İŞLETME BİRLEŞMELERİNDE VERGİ TEŞVİKLERİ

03 Temmuz 2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5904 sayılı KANUN (GELİR VERGİSİ KANUNU VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN) hükümleri doğrultusunda Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin birleşmelerinde önemli vergi avantajı sağlanmaktadır.

Söz konusu yasa ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanuna bir geçici madde eklenmiştir. Geçici madde hükmü ile esas olarak düzenleme dahilinde yer alan hükümler doğrultusunda yapılan KOBİ birleşmeleri neticesinde %75 oranında kurumlar vergisi avantajı sağlanmaktadır. Bir başka anlatımla koşulların uygun olması halinde birleşme neticesinde kurumlar vergisi oranı %20’den %5’e indirilmiş olmaktadır.

Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletme (KOBİ) Tanımı :

KOBİ tanımı esas olarak 18 Kasım 2005 tarih ve 25997 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2005/9617 Yönetmelik “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik” ile yapılmış ve sınıflandırılmıştır. Buna göre;

İkiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu yirmibeş milyon Türk Lirasını aşmayan ekonomik birimler şeklinde tanımlanmakla birlikte aşağıdaki şekilde sınıflandırılmıştır.
Mikro işletme: On kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu bir milyon Türk Lirasını aşmayan çok küçük ölçekli işletmeler,
Küçük işletme: Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu beş milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeler,
Orta büyüklükteki işletme: İkiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu yirmibeş milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeler.

Ancak 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 5. madde ve devamında yayımlanan 4 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği[1] ile KOBİ tanımı birleşme işlemlerine özgü olmak üzere yapılmıştır. Buradan hareketle KOBİ;

- Türk Ticaret Kanunu hükümleri dahilinde kurulmuş olan,

- 2008 yılının Aralık ayına ilişkin olarak verilen Aylık Prim Hizmet Belgesi üzerinde yer alan çalışan sayısının 10 ila 250 arasında bulunan,

- 2008 yılı net satışlar toplamının veya aktif toplamının 25 milyon TL’yi geçmeyen,

ticari işletmeler şeklinde tanımlanmaktadır.

Yukarıdaki tanımdan hareketle 2008 yılı Aralık ayında çalışan sayısının 10’dan az veya 250’den fazla olması halinde KOBİ kapsamında değerlendirilmeyeceği gibi 2008 hesap dönemine ilişkin gelir tablosu üzerinde yer alan net satışlarının veya 2008 hesap dönemine ilişkin bilançosunun aktif toplamının 25 milyon TL. den fazla olması halinde KOBİ kapsamında değerlendirilmeyecek dolayısıyla sağlanan teşviklerden faydalanamayacaktır.

Tüm bunlarla birlikte 01 Ocak 2009 tarihinden sonra kurulan işletmeler de bu kapsamda KOBİ olarak değerlendirilmeyecektir.

Birleşme Tanımı

Birleşme, devir ve hisse değişimi Kurumlar Vergisi Kanununun 18,19 ve 20. maddelerinde hüküm altına alınmıştır.

Kurumlar Vergisi Kanuna eklenen geçici 5. madde hükümleri doğrultusunda birleşme;

Tam mükellef iki veya daha fazla KOBİ’nin Kurumlar Vergisi Kanunun “Birleşme” başlıklı 18. Maddesi doğrultusunda birleşerek yeni bir sermaye şirketi oluşturmalarını ye da tam mükellef bir veya birkaç KOBİ’nin tam mükellef olan sermaye şirketi statüsündeki diğer bir KOBİ’ye devrolunmasını ifade etmektedir.

Buradan hareketle;

- Birleşmenin yalnızca KOBİ’ler arasında olması,

- Birleşme sonucunda bir sermaye şirketinin kurulmuş olması veya birleşilen (devralan) şirketin sermaye şirketi olması,

zorunluluktur. Aksi halde birleşme işleminin geçici 5. madde kapsamında gerçekleştiğinden söz edilemeyeceği tabiidir.

Burada sözü edilen birleşmeler yalnızca KOBİ birleşmeleri ile bağlantılı olduğundan, bir başka anlatımla yazımızda yalnızda Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 5. madde hükümleri konu edildiğinden 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 19. maddesinde yer alan vergisiz birleşmelerle bağlantısı bulunmamaktadır.

Vergi İstisnası ve Uygulama

Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 5. madde kapsamında KOBİ’lerin 31 Aralık 2009 tarihine kadar gerçekleştirilen birleşmeler[2] neticesinde aşağıdaki koşullarla birleşmeden doğan kazançlar kurumlar vergisinden istisna edilecektir.

Birleşilen kurum tarafından münfesih kurumun birleşme tarihindeki sabit kıymetlerinin rayiç bedelle, diğer kıymetlerinin ise 213 sayılı Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerine göre değerlemek suretiyle bir bütün halinde devralınması ve bilançoya kaydedilmesi,
Birleşmeden doğan kazançların tamamının birleşme tarihi itibariyle birleşilen şirketin sermayesine eklenmesi,
Birleşilen kurumun, münfesih kurumun tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini ve diğer ödevlerini yerine getireceğini; münfesih kurumun, birleşmenin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde birleşme nedeniyle vereceği kurumlar vergisi beyannamesine ekli bir taahhütnameyle taahhüt etmesi,
Birleşme sonrasında üç yıl süreyle aylık ortalama bazda birleşilen kurum ile münfesih kurum tarafından 01 Nisan 2009 tarihinden önce verilen son aya ilişkin sigorta bildirgelerine göre istihdam edilenlerin toplamından az olmamak üzere aylık istihdam sağlanması,

İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulaması (%75 Kurumlar Vergisi İndirimi)

KOBİ birleşmelerinin koşullar dahilinde gerçekleşmesi halinde %20 olan Kurumlar Vergisi oranı %5 olarak uygulanacaktır. Buradan hareketle;

- Birleşme nedeniyle infisah eden kurumun birleşme tarihinde sona eren hesap döneminde elde ettiği kazançlar,

- Birleşilen kurumun birleşme işleminin gerçekleştiği hesap dönemi dahil olmak üzere üç hesap döneminde elde ettiği kazançlar,

%5 kurumlar vergisine tabi olacaktır.

