ŞİRKETLERİN KURULUŞ VE SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİ İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER  

20 Haziran 2003

17 Haziran 2003 Tarihli ve 25141 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren,  4884 sayılı, "Türk Ticaret Kanunu, Vergi Usul Kanunu, Damga Vergisi Kanunu, İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" la önemli değişiklikler yapılarak şirket kuruluşları, defter tastikleri ve işe başlama usul ve esasları değiştirilmiştir. Bu yazımızda Türk Ticaret Kanunu'nda yapılan değişiklikleri ele alacağız.

Yazımıza başlamadan önce Kanun'la ilgili olarak iki konuya değinmek istiyorum

Bürokrasiyi azaltma anlamında yapılan değişiklikleri olumlu karşılıyoruz. Ancak piyasanın esas olarak beklentisinin şirket kuruluşlarında alınan harçların düşürülmesidir.

5 Milyar Tl. sermayeli bir limited şirketin kuruluş masrafları asgari 1.500.000.000.- Tl.'yı bulmaktadır. Ticari hayata atılmanın arefesinde olan insanlar için bu rakam büyük anlam ifade etmektedir.

Kuruluş masrafları içerisinde ticaret siciline yatırılan harçlar, tüm masrafların aşağı-yukarı % 50'sini oluşturmaktadır. Yapılan değişiklikler sadece defter tastiklerinin Ticaret Sicili Memurluğu'na yaptırılmasından ibaret kalmayarak Ticaret Sicil harçlarının da düşürülmesidir.

Yeni Kanun'la ilgili olarak ikinci değinmek istediğim konu, Kanun'un 6. Maddesinde yer alan Avukatlık Kanunu ile ilgili olanıdır. Avukatların herhangi bir ticari işletmenin özellikle de gerçek kişilerin faaliyete geçmesinin bildirimi ile ne alâkasının olduğudur. Avukatlara yeni iş alanları mı yaratılmak isteniyor? Avukat vergi dairesine gidip mükellefiyet kaydı mı yaptıracak? İşe Başlama/Bırakma Formlarında bundan sonra Meslek Mensubu'nun yanında bir de Avukat imza yeri mi açılacak? Bundan sonraki adım avukatlarında ticari defterleri tutabilecekleri yönünde mi olacaktır? 3568 Sayılı meslek yasası çerçevesinde faaliyet gösteren meslek mensuplarının yetkileri gasp edilmektedir. TÜRMOB'un ve diğer yetkililerin dikkatini çekmek istiyorum.

Esas konumuza gelecek olursak:

4884 sayılı Kanun 1. maddesi hakkında açıklamalar:

29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunun  Tasdik ettirme ve beyanname verme mükellefiyeti başlıklı 69. maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: (69. maddenin eski şekli)

"MADDE 1- Şirket kuruluş aşamasında 66 ncı maddenin birinci fıkrasında yazılı defterler kullanılmaya başlanmadan önce tacir tarafından ticarî işletmenin bulunduğu yerin ticaret sicili memurluğuna veya notere ibraz edilir. Bu defterler, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defterlerin tasdikine ilişkin hükümlerinde yer alan bilgileri içerecek şekilde tasdik ve imza olunur. Sicil memuru veya noter, defterlerin kaç sayfadan ibaret bulunduğunu ilk ve son sayfaya yazarak resmî mühür ve imzasıyla tasdik eder. Noterlerce tasdik edilen defterlerin mahiyet ve adetleri ve bunların kime ait olduğu en geç yedi gün içinde ilgili ticaret sicili memurluğuna bildirilir. Şirketlerin müteakip yıl defterleri ile kullanılması zorunlu diğer defterler 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defterlerin tasdikine ilişkin hükümlerine göre tasdik olunur."

Kanun gereği ticari defterler, kullanılmaya başlanılmadan önce isteğe bağlı olarak ticaret sicili memurluğuna veya notere ibraz edilerek tasdik ettirilir. Birinci maddede dikkat edilmesi gereken noktalardan birisi de defterlerin ibraz ve tasdik yerinin, ticari işletmenin bulunduğu yerin ticaret sicili memurluğu veya noterinin olmasıdır.

4884 sayılı Kanun 2. maddesi hakkında açıklamalar: ANONİM ŞİRKETLER DÖRDÜNCÜ BÖLÜM HK.

29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunun 273 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: (273 üncü maddenin eski şekli)

"MADDE 2-Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yayımlanacak tebliğle faaliyet alanları tespit ve ilân edilecek anonim şirketler Bakanlığın izni ile kurulur. Bu şirketlerin esas mukavele değişiklikleri de Bakanlığın iznine tâbidir. Bunun dışında anonim şirketlerin kuruluşu ve esas mukavele değişiklikleri Bakanlığın iznine tâbi değildir."

Bu madde gereğince Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak tebliğ sonucunda, faaliyet alanlarına göre hangi anonim şirketlerin kuruluşunun ve sözleşme değişikliklerinin Bakanlığın iznine tabi olacağı belli olacaktır. Tebliği beklemek zorundayız.

4884 sayılı Kanun 3. maddesi hakkında açıklamalar: ANONİM ŞİRKETLER DÖRDÜNCÜ BÖLÜM HK.

29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunun 386 maddesi başlığı ile birlikte değiştirilmiştir. ( 386. maddenin eski şekli )

"MADDE 3 -

2. İlân ve tebliğ :

Madde 386. — Umumî heyet esas mukavelenin değiştirilmesi için toplantıya davet edildiği takdirde değişiklik metninin asıl metin ile birlikte 368 inci maddede yazılı olduğu üzere ilânı ve ilgililere tebliği lâzımdır."

Önceki uygulamalarda esas sözleşme değişikliklerinin genel kurulda görüşülebilmesi için Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izni gerekmekteydi. Sanayi ve Ticaret Bakanlığından izin alındıktan sonra genel kurulda görüşmeler yapılabilmekteydi. Yeni uygulamada ise Türk Ticaret Kanunun 368. maddesinde yazılı olduğu şekilde Sanayi ve Ticaret bakanlığından izin alınmaksızın ilan ve tebliğ suretiyle yapılabilecektir.

4884 sayılı Kanun 4. maddesi hakkında açıklamalar: LİMİTED ŞİRKETLER YEDİNCİ BÖLÜM HK.

29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunun 510. maddesinin birinci fıkrası değiştirilmiş ve üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. (510. madde)

" MADDE 4- Müdürler, 31 inci madde hükümlerine uygun olarak şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline kaydedilmesini talep ederler."

Bu madde ile de limited şirketlerin kuruluşlarında Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izni kaldırılmaktadır.

4884 sayılı Kanun 5. maddesi hakkında açıklamalar: LİMİTED ŞİRKETLER YEDİNCİ BÖLÜM HK.

29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunun 509. maddesinin birinci fıkrası ile 514 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

"MADDE 5. — 6762 sayılı Kanunun 509 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 514 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır."

Bu madde ile llimited şirketlerin kuruluş izinleri ve sözleşme değişikliklerinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izni kaldırılmıştır.

Bir sonraki yazımızda Vergi Usul Kanunu, Damga Vergisi Kanunu, İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu ile ilgili değişikliklere yer vereceğiz.

Şaban Abacı/Yönetici