|
........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ...........................................
|
26 Ocak 2012 Tarihli Resmi Gazete Sayý: 28185
Yargýtay 9. Hukuk Dairesinden:
Esas No : 2011/48313 Karar No : 2011/43574 YARGITAY ÝLAMI Mahkemesi : Edirne Ýþ Mahkemesi Tarihi : 1/4/2011 Numarasý : 2010/474-2011/133 Davacý : Mustafa AKDENÝZ Davalý : Tarým Reformu Genel Müdürlüðü adýna Avukat Zehra ÖZSEVEN Temyiz Eden : Yargýtay Cumhuriyet Baþsavcýlýðý
Davacý Mustafa Akdeniz ile davalý Tarým Reformu Genel Müdürlüðü arasýndaki alacak davasýna iliþkin Edirne Ýþ Mahkemesince verilen ve temyiz edilmeksizin kesinleþen 1/4/2011 tarih ve 2010/474 esas, 2010/133 karar sayýlý kararýnýn 5510 sayýlý Kanunun 80. Maddesine aykýrý olduðu iddiasý ile kanun yararýna bozulmasý Yargýtay Cumhuriyet Baþsavcýlýðýnýn 26/9/2011 gün ve 2011/225030 sayýlý tebliðnamesi ile istenilmiþ olmakla, dosyadaki tüm belgeler okunup dava dosyasý için Tetkik Hakimi U. Ocak tarafýndan düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereði konuþulup düþünüldü:
YARGITAY KARARI
Mahkemece, davacýnýn ücretlerinden sigorta primi kesilmesi yasaya aykýrý bulunduðundan, açýlan davanýn kabulüne karar verilmiþtir.
Adalet Bakanlýðý’nýn 30/5/2011 tarihli yazýsý ile kararýn kanun yararýna temyiz edilmesi istenmiþ olup Yargýtay Cumhuriyet Baþsavcýlýðý tarafýndan anýlan karar 5510 sayýlý Kanunun 80. Maddesine aykýrý olduðu gerekçesi ile kanun yararýna temyiz edilmiþtir.
Dosya içeriðine göre davacý iþçi ile davalý iþveren arasýnda ilave tediye alacaðýndan sigorta primi kesilip, kesilemeyeceði konusunda uyuþmazlýk bulunmaktadýr.
Ýlave tediye alacaðýnýn kapsamý, yararlanacaklar, yararlanma þartlarý, miktarý ve ödeme zamaný 6772 sayýlý Devlet ve Ona Baðlý Müesseselerde Çalýþan Ýþçilere Ýlave Tediye Yapýlmasý Hakkýndaki Kanun ile düzenlenmiþtir. Kanunun 1 inci maddesinde, Devlet ve ona baðlý kurumlarýn hangileri olduðu, ayrýca yararlanacak kiþiler açýkça belirtilmiþtir.
Buna göre;
A. Ýþveren kapsamý yönünden Devlete ve ona baðlý olmak üzere,
1. Genel, katma ve özel bütçeli daireler, 2. Sermayesi deðiþen kurumlar, 3. Sermayesinin yarýsýndan fazlasý Devlete ait olan þirket ve kurumlar ve bunlara baðlý kuruluþlar, 4. Belediyeler ve belediyelere baðlý kuruluþlar, 5. 3460 ve 3659 sayýlý Kanun kapsamýna giren, sermayesinin tamamý Devlete ait olan veya bu sermaye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluþlarý,
3460 sayýlý Yasa bugün itibari ile yürürlükte olan bir yasa deðildir. 3659 sayýlý Yasa ise, banka ve Devlet kurumlarýnda çalýþan memurlarýn aylýklarý ile ilgili düzenleme getirmiþ ve halen yürürlüktedir. Bu Yasanýn 1 inci maddesinde, kapsama dahil kurumlar daha ayrýntýlý açýklanmýþtýr.
Yukarda belirtilen kurumlarca, sermayesinin yarýsýndan fazlasýna iþtirak suretiyle kurulan kuruluþlar ve bunlarýn ayný nispette iþtirakleriyle vücut bulan kurumlar, ticaret ve sanayi odalarý ve borsalar veya satýn alýnýp belediyelere baðlanan müesseseler de Kanun kapsamýna alýnmýþtýr.
Keza 5018 sayýlý Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda, merkezi yönetim kapsamýndaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumlarý ve mahalli idarelerden oluþan genel yönetim kapsamýndaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayýlmýþtýr. Bu cetvellerde Genel Bütçe Kapsamýndaki Kamu Ýdareleri, Özel Bütçeli Ýdareler, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Sosyal Güvenlik Kurumlarýnda çalýþanlarýn kanun kapsamýnda olduðunun kabulü gerekir.
