|
30 Aralık
2001 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 24626
Kanun No.
4731
17/8/1999
ve 12/11/1999 Tarihlerinde Meydana Gelen Depremlerden Zarar
Görenlerin Vergi Borçları ve Vergi Cezalarının
Terkini ile Vergi Usul Kanunu, Katma Değer Vergisi Kanunu,
Harçlar Kanunu ve Organize Sanayi Bölgeleri
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
MADDE 1.-1)
17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerden
zarar gören illerde, bu tarihlerden önceki vergilendirme
dönemlerine ilişkin olarak tahakkuk etmiş ve vadesi
geldiği halde ödenmemiş veya bu tarihlerden önceki
dönemlere ait olup deprem tarihi itibarıyla vadesi
geçmemiş olan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına
giren vergilerle bunlara bağlı gecikme faizi, gecikme zammı,
fon payı ve vergi cezaları ile 16.8.1997 tarihli ve 4306
sayılı Kanuna göre alınan eğitime katkı payı bu maddede
yer alan esaslara göre terkin olunur.
2) 17.8.1999
ile 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerde varlıklarının
% 10 veya daha fazlasını kaybeden mükelleflerin (1)
numaralı fıkra kapsamına giren borçlarının tamamı
terkin olunur. Ancak, depremden doğan hasar nedeniyle vergi
dairesi kayıtlarına kısmen veya tamamen ulaşılamayan il
merkezi veya ilçelerdeki bütün mükellefler
ile depremin merkez üssü olan Kocaeli'nin Gölcük
İlçesindeki mükelleflerin bu yerlerdeki mükellefiyetleri
bakımından varlıklarının %10'unu kaybetmiş olma şartı aranmaz.
Şu kadar ki, bütün mükelleflerin tahakkuk
ve tahsilat kayıtlarına elektronik ortamda dahi olsa ulaşılabilen
il merkezi veya ilçelerdeki mükellefler bakımından
varlıklarının %10'unu kaybetmiş olma şartı aranmaya devam
edilir.
3) Sakarya,
Kocaeli, Yalova, Bolu ve Düzce illerinin merkez ve
ilçelerinde deprem tarihi itibarıyla emlak vergisi,
motorlu taşıtlar vergisi, veraset ve intikal vergisi, çevre
temizlik vergisi ile harç mükellefiyeti bulunanların,
bu mükellefiyetlerine ilişkin olarak söz konusu
yerlerdeki vergi dairelerine
olan ve (1)
numaralı fıkra kapsamına giren borçlarının tamamı
terkin olunur.
4) 17.8.1999
ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerden hasar
gören bina ve taşıtlara ilişkin deprem tarihlerinden
önceki dönemlere ait emlak ve çevre temizlik
vergisi ile motorlu taşıtlar vergisi terkin olunur.
5) a) Terkin
işlemi vergi dairelerince sonuçlandırılır. Maliye
Bakanlığı terkin işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemeye
ve terkin işlemleri için mükelleflere başvuru
süresi tespit etmeye yetkilidir.
b) Bu Kanuna
göre borçları terkin kapsamına giren mükellefler
adına, deprem tarihinden önceki vergilendirme dönemlerine
ilişkin olarak terkin kapsamına giren vergi türleri
için tarhiyat yapılmaz, deprem tarihinden önceki
vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak tarhedilen
ancak bu Kanunun
yayımı tarihine
kadar tahakkuk ettiği halde ödenmemiş veya tahakkuk
etmemiş olan vergiler terkin edilir. Terkin kapsamına girmekle
beraber bu Kanunun yayımı tarihinden önce tahsil edilen
amme alacakları red ve iade edilmez.
c) Bu Kanuna
göre terkin edilecek amme alacaklarına normal vade
tarihlerinden terkin tarihine kadar geçen süre
için gecikme faizi ve gecikme zammı uygulanmaz.
d) Bu madde
uyarınca tarhiyat yapılmayacak olması, 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun 359 ve 367 nci maddelerine göre işlem
yapılmasına engel teşkil etmez.
6) 17.8.1999
ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremler nedeniyle
Maliye Bakanlığınca ilan edilen mücbir sebep uygulamasından
faydalanan mükelleflerin mücbir sebep hali uygulanan
yerlerdeki vergi dairelerine olan ve (1) numaralı fıkra
kapsamına giren borçlarına mücbir sebep halinin
devam
ettiği süre
için gecikme faizi ve gecikme zammı uygulanmaz. Ancak,
söz konusu döneme ilişkin olarak bu Kanunun yayımından
önce tahsil edilen gecikme faizi ve gecikme zammı red
ve iade edilmez.
7) Bu Kanun
hükümlerinden yararlanmak için belirlenen
süre içerisinde başvuruda bulunmayanlar bu Kanun
hükümlerinden faydalanamazlar.
8) Varlıktaki
kayıp oranının tespitinde, mükelleflerin beyanları
dikkate alınır. Bu beyana ilişkin usul ve esaslar Maliye
Bakanlığınca belirlenir.
9) 17.8.1999
ve 12.11.1999 tarihlerinden önce vadesi geldiği halde
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle
tahsil edilmemiş bulunan, Sakarya, Kocaeli, Yalova, Bolu
ve Düzce illerinin merkez ve ilçelerinde, Devlete
ait alacaklardan Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince
tahsil edilen ve 6183
sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında
olup (1) numaralı fıkra dışında kalan amme alacaklarını
terkin ettirmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. Maliye Bakanlığı
bu yetkisini, amme alacağının türü ve/veya miktarı
açısından ayrı ayrı kullanabileceği gibi il veya
ilçeler itibariyle farklı olarak kullanabilir.
MADDE 2.-
1 inci madde uyarınca terkinden yararlanan mükelleflerin;
1999 yılına ilişkin olarak tahakkuk eden yıllık gelir veya
kurumlar vergisi, anılan yıla ait olup deprem tarihinden
sonraki dönemlere ilişkin geçici vergileri ile
kurumların 2000 yılında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun
94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı
bendinin (b) alt bendi uyarınca yapacakları gelir vergisi
tevkifatının tamamı terkin olunur. Bu mükelleflerin
2000 yılına ilişkin olarak tahakkuk eden söz konusu
vergileri ile kurumların 2001 yılında 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(6) numaralı bendinin (b) alt bendi uyarınca yapacakları
gelir vergisi tevkifatı Bakanlar Kurulunca il merkezleri
veya ilçeler itibariyle belirlenen oranlarda terkin
edilir.
Maliye Bakanlığı
terkin işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemeye
yetkilidir.
Bu Kanunun
yayımı tarihini takip eden aydan başlamak üzere yirmidört
ay süreyle, 1 inci madde uyarınca varlıklarının %10'unu
kaybetme şartı aranmaksızın terkin uygulanan il merkezi
veya ilçelerdeki işyerlerinde fiilen çalışan
ücretliler için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun
31 inci maddesi uyarınca tespit edilen özel indirim
tutarı dört kat olarak uygulanır.
MADDE 3.-
17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerin
etkilediği bölgelerde bulunan vergi daireleri mükelleflerine
ilişkin olarak vergi dairesi kayıtlarına ulaşılamaması durumunda
zamanaşımı hükümleri ile ilgilendirmeksizin, deprem
tarihinden önceki dönemlere ait tarh, tebliğ,
tahakkuk,
tahsil, terkin, alınan teminatların iadesi ve reddiyat işlemlerini
yaptırma veya yaptırmama konusunda Maliye Bakanlığı yetkilidir.
MADDE 4.-
4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun;
A) 15 inci
maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
Maliye Bakanlığı,
mücbir sebep sayılan haller nedeniyle, mükellefler
için il, ilçe veya bölgeler itibarıyla
mücbir sebep hali ilan etmeye ve bu sürede vergi
ödevlerinden yerine getirilemeyecek olanları tespit
etmeye yetkilidir.
B) 111 inci
maddesinin beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki
fıkra eklenmiştir.
Maliye Bakanlığı;
il, ilçe veya bölgeler itibarıyla mücbir
sebep hali ilan edilen yerlerdeki mükelleflerin bu
Kanun kapsamında olup, ödeme süresi afet tarihinden
sonraya rastlayan her türlü vergi ve cezalar ile
gecikme faizlerinin ödeme sürelerini vadelerinin
bitimi tarihinden itibaren azami bir yıl süre ile uzatmaya
yetkilidir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini; iller, il merkezleri,
ilçeler veya beldelere veya afetten zarar görme
derecesine göre veya vergi türleri itibarıyla
farklı süreler tespit etmek suretiyle kullanabilir.
C) 112 nci maddesine aşağıdaki (5) numaralı fıkra eklenmiştir.
5. İhtirazi
kayıtla beyan edilip ödendikten sonra yargı kararına
göre iade edilip yine yargı kararı uyarınca tahsili
gereken vergilere, iade tarihinden yargı kararının vergi
dairesine tebliği tarihine kadar geçen süre
için bu maddede yer alan esaslar dahilinde 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanuna
göre belirlenen tecil faizi oranında gecikme faizi
hesaplanır.
D) 115
inci maddesinin birinci fıkrasının sonuna aşağıdaki cümle
eklenmiştir. Maliye Bakanlığı terkin yetkisini mahalline
devredebilir.
E) Mükerrer
242 nci maddesinin başlığı, "Elektronik ortamdaki kayıtlar
ve elektronik cihazla belge düzenleme" şeklinde
değiştirilmiş ve aynı maddeye, birinci fıkrasının başına
gelmek üzere "1." ibaresi ve aşağıdaki (2)
numaralı fıkra eklenmiştir.
2. Elektronik
defter, şekil hükümlerinden bağımsız olarak bu
Kanuna göre tutulması zorunlu olan defterlerde yer
alması gereken bilgileri kapsayan elektronik kayıtlar bütünüdür.
Elektronik
belge, şekil hükümlerinden bağımsız olarak bu
Kanuna göre düzenlenmesi zorunlu olan belgelerde
yer alan bilgileri içeren elektronik kayıtlar bütünüdür.
Elektronik
kayıt, elektronik ortamda tutulan ve elektronik defter ve
belgeleri oluşturan, elektronik yöntemlerle erişimi
ve işlenmesi mümkün olan en küçük
bilgi ögesini ifade eder.
Bu Kanunda
ve diğer vergi kanunlarında defter, kayıt ve belgelere ilişkin
olarak yer alan hükümler elektronik defter, kayıt
ve belgeler için de geçerlidir. Maliye Bakanlığı,
elektronik defter, belge ve kayıtlar için diğer defter,
belge ve kayıtlara ilişkin usul ve esaslardan farklı usul
ve esaslar belirlemeye yetkilidir.
Maliye Bakanlığı;
elektronik defter, belge ve kayıtların oluşturulması, kaydedilmesi,
iletilmesi, muhafaza ve ibrazı ile defter ve belgelerin
elektronik ortamda tutulması ve düzenlenmesi uygulamasına
ilişkin usul ve esasları belirlemeye, elektronik ortamda
tutulmasına ve düzenlenmesine izin verilen defter ve
belgelerde yer alması gereken bilgileri internet de dahil
olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim
araç ve ortamında Maliye Bakanlığına veya belirleyeceği
gerçek veya tüzel kişilere aktarma zorunluluğu
getirmeye, bilgi aktarımında uyulacak format ve standartlar
ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye, bu
Kanun kapsamına giren işlemlerde elektronik imza kullanım
usul ve esaslarını düzenlemeye ve denetlemeye yetkilidir.
