.........................................

 100 SORUDA SOSGÜV

.........................................

 SGK MEVZUATI

...........................................

 2010 VERGİ TAKVİMİ

...........................................

 2010 PRATİK BİLGİ

...........................................

 2010 İŞÇİLİK MALİYET

...........................................

 HIZLI ERİŞİM

...........................................

 DİLEKÇEMATİK

...........................................

 MALİ REHBERLER

...........................................

 BÜLTENLERİMİZ

...........................................

 MAKALELER

...........................................

 YARGI KARARLARI

...........................................

 BAKANLAR KURULU K.

...........................................

 KANUNLAR

...........................................

 TEMEL KANUNLAR

...........................................

 TÜZÜKLER

...........................................

 YÖNETMELİKLER

...........................................

 TEBLİĞLER

...........................................

 SİRKÜLERLER

...........................................

 SGK GENELGELERİ

...........................................

 BEYANNEME SÜRELERİ

...........................................

 

    İŞYERİ KİRA GELİRLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNDE

STOPAJ KALKMALIDIR!  

                         

 

                        

  

 

09 Ocak 2010

 

Ersen DALGIÇ

SMMM

ersendalgic@gmail.com

İŞYERİ KİRA GELİRLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNDE

STOPAJ KALKMALIDIR!

 

I-GİRİŞ

 

Bilindiği üzere gelir vergisi, gerçek kişilerin bir takvim yılında elde ettikleri gelirler üzerinden alınır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 1. maddesinde gelirin tanımı yapılmış, takip eden maddesinde de gelire giren kazanç ve iratlar tek tek sayılmıştır.

 

Bu gelirlerden biri de gayrimenkul sermaye iradıdır.

 

II- KISACA GMSİ

 

GVK.’nun 70. maddesinde yazılı mal ve hakların kiraya verilmesi karşılığında elde edilen gelir, gayrimenkul sermaye iradı olarak sayılmıştır.

 

Bu maddede sayılan mal ve hakları kiraya veren, söz konusu mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır.

 

Madde metninde GMSİ’na konu mal ve haklar sayılmıştır. Biz bu yazımızda işyeri ve mesken kira geliri elde edenlerin beyan şeklini ele alacağız.

 

Ülkemizde gerek konut kiraları, gerekse işyeri kiraları yüksektir. Oturulan ev veya faaliyet gösterilen işyerinin kiraları cari harcamaların içinde hissedilir düzeydedir.

 

Konut ve işyeri sahipleri elde ettikleri gelirin vergilendirme boyutunu çok iyi bilmekte olup, gerek stopaj usulünü, gerekse istisnaları çok iyi takip etmektedirler.

 

Bu kişilerin genç-yaşlı ayırımı olmaksızın son derece bilinçli oldukları gözlenmektedir.

 

III- MESKEN KİRALARINDA BEYAN

 

Halen sahip olunan meskenden elde edilen kira gelirleri, elde edenlerce mali idareye beyan edilmektedir.

 

Gelir Vergisi Kanununun 21. maddesine göre binaların mesken olarak kiraya verilmesi halinde, elde edilen hâsılatın belli bir kısmı gelir vergisinden istisnadır.

 

Bu istisna tutarı Bakanlar Kurulunca her yıl tespit olunmaktadır.

 

Son yıllardaki istisna tutarları; 2006 yılında 2.200.-TL., 2007 yılında  2.300.-TL., 2008 yılında 2.400.-TL. 2009 yılında 2.600.-TL., 2010 yılında ise tekrar 2.600.-TL. olarak tespit edilmiştir.

 

Elde edilen kira tutarı bu rakamların aşılmaması halinde, hiç Gelir Vergisi beyannamesi verilmemekte, aşılması halinde ise aşan kısım vergi matrahına konu olmaktadır.

 

Özellikle son yıllarda mali idarenin de baskı ve çabalarıyla, mart aylarında konut kirası elde edenlerce beyannamelerini verme konusunda hareketlilikler yaşanmaktadır.

 

Gelir İdaresi ve Türmob arasında yapılan anlaşmayla; muhasebe mesleğini icra edenler, bu tür beyanname vermek isteyenlere kolaylık gösterecek olup, sadece 1 adet gayrimenkul geliri olanlardan beyanname tanzim ve gönderme ücreti almayacaktır.

