YATIRIM FONU PORTFÖY İŞLETMECİLİĞİ FAALİYETLERİ BSMV’YE TABİ Mİ?

Yatırım fonları, tasarruf sahiplerinin birikimlerini çeşitli para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan rizikoları dağıtılmış portföylerde işleten finansal aracı kuruluşlardır. Dünyada ‘kolektif yatırım kuruluşları’ adıyla da anılan yatırım fonları, çeşitli yatırım araçlarından oluşan portföylere yatırım yapıp riski dağıtarak ve büyük hacimli işlemleri yoluyla finans piyasasında işlem maliyetlerini düşürerek yatırımcılara çeşitli avantajlar sağlamaktadır.

Türkiye’de 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre sermaye piyasası kurumları arasında sayılan yatırım fonları yine bu kanuna tabi olarak faaliyet göstermektedir. Yatırım fonları katılım belgesi sahiplerinden topladığı paraları, sermaye piyasası araçları, gayrimenkul, altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacıyla kurulmaktadır. Bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri, sosyal sigorta kurumları, OYAK ve özel emeklilik kuruluşları tarafından yatırım fonları kurulup yönetilebilmektedir.

Yatırım fonları, fonu kurarak yöneten veya sadece yöneten “fon kurucusu/fon yöneticisi”, katılım belgesi sahiplerinin birikimlerinden oluşan “fon malvarlığı” ve bu malvarlığının saklandığı “saklamacı kuruluş”tan oluşmaktadır. Yasal düzenleme gereği, yatırım fonlarının tüzel kişiliği bulunmamakta; ancak fonun malvarlığı kurucunun malvarlığından ayrı tutulmaktadır. Buna göre, yatırım fonu kurucusu, fonu, yatırım fonu katılma belgesi sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil edip, yönetmekte veya yönetimini denetlemektedir. Ayrıca yine sermaye piyasası düzenlemeleri ile yatırım fonlarının malvarlığının rehnedilemeyeceği, teminat gösterilemeyeceği ve üçüncü şahıslar tarafından haczedilemeyeceği belirlenmiş bulunmaktadır.

Menkul kıymet yatırım fonları portföylerini hisse senedi/tahvil/bono alım-satımı, repo/ters repo işlemleri gibi para ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yaparak işletmektedir. Türk vergi mevzuatında, finansal işlemler (para ve sermaye piyasası işlemleri) 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun içerisinde düzenlenmiş bulunan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) kapsamında vergilendirilmektedir. Anılan kanunun 28’inci maddesine göre;

- Banka ve sigorta şirketlerinin Finansal Kiralama Kanunu’na göre yaptıkları işlemler hariç olmak üzere, her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar ile,

- Bankerler ve banker addolunanların yaptıkları banka muamele ve hizmetleri dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar, BSMV’ye tabi bulunmaktadır.

Yani, banka ve sigorta şirketlerinin finansal kiralama hariç tüm işlemleri ile diğer kişi ve kurumlarının yukarıdaki madde kapsamındaki finansal işlemleri BSMV’nin konusuna girmektedir. Ancak bu verginin doğuşu için şu iki unsurun bir arada gerçekleşmesi gerekir:

i. Banka, sigorta şirketleri veya bankerlerce her ne şekilde olursa olsun, BSMV kapsamında bir finansal işlem yapılmış olması ve bundan dolayı,

ii. Kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben bir para alınmış bulunulması.

Dolayısıyla, BSMV Kanunu kapsamında finansal bir işlem yapılmış olmakla beraber karşılığında lehe bir para alınmış değilse, vergiyi doğuran olay meydana gelmeyecektir. Yine banka, sigorta şirketi veya banker lehine bir para alınmış fakat bu para bir işlem yapılmadan elde edilmişse vergiden söz edilemeyecektir.

Bu itibarla, sadece kendi katılımcıları için ve onların hesabına menkul kıymetlere yatırım yapan ve tüzel kişilikleri bulunmayan menkul kıymet yatırım fonlarının, portföy işletmeciliği faaliyetleri sonucunda lehe bir para kalmadığı sürece BSMV mükellefiyetinden bahsedilemeyecektir.

Not: Bu çalışmada yer alan görüşler yazara aittir; hiçbir kişi ve kurumun görüşlerini yansıtmaz.

Hakkımızda	e-Posta
Açılış Sayfam Yap
Ücretsiz e-Posta Üyeliği

...........................................

:. Alohaber, Anında Haber

...........................................

:. Yararlı Dosyalar (xls)

...........................................

:. Ücretsiz Programlar

...........................................

Hit Counters