F) Mükerrer
298 inci maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinin
ikinci alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı
bende aşağıdaki alt bent eklenmiştir.
Geçici
vergi dönemleri itibarıyla yapılacak değerlemede esas
alınacak yeniden değerleme oranı, bir önceki yılın
Kasım ayından başlamak üzere; 3, 6, 9 ve 12 nci aylarda
bir önceki 3, 6, 9 ve 12 aylık dönemlere göre
Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya
Fiyatları Genel İndeksinde meydana gelen
ortalama fiyat
artış oranı esas alınmak suretiyle belirlenir.
Bu oranlar
Maliye Bakanlığınca Resmi Gazete ile ilan edilir.
G) Ek 13 üncü
maddesinin (4) numaralı fıkrasına (c) bendinden sonra gelmek
üzere aşağıdaki bent eklenmiştir.
d) Şehirler
arası yollarda yapılacak vergi denetimlerine yardımcı olmak
üzere görevlendirilen güvenlik görevlilerine
de bu esaslar dahilinde fazla çalışma ücreti
ödenmesine,
MADDE 5.-
25.10.1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun;
A) 11 inci
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin sonuna aşağıdaki
fıkralar eklenmiştir.
Türkiye'de
ikametgahı, işyeri, kanuni ve iş merkezi bulunmayanların
taşımacılık faaliyetlerine ilişkin olarak satın alacakları
mal ve hizmetler ile fuar, panayır ve sergilere katılımları
dolayısıyla satın alacakları mal ve hizmetler nedeniyle
ödedikleri katma değer vergisi, karşılıklı olmak kaydıyla
iade edilir.
Maliye Bakanlığı
iadeden faydalanacak mal ve hizmetler ile uygulamaya ilişkin
usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir.
B) 21 inci
maddesinin (c) bendinde yer alan "diğer giderler ve
ödemeler" ibaresi "diğer giderler ve ödemelerden
vergilendirilmeyenler" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 6.-
2.7.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun;
A) 74 üncü
maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir.
f) Türkiye'deki
kurum ve kuruluşlara hibe olarak yardım amacıyla gönderilecek
mal, malzeme, araç ve gereçler için
konsolosluklarda düzenlenecek hibe senetleri.
B) 113 üncü
maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Yıllık harçlar,
her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş
sayılır. Tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe
tebliğ olunmaz ve ocak ayı içerisinde ödenir.
C) (6) sayılı
tarifesinin "III- Yabancılara verilecek ikamet tezkeresi
ve Dışişleri Bakanlığı tasdik harçları" bölümünün
(1) numaralı bendinin sonuna "(İkamet tezkeresinin
alınmaması veya süresinin uzatılmaması, aşılan sürenin
kapsadığı tarife itibarıyla hesaplanacak harcın tahsilini
engellemez. Bu
suretle hesaplanan
harç, ceza ve gecikme faizi uygulanmaksızın bir kat
fazlası ile tahsil edilir.)" cümleleri eklenmiştir.
MADDE 7.-
12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri
Kanununun 28 inci maddesinde yer alan "31.12.2001"
tarihi "31.12.2002" olarak değiştirilmiştir.
GEÇİCİ
MADDE 1.- 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen
depremler sonucu kendilerine prefabrik konut tahsis edilenlerin
kullandıkları prefabrik konutlar için tahsis süresince
çevre temizlik vergisi ödenmez.
GEÇİCİ
MADDE 2.- 1. 17.8.1999 tarihi itibarıyla Kocaeli, Sakarya,
Yalova ve Bolu illerinin merkez ve ilçelerinde, yıllık
gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanların;
a) Bu tarihten
önce yatırım teşvik belgesi alınmış yatırımlar, yatırım
indirimi, vergi, resim ve harç istisnası uygulaması
açısından ilgili mevzuatında yazılı olan şartlara
bakılmaksızın tamamlanmış kabul edilir. Yararlanılan yatırım
indirimi ve istisnalar dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmemiş
olan vergiler yönünden herhangi bir işlem yapılmaz.
