|
|
|
KOOPERATİFLER
KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR
KANUN TASARISI 
|
|
(TASLAK)
12
Şubat 2010
KOOPERATİFLER
KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR
KANUN TASARISI
MADDE 1- 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler
Kanununun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“İlgili bakanlık deyiminden, bu Kanun kapsamındaki
tarımsal amaçlı kooperatifler ve üst kuruluşları için Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı, yapı kooperatifleri ve
üst kuruluşları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve diğer kooperatifler ve
üst kuruluşlar için ise Sanayi ve Ticaret Bakanlığı anlaşılır.”
MADDE 2- 13/12/1983 tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin birinci
fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“r)
Yapı kooperatifleri ve üst birlikleri ile ilgili olarak 1163 sayılı Kooperatifler
Kanunu ve diğer kanunlar ile verilen görevleri yapmak, yapı kooperatifçiliğinin
gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak, bu kooperatifler ile üst birliklerinin
kurulmasına, işleyişine, tasfiyesine ve denetlenmesine ve yapı
kooperatiflerinin kuruluş kayıtlarının ve sicillerinin tutulmasına dair iş ve
işlemleri yapmak, yaptırmak ve denetlemek.’’
MADDE 3- 180 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12 nci
maddesinin birinci fıkrasının mülga (b) ve (c) bentleri aşağıdaki şekilde
yeniden düzenlenmiştir.
“b) Yapı kooperatifleri ve üst birlikleri ile
ilgili olarak Kooperatifler Kanunu ve diğer kanunlar ile Bakanlığa verilen
görevleri ve yapı kooperatiflerinin ve üst birliklerinin kurulmasına,
işleyişine, tasfiyesine ve denetlenmesine ilişkin iş ve işlemleri yapmak, yapı
kooperatiflerinin kuruluş kayıtlarının ve sicillerinin tutulmasını sağlamak ve uygulamaları
denetlemek,
c) Yapı kooperatifçiliğinin gelişmesi ve işleyişi ile
ilgili tedbirler almak, kooperatiflere mali destek sağlanmasına yardımcı olmak,
teknik destek sağlamak ve gerekli mevzuatı hazırlamak,
”MADDE 4- 8/1/1985
tarihli ve 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
“m) Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı tarımsal
amaçlı kooperatifler, tarım kredi kooperatifleri ve birlikleri ile yapı
kooperatifleri ve üst birlikleri hariç olmak üzere, tarım satış kooperatifleri
ve birlikleri ile genel hükümlere tabi kooperatiflerin ve birliklerin kuruluş,
işleyiş ve denetimlerine ait işlem ve hizmetleri yürütmek,”
MADDE 5- 3143 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı tarımsal
amaçlı kooperatifler, tarım kredi kooperatifleri ve birlikleri ile yapı
kooperatifleri ve üst birlikleri hariç olmak üzere, tarım satış kooperatifleri
ve birlikleri ile genel hükümlere tabi kooperatiflerin ve birliklerin kuruluş,
işleyiş ve denetimlerine ait işlem ve hizmetleri yürütmek,”
GEÇİCİ MADDE
1- 1163 sayılı Kooperatifler
Kanununun ek 1 inci maddesi uyarınca Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca
başlatılmış veya planlanmış iş ve işlemler ile bunlara dair her türlü hak,
yetki ve görevler, Bayındırlık ve İskan Bakanlığına devredilmiştir. Bayındırlık
ve İskan Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca başlatılmış veya planlanmış iş
ve işlemleri yürütmeye, bunlar hakkında yeni iş ve işlemler yapmaya, gerekli
görülenleri tasfiye etmeye yetkilidir.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı; Kooperatifler Kanununun
ek 1 inci maddesi uyarınca yapılan iş ve işlemlerden dolayı Sanayi ve Ticaret
Bakanlığının taraf olduğu işlemlerde ve sözleşmelerde taraf olur ve bu Bakanlık
leh ve aleyhine açılmış ve bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce bu Bakanlık tarafından
yapılmış olan iş ve işlemler sebebiyle açılacak olan davalarda kendiliğinden
taraf sıfatını kazanır.
Bu madde ile devredilmesi öngörülen her türlü işleme
ilişkin evrak ile dava dosyaları ve sair malzemenin devri, Bayındırlık ve İskan
Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca müştereken belirlenecek usul ve
esaslara göre gerçekleştirilir.
GEÇİCİ MADDE
2- Bayındırlık ve İskan Bakanlığının
personel ve teşkilat yapısı, yapı kooperatifleri ile ilgili olarak bu Kanun ile
verilen görevleri yürütmeye hazır hâle getirilinceye kadar, hizmetine ihtiyaç
duyulan personel, her türlü özlük hakları saklı kalmak kaydıyla Sanayi ve
Ticaret Bakanlığınca, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı emrinde bu Kanunun
yürürlük tarihinden itibaren bir yıl süre ile geçici olarak görevlendirilir.
MADDE 6- Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra
yürürlüğe girer.
MADDE 7- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GENEL GEREKÇE
Yapı kooperatifleri, temel kuruluş amacına uygun
olarak, plânlı ve bilinçli olarak ele alındığında, kendi imkânlarıyla, bulunduğu
bölgenin, konut, sanayi ve benzeri ihtiyaçlarının karşılanması ve başta inşaat
sektörü olmak üzere ülke ekonomisine kazandırdığı ivme gibi birçok olumlu
katkılar sağlamaktadır.
Özellikle, konut yapı kooperatiflerinin, ülkemizdeki
konut sunumunda açığın kapatılmasında ve özellikle dar ve orta gelirli
vatandaşların konut sahibi olmasında önemli rolü bulunmaktadır. Ayrıca, son dönemlerde
küçük sanayi ve ticaret alanlarının da bu yöntemle oluşturulması eğilimi
görülmektedir. Ancak, günümüzde birçok yapı kooperatifinde, bilinçli veya
bilinçsiz olarak alınan kararlar ve imar mevzuatı yönünden denetim eksikliği
neticesinde, imar mevzuatına aykırı uygulamalar hem üyeler bakımından
mağduriyete hem de sağlıklı yapılaşma ve şehircilik ilke ve esasları bakımından
mahzurlara sebep olmaktadır.
Bu bağlamda, yapı kooperatiflerinin, bölgenin nazım ve
stratejik gelişme planlarına göre belirlenen konut, sanayi ve benzeri arazi
kullanım kararlarına uygun alanlarda kurulması ve yapılaşmaların sosyal donatı
alanları, altyapı gibi hizmetlerle birlikte imar mevzuatına uygun olarak
tamamlanması sağlandığında planlı kentleşme sürecinde de etkin rol oynayacakları
açıktır.
Arazi tahsisi de dahil olmak üzere, planlamadan
projelendirmeye, ruhsattan kat mülkiyetine geçiş ve kooperatifin feshine kadar
geçen süreçte, yapı kooperatiflerinin, mahallî teşkilâtları da bulunan merkezî
idare birimince sürekli kontrol altında tutulmasıyla; vatandaşların
kooperatiflere olan güveninin yeniden kazandırılması, dar gelirlilerin konut
sahibi olması, ilk tesis maliyetinin yüksek olmasından dolayı ticarî
faaliyetlere katılamayan vatandaşların ticarî faaliyetlere katılmasının özendirilmesinin
gerçekleşeceği değerlendirilmektedir.
Belirtilen sebeplerle, yapı kooperatiflerine ilişkin görevlerin,
yapılaşma ve şehircilik ile ilgili görevleri yapmak ile görevli Bayındırlık ve
İskan Bakanlığınca yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmiş ve bu görevlerin
Bayındırlık ve İskan Bakanlığına devredilmesi maksadıyla, 1163 sayılı
Kooperatifler Kanunu, 180 sayılı Bayındırlık
ve İskan Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname ve 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunda değişiklik yapılması öngörülmüştür.
Tasarı açıklanan
gerekliliklerden dolayı hazırlanmıştır.
MADDE
GEREKÇELERİ
MADDE 1- Madde ile, 1163 sayılı
Kooperatifler Kanununun ek 1 inci maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle,
yapı kooperatifleri ve üst kuruluşları bakımından ilgili bakanlığın Bayındırlık
ve İskan Bakanlığı olduğu hususu hükme bağlanmaktadır.
