12 Mart 2007

Sabri Arpaç

Yeminli Mali Müşavir

sabriarpacymm@gmail.com

2006 YILINDA UYGULANACAK YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASININ HESAPLANMASI

I- GENEL AÇIKLAMA

Yatırım indirimi istisnasından yararlanmayı tercih eden mükellefler ve kazançlarına uygulanacak vergi oranının, yatırım indirimi uygulamasının, özel hesap dönemi kullanan mükelleflerle ilgili açıklamaların yer aldığı 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Sirküleri/3 (1)  yayımlanmıştı. Bu kez Gelir Vergisi Sirküleri/60 (2)  yayımlanarak uygulanacak vergi nispeti ile ilgili hususlar açıklığa kavuşturulmuştur. Konuyla ilgili olarak www.saymm.com.tr  adresinde “Bülten 7”de gerekli açıklamalar bulunmaktadır. Aşağıda 2006 yılı gelirlerine uygulanacak yatırım indirimi ve uygulanacak tarife ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir.

II- YASAL DÜZENLEME

Bilindiği gibi, 5479 sayılı Kanun (3)’un 2. maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun "Ticari ve Zirai Kazançlarda Yatırım İndirimi İstisnası" başlıklı 19. maddesi yürürlükten kaldırılmış, 3. maddesi ile de Gelir Vergisi Kanunu’na geçici 69. madde eklenmiştir.

Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 69. madde hükmü aşağıdaki gibidir:

“Geçici Madde 69- Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri; 31.12.2005 tarihi itibariyle mevcut olup, 2005 yılı kazançlarından indiremedikleri yatırım indirimi istisnası tutarları ile;

a) 24.04.2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında, Gelir Vergisi Kanunu’nun 09.04.2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmadan önceki ek 1, 2, 3, 4, 5 ve 6. maddeleri çerçevesinde başlanılmış yatırımları için belge kapsamında 01.01.2006 tarihinden sonra yapacakları yatırımları,

b) Gelir Vergisi Kanunu’nun mülga 19. maddesi kapsamında 01.01.2006 tarihinden önce başlanan yatırımlarla ilgili olarak, yatırımla iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edip bu tarihten sonra yapılan yatırımları, nedeniyle, 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplayacakları yatırım indirimi istisnası tutarlarını, yine bu tarihteki mevzuat hükümleri (vergi oranına ilişkin hükümler dahil) çerçevesinde sadece 2006, 2007 ve 2008 yıllarına ait kazançlarından indirebilirler.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”

Bu hüküm, 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yayım tarihi olan 08.04.2006 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

III- YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASINDAN YARARLANMAYI TERCİH EDEN MÜKELLEFLER

Gelir Vergisi Kanunu’na 5479 sayılı Kanun’la eklenen geçici 69. madde kapsamında yatırım indirimi istisnasından yararlanılıp yararlanılmaması mükelleflerin isteklerine bırakılmıştır. Mükellefler bu tercihlerini 2006, 2007 ve 2008 yıllarının tamamı için kullanabilecekleri gibi bu yılların herhangi biri için de kullanabileceklerdir. Ancak mükelleflerin kendi istekleriyle yararlanmadıkları yatırım indirimi istisnası tutarlarının yatırım indirimi uygulamasının tercih edildiği yıllarda indirim konusu yapılması mümkün değildir. Kazanç yetersizliği nedeniyle indirimi fiilen mümkün olmayan kısmın ise müteakip dönemlerde indirilebileceği tabiidir.

Diğer taraftan, 2006 yılı kazançlarının vergilendirilmesinde, yatırım indirimi istisnasından yararlanmak isteyen mükelleflerin 2006 yılının ikinci geçici vergilendirme dönemine ilişkin beyannamenin verileceği tarihe (14.08.2006) kadar tercihlerini belirlemeleri gerekmektedir. 2006 yılı birinci geçici vergilendirme dönemi itibariyle yatırım indirimi istisnasından yararlanan mükelleflerin, ikinci geçici vergilendirme döneminde bu istisnadan yararlanmamayı tercih etmeleri halinde, birinci geçici vergilendirme dönemine ilişkin olarak herhangi bir işlem yapmalarına gerek bulunmamaktadır.