 

Yurt dışında yaşayan gurbetçi kişiden, emekli Ayşe Teyzeye kadar; konutu olup ta kira elde edenler beyanname verip vermeyeceklerini bilmekteler ve buna göre hareket etmektedirler.

 

IV- İŞYERİ KİRA GELİRİ ELDE EDENLER

 

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinin 5 nolu bendine göre; şayet bina mülk sahibinin aktifinde değilse, kiracılar tarafından, kira bedelinden % 20 oranında yapılan kesinti Mali İdareye Muhtasar Beyanname ile beyan edilerek ödenir.

 

İşyeri sahibinin elde ettiği kira geliri belli rakamı aşmazsa bu şekilde vergilendirilmiş olur. 2009 yılında 22.000.-TL’yi aşan bir gelir elde edilmişse önümüzdeki Mart ayında ayrıca bina sahibi tarafından beyanname verilir. Kiracı tarafından kesilen vergiler bu beyannamede hesaplanan vergiden düşülür.

 

Bu tür yapılan beyanlarda mülk sahiplerine iade bile çıktığı görülmektedir.

 

Örneğin 2009 yılıyla ilgili olarak aylık 2.500.-TL. bedelle işyeri kiraya verilmiştir.

 

Kiracı tarafından yıllık 30.000.-TL. tutan kira bedelinden 6.000.-TL. Kira Stopaj Vergisi beyan edilerek ödenmiştir.

 

Mart ayında bir yılda elde edilen kira tutarının 22.000.-TL.’yi aşması halinde beyanname verileceğinden; mülk sahibi tarafından elde edilen 30.000.-TL. için Gelir Vergisi Beyannamesi verilecek ve (götürü gider usulü tercih edildiğini varsaydığımızda) 4.100.-TL. Gelir Vergisi tahakkuk ettirilecektir. Bu durumda kiracı tarafından daha fazla Gelir Stp. Vergisi ödendiğinden bina sahibine 1.900.-TL. iade çıkacaktır.

 

Kiracı tarafından bin bir güçlükle ödenip, mülk sahibine vergi iadesi olarak yansıyan bu tutar vicdanları rahatsız edicidir!

 

V- KİRA STP. VERGİSİ ADALETSİZDİR

 

Kira stopaj vergisi yukarıda belirttiğimiz usulle beyan edilip ödense de çoğunlukla mülk sahipleri, kiracılar tarafından ödenen bu vergiyi kiralarından düşürtmemektedirler. Kiracılar da, işyeri sahipleriyle kötü olmamak için seslerini çıkaramamaktadırlar.

 

Aslında tevkifat suretiyle vergi ödeme bir vergi değil, tahsilât şeklidir. Ancak kira stopaj vergisinde genel durum böyle olmayıp, kiracılarca ödenen bir vergi halini almış vaziyettedir. Nitekim kanun koyucu da bu realiteyi bildiğinden 193 sayılı GVK.’nun 96.maddesinin 2.fıkrasına şu cümleyi dercetmiştir:”..Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.” Esnafın, sanatkârın, tüccarın vergi yükü zaten çok fazladır. Asıl sahiplerinin ödemesi gereken vergileri bir başkasının üzerine yükleyen düzenlemelerden kaçınmak lazımdır.

 

Şu anki tevkifat sisteminde ödenen vergiler, kiracıların üzerinde haksız bir şekilde kaldığı için genellikle düşük beyan edilmeye çalışılmaktadır. Bu durum idare ile mükellef arasında her zaman sorunlara sebebiyet vermektedir.

 

Hiç de hak etmediği halde masum vergi mükellefi; düşük beyan nedeniyle vergi kayıp ve kaçağına sebebiyet verdiği için suçlanmakta, cezalandırılmakta ya da manevi rahatsızlık duymaktadır.

 

Ülkemizdeki genel durum bu şekildedir.

 

Kiracı ne yazık ki kira geliri elde edenin de vergisini ödemek durumunda kalmaktadır. Bu durum onların çok zoruna gitmektedir.

 

Zaten birçok vergi ve sosyal güvenlik türüyle muhatap olan, zaten kendi vergisini ödemekte güçlük çeken bu kesimimize yapılan bu haksız uygulamaya son verilmelidir…

 

En büyük vergi adaletsizliği, kazanç elde edip bunun vergisini başkasına ödetmek olsa gerektir.

 

Esnafımız, sanatkârımız, tüccarımız; günlük nafakalarını temin etmenin gayreti içindedirler. Alın terleri, göz nurları ve fazla büyük olmayan sermayeleri ile çoluk çocuklarının rızkını çıkarmak için koşturup dururlar.[1]

 

Toplumumuzun son derece sağlam, üretken ve faydalı olan bu kesimine rahatsız olduğu, öderken zoruna gittiği bu vergiden kurtarılmalı, bu duruma seyirci kalınmamalıdır.

 

VI- İŞYERLERİ DE KONUTLAR GİBİ BEYAN EDİLMELİDİR

 

Vergilemede beyan ilkesi vardır. Bu ilkeye göre herkes kendi kazancını beyan etmelidir. İşyeri sahipleri de elde ettikleri kazançlarını Mali İdareye kendileri beyan etmelidir. Yolu ve yöntemi varsa, başkalarının kazancını, başkaları beyan etmemelidir.

 

Nitekim kiracısı basit usulde vergilendirilen işyerlerinde tevkifat yoktur. Bunlar belli durumlarda kira gelirlerini, kendileri beyan ederler.

 

Hem kira kazancı elde edip, hiç vergi ödememek yerine; kira elde edip, mükellefi tarafından beyan edilen sistem getirilmelidir.

 

Böyle olduğu takdirde; elde edilen kiralar gerçek durumlarıyla beyan edilmek durumunda kalınabilir.

 

Nasıl ki mesken kiralarında bu sistem oturmuşsa; işyeri kira gelirlerinin mülk sahipleri tarafından beyan edilmesi halinde de çok sorun yaşanmayacaktır.

 

E-Beyan yoluyla beyanname vermek artık çok kolay olmuştur. Bugün yurtdışında yaşayanlar dahi; elektronik ortamda beyannamelerini verip, vergilerini çok kolay ödeyebilmektedirler.

 

VII- KİRA ÖDEMELERİNDE BELGE DÜZENİ

 

Önerdiğimiz sistemde kira ödemelerinde stopajın kalkması halinde; kira ödemelerinin belgelendirme hususunun önem kazanacağını görmekteyiz.

 

Şimdiki sistemde stopaj olduğu için, vergi mükellefleri; kiralarını giderlerinde tam olarak göstermeme durumu olabilmektedir. Kira ödemelerinin bankalar yoluyla yapılma mecburiyeti olmasına rağmen; idareye gösterilen kira ödemesi bankadan yapılmakta, kalan kirayı mülk sahiplerine haricen ödeyenler olabilmektedir.

 

Stopajın kalkması halinde; kiracılar, gider gösterip kazancın düşmesi için gerçek kiralarını bankadan ödemeye başlayacaklardır. Bu durum GMSİ kazançlarında reel gelirin beyan edilmesini gerçekleştirecek, kayıt dışılığı asgari seviyeye indirecektir.

 

VIII- SONUÇ

 

Türk toplumunun en önemli temel taşlarından biri esnafı, sanatkârı, tüccarıdır.

 

Hem mülk sahibine kira ödeyen, hem de üstüne üstlük mülk sahibinin vergisini ödemek durumunda bırakan vergi sistemi adaletsizdir. Bunu hiç kimse görmezlikten gelmemelidir. Bu durum vergi ödeyenlerin zoruna gitmektedir.

 

Mesken kiralarında olduğu gibi, işyerlerinde de stopaj usulünün kaldırılıp; işyeri kira gelirlerini elde edenler tarafından beyan edilen sistem benimsenmelidir.

 

Kiracı işletmelere yapılacak bu düzenleme onlar tarafından coşkuyla, sevinçle, minnetle karşılanacak; kirada olmanın yükünü biraz olsun hafifletecektir.



[1] Dr. Burhan ÖZFATURA, Yeni Asır Gazetesi, Şubat/1993

 

 

© www.alomaliye.com

 

Açılış Sayfam Yap

Ücretsiz Üyelik

 

 

 

 

 

  Website Hit Counters
Hit Counters

© Alomaliye.com 2000-2009   Tüm Hakları Saklıdır.