MADDE 2- Madde ile, 180 sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle, yapı
kooperatifleri ve üst birlikleri ile ilgili görevlerin Bayındırlık ve İskan
Bakanlığınca yapılması öngörülmektedir.
MADDE 3- Madde ile, yapı kooperatifleri
ve üst birlikleri ile ilgili görevlerin Bayındırlık ve İskan Bakanlığının ana
hizmet birimlerinden Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğünce yapılması hükme
bağlanmaktadır.
MADDE
4- Ülkemizde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığının
görev ve sorumluluk alanında 26 ayrı türde, 85.554 kooperatif faaliyet
göstermekte olup bu kooperatiflerin yaklaşık 8.500.000 ortağı bulunmaktadır. Bu
kooperatiflerden 12.474 adedi Tarım ve Köyişleri Bakanlığının, 73.080 adedi
Sanayi ve Ticaret Bakanlığının hizmet alanında yer almaktadır.
Yapı
kooperatifleri, planlı ve bilinçli olarak ele alındığında, kendi imkânlarıyla,
bulunduğu bölgenin konut, sanayi ve benzeri ihtiyaçlarının karşılanmasına katkı
sağlamaktadır. Ancak, günümüzde birçok yapı kooperatifinde, imar mevzuatına
aykırı uygulamalar hem üyeler açısından mağduriyete hem de sağlıklı yapılaşma
ve şehircilik ilke ve esasları bakımından problemlere sebep olmaktadır.
Belirtilen sebeplerle, yapı kooperatiflerine ilişkin görevlerin,
yapılaşma ve şehircilik ile ilgili görevleri yapmakla görevli Bayındırlık ve
İskan Bakanlığınca yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmiş ve bu madde ile
3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunun 2 nci maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle, yapı kooperatifleri ile
ilgili görevler, Bayındırlık ve İskan Bakanlığına devredilmek üzere, Sanayi ve
Ticaret Bakanlığının görevleri arasından çıkarılmıştır.
MADDE 5- Madde ile, yapı kooperatifleri
ile ilgili görevler, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ana hizmet birimlerinden
olan Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğünün görevleri arasından çıkarılmıştır.
GEÇİCİ MADDE
1- Madde ile; Kanunun yürürlüğe gireceği tarihe kadar yapı
kooperatifleri ile ilgili olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yapılacak iş ve
işlemler ile bunlara dair her türlü hak, yetki ve görevlerin, Bayındırlık ve
İskan Bakanlığına devredilmesi; Bayındırlık ve İskan Bakanlığının, Kooperatifler
Kanunu uyarınca yapılan iş ve işlemlerden dolayı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının
taraf olduğu işlemlerde ve sözleşmelerde taraf olacağı, açılmış ve açılacak
olan davalarda kendiliğinden taraf sıfatını kazanacağı ve her türlü evrak ile
dava dosyaları ve sair malzemenin devrine ilişkin usul ve esasların Bayındırlık
ve İskan Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca müştereken belirleneceği öngörülmektedir.
GEÇİCİ MADDE 2- Yapı kooperatifleri ile
ilgili olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yürütülen iş ve işlemlerin hacmi
göz önüne alındığında, bu görevlerin olması lâzım gelen şekilde yapılmasının
temini için, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının personel ve teşkilat yapısının hazır
hâle getirilmesinin belirli bir zaman alacağı değerlendirilmektedir.
Bu
nedenle madde ile, söz konusu görevlerin yapılmasında herhangi bir aksaklığa
sebebiyet verilmemesi bakımından, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının personel ve
teşkilat yapısı hazır hâle getirilinceye kadar, bu görevleri evvelce Sanayi ve
Ticaret Bakanlığında yapan personelden hizmetine ihtiyaç duyulanların, her
türlü özlük hakları saklı kalmak kaydıyla, Kanunun yürürlük tarihinden itibaren
bir yıl süre ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı emrinde geçici olarak
görevlendirilmesi öngörülmektedir.
MADDE 6- Yürürlük
maddesidir.
MADDE 7- Yürütme maddesidir.
|