2007 ve 2008 yıllarında ise mükelleflerin tercihlerini ilk geçici vergilendirme dönemine ilişkin beyannamenin verileceği tarihe kadar belirlemeleri gerekmektedir.

Mükelleflerin, yapmış oldukları bu tercihlerden yıllık beyanname döneminde vazgeçmelerine imkan bulunmamaktadır.

IV- YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASI

A- DEVREDEN YATIRIM İNDİRİMİ

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, 31.12.2005 tarihi itibariyle mevcut olup, 2005 yılı kazançlarından indiremedikleri devreden yatırım indirimi istisnası tutarlarını, endeksleme uygulamasına tabi tutulmuş değerleri ile dikkate alarak; 2006, 2007 ve 2008 yıllarında elde ettikleri kazançlarından indirebileceklerdir.

B- 01.01.2006 TARİHİNDEN SONRA YAPILACAK YATIRIMLAR İÇİN YATIRIM İNDİRİMİ HESAPLANMASI

1- 24.04.2003 Tarihinden Önce Yapılan Müracaatlara İstinaden Düzenlenen Teşvik Belgeleri Kapsamında Yapılan Yatırımlar

Mükellefler, söz konusu yatırım teşvik belgeleri kapsamında, Gelir Vergisi Kanunu’nun 4842 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmadan önceki Ek 1-6. maddeleri çerçevesinde başlanılmış yatırımları için, belge kapsamında 01.01.2006 tarihinden sonra yapacakları yatırım harcamaları dolayısıyla 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplayacakları yatırım indirimi istisnası tutarlarını; 2006, 2007 ve 2008 yıllarında elde ettikleri kazançlarından indirebileceklerdir. İndirim konusu yapılamayan tutarların müteakip yıllarda endekslemeye tabi tutulacağı tabiidir.

2- Gelir Vergisi Kanunu’nun Mülga 19. Maddesi Kapsamında 01.01.2006 Tarihinden Önce Başlanılan Yatırımlar

Gelir Vergisi Kanunu’nun mülga 19. maddesi kapsamında 01.01.2006 tarihinden önce yatırıma başladığını belgeleyen mükellefler, komple ya da entegre tesisler gibi tamamlanması belli bir süreci gerektiren yatırımlar ile ilgili ve bu yatırımlarla iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edip bu tarihten sonra yapılan yatırım harcamaları için, 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde hesaplayacakları yatırım indirimi istisnası tutarlarını; 2006, 2007 ve 2008 yıllarında elde ettikleri kazançlarından indirebileceklerdir.

Buna göre mükelleflerce, yatırım kapsamında ithal edilecek mallar için 01.01.2006 tarihinden önce akreditif açtırılması, yatırım büyüklüğü ile ilgili olarak altyapı hazırlıklarının tamamlanmış olması, mal ve hizmet üretim yeri olarak bina inşaatına başlanılması, yatırımların gerçekleşme durumu hakkında Organize Sanayi Bölgelerinde Bölge Yöneticiliğine, diğer bölgelerde Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüklerine bilgi verilmiş olması gibi haller bu tarihten önce yatırıma başlanmış olduğunu tevsik eden işlemler olarak kabul edilecektir.

İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz eden iktisadi kıymetler, bir işletmede belli bir fonksiyon etrafında birleşerek üretimde bulunan veya üretime herhangi bir aşamada bir değer kazandıracak nitelikteki bir fonksiyonu birbirini tamamlayarak yerine getiren iktisadi kıymetler topluluğudur.

V- YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAYAN MÜKELLEFLERİN KAZANÇLARINA UYGULANACAK VERGİ ORANI

Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 69. maddesi kapsamında (2006, 2007 ve 2008 yılları için) yatırım indirimi uygulayan gelir vergisi mükellefleri, 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan vergi tarifesini; kurumlar vergisi mükellefleri ise mülga 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 25. maddesinde yer alan % 30 kurumlar vergisi oranını, indirimin uygulandığı yıl kazançlarına uygulamak suretiyle anılan yıllara ait gelir veya kurumlar vergilerini hesaplayacaklardır.

2006 veya 2007 yıllarında Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 69. maddesi kapsamında yararlanılabilecek yatırım indirimi istisnası tutarı bulunmayan veya bulunmakla birlikte bu yıllarda tercihlerini yatırım indirimi uygulamama yönünde kullanan mükelleflerin, 2008 yılında yatırım indirimi uygulamaları halinde, geçmiş söz konusu yıllar için herhangi bir işlem yapılmayacaktır.

Nitekim, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yayınlamış olduğu yukarıda tarih ve sayısı yazılı Gelir Vergisi Sirküleri/60’da; Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 69. maddesinde yer alan düzenleme çerçevesinde yatırım indiriminden yararlanacak olan gelir vergisi mükellefleri, 01.01.2006-31.12.2006 vergilendirme dönemine ilişkin beyan ettikleri kazançları üzerinden, Gelir Vergisi Kanunu’nun 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan gelir vergisi tarifesi üzerinden vergilendirilecekleri açıklanmıştır.

Buna göre, beyana tabi geliri sadece ticari ve/veya zirai kazançtan oluşan ve yatırım indiriminden yararlanmak isteyen mükellefler için, Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin 38 no.lu Vergiye Tabi Gelir (Matrah) satırına aktarılan tutarın tamamına, 31.12.2005 tarihinde geçerli olan gelir vergisi tarifesi uygulanmak suretiyle yıllık gelir vergisi hesaplanacaktır.

Beyannamede yer alan gelirin, yatırım indiriminden yararlanılan ticari ve/eya zirai kazanç yanında diğer gelir unsurlarını da içermesi durumunda ise, vergiye tabi toplam matraha 31.12.2005 tarihinde geçerli olan gelir vergisi tarifesi uygulanarak hesaplanacak vergiden, ticari ve/veya zirai kazançların toplam gelir içindeki oranı dikkate alınarak yatırım indiriminden yararlanılan kazanca isabet eden kısım bulunacaktır.

Öte yandan, vergiye tabi toplam gelire (matrah) bu kez 2006 yılı tarifesi uygulanarak hesaplanacak vergiden, diğer gelirlerin toplam gelir içindeki oranı dikkate alınarak, diğer gelirlere isabet eden kısım hesaplanacak,  bulunan bu tutar ile yatırım indiriminden yararlanılan kazanca ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde hesaplanan vergi tutarı toplanacak olup, bu tutar gelir vergisi beyannamesinin  “39 no.lu Hesaplanan Gelir Vergisi” satırına aktarılacaktır.

Söz konusu hesaplamalar, beyannamenin dışında yapılarak sonuçlar beyannameye taşınacaktır. Konu ile ilgili bir örnek verilmiştir. Örneği biraz daha detaylandırarak açıklamalarımızı sürdürelim.

Örnek 1:

Mükellef (A)’nın 2006 vergilendirme dönemine ilişkin gelirleri aşağıdaki gibidir:

Yatırım indiriminden yararlanılan ticari kazanca ilişkin vergi payının hesaplanması:

31.12.2005 tarihinde geçerli olan tarifeye göre 900.000 YTL’nin hesaplanan gelir vergisi;

Ticari Kazancın Toplam Matrah İçerisindeki Payı = Ticari Kazanç/Toplam Gelir

= 350.000/900.000 = 0,3888 oranı bulunur.

Ticari Kazanca İsabet Eden Vergi = 353,520 x 0,3888= 137.448.57 YTL

Diğer gelirlere ilişkin vergi payının hesaplanması:

2006 yılında geçerli olan tarifeye göre 900,000 YTL’nin hesaplanan gelir vergisi;

Diğer Gelirlerin Toplam Matrah İçerisindeki Payı = Diğer Gelirler/Toplam Gelir

          = 550.000/900.000 = 0,6111 oranı bulunur.