Amaç ve Aykırı İşlemler

4 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde; KOBİ birleşmelerine tanınan teşvikin amacının KOBİ’lerin mali yapılarının güçlendirilmesi, ölçek verimliliğinin sağlanması, rekabet ortamına uygun kapasitelerinin geliştirilmesi, istihdam düzeylerinin artırılması şeklinde ifade bulmuştur. Bu amaçlar dışında, kurumlarda kurumlar vergisi kanununun 13’üncü maddesine göre; gelir vergisi mükelleflerinde gelir vergisi kanununun 41’nci maddesinin (5) numaralı bendine göre ilişkili kişi kabul edilenler arasında birleşen veya birleşilen şirketlere, yüksek katma değeri ve karlılığı bulunan faaliyetlerin ya da istihdamın kaydırılarak sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla yapılan benzeri işlemlerin bulunması halinde teşvikten yararlanılamayacaktır.

Burada sayılan amacı dışındaki işlemlerin meydana gelmesinin birleşme tarihinden önce veya sonra yapılmış olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla kötüye kullanım hallerinde, hem birleşen hem de birleşilen kurumların getirilen teşviklerden (kurumlar vergisi kanununun geçici 5. maddesi ile getirilen) yararlanmaları mümkün değildir.

Geçmiş Yıllar Zararlarının Mahsubu Koşulları

Birleşme nedeniyle infisah eden kurumların birleşme tarihi itibariyle öz sermaye tutarını geçmeyen faaliyet zararları aşağıdaki koşulların varlığında birleşilen kurum tarafından kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirime konu edilebilir. Buna göre;

- Birleşilen veya birleşen kurumların son beş yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannameleri kanuni süresinde verilmiş olmalıdır.

- Birleşilen kurumun faaliyetine birleşmenin meydana geldiği hesap döneminden en az beş yıl süre ile devam etmelidir.

Birleşme Beyannamesi

Münfesih kurumun birleşme tarihine kadar olan faaliyetleri ile birleşme kazançlarının yer aldığı beyannamenin, birleşmenin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde münfesih kurumun bağlı olduğu vergi dairesine verilmesi gerekmekte olup beyanname münfesih kurum adına birleşilen kurum tarafından ekinde taahhütname olduğu halde verilecektir.

Amortisman Uygulaması

Koşullar dahilinde yapılan birleşme neticesinde Amortismana Tabi İktisadi Kıymetler için faydalı ömür dikkate alınarak münfesih kurumdaki kayıtlı değer üzerinden kalan süre için amortisman işlemi gerçekleştirilecektir.

Yaptırımlar

Birleşilen kurumun birleşme tarihinden itibaren indirimli kurumlar vergisi uygulamasının sona erdiği yılı izleyen üçüncü yılın sonuna kadar;

- Kurumlar Vergisi Kanununun 18 ve 19. maddelerine göre birleşme, devir bölünme ve hisse değişimi işlemlerine tabi tutulmaması,

- Tasfiye edilmemesi,

- Sermaye azaltımında bulunulmaması

gerekmekte olup, söz konusu koşullara uyulmaması halinde birleşmeden dolayı oluşan istisnalar ve indirimli Kurumlar Vergisi Uygulaması nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, ceza uygulanmaksızın gecikme faizi ile birlikte birleşilen kurumdan tahsil edilecektir.

Sonuç

Ülkemizde ortaklık kültürünün yerleşmemiş olduğu veya çok zayıf olduğu genel olarak kabul görmektedir. Buradan da hareketle ortaklık kültürünün gelişimine katkı sağlayacak nitelikte olan düzenlemeleri olumlu karşılamak gerektiği görüşündeyiz.

KOBİ birleşmeleriyle ilgili yasal düzenlemenin gerekçesinde; “reel sektörün yeniden yapılanmasına katkıda bulunacak daha sağlıklı ve rekabetçi şirketler oluşturulabileceği, bunun neticesinde üretimin, istihdamın, ihracatın artırılacağı ve vergi gelirlerinin olumlu yönde etkileneceği öngörülmektedir.

Düzenlemenin yasal düzenlemede yer alan amaçları doğrultusunda olumlu neticeler oluşturması, ortaklık kültürüne, kurumlaşmaya ve vergi gelirlerine olumlu katkı yapması dileği ile…

[1] 4 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği 13.08.2009 tarih ve 27318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. (sağlanan teşviklerden yararlanmak için 4 seri no.lu kurumlar vergisi genel tebliğinin referans alınması önem arz etmektedir)

[2] Birleşme tarihi olarak Ticaret Siciline Tescil tarihi esas alındığından 31.12.2009 tarihine kadar yapılan tesciller Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 5. Madde kapsamında değerlendirilecektir. Dolayısıyla birleşmenin 31.12.2009 tarihine kadar gerçekleşmemesi halinde işlem geçerli sayılmayacaktır.

Hakkımızda	e-Posta
Açılış Sayfam Yap	Ücretsiz Üyelik

Web Site Hit Counter