Tamamlanmış kabul edilen yatırımlarla ilgili olan ve önceki
yıllarda kazancın yetersiz olması dolayısıyla indirim konusu
yapılamayan yatırım indirim tutarları izleyen dönemlerde
dikkate alınmaz.
b) 17.8.1999
tarihinden önce teşvik belgesine bağlanmış yatırımlarına
devam etmeleri halinde, 17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihinde
meydana gelen depremlerde zarar gören yatırım indirimine
konu iktisadi kıymetlerin yenilenmesi için yapılan
harcamalar yatırım indiriminden yararlanır.
c) 1999 yılında
yapılması öngörülen yatırım harcamaları üzerinden
hesapladıkları ve 17.8.1999 tarihine kadar verdikleri yıllık
gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinde indirim konusu
yaptıkları yatırım indirimi tutarları ile ilgili olarak,
öngörülen yatırım harcamalarının 2002 yılı
sonuna kadar gerçekleştirilmesi koşuluyla, herhangi
bir işlem yapılmaz.
d) 17.8.1999
tarihinden önce başlanan ve teşvik belgesi olmaksızın
yatırım indirimi uygulamasından yararlanan yatırımları tamamlanmış
kabul edilir. Yatırıma devam edilen hallerde mükellefin
başvurusu üzerine, yatırımın tamamlanması için
Maliye Bakanlığınca ek süre verilir. Depremde zarar
gören
yatırım indirimine
konu iktisadi kıymetlerin yenilenmesi için yapılan
yatırım harcamaları da 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun
ek 2 nci maddesinde yazılı tutarla sınırlı olmaksızın yatırım
indiriminden yararlandırılır.
2. Mükellefiyetleri
yukarıda belirtilen yerlerde bulunmamakla birlikte, söz
konusu bölgelerde 17.8.1999 tarihinden önce teşvik
belgesine bağlanmış yatırımları bulunan mükelleflerin
bu yatırımları ile ilgili olarak da (1) numaralı fıkrada
yer alan hükümler uygulanır.
3. İstanbul,
Eskişehir ve Bursa illerinin merkez ve ilçelerinde
17.8.1999 tarihinden önce yatırım teşvik belgesine
bağlanmış yatırımları bulunan mükelleflerin, bu yatırımlarının
depremden fiziki olarak zarar görmesi veya yatırımlarına
deprem sonrasında inşaat ruhsatı verilmesi işlemlerindeki
kısıtlamalar nedeniyle geç başlamış olmaları halinde,
söz konusu yatırımları ile ilgili olarak bu maddenin
(1) numaralı fıkrasının (c) bendi hükmü uygulanır.
4. 17.8.1999
tarihinden önce yatırım teşvik belgesine bağlanmış
yatırımları bulunan mükelleflerin, bu yatırımlarına
konu iktisadi kıymetlerinin temininde, iktisadi kıymetin
teslimini üstlenen mükelleflerin
depremden
zarar görmesi dolayısıyla, gecikme meydana gelmiş olması
halinde söz konusu yatırımları ile ilgili olarak (1)
numaralı fıkranın (c) bendi hükmü uygulanır.
5. Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca
belirlenir.
MADDE 8.-
Bu Kanunun;
a) 6
ncı maddesinin (B) bendi ile 7 nci maddesi 31.12.2001 tarihinden
geçerli olmak üzere,
b) Diğer
maddeleri ile 6 ncı maddesinin (C) bendi henüz tahsil
edilmemiş ikamet tezkeresi harçları hakkında da uygulanmak
üzere,
Yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
MADDE 9.-
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
29/12/2001
| 
4731 SAYILI KANUN