|
|
GELİR VERGİSİ KANUNU’NDA TRANSFER FİYATLANDIRMASI
20 Ağustos 2007
YASEMİN TAŞKIN
Doktora Öğrencisi
GELİR VERGİSİ KANUNU’NDA TRANSFER FİYATLANDIRMASI
GİRİŞ
5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13. maddesinde düzenlenmiş bulunan “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı” müessesesi ile kurumların transfer fiyatlandırması yoluyla karlarını düşük göstermelerinin önüne geçilmeye çalışılmıştır.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 41. maddesine ek yapılarak “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı” bu kanunda da uygulama alanı bulmuştur.
Çalışmada Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan değişikliğin açıklaması yapılarak transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı gelir vergisi yönünden açıklanmaya çalışılacaktır.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 41. Maddesinde Yapılan Değişiklik;
Gelir Vergisi Kanunu’nun 41. maddesinde 5615 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle yapılan değişiklikle “Gider Kabul Edilmeyen Ödemeler” e yeni bir bent eklenmiştir. Eklenen 5 numaralı bent 01.01.2007 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 04.04.2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yapılan değişikle Gelir Vergisi Kanunu’nda transfer fiyatlandırması kapsamında yeralan unsurlar açıklanarak, bu amaçla yapılacak faaliyetlerde Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13. maddesi hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
41. madde de Transfer Fiyatlandırması sayılacak işlemler ve sayılmayacak işlemler şekilde bir ayrıma gidilerek söz konusu maddesinin ilk dört bendin transfer fiyatlandırması kapsamında olmadığı kabul edilmiştir. 5. bentte açıklanmış bulunan işlemlerin ise transfer fiyatlandırması olarak kabul edileceği açıklanmıştır.
Transfer Fiyatlandırması olarak kabul edilmeyen işlemler;
“ 1. Teşebbüs sahibi ile eşinin ve çocuklarının işletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları sair değerler (Aynen alınan değerler emsal bedeli ile değerlenerek teşebbüs sahibinin çektiklerine ilave olunur.)
2. Teşebbüs sahibinin kendisine, eşine, küçük çocuklarına işletmeden ödenen aylıklar, ücretler, ikramiyeler, komisyonlar ve tazminatlar;
3. Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye için yürütülecek faizler;
4. Teşebbüs sahibinin, eşinin ve küçük çocuklarının işletmede cari hesap veya diğer şekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler”
Transfer Fiyatlandırması Olarak Kabul Edilen İşlemler;
“5. (5615 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle eklenen bent Yürürlük; 1/1/2007 tarihinden geçerli olmak üzere 04.04.2007) Bu fıkranın 1 ilâ 4 numaralı bentlerinde yazılı olan işlemler hariç olmak üzere, teşebbüs sahibinin, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen bedel veya fiyatlar üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunması halinde, emsallere uygun bedel veya fiyatlar ile teşebbüs sahibince uygulanmış bedel veya fiyat arasındaki işletme aleyhine oluşan farklar işletmeden çekilmiş sayılır.
Teşebbüs sahibinin eşi, üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil yansoy ve kayın hısımları ile doğrudan veya dolaylı ortağı bulunduğu şirketler, bu şirketlerin ortakları, bu şirketlerin idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından kontrolü altında bulunan diğer şirketler ilişkili kişi sayılır.
Bu bent uygulamasında, imalat ve inşaat, kiralama ve kiraya verme, ödünç para alınması veya verilmesi, ücret, ikramiye ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler, her hâl ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.
İşletmeden çekilmiş sayılan farklar, ilişkili kişi tarafından beyan edilmiş gelir veya kurumlar vergisi matrahının hesabında dikkate alınmış ise ilişkili kişinin vergilendirme işlemleri buna göre düzeltilir. İlişkili kişiler ve bu kişilerle yapılan işlemler hakkında bu maddede yer almayan hususlar bakımından, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesi hükmü uygulanır.”
Madde metnine göre; Teşebbüs sahibinin, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak belirlenmiş bedel ya da fiyatlar üzerinden mal, hizmet alımı ya da satımında bulunması, imalat veya inşaat işleminde bulunması, kiralama veya kiraya verme işlemlerinde bulunması, ödünç para alıp ya da vermesi, ücret, ikramiye ve benzeri ödemeleri yapması transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı olarak kabul edilmiştir. Bu şekilde yapılmış işlemler sonucunda işletme aleyhine oluşmuş farkların işletmeden çekilmiş sayılacağı kabul edilmiştir. Ticari kazancın tespitinde bu değerler kanunen kabul edilmeyen gider olarak ticari kazanca eklenecektir.
Ayrıca Kurumlar Vergisinde geçerli olan düzeltme hükümleri Gelir Vergisi için de geçerli olup, bu değerler ilişkili kişi tarafından beyan edilmiş ise Gelir ve Kurumlar Vergisinin hesabında yeralmış ise; mükerrer vergilemeyi önlemek için ilişkili kişinin vergilendirme işlemlerinde gerekli düzeltmeye gidilecektir. (1)
Anılan şirketlerin anonim, limited, kollektif, komandit şirket ya da adi ortaklık biçiminde kurulmuş olması şeklinde bir ayrım yapılmamıştır. Teşebbüs sahibi ilişkili kişilerle emsallere uygun fiyat ve bedeller kullanarak, mal ya da hizmet alım satımı veya mal ve hizmet alım ve satımı olarak değerlendirilen işlemleri yaparsa bu durumda örtülü kazanç dağıtımı olarak kabul edilmeyecek ve bu madde hükümleri uygulanmayacaktır. (2)
SONUÇ
Kurumlar Vergisi Kanununun 13. maddesi hükümlerinde yer alan açıklamalara Gelir Vergisi Kanunu’nda atıf yapılarak bu madde hükmünün uygulanacağı belirtilmiştir.
Gider Kabul Edilmeyen Ödemeler olarak düzenlenmiş 41. madde de ilk dört bentte yer alan hükümlerin transfer fiyatlandırması olarak kabul edilmeyeceği, beşinci bentte transfer fiyatlandırması uygulanacağı ifade edilmiştir. Bu nedenle transfer fiyatlandırması yoluyla işletme aleyhine oluşmuş farklar işletmeden çekilmiş sayılarak, kanunen kabul edilmeyen gider olarak ticari kazanca eklenecektir.
Ticari kazancın tespitinde gider olarak kabul edilmeyen ödemeler olarak düzenlenmiş hükümlerde yer alan “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı” ticari kazanca ait bir düzenleme olarak kabul edilmiştir. Gelir Vergisi kanununda sayılan 7 gelir unsurundan biri olan ticari kazanç dışında diğer gelir unsurları için transfer fiyatlandırması uygulanmayacaktır.
KAYNAKÇA
(1) Mustafa Tan, Gelir Vergisinde Transfer Fiyatlandırması Uygulanacak, Dünya, 19.04.2007.
(2) İbrahim Güler, Gelir Vergisi Kanunu’unda Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı, E- Yaklaşım, Temmuz 2007, Sayı: 48.
- Gelir Vergisi Kanunu
- Kurumlar Vergisi Kanunu
...............................
...............................
Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz