...........................................

 

 PRATİK BİLGİLER

...........................................

 İŞÇİLİK MALİYETLERİ

...........................................

 YENİ TTK

...........................................

 YENİ  BORÇLAR KANUNU

...........................................

 SGK MEVZUATI

...........................................

 HIZLI ERİŞİM

...........................................

 DİLEKÇEMATİK

...........................................

 MALİ REHBERLER

...........................................

 BÜLTENLERİMİZ

...........................................

 MAKALELER

...........................................

 YARGI KARARLARI

...........................................

 BAKANLAR KURULU K.

...........................................

 KANUNLAR

...........................................

 TEMEL KANUNLAR

...........................................

 TÜZÜKLER

...........................................

 YÖNETMELİKLER

...........................................

 TEBLİĞLER

...........................................

 SİRKÜLERLER

...........................................

 SGK GENELGELERİ

...........................................

 BEYANNAME SÜRELERİ

...........................................

 

 

 Free Hit Counters
HTML Counter

 

 

© www.alomaliye.com

 

 

Açılış Sayfam Yap

Ücretsiz Üyelik

 

   ÜCRET BORDROSU     

 

 

 

Makale Güncellenmiştir

 

17 Ekim 2012

 

Umut ÇİRAY

Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettiş Yardımcısı

umutciray@hotmail.com 

ÜCRET BORDROSU

 

Giriş

 

Çalışma hayatı kar ve ücret sarmalı etrafında şekillenmiş bir olgudur. Ücretin elde edilmesi kadar belgelenmesi de çalışma hayatında önem arz etmektedir. Kayıt dışılığın yüksek olduğu ülkelerin,  çalışma hayatında yaşanan ihtilaflarda ücret, önemli bir paya sahiptir. Usulüne uygun olarak düzenlen ücret bordroları itilafların çözümünde önemli bir ispat aracıdır. Bu çalışmamızda ücret ve ücret bordrosu kavramını tanımlayarak ücret bordrosunun usulüne uygun düzenlenmesi ve yaşanan sorunların çözümünde izlenmesi gereken yollar üzerinde durulacaktır.

 

Anahtar Kelimeler: Ücret, Ücret Bordrosu, Ücret Bordrosunun Zorunlulukları

 

1-Ücret Kavramı Nedir?

 

Anayasanın 55/1 maddesinde ücret, ’’ücret emeğin karşılığıdır.’’ 4857 sayılı İş Kanunun 32.maddesinde  ’’ Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.’’ 5510 sayılı kanunun 3. Maddesinde ise ’’ Ücret: 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutarı,’’ diyerek tanımlanmıştır.

 

2-Ücret Bordrosu Nedir? Hukuki Dayanakları Nelerdir?

 

Ücret bordrosu 213 sayılı vergi usul kanunu’ nun 238. maddesinde düzenlenmiştir. Bu kanuna göre ’’İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tutmaya mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.’’

 

4857 sayılı iş kanunu’ nun 37. maddesinde’’ İşveren işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır.’’

 

5510 sayılı kanun’ nun 102. Maddesinin e bendinin 5 numaralı alt bendinde ’’ İşverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda; işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı, sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması zorunludur. Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen (imza şartı yönünden makbuz mukabilinde veya banka kanalıyla yapılan ödemeler hariç) ücret tediye bordroları geçerli sayılmaz ve her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin yarısı tutarında, idari para cezası uygulanır.’’

 

Sosyal sigorta işlemleri yönetmeliğinin 105. Maddesinde ’’İşverenler, Kuruma verdikleri prim belgesinde yazılı olanları doğrulayıcı nitelikte olmak ve Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin beş numaralı alt bendinde sayılan hususları içerecek şekilde aylık ücret tediye bordrosu düzenlemekle yükümlüdürler.’’ denilmektedir.

 

3-Kimler Ücret Bordrosu Düzenlemek Zorundadır?

 

213 sayılı vergi usul kanunu’ nun 238. maddesinde Ücret bordrosu düzenlemeyecek olanlara ilişkin istisnaya göre ’’Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.’’ Bunların dışındakiler ücret bordrosu düzenlemek zorundadırlar.

 

4-Çalışanlar Ücret Bordrosu Almak Zorunda mıdır?

 

Genel hizmet sözleşmesi 6098 sayılı Borçlar kanunu’ nun 393-447 sayılı maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Çalışanlar için ücret bordrosu almak gibi bir hukuki zorunluluk söz konusu değildir. Genel hizmet sözleşmesinin borçlar kanununda düzenlenmiş olması hasebiyle ileride doğacak ihtilafların çözümünde ispat vesikası olarak kullanılmak üzere usulüne uygun ücret bordrosu almak işçinin lehine olacaktır.

 

5- Ücret Bordrosunda Bulunması Gereken Zorunluluklar Nelerdir?

 

Ücret bordrosunun hukuki dayanakları bölümünde de değinildiği üzere ücret bordrosu, 213 sayılı Vergi usul kanunu, 4857 sayılı İş kanunu ve 5510 Sayılı sosyal güvenlik ve genel sağlık sigortası kanununda ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bu üç kanuna göre bordroda bulunması gereken asgari bilgiler aşağıda tabloda karşılaştırmalı olarak gösterilmiştir.

 

213 – 4857 ve 5510 Sayılı Kanunlara Göre                   Ücret Bordrosunda Bulunması Gereken Asgari Bilgiler

213 V.U.K

4857 İ.K.

5510 S.S.G.S.S.K.

İşçinin Adı Soyadı

 

X

X

İlgili Olduğu Dönem

X

X

X

İşyerinin Sicil Numarası

 

 

X

Sigortalının TC Kimlik Numarası

 

 

X

Sigortalının Sosyal Güvenlik Sicil numarası

 

 

X

Çalışma Süresi

X

 

X

Ücreti (aylık, haftalık, gündelik, saat veya parça başı ücreti)

X

 

X

Fazla Çalışma Ücreti

 

X

 

Hafta Tatili Ücreti

 

X

 

Bayram Ücreti

 

X

 

Genel Tatil Ücreti

 

X

 

Diğer her türlü Eklemeler

 

X

 

Sigorta Primi

 

X

 

Hesaplanan Vergi

X

X

 

Avans Mahsubu

 

X

 

Nafaka Kesintisi

 

X

 

İcra Kesintisi

 

X

 

Her Çeşit Kesinti

 

X

 

Ücret Ödenen Gün Sayısı

 

 

X

Ödenen Ücret Tutarı Toplam

X

 

X

Ödeme Günü

X

X

 

İşveren(yetkili kişi) İmzası

X

X

 

İşçinin İmzası

X

 

X

 

6- Ücret Hesaplaması Nasıl Yapılır?

 

·         SGK İşçi payı                       = Brüt ücret x % 14

·         SGK işsizlik sigortası           = Brüt ücret x% 1

·         Gelir Vergisi Matrahı          = Brüt ücret-(SGK işçi payı + SGK işsizlik sigortası işçi payı)

·         Gelir Vergisi                         = Gelir vergisi matrahı x % 15

·         Damga Vergisi                    = Brüt ücret x %06

·         Asgari Geçim İndirimi       = 193 sayılı Gelir Vergisi kanunu ’nun 32. Maddesindeki oranların şu formüle uygulanması suretiyle hesaplanır.

 

 A.G.İ. Yıllık Tutarı =[ (Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı x A.G.İ. Oranı) x %15 ]/12

 

·         Kesintiler Toplamı               = SGK işçi payı + SGK işsizlik Sigortası. + G.V +D.V

 

           Net ÜCRET                         = Brüt ücret - Kesintiler toplamı

 

2012 Bekar Çalışan Ücret Bordrosu

01.07.2012- 31.12.2012

Asgari Ücret

940,5

S.S.K. Taban Ücreti

940,5

S.S.K. Tavan Ücreti

6113,25

Gün Sayısı

30

Günlük Ücret

31,35

Yemek Parası

0

Yol Parası

0

Brüt Ücret

940,50

İşçi S.S.K. Payı (%14)

131,67

İşçi İşsizlik Payı (% 1)

9,41

Gelir Vergisi Matrahı

799,43

Gelir Vergisi (%15)

119,91

Asgari Geçim İndirimi

66,49

Ödenecek Gelir Vergisi

53,42

Damga Vergisi (0,0066)

6,21

Kesintiler Toplamı

267,20

Net Ödenen Ücret

739,79

İşveren S.S.K Payı (%19,5)

183,40

İşveren İşsizlik Payı (% 2)

18,81

 

*   Net ücrete asgari geçim indirimi dahil değildir.

** Prime esas kazancın tespitinde ayrıntılı olarak 5510 sayılı kanunun 80. maddesine bakılabilir.

 

7- Ücret Bordrosu Nasıl Muhasebeleştirilir?

 

Tek düzen hesap planında 7 A ve / 7 B olmak üzere iki farklı maliyet muhasebesi seçeneği mevcuttur. Aşağıda ücret tahakkuku hem 7 A hem de 7 B maliyet muhasebesi sistemine göre muhasebeleştirilmiştir.

 

Ücret Tahakkuku’ nun 7 A Maliyet Seçeneğine Göre Muhasebe Kaydı

770 Genel Yönetim Giderleri

        770.01.Brüt Ücret ……………………………………….940,50

        770.02.SGK Primi İşveren Payı ……………………183,40

        770.03.İşsizlik Sigortası Primi İşveren Payı…..18,81

136. Diğer Çeşitli Alacaklar

        193.01. Asgari Geçim İndirimi……………………….66,49

                          

                       335 Personele Borçlar

-          Net Ücret………………………………………..739,79

                     360 Ödenecek Vergi ve Fonlar

                            360.1. Gelir Vergisi Kesintisi……………….....119,91

                            360.1. Damga Vergisi…………………………….6,21

361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri

                              361.1.SGK Primi İşveren Payı……………………..183,40

                              361.2.SGK Primi Çalışan Payı……………………...131,67

                              361.3.İşsizlik Sigortası Primi İşveren Payı…….18,81

                              361.4.İşsizlik Sigortası Primi Çalışan Payı………9,41

1.142,71

 

 

 

     66,49

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

   739,78

 

   126,23

 

 

   343,29

 

Ücret Tahakkuku’ nun 7 B Maliyet Seçeneğine Göre Muhasebe Kaydı

 

791 İşçi Ücret ve Giderleri veya 792 Memur Ücret ve Giderleri

       791.01.Brüt Ücret

        791.02.SGK Primi İşveren Payı

        791.03.İşsizlik Sigortası Primi İşveren Payı

136. Diğer Çeşitli Alacaklar

        193.01. Asgari Geçim İndirimi

 

                                 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı                    

                                          360.1. Gelir Vergisi

                                          360.2. Damga Vergisi

          361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintisi Hesabı   

                  361.1. SGK İşçi Payı

                  361.2. SGK İşveren Payı

                  361.3. İşsizlik Sigortası İşçi Payı

                  361.4. İşsizlik Sigortası İşveren Payı

                                  381.Gider Tahakkukları                                         

                                         381.1. İşçi Ücret ve Giderleri

 

1.142,71

 

 

 

     66,49

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    126,23

 

 

    343,29

 

 

 

 

   739,78

381.Gider Tahakkukları                                                   

        381.1. İşçi Ücret ve Giderleri

 

                                   335 Personele Borçlar Hesabı                                

                                          335.1.1.Personel Ücret Tahakkuku        

  739,78

 

 

 

  739,78

 

8- Ücret Bordrosunun Düzenlenmemesi veya Eksik Düzenlenmesinin Hukuki Sonuçları Nelerdir?

 

213 sayılı Vergi Usul Kanunun 227’nci maddesinde ’’ Bu Kanuna göre kullanılan veya bu Kanunun Maliye ve Gümrük Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak, kullanma mecburiyeti getirilen belgelerin, öngörülen zorunlu bilgileri taşımaması halinde bu belgeler vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılır.’’ Diyerek bu belgelerin eksik düzenlenmesi halini yok hükmünde saymıştır.

 

213 sayılı Vergi Usul Kanunun 353/2 maddesi gereğince her belge için 2012 yılında 180 YTL’den aşağı olmamak üzere bu belgelere yazılması gereken meblağın veya meblağ farkının %10'u nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilir. Bu şekilde kesilen cezaların toplamı 88.000 YTL’den fazla olamaz.

 

5510 sayılı Kanunun 102/e/5 maddesi gereğince ’’ İşverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda; işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı, sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması zorunludur. Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen (imza şartı yönünden makbuz mukabilinde veya banka kanalıyla yapılan ödemeler hariç) ücret tediye bordroları geçerli sayılmaz ve her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin yarısı tutarında’’  idari para cezası uygulanır.

 

4857 sayılı İş Kanunu’nun 102/b maddesi gereğince ’’37’ nci maddesine aykırı olarak ücrete ilişkin hesap pusulası düzenlemeyen veya işçi ücretlerinden 38 inci maddeye aykırı olarak ücret kesme cezası veren veya yaptığı ücret kesintisinin sebebini ve hesabını bildirmeyen 52 nci maddedeki belgeyi vermeyen işveren veya işveren vekiline dörtyüzelli Türk Lirası’’ idari para cezası kesilir.

 

Kanun

Madde

Cezanın Nev’i

Kesilecek ceza

Üst Sınır

Açıklama

213 VUK

353/2

Özel Usulsüzlük Cezası

180,00 TL

88.000,00 TL

Her belge için

5510 S.S.G.S.S.K

102/e/5

İdari Para Cezası

470,25 TL

11.286,00 TL

Her belge için

4857 İş K.

102/b

İdari Para Cezası

450,00 TL

450,00 TL

Tamamı için

TOPLAM

 

 

706,00 YTL

67.390,00 YTL

 

 

*2012 yılı ikinci dönem rakamları

 

9- Ücret Bordrolarının İhtilafında Başvurulabilecek Hukuki Yollar Nelerdir?

 

Ücret bordrolarından doğan ihtilaflar işçi - işveren ve işveren - idare arasında yaşanmaktadır. Aşağıda bu durumlar ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

 

9.1. İşçi ve İşveren arasındaki ihtilaflarda başvurulacak yollar

 

1-         Sosyal Güvenlik Kurumuna veya Alo 170 telefon numarasına şikâyet başvurusu yapılabilir.

2-         Gelir İdaresi Başkanlığına veya 444 0 189 telefon numarasından VİMER’ e şikâyet başvurusu yapılabilir.

 

9.2. İşveren ve İdare arasındaki ihtilaflarda başvurulacak yollar

 

Kanun

Cezanın Nev’i

Yetkili Mahkeme

İtiraz Süresi

Dava Açma Süresi

Açıklama

Zaman Aşımı

213 VUK

Özel Usulsüzlük Cezası

Vergi Mahkemesi

30 Gün

30 Gün

Dava Yürütmeyi durdurur

5 Yıl

5510 S.S.G.S.S.K

İdari Para Cezası

İdare Mahkemesi

15 Gün

30 Gün

Dava Yürütmeyi Durdurmaz

10 Yıl

4857 İş K.

İdari Para Cezası

Sulh Ceza Mahkemesi

İtiraz Hakkı Yok

15 Gün

Dava Yürütmeyi Durdurmaz

5326 Sayılı Kanunun 21.Mad. Göre

 

Sonuç

 

Ücret bordroları gerek ispat aracı olması gerekse usulüne uygun düzenlenmeyen ücret bordroları için ceza öngörülmüş olması, bordroların usulüne uygun olarak düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır. Usulüne uygun düzenlenmemiş ücret bordrolarına her üç kanunda ceza öngörülmüştür. Ücret bordrosu düzenlenirken en azından bordrolar, asgari bilgileri içermeli ve şekil şartlarını yerine getirmelidir.  Usulüne uygun düzenlenmiş ücret bordroları, işçi ve işveren açısından bir ispat aracı olup kayıt dışılığın önlenmesi açısından önemli bir araçtır.

 

Kaynakça

 

- 1982 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

- 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu

- 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu

- 857 Sayılı İş Kanunu

- 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

- 6098 Sayılı Borçlar Kanunu

- Maliye ve Gümrük Bakanlığı, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği

- Sosyal Güvenlik Kurumu, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği

 

 

SİTENE EKLE

ANA SAYFAM YAP

ÜCRETSİZ ÜYELİK

 

Alomaliye.com

Programları

  SMMM Seti

  Personel Programı

  PDKS Programı

  Genel Muhasebe

  İşletme Programı

  Sabit Kıymet

  Cari+Kasa Programı

  Alohaber (Eko-Mevz)

 

 

 

 

 

Aloakademi.com - UFRS/TFRS ve TTK Eğitimleri

Aloakademi.com, UFRS/TFRS ve TTK eğitimlerimiz başlamıştır... Eğitimlerimizi inceleyebilirsiniz...