ABD ve AVRUPA BİRLİĞİ (AB) MORTGAGE UYGULAMALARI

Bir gayrımenkul rehni olan mortgage, mülk satın alırken alınan krediye karşılık olarak verilen bir teminattır. Dünyada mortgage uygulamalarına bakıldığında, her ülkenin kendi şartlarına uygun bir model geliştirdiğini görüyoruz. Bu makalede, konut mortgage’ı konusunda ABD ile AB arasındaki temel bazı farklılık ve benzerlikler üzerinde durulacaktır. Temel farklı yönler şunlardır:

Tarihsel olarak bakıldığında AB mortgage uygulamaları ABD’nden önce gelmektedir. Mesela, Danimarka ve Almanya’daki mortgage sürecine bakıldığında 1800’lü yıllara kadar geriye gidilebilmektedir. ABD’de mortgage uygulamaları daha çok 1900’lü yıllardan itibaren kurumsallaşmaya başlamıştır.
ABD’nde yüksek hacimde bir devlet desteği hakimken (GSEs), AB’de bu yoktur. Örneğin, Fannie Mae, Freddie Mac, Ginnie Mac gibi devlet destekli kuruluşlar ABD mortgage piyasalarında çok etkili ve yetkili birimler olarak faaliyet göstermekte ve ikincil piyasaların gelişmesine olağanüstü katkıda bulunmaktadırlar. Diğer taraftan, FHA ve VA gibi devlet kurumları da uygun görülen mortgageları (conforming loans) sigortalayarak bu marketlere destek olmaktadırlar. AB’de devlet desteği bu anlamda yoktur. Daha çok piyasa şartları çerçevesinde arz talep dengesine ulaşılmaktadır.
ABD’nde mortgage piyasaları çok yüksek oranda standardize olduğundan seküritizasyon piyasaları çok hızlı gelişmiştir. AB’de bu standardizasyon sağlanamamış ve ikincil piyasalar özellikle seküritizasyon ve yapılandırılmış finans enstrümanları çok gelişememiştir.
ABD mortgage piyasaları fonlama açısından da AB ülkelerinden farklıdır. Örneğin, bilanço-dışı menkul kıymetleştirme (off-sheet securitization) ABD’de çok yaygın iken AB’de bilanço-içi menkul kıymetleştirme (on-sheet securitization) daha yaygındır. Bunun nedenleri arasında standardizasyon farklılığı ve devlet desteğinin olup olmaması sayılabilir. Bilanço dışı menkul kıymetleştirmede riskler genel anlamda mortgage’a yatırım yapana intikal etmektedir.
ABD mortgage piyasalarında otomasyon çok gelişmişken, AB piyasalarında bu yeterli düzeyde olmamıştır. Örneğin, Fair Isaac, Experian vb gibi kredi değerleme kuruluşları ABD’de çok önemli fonksiyonlar icra etmektedir.
ABD’de konut sahipliği oranları AB’den ortalama olarak daha yüksektir. Bu oranlar sırasıyla % 65 ve % 50 civarındadır.

Benzerliklerine bakılacak olursa:

Hem ABD hem AB mortgage marketleri kurumsallaşmıştır. Başka bir ifadeyle, konut finansman sistemi kayıt altında ve süreklilik arz etmektedir.
Her iki tarafta da hem birincil hem ikincil piyasalar gelişmiştir. Başka bir ifadeyle, sermaye piyasalarından kaynak temin etme boyutları genel olarak benzeşmektedir. Mesela, ABD mortgage’a dayalı menkul kıymetlerle (MBSs) sermaye piyasasından fonlama yaparken, AB modeli, mortgage tahvilleri (covered bonds/mortgage backed bonds) ile beslenmektedir. Ancak sermaye piyasalarından kaynak temini ortak yön olarak karşımıza çıkmaktadır.
Hem ABD hem AB mortgage piyasalarında emanetçi kurumlar olarak da adlandırılan mevduat toplayan bankaların yanı sıra mortage bankaları da faaliyettedirler. Ancak mortgage bankacılığı içerik olarak bazı farklılıklar gösterebilmektedir.
Her iki tarafta da vade, faiz oranı, peşinat konusunda çok ciddi farklar yoktur. Ancak ABD’de son yıllarda özellikle peşinat konusunda çok ciddi esnemeler olmuş ve subprime mortgage krizi patlak vermiştir.

Özetle, hem ABD hem AB mortgage piyasaları Venn Diyagramında olduğu gibi bazı açılardan örtüşmekte ve bazı boyutlardan ayrışmaktadır. Ancak, kurumsallaşma ve sermaye piyasalarından kaynak temini en temel ortak yönlerdir. Standardizasyon, otomasyon, devlet desteği ve seküritizasyon gibi alanlar ise en temel farklılıklar olarak ortaya çıkmaktadır.

Hakkımızda	e-Posta
Açılış Sayfam Yap
Ücretsiz e-Posta Üyeliği

...........................................

:. Alohaber, Anında Haber

...........................................

:. Yararlı Dosyalar (xls)

...........................................

:. Ücretsiz Programlar

...........................................

Web Site Hit Counters