Diğer Gelirlere İsabet Eden Vergi = 310,190 x 0,6111= 189,757 YTL

Yıllık gelir vergisi beyannamesinin “39 nolu Hesaplanan Gelir Vergisi” satırına aktarılacak tutar = 327.202,57 YTL (137.448,57 + 189.757) olacaktır.

VI- ÖZEL HESAP DÖNEMİ KULLANAN MÜKELLEFLER

Vergi Usul Kanunu’nun 174. maddesine göre, kendisine özel hesap dönemi tayin edilen mükelleflerin ticari ve zirai kazançları, hesap döneminin kapandığı takvim yılının kazancı sayılmaktadır.

Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 69. maddesinde yer alan; "31.12.2005 tarihi itibariyle mevcut olup, 2005 yılı kazançlarından indiremedikleri yatırım indirimi istisnası tutarları" hükmündeki “31.12.2005” tarihi, özel hesap dönemine tabi mükellefler için de geçerlidir. Buna göre, özel hesap dönemi tayin olunan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri 2006, 2007 ve 2008 yıllarında sona eren özel hesap dönemlerinde Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 69. maddesi kapsamında yatırım indirimi uygulayabileceklerdir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 19. maddesi 5479 sayılı Kanun’la 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere 06.04.2006 tarihinde yürürlükten kaldırıldığından, 2005 yılında başlayıp 2006 yılında sona eren özel hesap dönemine tabi kurumlar vergisi mükelleflerinin, 31.12.2005 tarihine kadar yapmış oldukları harcamaları üzerinden hesapladıkları yatırım indirimi istisnası tutarları ile daha önceki dönemlerden devreden yatırım indirimi istisnası tutarları toplamını, 2005 yılında başlayıp 31.12.2005 tarihine kadar olan döneme ait kazançlarından indirebilmeleri; bu indirime rağmen artan tutar bulunması halinde artan kısmı, 01.01.2006 – (2006 yılı içinde biten) özel hesap döneminin bitiş tarihi arasındaki dönem kazançlarından ve/veya 2007 ve 2008 yılı kazançlarından (% 30 kurumlar vergisi oranını dikkate almak suretiyle) indirilebilmeleri mümkün bulunmaktadır.

2005 yılında başlayıp 2006 yılında sona eren özel hesap dönemine tabi söz konusu mükelleflerin, 31.12.2005 tarihine kadar yapmış oldukları harcamaları üzerinden hesapladıkları yatırım indirimi istisnası tutarları ile daha önceki dönemlerden devreden yatırım indirimi istisnası tutarları toplamının, 2005 yılında başlayıp 31.12.2005 tarihine kadar olan döneme ait kazançlarından indiriminden sonra, artan tutar bulunmaması halinde, 2006 yılı içinde biten özel hesap dönemine ait kazancın tamamına 5520 sayılı Kanun’(4)un geçici 1. maddesinin 6 numaralı fıkrasına göre belirlenen kurumlar vergisi oranının uygulanacağı tabiidir.

2005 yılında başlayıp 2006 yılında biten özel hesap dönemine ait kazancın, 31.12.2005 tarihine kadar olan dönem ile bu tarihten sonraki döneme ait kısmı; özel hesap dönemine ait toplam kazanç tutarının 12’ye bölünmesi sonucu bulunan tutarın, kıst dönemdeki ay sayısıyla çarpılması suretiyle belirlenecektir. Ödenecek vergi de yukarıdaki örneğe uygun olarak hesap edilecektir.

DİPNOTLAR

(1) 07.08.2006 tarih ve KVK-3/2006-3/Yatırım İndirimi -2 sayılı

(2) 20.03.2007 tarih ve GVK-60/2007-4 Gelir Vergisi Sirküleri /60  

(3) 08.04.2006 tarih ve 26133 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır

(4) 21.06.2006 tarih ve 26205 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

...............................

:. Alohaber, Anında Haber

:. Yararlı Programlar

:. Yararlı Dosyalar (xls)

:. Kurumlar Vergisi Prog.

:. İş Kanunu Programı

:. Kıdem-İhbar Programı

:. Net'ten Brüt'e, Brüt'ten...

...............................

© www.alomaliye.com

Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz