ŞİRKETLERİN KURULUŞ VE SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİ İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER - 1  

 

23 Haziran 2003

20 Haziran 2003 tarihli yazımızda Türk Ticaret Kanunu'nda yapılan değişiklikleri ele almıştık. Bu yazımızda ise Vergi Usul Kanunu'nda yapılan değişiklikleri ele alacağız.

 17 Haziran 2003 Tarihli ve 25141 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren,  4884 sayılı, "Türk Ticaret Kanunu, Vergi Usul Kanunu, Damga Vergisi Kanunu, İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" la önemli değişiklikler yapılarak şirket kuruluşları, defter tastikleri ve işe başlama usul ve esasları değiştirilmiştir.

213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 220. maddesi gereğince;

Tasdike Tabi Defterler

"1. Yevmiye ve envanter defterleri;

2. İşletme defteri;

3. Çiftçi işletme defteri;

4. İmalat ve İstihsal Vergisi defterleri; (Basit İstihsal Vergisi defteri dahil)

5 (488 sayılı Kanunun 31/7'nci maddesiyle fıkra kaldırılmıştır.)

6. Nakliyat Vergisi defteri;

7. Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defteri;

8. Serbest meslek kazanç defteri;

9. (4369 sayılı Kanunun 82/1-b maddesiyle kaldırılmıştır.)

10. (4369 sayılı Kanunun 82/1-b maddesiyle kaldırılmıştır.)

11. (4369 sayılı Kanunun 82/1-b maddesiyle kaldırılmıştır.)"

 'den ibarettir.

ve yine 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 221. maddesi gereğince:

Tasdik zamanı:

"Bu kanunda yazılı defterleri kullanacak olanlar, bunları aşağıda yazılı zamanlarda tasdik ettirmeye mecburdurlar:

1. Ötedenberi işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda;

2. Hesap dönemleri Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilenler, defterin kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda;

3. (3239 sayılı Kanunun 17'nci maddesiyle değişen bent) Yeniden işe başlayanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce; vergi muafiyeti kalkanlar, muaflıktan çıkma tarihinden başlıyarak on gün içinde;

4. Tasdike tabi defterlerin dolması dolayısiyle veya sair sebeplerle yıl içinde yeni defter kullanmaya mecbur olanlar bunları kullanmaya başlamadan önce."

dir.

Bu açıklamalardan sonra Kanun maddelerini inceleyecek olursak:

4884 sayılı Kanun 6. maddesi hakkında açıklamalar: 

"MADDE 6. — 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 168 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. (168 maddenin eski şekli)

 

1. Gerçek kişilerde işe başlama bildirimleri, işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde kendilerince veya 1136 sayılı Avukatlık Kanununa göre ruhsat almış avukatlar veya 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış meslek mensuplarınca, şirketlerin kuruluş aşamasında işe başlama bildirimleri ise işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde ticaret sicili memurluğunca ilgili vergi dairesine yapılır. Şirketlerin işe başlama bildirimleri dışında yapılacak bildirimler ile işi bırakma ve değişiklik bildirimleri, bildirilecek olayın vukuu tarihinden itibaren bir ay içerisinde mükellef tarafından vergi dairesine yapılır."

 

20 Haziran 2003 tarihli yazımızda Avukatlar konusuna değinmiştim. Aynı metni bu maddenin açıklamasına da eklemek istiyorum:  "Kanun'un 6. Maddesinde Avukatların herhangi bir ticari işletmenin özellikle de gerçek kişilerin faaliyete geçmesinin bildirimini yapabilecekleri bildirilmektedir. Avukatların işe başlama bildirimi ile ne alâkası var bağlantı kuramadım. Bu madde ile Avukatlara yeni iş alanları mı yaratılmak isteniyor? Avukat vergi dairesine gidip mükellefiyet kaydı mı yaptıracak? İşe Başlama/Bırakma Formlarında bundan sonra Meslek Mensubu'nun yanında bir de Avukat imza yeri mi açılacak? Bundan sonraki adım avukatlarında ticari defterleri tutabilecekleri yönünde mi olacaktır? 3568 Sayılı meslek yasası çerçevesinde faaliyet gösteren meslek mensuplarının yetkileri gasp edilmektedir. TÜRMOB'un ve diğer yetkililerin dikkatini çekmek istiyorum."

 

Maddenin incelenmesinden de anlaşılacağı üzere gerçek kişilerde, işe başlama bildirimleri işe başlama tarihinden itibaren on gün içerisinde yapılmalıdır. Daha önceden bu süre işe başlamadan önce, şeklindeydi.

 

Yeni Kanunda işe başlamayı bildirecekler şöyle sıralanmıştır:

 

1- Mükelleflerin kendisi,

2- 1136 sayılı Avukatlık Kanununa göre ruhsat almış avukatlar

3- 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış meslek mensupları,

4- Ticaret Sicili Memurluğu,

 

Şirketlerin işe başlama bildirimleri ise işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde Ticaret sicili memurluğu tarafından vergi dairesine yapılacaktır.

 

İşe başlama bildirimleri, mükellef, avukat, muhasebeci tarafından yapılabilirken, işi bırakma ve değişiklik bildirimleri mükellefin bizzat kendisine bırakılmaktadır. İşi bırakma ve değişiklikler olayın meydana geldiği tarihten itibaren bir ay içerisinde vergi dairesine bildirilmek zorundadır.

4884 sayılı Kanun 7. maddesi hakkında açıklamalar: 

"MADDE 7. — 213 sayılı Kanunun 223 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. (223 . madde)

 

Defterler anonim ve limited şirketlerin kuruluş aşamasında, şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret sicili memuru veya noter tarafından tasdik edilir."

 

Önceki uygulamalarda defter tastikleri kuruluş işleminden önce yapılmaktaydı. Bu madde gereğince ise defter tastikleri kuruluş aşamasında yapılabilecektir. Anonim ve limited şirketlerin tasdike mecburi oldukları ticari defterlerin tasdik yeri şirketin merkezinin bulunduğu yer ticaret sicili memuru veya noter olarak ifade edilmiştir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta  defterlerin tasdik yerinin, şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret sicili memuru veya noterinin olmasıdır.

4884 sayılı Kanun 8. maddesi hakkında açıklamalar: 

"MADDE 8. — 213 sayılı Kanunun 224 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. (224 . madde)

 

Noterlerin yapacağı tasdik şerhleri ile anonim ve limited şirketlerin kuruluşu aşamasında ticaret sicili memurlarınca da yapılacak tasdik şerhleri defterin ilk sayfasına yazılır ve aşağıdaki malûmatı ihtiva eder."

 

224. maddenin önceki metninde sadece noterlerin tastik işlemleri ile ilgili bilgiler yeralırken bu Kanun gereği Ticaret Sicili Memurları da metne eklenmiştir.

4884 sayılı Kanun 12. maddesi hakkında açıklamalar: 

"MADDE 12. -213 sayılı Kanunun 153 üncü maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. (153. Madde)

 

Ticaret sicili memurlukları, kurumlar vergisi mükellefi olup da Türk Ticaret Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca tescil için başvuran mükelleflerin başvuru evraklarının bir suretini ilgili vergi dairesine intikal ettirir. Bu mükelleflerin işe başlamayı bildirme yükümlülükleri yerine getirilmiş sayılır. Bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen ticaret sicili memurları hakkında işe başlamanın zamanında bildirilmemesine ilişkin usulsüzlük cezası hükümleri uygulanır."

Vergi Usul Kanunun 153 üncü maddesi işe başlamayı bildirme ile ilgilidir. 153. maddede işe başlamayı bildireceklerin kimler olduğu sayılmıştır. Bu kanunla da işe başlamayı bildireceklere ek olarak ticaret sicili memurları eklenmiştir.

Bir sonraki yazımızda Damga Vergisi Kanunu, İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu ile ilgili değişikliklere yer vereceğiz.

Şaban Abacı/Yönetici