|
|
SİGORTALILARIN YENİ GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU ÖNCESİ ASKERLİK BORÇLANMALARI 
16 Nisan 2008
H. Hakan KIVANÇ
SMMM
Mali Hukuk Uzmanı
Öğretim Görevlisi
SİGORTALILARIN YENİ GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU ÖNCESİ ASKERLİK BORÇLANMALARI
I. GİRİŞ
01.01.2007 tarihinde yürürlüğe girmesi beklenen Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu önce 01.07.2007 tarihine daha sonra da 2008 yılına ertelenmiştir. Neticede söz konusu yasanın bu haftalarda meclisten geçmesi beklenmektedir. Yürürlük tarihi ise şimdilik 01.10.2008 tarihi olarak açıklanmıştır.
2007 yılında söz konusu yasa yürürlüğe girmeden önce hizmet borçlanmalarına ilişkin yaptığımız hatırlatmaları (1) tekrarlamakta fayda gördüğümüzden yazımızın konusunu bu hatırlatmalar oluşturacaktır.
II. SİGORTALILARIN ASKERLİK BORÇLANMALARI
Askerlik borçlanması, er/erbaş olarak silah altında veya yedek subay okulunda geçen hizmet sürelerinin Kanun’daki şartlara uygun olarak borçlanılmak suretiyle sigortalılık ve/veya fiili hizmet süresine eklenmesidir.
Askerlik borçlanması talebi sigortalının kendisi tarafından yapılacağı gibi ölümü halinde hak sahipleri eş ve çocukları tarafından da yapılabilir.
1. Bağ-Kur Sigortalılarının Askerlik Borçlanmaları
1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu’ndaki askerlik borçlanması, kanunun Ek 9. maddesinde düzenlenmiştir;
“Ek Madde 9 – (Ek: 14/3/1985 - 3165/21 md.)
(Değişik birinci cümle: 24/7/2003-4956/36 md.) Bu Kanun ile 2926 sayılı Kanun ve bu kanunlarda değişiklik yapan kanunlara göre sigortalı olanlar, askerlikte er olarak geçen hizmet süreleri ile yedek subay okulunda geçen sürelerinin tamamını borçlanabilirler. Ölümü halinde sigortalı olanların hak sahipleri de borçlanma talebinde bulunabilirler.
(Değişik : 24/8/2000 -KHK- 619/27 md.; İptal: Ana.Mah.nin 26/10/2000 tarih ve E.:2000/61, K.:2000/34 sayılı Kararı ile; Değişik : 24/7/2003-4956/36 md.) Borçlanma primleri sigortalının talep tarihinde bulunduğu basamağın prim tutarları üzerinden hesaplanır ve tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde ödenir. Borçlanma primleri süresi içinde ve tam olarak ödenmezse borçlanma geçersiz sayılır.
Bu Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde sigortalılığın başlangıç tarihi borçlandırılan süre kadar geriye götürülür.”
Askerlik borçlanmasında bulunmak isteyen Bağ-Kur’a tabi sigortalılar, yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girene kadar bulundukları gelir basamaklarının %20’si oranında bir bedel ödeyeceklerdir.
Bağ-Kur sigortalılarının askerlik borçlanmalarını kısmi olarak yapmaları mümkün değildir, yani askerlik sürelerinin tamamını borçlanarak ödemek durumundadırlar.
Konuyu şu örnekle açalım:
10. basamaktaki Bağ-Kur’a tabi Ahmet Bey 30.06.2008 tarihine kadar askerlik borçlanması yaparsa, askerlik görevini yaptığı her ay için 10. basamağın gelir tutarı olan 656,06-YTL ’nin %20 si üzerinden 131,22-YTL ödeme yapacaktır. Sigortalının 15 ay askerlik yaptığını düşünürsek; 15 x 131,22 = 1.968,30-YTL ödeme yapacaktır.
Yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girdikten sonra ise, askerlik borçlanma tutarının asgari ücrete göre hesaplanması ve borçlanma oranının da yüzde 20’den yüzde 32’ye (2) çıkacak olmasından dolayı sigortalı şahsın ödeyeceği tutar daha fazla olacaktır.
Ahmet Bey, yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girdikten sonra yapacağı askerlik borçlanmasının her bir ayı için en az, 608,40 x %32 = 194,69-YTL ödeme yapması gerekecektir. (3) Sigortalının 15 aylık askerlik süresine göre ödeyeceği toplam bedel, 15 x 194,69 = 2.920,35-YTL olacaktır.
Ahmet Bey yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girdikten sonra, 15 aylık askerlik borçlanması için 952,05-YTL fazla bedel ödemek durumunda kalacaktır.
Bağ-Kur sigortalılarının bulundukları basamak sayıları ne kadar düşükse, yeni genel sağlık sigortası kanunu öncesi borçlanma maliyeti avantajları o kadar yüksek olacaktır.
