.........................................
.........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
...........................................
|
|
YABANCILARIN
ÇALIŞMA İZİNLERİNDE SON UYGULAMA |
|
|
|
|
09 Kasım 2010
Cumhur Sinan Özdemir
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Baş İş Müfettişi -Ankara
YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİNDE SON UYGULAMA
Okuyucular gönderdikleri e-maillerde yabancıların
çalışma izinlerine ilişkin çok sayıda soru yöneltmişlerdir[1].
Ülkemizde özellikle ev hizmetlerinde çok sayıda yabancı hizmetçi, bakıcı vb.adlarla çalışma izni olmadan çalıştırılmaktadır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yabancıların çalışma izin taleplerinin objektif ve hızlı bir şekilde sonuçlandırılması için, 29.08.2003 tarih ve 25214 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunu Uygulama Yönetmeliği 13. maddesi uyarınca 02.08.2010 tarihinden geçerli olmak üzere yeni kriterler (Bakanlık Makamının Oluru) getirmiştir.
Yabancıların Çalışma İzin Başvuru Şekli
2 Ağustos 2010 tarihi itibari ile Yabancı Çalışma İzni başvuruları sadece online başvuru sisteminden kabul edilecektir. Başvuru sahiplerinden internete bağlı herhangi bir bilgisayar ile kullanıcı adı ve şifrelerini kullanarak internet üzerinden e-başvurularını yapmaları ve istenilen evrakları elden ya da posta yoluyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına teslim etmeleri istenecektir[2].
Uygulamaya konulan Yabancıların Çalışma İzinleri Otomasyon Projesiyle çalışma izinlerinin değerlendirilmesinde, bürokratik süreçlerin kısaltılması ve yapılan başvuruların süratle sonuçlandırılması, kırtasiyeciliğin ortadan kaldırılması, gereksiz harcamaların önlenmesi ve tasarrufun sağlanması hedeflenmektedir.
Yabancıların Çalışma İzin Talebinin Değerlendirilmesi
1- Çalışma izni talep edilen işyerinde en az beş T.C. vatandaşının istihdamı zorunludur. İzin isteyen yabancının şirket ortağı olması halinde beş kişilik istihdam şartı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilecek bir yıllık çalışma izninin son altı ayı için aranır. Aynı işyerinde birden fazla yabancı için çalışma izni talebinde bulunulması durumunda, çalışma izni verilen ilk yabancıdan sonraki her bir yabancı için ayrı ayrı beş T.C. vatandaşı istihdamı aranacaktır. Diğer bir ifadeyle 4 ve daha az T.C. vatandaşı çalışanı bulunan işyerlerinin çalışma izni talepleri dikkate alınmayacaktır. Örneğin 5 yabancı uyruklu istihdam etmek isteyen bir işyerinde en az 5 x 5 = 25 Türk çalışan bulunması gerekecektir.
Uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde, eğlence sektörü ile turizm-animasyon organizasyon firmalarında istihdam edilecek yabancılar için en az 10 T.C. vatandaşı çalıştırılması halinde ayrıca kota uygulanmayacaktır.
Yabancı devlet havayollarının Türkiye temsilciliklerinde, eğitim sektörü ve ev hizmetlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni başvurularında bu şart aranmayacaktır.
2- İşyerinin ödenmiş sermayesinin en az 100.000 TL veya brüt satışlarının en az 800.000 TL veya son yıl ihracat tutarının en az 250.000 ABD Doları olması gerekmektedir.
Dernek ve vakıflarda çalışacak yabancılar, yabancı devlet havayollarının Türkiye temsilciliklerinde, eğitim sektörü ve ev hizmetlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni başvurularında bu şart aranmayacaktır.
3- İzin isteyen şirket ortağı yabancının, 40.000 TL’den az olmamak üzere sermaye payının en az yüzde 20 olması zorunludur.
4- İşveren tarafından yabancıya ödeneceği beyan edilen aylık ücret miktarının yabancının görev ve yetkinliği ile bağdaşır seviyede olması zorunludur. Buna göre, başvuru tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tutarı dikkate alınmak suretiyle yabancıya ödenecek ücretin en az;
a) Üst düzey yöneticiler, pilotlar ve ön izin talebinde bulunan mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 6,5 katı, (760,50 x 6,5 = 4.943,25 TL)
b) Birim veya şube müdürleri ile mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 4 katı, (760,50 x 4 = 3.042 TL)
c) Uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde çalışacaklar ile öğretmenler için asgari ücretin 3 katı, (760,50 x 3 = 2.281,50 TL)
d) Ev hizmetleri ile diğer mesleklerde çalışacak yabancılar için asgari ücretin 1,5 katı ( 760,50 x 1,5 = 1.140,75 TL ) olması gerekmektedir.
5- Bünyelerinde izinli masaj salonu bulunduğunu kanıtlayan Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli en az dört yıldızlı turizm işletmeleri ile belgeli tatil köylerinin, masör, masöz ve SPA terapisti gibi uzmanlık ve ustalık gerektiren talepleri değerlendirmeye alınacak, bu kapsamda bulunmayan işletme ve işyerlerinin talepleri ise uygun bulunmayacaktır.
Genel Bilgiler
Süreli Çalışma İzni
Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe süreli çalışma izni; belirli bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte çalışmak ve en çok bir yıl geçerli olmak üzere verilir. Bir yıllık kanuni çalışma süresinden sonra; aynı işyeri veya işletme ve aynı meslekte çalışmak üzere çalışma izninin süresi en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Üç yıllık kanuni çalışma süresinin sonunda, aynı meslekte ve dilediği işverenin yanında çalışmak üzere çalışma izninin süresi en fazla üç yıl daha uzatılabilir.
Süresiz Çalışma İzni
Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, Türkiye’de en az sekiz yıl kanuni ve kesintisiz ikamet eden veya toplam altı yıllık kanuni çalışması olan yabancılara, iş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler dikkate alınmaksızın ve ilgili mercilerin uygun görmesi durumunda; belirli bir işletme, meslek, mülki veya coğrafi alanla sınırlandırılmaksızın süresiz çalışma izni verilebilir.
Bağımsız Çalışma İzni
Bağımsız çalışma izni; yabancıların, Türkiye’de en az beş yıl kanuni ve kesintisiz olarak ikamet etmiş olmaları, çalışmalarının, ekonomik kalkınma açısından katma değer yaratması ve istihdam üzerinde olumlu etki yapacak olması koşuluyla verilebilir. İstihdam üzerindeki etkinin belirlenmesinde ilgili mercilerin görüşleri de dikkate alınır. Mesleki hizmetler kapsamında kalan yabancılar, ilgili mevzuat çerçevesinde, ilgili mercilerden aldıkları, mesleklerini icra ettiklerine dair bir belgeyi diğer belgelerin yanı sıra Bakanlığa ibraz ederler.
Türk Vatandaşı ile Evli Olanlar
Bir Türk vatandaşı ile evli olan ve eşiyle Türkiye’de evlilik birliği içinde yaşayan yabancılardan; ikamete ilişkin süre koşulu aranmaksızın Türkiye’de kanuni olarak bulunanlar, doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına istisnai çalışma izni başvurusunda bulunabilirler. Evli kalma süresi üç yılı doldurmadan evliliğin sona ermesi veya evliliğin aile birliği kurmak amacıyla yapılmadığının belirlenmesi durumunda, çalışma izin belgesi geçerliğini kaybeder. Bu belge ile çalışmaya devam edilmesi, kaçak çalışma ve çalıştırma kapsamında değerlendirilir. Bakanlık, bu kapsamda verdiği çalışma izin belgelerine bu konuyla ilgili bilgilendirici kayıtları düşer.
Yerleşmiş Sayılan Yabancılar
Bir Türk vatandaşı ile olan evlilik birliği en az üç yıl sürdükten sonra sona ermiş olmakla birlikte, Türkiye’de yerleşmiş olan yabancıların çalışma izinleri, Türkiye’de kanuni olarak bulunmaları kaydıyla istisnai olarak verilebilir. Yerleşmiş yabancı kavramından, İçişleri Bakanlığının ikamet izinleri açısından bu kapsamda mütalaa ettiği kişiler anlaşılır. Bu yabancıların, emniyet makamlarından aldıkları durumlarını kanıtlayan belgeyi diğer belgelerle birlikte başvuruları sırasında Bakanlığa iletmeleri gerekir.
Yerleşmiş Sayılan Yabancıların Çocukları
Bir Türk vatandaşı ile olan evlilik birliği en az üç yıl sürdükten sonra sona ermiş olmakla birlikte, Türkiye’de yerleşmiş olan yabancıların Türk vatandaşı eşinden olan çocuklarının çalışma izinleri de, Türkiye’de kanuni olarak bulunmaları kaydıyla istisnai olarak verilebilir.
Çalışma İzninden Muaf Olan Yabancılar
- Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerle çalışma izninden muaf tutulanlar.
- Daimi ikametgâhları yurt dışında olup bilimsel, kültürel ve sanatsal faaliyetler amacıyla 1 aydan az, sportif faaliyetler amacıyla 4 aydan az süre ile geçici olarak Türkiye’ye gelecek yabancılar.
- Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın montajı, bakım ve onarımı, kullanımına ilişkin eğitiminin verilmesi veya teçhizatı teslim almak veya Türkiye’de arızalanan araçların tamiri amacıyla; Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren 3 ayı geçmemek ve bu durumu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlamak koşuluyla gelenler.
- Türkiye’den ihraç edilen ya da Türkiye’ye ithal edilen mal ve hizmetlerin kullanılmasına ilişkin eğitim amacıyla Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren 3 ayı geçmemek ve bu durumu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlamak koşuluyla Türkiye’de bulunanlar.
- Belgeli turizm işletmelerinin sınırları dışında faaliyette bulunacak fuar ve sirklerde gösteri ve benzeri görevli olarak Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren 6 ayı geçmemek ve bu durumu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlamak koşuluyla bulunanlar.
- 2 yılı geçmemek ve eğitim süresiyle sınırlı olmak üzere durumunu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlayarak üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarına bilgi ve görgülerini artırmak üzere gelen yabancılar.
- Sosyo-kültürel ve teknolojik alanlar ile eğitim konularında 6 ayı aşmayan bir sürede Türkiye’ye önemli hizmet ve katkı sağlayabilecekleri ilgili mercilerce bildirilenler.
- Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığının (Ulusal Ajans) yürüttüğü programlar kapsamında program süresince gelecek yabancılar.
- Kapsamı ve süresi konusunda Bakanlık, İçişleri ve Dışişleri Bakanlığı ile Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının mutabakata vardığı uluslararası stajyer öğrenci programları çerçevesinde staj görecek yabancılar.
- Görev süresi 8 ayı geçmemek kaydıyla Türkiye’ye gelen tur operatörü temsilcisi yabancılar.
- Türkiye Futbol Federasyonunca veya Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce talepleri uygun bulunan sözleşmeleri süresince, yabancı futbolcular ile diğer sporcu ve antrenörler.
- Devletlerle yapılan ikili protokoller gereği, ilgili idareden uygunluk onayı belgesi almış Türk uluslararası gemi siciline kayıtlı ve kabotaj hattı dışında çalışan gemilerde görev yapan yabancı gemiadamları.
- Türkiye Avrupa Birliği mali işbirliği programları kapsamında yürütülen projelerde görevleri süresince, görevlendirilen yabancı uzmanlar.
2010 Yılında Uygulanacak Ceza
Aşağıda sayılan fiillerin tekrarı halinde idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır. Ayrıca, bağımsız çalışan yabancının varsa işyeri veya işyerlerinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürlerince kapatılması kararı alınarak, bu kararın uygulanması için durum ilgili valiliğe bildirilir.
|
4817 Sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunda Yer Alan İdari Para Cezaları |
Ceza Miktarı (TL) |
|
4817/ 18. Maddede öngörülen bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen bağımsız çalışan yabancı ile yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için |
286 |
|
Çalışma izni olmaksızın bağımlı çalışan yabancıya |
572 |
|
Çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştıran işveren veya işveren vekillerine her bir yabancı için |
5.723 |
|
Çalışma izni olmaksızın bağımsız çalışan yabancıya |
2.289 |
Sonuç
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunda[3] ve Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde değişiklikler yapılmıştır[4].
02.08.2010 tarihinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca getirilen kriterler gereği; Çalışma izni talep edilen işyerlerinde;
Her 5 T.C vatandaşının istihdamına karşılık bir yabancı istihdam edilebilecektir.
Yabancı uyruklu istihdam etmek isteyen işyerinin mali durumu belirli asgari koşulları taşıyacaktır.
Yabancı uyruklunun görev ve yetkinliğine göre verilecek ücret asgari ücretin 1,5–6,5 katından az olamayacaktır.
Masör ve masöz gibi meslekleri icra eden yabancı uyruklular her işyerinde çalışamıyacaktır.
Usulüne uygun olarak yapılan başvurular, belgelerin tam ve eksiksiz olması kaydıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından en geç otuz gün içinde sonuçlandırılacaktır.
Okuyuculara özellikle ev hizmetlerinde çalışan yabancılar içinde çalışma izni alınmasının yasal zorunluluk olduğunu hatırlatırım.
Çalışma izni olmadan evde çocuk bakıcısı, temizlikci vb.adlarla yabancıları izinsiz çalıştıranlara her bir yabancı için 5.723 TL idari para cezası uygulanacaktır. Tekrarı halinde ise ceza bir kat artırılacaktır.
[1] Ayrıntılı Bilgi İçin Bakınız: CUMHUR SİNAN ÖZDEMİR/Yargı Kararları Doğrultusunda Soru-Cevaplı Türkiye’de Yabancıların Çalışma İzinleri Ve İlgili Mevzuat (Adalet Yayınevi–2008)
[3] 05.02.2010 tarih, 27484 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5951 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
YAZARIN KİTAPLARI
...............................
...............................
Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz
© Alomaliye.com 2000-2010 Tüm Hakları Saklıdır.