Sonuç itibari ile kapsam bakýmýndan, Devlet tarafýndan yasa ve yasanýn verdiði yetki ile idari iþlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrýcalýklardan yararlanan kamu tüzel kiþilikleri ve bunlara baðlý kuruluþlarda iþ sözleþmesi ile çalýþanlara uygulanacaðý görülmektedir.
B. Ýþçi yönünden kapsama gelince:
Ýþ Kanunu kapsamýna girsin girmesin, yukarda belirtilen Devlet ve ona baðlý kurumlarda Ýþ Kanununun 1 inci maddesindeki tanýma göre, iþçi sayýlan herkes bu alacaktan yararlanacaktýr. Kanun, 4857 ve 1475 sayýlý Ýþ Kanunundan önceki Ýþ Kanununa atýfta bulunmuþtur. 4857 sayýlý Ýþ Kanunu iþçi tanýmýna 2 nci maddesinde yer vermiþtir. Buna göre “bir iþ sözleþmesine dayanarak çalýþan gerçek kiþiye iþçi” denir. O halde bir iþ sözleþmesine dayanarak, yukarda belirtilen kurumlarda çalýþan her iþçiye ilave tediye ödemesinin yapýlmasý gerekir.
C. Ödenecek ücret yönünde kapsam:
Maddenin son cümlesinde, yukarda belirtilen iþyerlerinde çalýþan iþçilere ücret sistemleri ne olursa olsun her yýl için birer aylýk ücret tutarýnda ilave tediye ücreti ödeneceði belirtilmiþtir. Devlet ve ona baðlý maden iþletmelerinin yeraltýnda çalýþan iþçilere, ayrýca bir aylýk ödeme dýþýnda birer aylýk daha ödemenin yapýlacaðý Kanunun 2 nci maddesinde açýklanmýþtýr.
Kanunun 3 üncü maddesinde, iþçilere her yýl için birer aylýk (yeraltýnda çalýþan iþçilere her yýl için ikiþer aylýk) ilave tediye dýþýnda, birer aylýk ücret istihkaklarýný geçmemek üzere Bakanlar Kurulu kararý ile ayný oranda bir ilave tediye ödemesi yapýlabileceði belirtilmiþtir.
Keza Yasanýn Ek 1 inci maddesi ile ilave tediyelerin Toplu Ýþ Sözleþmesi ile kararlaþtýrýlmasý halinde buna sýnýr getirilmiþ ve “Bu Kanun uyarýnca iþçilere yapýlan ilave tediyelerden ayrý olarak, her yýl için her biri bir aylýk istihkaklarý tutarýný (hafta ve genel tatil ücretleri dahil) geçmemek þartýyla toplu iþ sözleþmeleri ile en çok iki ikramiye daha verilebilir” düzenlemesine yer verilmiþtir. Toplu Ýþ Sözleþmesi ile yukarda belirtilen kurumlarda çalýþan iþçilere en çok iki ay daha ilave tediye ödeneceðinin kararlaþtýrýlabileceði, bu miktar üzerinde ödeme yapýlacaðý þeklindeki düzenlemenin yasal sýnýrý aþan miktarda geçersiz olacaðýný kabul etmek gerekir.
Kanun, kapsam içinde olmayan ancak Toplu Ýþ Sözleþmesi uygulanacak iþyerleri için de Ek 2 nci madde ile bir sýnýrlama getirmiþ ve kapsamda kalmayan iþyerlerinde Toplu Ýþ Sözleþmeleri ile en çok dört aylýk, yeraltýndaki iþyerlerinde ise en çok beþ aylýk ilave tediye oranýnda ücret ödeneceði kuralýna yer vermiþtir. Ancak bu tür iþyerlerinde Toplu Ýþ Sözleþmesi ile kararlaþtýrýlan bu tür ödemeleri ilave tediye olarak deðil, akdi ikramiye olarak kabul etmek yerinde olacaktýr.
Kanunun 4 üncü maddesine göre, ilave tediye alacaðýnýn ödeme zamanýný, Bakanlar Kurulu belirler. Bakanlar Kurulunun kararý ile ilave tediye alacaðý muaccel hale gelir. Ýlave tediye hesabý, Bakanlar Kurulunun belirlediði ödeme tarihlerindeki ücrete göre yapýlmalýdýr (Yargýtay 9. HD. 12/9/2011 gün 2011/36505 E. 2011/29278 K.). Ödeme zamaný taraflarca kararlaþtýrýlmadýðýnda, Borçlar Kanununun 101 inci maddesi uyarýnca, temerrüt için alacaklýnýn ihtarýna gerek vardýr. Ýlave tediye alacaðý yasadan kaynaklandýðýndan, talep halinde temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmelidir. Toplu iþ sözleþmelerinde bulunan, 6772 sayýlý Yasa maddesinin tekrarýndan ibaret hükümler, alacaðýn dayanaðýnýn ilgili Yasa olduðu gerçeðini deðiþtirmeyeceðinden, bu durumlarda dahi yasal faize karar verilmelidir. Ancak, özelleþtirme vb. sebeplerle ödenme koþullarýnýn yitirildiði, ilave tediye alacaðýnýn sadece toplu iþ sözleþmesine göre ödenmesinin kararlaþtýrýldýðý durumlarda, 2822 sayýlý Kanunun 61 inci maddesi uyarýnca en yüksek iþletme kredisi faizine hükmedilmelidir (Yargýtay 9. HD. 13/9/2011 gün 2011/39204 E. 2011/29535 K.).
Ayný maddede ilave tediye alacaðýnýn nasýl hesaplanacaðý ve kesinti yapýlýp yapýlmayacaðý belirtilmiþtir. Buna göre aylýk olarak bu alacaðýn hesaplanmasýnda, fazla mesai, evlilik, çocuk zamlarý veya primleri, ayni yardýmlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete dahil olan ödemeler dikkate alýnmaz. Bu düzenleme nedeni ile ilave tediye alacaðýnýn bir ay için yirmialtý gün üzerinden hesaplanmasý gerekir.
Ýlave tediye alacaðýndan sigorta primleri kesilmez. Ancak 1/10/2008 tarihinde yürürlüðe giren 5510 sayýlý Yasanýn 80/c ve 105 inci maddeleri uyarýnca, ücretin eki niteliðindeki bu ödeme, 1/10/2008 tarihinden itibaren sigorta prim kesintisine tabidir.
Ýlave tediye alacaðý, ödeme tarihinde iþçinin iþinden ayrýlmýþ olup olmadýðýna bakýlmaksýzýn, hak edilen yýl içinde o yerde veya ayný idare, teþekkül ve müesseseye ait muhtelif yerlerde geçmiþ olan hizmetlerinin toplamý oranýnda ve son çalýþtýðý yerde ödenir, iþçi tam yýl çalýþmamýþ ise, ilave tediye o yýl için kýstelyevm esasýna göre hesaplanýp ödenecektir.
Ýþçinin ilave tediye alacaðýna, esas olacak çalýþma süresinin hesaplanmasýnda iþ sözleþmesinin devamý müddetine rastlayan yasal ve idari izinler, hastalýk izinleri, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günleri, çalýþýlmýþ gibi hesaba katýlýr.
Somut olayda, davacýnýn ilave tediye alacaðýndan kesilen sigorta primlerinin iadesine karar verilmiþtir.
Yukarýda açýklandýðý üzere 1/10/2008 tarihinde yürürlüðe giren 5510 sayýlý Yasanýn 80/c ve 105 inci maddeleri uyarýnca ücretin eki niteliðindeki bu ödeme, 1/10/2008 tarihinden itibaren sigorta prim kesintisine tabidir. Yapýlan kesinti kanundan kaynaklanmaktadýr.
Mahkemece anýlan kanun hükmü gözönüne alýnmaksýzýn 6772 sayýlý Kanunun 4. Maddesi gerekçe gösterilerek davanýn kabulüne karar verilmesi hatalý olup bozmayý gerektirmiþtir.
SONUÇ: Yargýtay Cumhuriyet Baþsavcýlýðýnýn 1086 sayýlý Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 429/2 (6100 sayýlý Hukuk Muhakemeleri Kanunu 362/2) maddesine dayalý kanun yararýna bozma isteðinin açýklanan sebeplerle kabulü ile hükmün “sonuca etkili olmamak üzere” yukarýda belirtilen sebeple BOZULMASINA, kararýn bir örneðinin Resmî Gazete’de yayýmlanmasý için Adalet Bakanlýðýna gönderilmek üzere Yargýtay Cumhuriyet Baþsavcýlýðý'na tevdiine 15/11/2011 gününde oybirliði ile karar verildi.
|
|
|||||||||||||||||||||
|
©
www.alomaliye.com
(2000-...)
Tüm Haklarý Saklýdýr.
|
|||||||||||||||||||||||
YARGITAY 9.HUKUK DAÝRESÝ KARARI E. 2011/48313
(5510 SAYILI KANUN HK.) 