Ancak, 15. basamak ve 15. basamağın üstünde bulunan Bağ-Kur sigortaları yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girdikten sonra daha düşük bedel ile askerlik hizmet borçlanmalarını ödeyebileceklerdir.
2. SSK Sigortalılarının Askerlik Borçlanmaları
SSK’ya tabi sigortalıların askerlik borçlanmasına ilişkin hükümler ise, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 60. maddesinde düzenlenmiştir.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 60/F maddesinde;
“Bu Kanun’a göre sigortalı olarak tescil edilmiş bulunanların, er olarak silah altında veya Yedek Subay Okulu’nda geçen sürelerinin tamamı veya bir kısmı, kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları halinde ve bu Kanun’un 78. maddesi ile belirlenen prime esas kazancın alt sınırının talep tarihindeki tutarı üzerinden hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerini tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılır, altı ay içinde primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmaz. Ancak Kanunla kurulmuş bulunan diğer sosyal güvenlik kuruluşları mevzuatına göre sigortalı veya iştirakçi olanlar hakkında yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz. Sigortalıların grev ve lokavtta geçen süreleri, grev ve lokavtın sona ermesinden itibaren altı ay içinde kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları halinde ve bu Kanun’un 78. maddesi ile belirlenen prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında olmak suretiyle, talep tarihindeki tutarı üzerinden hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılır. Borçlandırılan sürenin karşılığı olan gün sayısı sigortalının prim ödeme gün sayısına katılır. Bu Kanun’a göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür.”
denilmiştir.
SSK’ya tabi sigortalıların askerlik borçlanmaları da, asgari ücretin %20’si olarak hesaplamaya konu edilmektedir. SSK’lı sigortalılar yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girene kadar; 608,40-YTL olan asgari ücretin %20’si üzerinden, günlüğünü 4,06-YTL ve aylığı da 4,06 x 30 = 121,80-YTL olarak askerlik borçlanmalarını ödeyebileceklerdir.
SSK sigortalıları askerlik borçlanmalarını kısmi olarak borçlanabilmektedirler, yani ihtiyaçları kadar askerlik gününü borçlanarak hizmetlerine katmaları mümkündür.
5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41. Maddesi gereğince, askerlik borçlanma bedeli en az asgari ücretin yüzde 32’si tutarında olacaktır.
Konuyu şu örnekle açalım:
SSK’ya tabi Bekir Bey, 30.06.2008 tarihine kadar askerlik borçlanması yaparsa, her ay için asgari ücret tutarı olan 608,40-YTL ’nin %20 si üzerinden 121,68-YTL ödeme yapacaktır. Sigortalının 15 ay askerlik yaptığını düşünürsek; 15 x 121,68 = 1.825,20-YTL ödeme yapacaktır.
Bekir Bey, yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girdikten sonra ödeme yapmak isterse askerlik borçlanmasının her bir ayı için en az, 608,40 x % 32 = 194,69-YTL ödeme yapması gerekecektir. (4) Sigortalının 15 aylık askerlik süresine göre ödeyeceği bedel 15 x 194,69 = 2.920,35-YTL olacaktır.
Bekir Bey, yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girdikten sonra, 15 aylık askerlik borçlanması için (%60 daha fazla) 1.095,15-YTL daha fazla ödemek durumunda kalacaktır.
SSK’ya tabi tüm sigortalılar, yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girdikten sonra askerlik borçlanması için aylık asgari ücretin %12’si kadar daha yüksek bedel ödemek zorunda kalacaklardır.
Gerek Bağ-Kur, gerekse SSK’ya tabi sigortalıların yeni genel sağlık sigortası yasası yürürlüğe girene kadar başvurmaları halinde askerlik borçlanma bedelini 6 ay içinde taksitler halinde veya 6. ayın sonuna kadar defaten ödeme imkânları varken, (5) genel sağlık sigortası yasası yürürlük tarihinden itibaren borçlanma bedelini 1 ay içinde ödemeleri gerekecektir. (6)
Bu nedenle askerlik borçlanması yapacak olan SSK ve Bağ-Kur sigortalılarının, yeni genel sağlık sigortası yasası yürürlüğe girene kadar (01.10.2008) borçlanmalarını yapmaları, hem ödeme süresi hem de daha uygun bir bedelle ödemeleri açısından menfaatlerine olacaktır.
3. Genel Sağlık Sigortası Yasası 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girecek şekilde yasalaşırsa borçlanma maliyetleri ne olacak?
Genel Sağlık Sigortası Yasası’nın yürürlük tarihi 01.10.2008 olarak uygulamaya konacak olursa; Bağ-Kur’a tabi sigortalılar 01.07.2008-30.09.2008 tarihleri arasında yapacakları borçlanmalarda, aylık yaklaşık 4,05-YTL ile 18,67-YTL arasında fazla ödeme yaparak 30.09.2008 tarihine kadar askerlik borçlanmalarını yapabileceklerdir. (7)
Şöyle örneklendirelim;
Yukarıdaki örneğimizdeki Ahmet Bey, yaklaşık olarak aylık 137,78-YTL, toplam 15 ay askerlik süresi için de 15 x 137,78 = 2.066,70-YTL ödeyerek borçlanabilecektir.
SSK’ya tabi sigortalılar ise 01.07.2008 tarihinden sonra aylık 6,06-YTL fazla ödeyerek (8) 30.09.2008 tarihine kadar askerlik borçlanmalarını yapabileceklerdir.
Şöyle örneklendirelim;
Yukarıdaki örneğimizdeki Bekir Bey, 30.09.2008 tarihine kadar askerlik borçlanmasını yapacak olursa, 01.07.2008 tarihinde asgari ücret rakamı değiştiğinden aylık 638,70 x % 20 = 127,74-YTL, toplam 15 ay askerlik süresi için de 15 x 127,74 = 1.916,10-YTL ödeyerek borçlanabilecektir.
III. DEĞERLENDİRME
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, mevcut mevzuatlardaki sigortalıların lehine olan bazı düzenlemeleri ortadan kaldırıp bunların yerine yeni uygulamalar getirmektedir.
Bu nedenle yazımızda, sigortalıların askerlik borçlanmaları açısından menfaatlerine olacak bazı hususları açıklamaya çalıştık.
Yukarıda aktarmaya çalıştığımız konuları kısaca özetleyecek olursak;
- SSK’ya tabi sigortalıların askerlik borçlanmaları, yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girene kadar asgari ücretin %20’si olarak hesaplamaya konu edilmektedir.
- Bağ-Kur’a tabi sigortalıların askerlik borçlanmaları, yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girene kadar bulundukları gelir basamaklarının %20’si oranında yapacakları ödeme ile gerçekleşecektir.
- 5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41. maddesi gereğince, askerlik borçlanma bedeli gerek SSK sigortalıları gerekse Bağ-Kur sigortalıları için, en az asgari ücretin %32 ’si tutarında olacaktır. Bu da, Bağ-Kur’a ve SSK’ya tabi sigortalıların askerlik borçlanma maliyetlerini arttıracaktır. (9)
- Sigortalıların yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girene kadar başvurmaları halinde askerlik borçlanması bedelini 6 ay içinde taksitler halinde veya 6. ayın sonuna kadar defaten ödeme imkânları varken, yeni genel sağlık sigortası yürürlüğe girdikten sonra borçlanma bedelini 1 ay içinde ödemeleri gerekecektir.
Makalenin yazımı tarihinde mecliste görüşülen kanunun yürürlük tarihi 01.10.2008 olarak açıklanmıştır.
Buna göre, askerlik borçlanmasına ihtiyacı olan sigortalıların veya hak sahiplerinin vakit kaybetmeden borçlanmalarını yapmaları menfaatlerine olacaktır.
Kaynaklar
- 3201 Sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun
- Sosyal Güvenlik Kuruluşlarınca Döviz İle Değerlendirilecek Sürelerin Her Bir Günü İçin Tahakkuk Ettirilecek Prim, Kesenek Ve Karşılık Borcu Tutarının Belirlenmesine İlişkin BKK (2005/9665) 06 Aralık 2005 Tarih ve 26015 Sayılı Resmi Gazete
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu
- 1479 Sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu
Dip Notlar:
(1) H.Hakan Kıvanç, “Sigortalıların 01.07.2007 Öncesi Askerlik ve Yurtdışı Hizmet Borçlanmaları”, Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi, Haziran 2007, Sayı:42, S: 246-253
(2) 5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41. Maddesi
(3) 01.07.2008 – 31.12.2008 tarihleri arasında asgari ücretin taban rakamı 638,70-YTL olacaktır. Ancak,
karşılaştırmanın objektif olması için geçerli rakamlar baz alınmıştır.
(4) 01.07.2008 – 31.12.2008 tarihleri arasında asgari ücret 638,70-YTL olacaktır. Ancak, karşılaştırmanın objektif olması için geçerli rakamlar baz alınmıştır.
(5) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 60/F md. ve 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu’nun Ek 9. md.
(6) 5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41. Maddesi
(7) Bağ-Kur gelir basamaklarındaki 1. basamak ve 24. basamak gelir tutarları %5 oranında arttırılarak
hesaplanmıştır. Kesin rakamlar değildir.
(8) 01.07.2008 – 31.12.2008 tarihleri arasında asgari ücret 638,70-YTL
638,70 X % 20 = 127,74-YTL (01.07.2008 – 31.12.2008 arası aylık askerlik borçlanma bedeli)
608,40 X % 20 = 121,68-YTL (01.01.2008 – 30.06.2008 arası aylık askerlik borçlanma bedeli)
127,74 – 121,68 = 6,06-YTL
(9) Bağ-Kur’a tabi sigortalıların maliyet avantajı, bulundukları basamağa göre artması veya azalması söz konusudur.
...............................
...............................
Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz