|
|
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ VE KADIN İŞÇİNİN EVLİLİK NEDENİYLE KIDEM TAZMİNATINA HAK KAZANIMI UYGULAMASI KALKACAK MI? 
08 Mart 2008
Cumhur Sinan Özdemir
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
İş Müfettişi -Ankara
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ VE KADIN İŞÇİNİN EVLİLİK NEDENİYLE KIDEM TAZMİNATINA HAK KAZANIMI UYGULAMASI KALKACAK MI?
1857 yılında New York'lu dokuma işçisi kadınların eşitsizliklere ve ayrımcılığa karşı sürdürdüğü mücadele ile başlayan süreçte 8 Mart, tüm dünya kadınlarının kutladığı uluslararası bir güne dönüşmüştür.
Kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olmak yolunda verdiği savaşın temsili başlangıcı 8 Mart 1857 yılında ABD'nin New York kentinde başlamıştır. Konfeksiyon ve tekstil fabrikalarında çalışan 40.000 işçinin çalışma koşullarına ve düşük ücrete karşı başlattığı grev sırasında çıkan yangında çoğu kadın 129 işçi ölmüştür. 1910 yılında Danimarka'nın Kopenhag kentinde toplanan 2. Enternasyonale bağlı kadınlar toplantısında, Almanya Sosyal Demokrat Parti önderlerinden Clara Zetkin, bu yangında yaşamını yitiren 129 kadın işçi anısına 8 Mart gününün Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak kutlanmasını önermiş, kadın hakları hareketini, özellikle oy hakkını onurlandırmayı amaçlayan Kadınlar Günü Önerisi oy birliği ile kabul edilmiştir.
1975 yılında Dünya Kadınlar Yılını İlan eden Birleşmiş Milletler Örgütü, 16 Aralık 1977 tarihinde 8 Mart'ın tüm kadınlar için Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanmasını kararlaştırmış, kadınlara eşit hakların verilmesinin dünya barışını güçlendireceği kabul edilmiştir.
8 Mart, dünyada kadınların özgürleşme mücadelesinin kutlandığı ve güncel taleplerinin ifade edildiği bir gün haline gelmiştir.
Kadın işçinin evlilik nedeniyle kıdem tazminatına hak kazanımı uygulamasının ne zaman kalkacağı yönünde özellikle bayan okuyucular çok sayıda e-mail göndermektedir.
4857 Sayılı İş Kanunu'nun 120 ve geçici 6.maddesi gereği “Kıdem tazminatı için bir kıdem tazminatı fonu kurulur. Kıdem tazminatı fonuna ilişkin Kanunun yürürlüğe gireceği tarihe kadar işçilerin kıdemleri için 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hükümlerine göre kıdem tazminatı hakları saklıdır”. 1475 Sayılı İş Kanunu'nun, 14. maddesi, kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını belirtmiştir. 14. madde hükmüne göre “ ...kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi... hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren iş sözleşmesinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için aynı oran üzerinden ödeme yapılır”
hükmünü içeren yasal düzenlemede bir değişiklik olmamıştır.
Diğer bir ifadeyle; Kadın işçiler evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde iş sözleşmesini kendi arzulan ile sona erdirebilirler. İşe başladığı tarihten itibaren iş sözleşmesinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence kadın işçilere 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir düzenlemesi halen yürürlüktedir. Sosyal Güvenlik (Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası) Yasasında kıdem tazminat uygulamasına son verecek bir düzenleme yoktur ancak basına yansıdığı şekliyle istihdam paketi taslağına göre kıdem tazminat fonu uygulamasına geçilecektir. Yine basına yansıdığı şekliyle evlendikten sonra 1 yıl içinde kendi isteği ile işinden ayrılanlara verilen kıdem tazminatı uygulaması kaldırılacaktır.
Sonuç:
Kadın işçinin evlilik nedeniyle kıdem tazminatına hak kazanımı uygulamasında bir değişiklik yoktur. Okuyucu e-maillerinden anlaşıldığı üzere uygulamaya son verildiği yönündeki işverenlik beyanları gerçeği yansıtmamaktadır.
Evlenen kadın işçiye müracaatı halinde kıdem tazminatını ödemeyen işveren hakkında kadın işçiler doğrudan İş Mahkemesine müracaat edebilecekleri gibi, idari yönden incelenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına veya Bölge Müdürlüklerine şikayette bulunabilirler.
Yasal bir değişiklik olduğu zaman getirilen düzenlemeler ayrı bir yazı konusu olacaktır.
Kanaatimce ülke gerçeklerine uygun çalışma yaşamının en iyi düzenlemelerinden biri olan, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen; "kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde kendi arzusu ile iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanacağı" hükmünün tüm çalışan kadın işçiler tarafından bilinmesi hak kayıplarının önlenmesi açısından önemlidir.
Ülkemizde kadınların işgücüne katılımı, gerek kendileri gerekse aile ve toplumsal kalkınma için önemli olduğu kabul edilmekle birlikte düşüktür ve yıllara göre sürekli bir azalma göstermektedir. Kadın ve istihdam ilişkisi tüm yönleri ile kamuoyu gündemine getirilmelidir.
Kadınların yaratıcı gücünü ve yeteneğini hayatın her alanında hissetmeyen toplumların gelişemediği ve kalkınamadığı bilinen bir gerçektir.
Dünya Kadınlar Gününüz kutlu olsun.
YAZARIN KİTAPLARI
...............................
...............................
Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz