılık ve paylaşımcılık
• İyi yönetişim
• Şeffaflık ve hesap verebilirlik
• Stratejik planlama ve performans esasına dayanan mali yönetim
• Gelecek odaklılık, kurumsal gelecek tasarımı
• Sonuç ve hedef odaklılık
• Yerel ve yerinden yönetim ağırlıklılık
• Yatay organizasyon yapısını ve yetki devrini öngören bir yönetim anlayışı

Kamu sektörü reformu kapsamında da “Kamu Harcama Yönetimi: Bütçe Reformu” yapılması öngörülmüştür. Reformun bir ayağı da kamu kurumlarında politika oluşturma kapasitesinin güçlendirilmesi ve bu çerçevede stratejik planlamanın hayata geçirilmesi olmuştur. Aşağıda ifade edilen kavramlar stratejik planlama çerçevesinde kamu mali yönetim sistemimizde yerini bulacaktır.

• Yönetim Sorumluluğu Modeli
• Kaynakların Etkili, Ekonomik ve Verimli Kullanımı
• Stratejik Planlama
• Performansa Dayalı Bütçeleme
• Çok Yıllı Bütçeleme
• Hesap Verebilirlik
• Mali Saydamlık
• Tahakkuk Esaslı Muhasebe
• İç Kontrol Sistemi
• Etkin İç Denetim
• Geniş Kapsamlı Dış Denetim

PERFORMANS AÇIĞINI GİDERMEK İÇİN STRATEJİK PLANLAMA

Türkiye’de kamu kuruluşlarının içinde bulundukları mali ve yönetsel sorunlar dikkate alındığında, kamu kuruluşlarının önümüzdeki dönemde planlı hizmet üretme, belirlenen politikaları somut iş programlarına ve bütçelere dayandırma ve uygulamayı etkili bir şekilde izlemelerinin önemi artmaktadır. Katılımcı ve esnek bir planlama yaklaşımı olarak, kuruluşların mevcut durum, misyon ve temel ilkelerinden hareketle geleceğe dair bir vizyon oluşturmaları, bu vizyona uygun hedefler saptamaları ve ölçülebilir göstergeler geliştirerek, başarıyı izlemeleri ve değerlendirmeleri sürecini ifade eden stratejik planlama, söz konusu faaliyetlerin kuruluşlar tarafından yürütülmesinde, temel bir araç olarak gündeme gelmektedir. Ancak yeni sisteme uyum noktasında kurumların içinde bulundukları kurumsal kültür, insan kaynakları ve teknik kapasiteden kaynaklanan ciddi sorunların varlığı da bir gerçektir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamuda stratejik planlama uygulamasının yasal altyapısı da oluşturulmuştur. Kanunun 3 üncü maddesinde, stratejik plan; kamu idarelerinin orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını içeren plan olarak tanımlanmaktadır.

Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde kamu idarelerinin; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmaları, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamaları, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmeleri ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlamaları, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmaları zorunluluğu getirilmiştir.

Sonuç olarak kamuda stratejik yönetim yaklaşımının benimsenmesi, iyi yönetişim açısından önemli bir adımdır. Stratejik yönetim bağlamında oluşturulan stratejiler, kamuda planlama, yönetme ve istenilen yönde sonuç alma açısından yararlar sağlamaktadır. Ayrıca benimsenen stratejiler, kurumun çevre içinde kendini nasıl konumlandıracağı sorusuna da ışık tutmakta, kurum seviyesinde başarı faktörlerinin veya kritik konuların belirlenmesini beraberinde getirmektedir. Kurumlar, benimsedikleri stratejiler aracılığı ile kurumun güçlerini bu amaçlar etrafında toplayabilmekte, çevre ile olan ilişkilerini düzenleme şansına sahip olabilmekte, çevredeki değişimleri takip edebilmekte, kurum üzerinde var olan olumsuz etkilerin zamanında fark edilmesine fırsat bulmakta, karmaşık ve dinamik bir çevrede kurumun faaliyet sahalarının belirlenmesi söz konusu olabilmektedir.

Kamu açısından Stratejik Planlamanın beraberinde getireceği faydalar ise aşağıda belirtildiği gibi özetlenebilir.

• Plan-program-bütçe ilişkisinin güçlendirilmesine yardımcı olacaktır.
• Kamuda etkin bir yönetim ve harcama sisteminin kurulmasında başlangıç noktasını oluşturacaktır.
• Kuruluşların belirli bir hedefe yönelik olmayan kısa vadeli ve anlık işlerde yoğunlaşmaları yerine, orta vadeli ve somut hedeflere dayalı planlama anlayışına sahip olmalarını sağlayacaktır.
• Vizyon değerlendirmesi ile sürekli gelişme, yeni gelişmelere göre kendini yenileme, hizmet kalitesi, etkinliği ve çeşitliliğinin artırılması anlayışını getirecektir.
• Performans göstergelerinin oluşturulması zorunluluğu nedeniyle kuruluşların her türlü planlama ve uygulama faaliyetlerini etkinlik, yerindelik, katılımcılık, şeffaflık ve hesap verme sorumluluğu ilkeleri doğrultusunda şekillendirmesini sağlayacaktır.
• Süreçlere entegre olmuş bir şekilde denetim ve izlemeyi kolaylaştıracaktır.
• Sistematik veri toplama ve sonuçları analiz etme alışkanlığını kazandıracaktır.
• Kuruluşlarda katılımcı yönetimi (yönetişim) geliştirecektir.

...............................

:. Alohaber, Anında Haber

:. Yararlı Dosyalar (xls)

:. Ücretsiz Programlarımız

:. Ücretsiz Programlar

...............................

© www.alomaliye.com

Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz