|
19
Temmuz 2003 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:25173
KARAYOLU TAŞIMA KANUNU
Kabul
Tarihi: 10.07.2003
Kanun
No: 4925
BİRİNCİ KISIM
Başlangıç Hükümleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. — Bu
Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde
düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma
işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri
hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin
niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının,
diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet
vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını
sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun
kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını,
taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat
ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda
yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan
taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler,
üniversiteler ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan
taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait motorlu taşıt ve bunların römorkları
ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla
yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.
İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan
şehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile
işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki
şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esasları
dahilinde bırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, sıkıyönetim, olağanüstü
hal ve doğal afet durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen;
Bakanlık : Ulaştırma Bakanlığını,
Taşıma işleri : Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri
komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliğini,
Taşıma işleri işletmecisi : Taşıma işlerinde faaliyette bulunacak
taşımacı, acente, taşıma işleri komisyoncusu, nakliyat ambarı ve kargo
işletmecisini,
Sorumluluk sigortası : Bu Kanunun 18 inci maddesiyle ihdas edilen
zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını,
Taşıma : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim
edildiği yerden varış noktasına götürülmesini,
Taşımacı : Taşımacı yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve
hesabına taşımayı bir ücret karşılığı üstlenen gerçek veya tüzel kişiyi,
Eşya (yük) : İnsandan başka taşınabilen canlı veya cansız her
türlü nesneyi,
Kalkış noktası : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya
teslim edildiği yeri,
Varış noktası : Yolcu
bileti veya taşıma senedinde gösterilen, yolcu veya eşyanın götürülmek istendiği
yeri,
Gönderen : Eşyayı taşımacıya teslim eden, gönderileni belirleyen
ve taşıma senedini imzalayan kişiyi,
Gönderilen : Sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi ve taşıma
senedinde belirtilen eşyanın teslim edileceği kişiyi,
Acente : Ticarî mümessil, ticarî vekil, satış memuru veya
müstahdem gibi bağımlı bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli
bir yer veya bölge içinde daimî surette bir veya birden fazla taşımacıyı
ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi ve onlar adına taşıma sözleşmesi
yapmayı meslek edinen kişiyi,
Taşıma işleri komisyoncusu : Ücreti karşılığında kendi namına ve
bir müvekkil hesabına eşya taşıtmayı meslek edinmiş kişiyi,
Nakliyat ambarı : Bir veya birden fazla gönderenden toplu veya
parça başı eşyanın teslim alınarak işletmecinin gözetimi ve denetimi altında
yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi
hizmetlerin yapıldığı yeri,
Nakliyat ambarı
işletmecisi : Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahip olan ve eşyayı
teslim alarak kendi gözetim ve denetimi altında; yükleme, boşaltma, depolama,
istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren,
taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan doğacak sorumluluğu üstlenen kişiyi,
Kargo : Tek parçada en fazla yüz kilogramı geçmeyen genellikle
ambalaj ve kap içerisinde olan küçük boyutlu koli, sandık, paket gibi parça
eşyayı,
Kargo işletmecisi : Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahip
olan ve kargoyu teslim alarak kısa sürede gönderilene ulaştırmak amacıyla kendi
gözetimi ve denetimi altında yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve
gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren, taşımayı yapan veya yaptıran
ve bundan doğacak
sorumluluğu üstlenen kişiyi,
Yolcu : Taşıtı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında taşıtta
bulunan kişileri,
Tehlikeli yük : Bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelikte tehlikeli
olarak kabul edilen yükü,
Parça başına taşıma : Bir veya birden çok gönderenin aynı veya
birbirinden ayrı gönderilene ait eşyaların taşınmasını,
Yolcu bileti : Yolcunun taşınması yükümlülüğünü içeren,
yönetmelikte öngörülen şekil ve şartları ihtiva eden ve yolcuya verilmesi
zorunlu belgeyi,
Şehirlerarası taşıma : Herhangi bir ilin herhangi bir noktasından
veya yerleşim biriminden başlayıp diğer bir ilin herhangi bir noktasında veya
yerleşim biriminde biten taşımaları,
Uluslararası taşıma : Türkiye'den veya Türkiye'ye karayoluyla;
Türkiye üzerinden karayoluyla transit, Türkiye'ye denizyolu, demiryolu ve
havayolu ile gelip karayolundan üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,
Düzenli sefer : Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit
edilmiş bir güzergâhta önceden açıklanmış yerleşme birimleri arasında yapılan
taşımaları,
Arızî sefer : Aynı taşıtla bütün güzergâh boyunca aynı yolcu
grubunun taşınması ve kalkış noktasına geri getirilmesi şeklindeki kapalı kapı
seferleri ile gidişi dolu, dönüşü boş veya gidişi boş, dönüşü dolu
seferleri,
Mekik sefer : Birden fazla gidiş ve dönüş seferinde aynı kalkış yerinden aynı varış yerine önceden
gruplandırılmış yolcuların taşınmasını,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Taşımada Genel Kurallar
Genel kural
MADDE 4. —
Taşımalar; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu
yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir.
Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma
hizmeti
MADDE 5. —
Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve
kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması
zorunludur.
Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile
nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma
işleri işletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî
yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle belirlenir. 18.1.1954 tarihli ve 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi
Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır.
Taşımacılara, yetki belgesinden ayrı olarak taşımalarda
kullanılacak taşıtların niteliğini ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile
taşımacının taşıt belgesinde kayıtlı her taşıt için düzenlenen ve taşıtta
bulunması gereken taşıt kartı verilir.
Taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi,
taşıtların durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin
verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir.
Tehlikeli yük taşıyan taşıtlar ve bunların bağlı olduğu
taşımacılar, taşıyacakları yüklerin özelliğine uygun olduğunu gösteren bilgi ve
belgelere dayanarak birinci fıkrada belirtilen yetki belgesinden ayrı olarak
ilgili mercilerden ayrıca izin almakla yükümlüdürler.
Taşımacılar, taşıma hizmetlerini kabul edilebilir bir neden
olmaksızın veya zorunlu haller dışında yapmaktan kaçınamazlar ve taşıma
hizmetinden herkesin her zaman yararlanmasını sağlamak zorundadırlar.
Taşımalar, diğer taşımacılar veya üçüncü şahıslar tarafından
engellenemez.
Taşımacının sorumluluğu
MADDE 6. — Yolcu ve
eşya taşımaları, kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve gönderen arasındaki
sözleşmelere uygun olarak yapılır. Yolcu taşımaları biletsiz veya taşıma
sözleşmesiz, eşya taşımaları taşıma senetsiz yapılamaz.
Taşımacı, acentesinin acentelik sıfatıyla yapmış olduğu bu Kanun
kapsamındaki faaliyet ve işlemlerden müteselsilen
sorumludur.
Taşımacı, yolcu ve eşyanın güvenlik içinde taşınmasından
sorumludur. Yolcu ve gönderenler de taşımacının güvenlik yönünden almış olduğu
tedbirlere uymak zorundadırlar.
Taşımacı, çevre kirliliğini önleme, çevre ve insan sağlığını
koruma amacıyla yürürlüğe konulan mevzuat hükümlerine uymak zorundadır.
Taşımacının yükümlülüğü
MADDE 7. —
Taşımacı, yolcuların sağlıklı, rahat ve güvenli bir yolculuk yapmasını
sağlayacak tedbirleri almak, yolcu ve eşyayı taahhüt ettiği yere kadar
götürmekle yükümlüdür.
İlgili mevzuat hükümlerine uygun bir taşıtı, nitelikli şoför ve
hizmetli personeli sefere göndermek, şoförlerin sürücü belgelerinin bulunup
bulunmadığını araştırmak, teknik şartlara uymayan taşıtların trafiğe çıkmasına
engel olmak, güzergâh mesafesini dikkate alarak yeteri kadar şoför bulundurmak,
taşıt kartları olmayan ve bu Kanunda öngörülen sorumluluk sigortası bulunmayan
taşıtları trafiğe çıkarmamak hususunda taşımacı gereken özeni ve duyarlılığı
göstermek zorundadır.
Karayolları alt yapısı, işletilmesi, trafiği, doğal afetler,
meteorolojik şartlar ile arıza ve kaza hali dahil, beklenmeyen sebeplerle ilgili
olarak ortaya çıkan ve taşımanın devamına engel olan sebeplerin, belirsiz bir
beklemeyi mecburî kılması veya varış noktasına kadar gerekli zamanın bir
katından daha fazla beklemeyi gerektirmesi halinde, imkân olduğu takdirde
taşımacı bir başka güzergâhı izleyerek taşımayı tamamlamak, aksi halde yolcuyu
güzergâh üzerinde yolcunun dilediği bir yere kadar götürmek veya
yolcu ve eşyayı
hareket noktasına geri getirmekle yükümlüdür.
Bu gibi hallerde, yolcunun ve eşya sahibinin bütün hakları saklı
olup, taşımacılar herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar.
Eşya için taşıma senedindeki hükümler uygulanır.
Taşımacılar altışar aylık süre ile yılda en az iki kez
şoförlerinin ceza puanı durumunu Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmek ve ceza
puanı yüksek olan şoförlerle ilgili, eğitim ve iç denetim yönünden gerekli
tedbirleri almak zorundadırlar.
Gönderenin sorumluluğu
MADDE 8. —
Gönderen, eşyanın varış noktası, cinsi, miktarı ve nitelikleri ile diğer önemli
bilgileri tam ve doğru olarak taşımacıya bildirmek zorundadır. Yanlış ve eksik
bildirmelerden doğacak her türlü sorumluluk gönderene aittir. Taşımacı, bir
ihbar veya şüphe halinde yetkili ve görevlilerin huzurunda eşyayı kontrol
ettirebilir.
Acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo
işletmeciliği yapanların sorumluluğu
MADDE 9. —
Acenteler ve taşıma işleri komisyoncuları bu sıfatla yapmış oldukları faaliyet
ve işlemlerden taşımacı ile müştereken ve müteselsilen sorumludur. Nakliyat
ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlar, eşyayı teslim aldığı andan teslim
edinceye kadar, eşyanın tamamı ve kısmen kaybından ve vuku bulacak hasarından,
korunması ve taşınmasından, güvenliği ve düzenliliğini sağlamaktan, çevre kirliliğini
önleme ve insan sağlığını koruma konusundaki kurallara uymaktan
sorumludur.
Taşıma yasağı
MADDE 10. —
Acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu yetki belgesine sahip olanlar taşımacı
yetki belgesi almadan kendi nam ve hesaplarına taşıma yapamaz ve
yaptıramazlar.
Taşıma işleri komisyoncularının, kendi namlarına eşya
taşıtabilmeleri için bu taşımaları bir müvekkil hesabına yapmaları
zorunludur.
Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz.
Ücret ve zaman tarifeleri
MADDE 11. — Düzenli
yolcu ve eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ücret
tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek
suretiyle hazırlanır ve Bakanlığa bildirilir.
Ücret tarifelerine
uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri, terminal ve bilet satış
yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması zorunludur.
Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma
hizmetleri de dahil olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu
yararı aleyhine sonuç vermesi ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet ortamının
bozulması halinde ve gerektiğinde taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit
edilebilir.
Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve
dönüşte aynı şekilde düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.
Düzenli yolcu ve eşya taşımaları zaman tarifesine tâbidir.
Taşımacılar tarafından geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan
zaman tarifeleri, Bakanlıkça onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
Taşımacılar zaman tarifelerine uymak ve tarifelerini görülebilecek
şekilde işyeri, terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmak
zorundadırlar.
Ücretsiz ve tarife altı uygulamalarına ilişkin esaslar
yönetmelikte düzenlenir.
İKİNCİ KISIM
Uluslararası Taşımalar
BİRİNCİ BÖLÜM
Uluslararası Taşımaların Kapsamı ve Taşıma Yetkisi
Uluslararası taşımaların kapsamı
MADDE 12. —
Uluslararası yolcu ve eşya taşımaları;
a) Türkiye'ye karayoluyla veya demiryoluyla herhangi bir hudut
kapısından giren veya Türkiye'nin herhangi bir limanına denizyolu ile gelen
karayolu taşıtlarıyla yapılan transit taşımaları,
b) Türkiye'ye demiryolu, denizyolu veya havayoluyla gelen ve varış
noktasından karayolu taşıtlarıyla üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,
c) Türkiye'den karayolu taşıtları ile diğer ülkelere yapılan
taşımaları,
d) Diğer ülkelerden karayolu taşıtları ile Türkiye'ye yapılan
taşımaları,
Kapsar.
Taşıma yetkisi
MADDE 13. — 12 nci
maddenin (a) bendindeki taşımaları, uluslararası ikili ve çok taraflı karayolu
taşıma anlaşmalarına göre taşıma yapmaya yetkili veya Bakanlıkça izin verilmiş
yabancı plâkalı taşıtlar ile uluslararası taşımalar için Bakanlıktan yetki
belgesi almış taşımacılara ait taşıtlarla yapılabilir.
12 nci maddenin (b) bendindeki taşımalar, Bakanlıktan uluslararası taşımacı yetki belgesi almış
taşımacılar tarafından yapılır. Yabancı plâkalı taşıtlara ise Bakanlığın teklifi
üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile taşıma yetkisi verilebilir.
Yukarıdaki fıkralarda taşıma yetkisi verilen taşıtların, hangi
ülkelere hangi kara hudut kapısı, deniz limanı, hava alanı veya limanı,
demiryolu istasyonu veya garından taşıma yapacağı Bakanlıkça belirlenir.
12 nci maddenin (c) ve (d) bentlerindeki taşımalar uluslararası
taşımacı yetki belgesine sahip taşımacılar ile ikili ve çok taraflı karayolu
taşıma anlaşmalarına göre izin verilmiş veya Bakanlıkça özel izin belgesi
verilmiş yabancı taşımacılara ait taşıtlarla yapılabilir.
Yabancı plâkalı taşıtlar, Türkiye sınırları dahilindeki iki nokta
arasında taşıma yapamazlar.
İKİNCİ BÖLÜM
Yasak Haller, Taşımaların Düzenlenmesi, Geçiş
Ücretleri
Yasak haller
MADDE 14. — Zorunlu
hallerde sınır mülkî idare amirince verilecek izin dışında, ilgili kanunlara ve
taşımacı ile yolcu ve gönderen arasındaki sözleşmelere aykırı olarak, yolcu ve
eşya sınır kapılarına taşınamaz, buralarda aktarmaları yapılamaz, eşya
depolanamaz ve yolcular sınır kapısından yaya geçerek başka bir taşıta
binemezler.
Taşımaların düzenlenmesi
MADDE 15. — Türkiye'ye veya Türkiye üzerinden karayoluyla yapılacak transit taşımalarda, yurt içi
taşımaları aksatmamak ve Türkiye üzerinden yapılan uluslararası taşımaları daha
düzenli ve süratli kılmak amacıyla, gerektiğinde diğer taşıma sistemleri ile
birlikte ve tamamlayıcı olmak üzere alt yapının fiziksel sınırları, güzergâhların belirlenmesine
ilişkin mevzuat çerçevesinde, kota sistemi uygulanabilir.
Karayolu taşıma anlaşması olmayan ülkelerin taşımada kullanacağı
taşıtlar Bakanlıkça verilecek izne tâbidir.
Geçiş ücretleri
MADDE 16. — Karayolunun bakımı, korunması ile karayolu ve taşımanın yönetimine ilişkin
giderlere katkıda bulunmak üzere yabancı plâkalı araçlardan geçiş ücretleri
alınır.
Köprü, tünel ve otoyol ücreti gibi karayolu alt yapısının
kullanılmasından alınan ücret ile eşya ve taşıtlar için yapılan hizmetlerin
ücretleri, bu geçiş ücretlerine dahil değildir.
Bakanlık, geçiş ücretlerini tespit etmeye, artırmaya, indirmeye
veya kaldırmaya yetkilidir.
Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların hükümleri
saklıdır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Sorumluluk ve Sigorta
BİRİNCİ BÖLÜM
Yolcu Taşımalarında Sigorta, Sigorta Zorunluluğu, Sigorta
Tarifeleri
Sorumluluk
MADDE 17. —
Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacıları; duraklamalar dahil olmak üzere
yolcunun kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana
gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyasının zarara
uğramasından dolayı sorumludur.
Zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk
sigortası
MADDE 18. — Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedenî zararlar için bu Kanunun 17 nci
maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadır. Ancak, Hazine
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık gerekli gördüğü takdirde, tespit edeceği
yabancı ülkelerde ortaya çıkabilecek zararları teminat kapsamı dışında
tutabilir.
Zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını
yaptırmakla yükümlü olan taşımacı; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu
tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı
etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya hak sahibinin veya bir
üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan
kurtulur.
Sorumluluktan kurtulamayan taşımacı, kazanın oluşunda zarar
görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, durum ve şartlara göre tazminattan
indirim yapılabilir.
Sorumluluk sigortasına ilişkin sigorta genel şartları Hazine
Müsteşarlığınca onaylanır. Sorumluluk sigortası tarife ve talimatları Hazine
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmî Gazetede
yayımlanır. Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık tarifeyi serbest
bırakmaya yetkilidir.
Bu Kanunda öngörülen karayolu taşımacılık malî sorumluluk
sigortası Türkiye'de karayolu motorlu araçlar zorunlu malî sorumluluk sigortası
branşında ruhsatı bulunan sigorta şirketleri tarafından yapılır.
Hak sahiplerinin çokluğu ve zorunlu malî sorumluluk
sigortası
MADDE 19. — Hak
sahiplerinin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde öngörülen teminattan
fazla ise hak sahiplerinden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği
tazminat talebi, teminat tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına
göre indirime tâbi tutulur.
Başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin hak
sahiplerinden birine veya birkaçına kendilerine düşecek olandan fazla ödemede
bulunan iyiniyetli sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde diğer hak sahiplerine
karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.
Meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından
karşılanır. Bu sorumluluk sigortası ile karşılanamayan zararlar için 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununa göre yapılması zorunlu olan malî sorumluluk
sigortasına müracaat edilir.
Tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran
haller
MADDE 20. — Sigorta
sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve
tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu
doğuran haller hak sahiplerine karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye
ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını
sağlayabileceği oranda taşımacıya rücu edebilir.
Doğrudan doğruya talep hakkı
MADDE 21. — Hak
sahipleri, sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde doğrudan doğruya
sigortacıya karşı talepte bulunabilirler.
Kaza sonucu ihbar ve
zararların ödenmesi
MADDE 22. —
Sorumluluk sigortası tazminatına yol açan olay, sigorta ettiren veya hak sahibi
tarafından öğrenildiği tarihten itibaren otuz iş günü, olay yurt dışında meydana
gelmişse altmış işgünü içinde sigorta şirketine ihbar edilir.
Sigorta ettiren; kazaya, zarara veya olayla ilgili olarak açılacak
davalara ilişkin bilgi ve belgeleri sigorta şirketine vermekle yükümlüdür.
Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin belgeleri
sigortacıya ilettiği tarihten itibaren, sekiz iş günü içinde sorumluluk
sigortası sınırları içinde kalan miktarı hak sahibine ödemek zorundadır.
Sigortanın ispatı
MADDE 23. — Sigorta
şirketleri, şekli ve kapsamı Bakanlığın uygun görüşü ve Hazine Müsteşarlığının
bağlı bulunduğu Bakanlığın onayı ile belirlenip Türkiye Sigorta ve Reasürans
Şirketleri Birliğince bastırılacak sorumluluk sigortası belgesini, poliçe ile
birlikte sigorta ettirene vermek zorundadır. Poliçede araçların plâka numaraları
belirtilir ve her araç için sorumluluk sigortası belgesi düzenlenir.
Taşımacılar sorumluluk sigortası belgelerini araçlarında
bulundurmak zorundadır. Sorumluluk sigortası belgesi bulunmayan araçlar sigorta
teminatı sağlanıncaya kadar trafikten men edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Zamanaşımı, Yetkili Mahkemeler ve İcra Daireleri
Zamanaşımı
MADDE 24. — Bu
Kanuna göre yapılan sorumluluk sigortası sözleşmelerinden doğan her türlü
tazminat davası, hak sahibinin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten
itibaren iki yıl ve her halde zarara neden olan olay tarihinden itibaren on yıl
sonra zamanaşımına uğrar.
Dava, cezayı gerektiren
bir fiilden doğmakta ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununda bu fiil için daha uzun
bir zamanaşımı süresi öngörülmekte ise tazminat davasında bu ceza zamanaşımı
uygulanır.
Sorumlu kişi hakkındaki zamanaşımını kesen sebepler, sigorta
şirketi hakkında da uygulanır. Sigorta şirketi hakkında zamanaşımını kesen
sebepler sorumlu kişi hakkında da uygulanır.
Sorumluluk sigortasında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı
rücu hakları kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu
edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına
uğrar.
Yetkili mahkeme ve icra daireleri
MADDE 25. — Sigorta
sözleşmesinden doğan anlaşmazlıklar, tazminat ve rücu talepleri nedeni ile
açılacak davalarda ve icra takiplerinde yetkili mahkeme veya icra daireleri;
sigorta şirketinin veya şubesinin, sigorta sözleşmesini yapan acentenin,
sigortalının, hak sahibinin, rücu edilenin ikametgâhındaki veya zarara yol açan
olayın meydana geldiği yerdeki mahkeme ve icra
daireleridir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Çeşitli Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Cezalar
İdarî para cezaları
MADDE 26. — Bu Kanunun;
a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan taşıma işinde
faaliyette bulunanlara beşmilyar lira,
5 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara
beşyüzmilyon lira,
5 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre taşıma hizmetini
yapmaktan kaçınan taşımacılara dörtyüzmilyon lira,
5 inci maddesinin yedinci fıkrasına aykırı davranarak bir
taşımacının diğer bir taşımacının taşıma faaliyetini engellemesi halinde
dörtmilyar lira,
b) Bilette tayin edilen yeri başka bir kimseye verenler veya 6 ncı
maddesine aykırı davranarak yolcu taşıyanlardan, her yolcu için taşıma ücretinin
beş katı tutarı, taşıma senedi olmaksızın eşya taşıyanlardan birmilyar lira,
c) 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara
üçyüzmilyon lira, üçüncü ve dördüncü fıkralarına aykırı davranan taşımacılara
beşyüzmilyon lira,
d) 7 nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranan yolcu
taşımacılarına birmilyar lira, ikinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara
beşyüzmilyon lira, altıncı fıkrasına aykırı davranan taşımacılara üçyüzmilyon
lira,
e) 10 uncu maddesine aykırı davranan acente ve taşıma işleri
komisyoncularına üçmilyar lira ,
f) 11 inci maddesine aykırı davranarak ücret tarifesi
düzenlemeyenlere beşyüzmilyon lira, ücret tarifelerine uymayan veya değişik
ücret tarifeleri uygulayanlara beşyüzmilyon lira, bunun dışında ikinci fıkraya
aykırı davrananlara ikiyüzmilyon lira,
Zaman tarifesine
uymayanlara ikiyüzmilyon lira, zaman tarifelerini görülebilecek şekilde işyeri,
terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmayanlara yüzmilyon lira,
g) 13 üncü maddesine aykırı olarak yabancı plâkalı taşıtların
Türkiye sınırları dahilindeki iki nokta arasında taşıma yapması halinde, taşıt
sahibine veya şoförüne birmilyar lira,
h) 14 üncü maddesine aykırı davrananlara beşyüzmilyon lira,
ı) 18 inci maddesi hükümlerine göre sorumluluk sigortası
yaptırmayan taşımacılara birmilyar lira,
18 inci madde
hükümlerine göre sorumluluk sigortası yapmaktan kaçınan sigorta şirketlerine,
ödenmesi gereken sigorta priminin on katı tutarında,
i) 22 nci maddesinin ikinci fıkrasına uymayan ve yükümlülükleri
yerine getirmeyen taşımacılara beşyüzmilyon lira,
j) 31 inci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan belgeler üzerinde
tahrifat yapan taşımacılara beşmilyar lira,
k) 32 nci maddesine aykırı olarak terminal ve ara durak dışında
yolcu indirip bindiren taşımacılara üçyüzmilyon lira,
Para cezası verilir.
Ceza
uygulaması
MADDE 27. — Eylemin
başka bir suç teşkil etmesi halinde, 26 ncı madde ile verilen para cezaları,
diğer kanunlardaki suçların takibine ve cezaların uygulanmasına; bu Kanunda ve
yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibi idarî
müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
Birden fazla suçun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı
ceza uygulanır.
Suç ve ceza tutanakları
MADDE 28. — Bu
Kanunda yazılı suçlara ilişkin idarî para cezalarına dair tutanakların
düzenlenmesi ve tahsiline ait usul ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü
alınarak hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Para cezalarının ödenme süresi
MADDE 29. —
Tahsilatlar derhal yapılmadığı takdirde para cezalarının tutanağın tebliği
tarihinden itibaren otuz gün içinde ödenmesi gerekir. Otuz gün içerisinde
ödenmeyen cezalar iki katına çıkar ve ödeme süresi on gün daha uzar, bu süre
içinde ödenmeyen cezalar üç katına çıkar.
Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Bu para cezaları, Maliye Bakanlığının sayman mutemetlerine, mal
sandıklarına veya Bakanlıkça yetkili kılınmış personele ödenebileceği gibi
banka, posta çeki veya kredi kartı ile de ödenebilir. Maliye Bakanlığı kredi
kartı ile tahsilat yapılmasına izin vermeye, tahsilatın saymanlık hesaplarına
aktarılmasına ilişkin süreleri ve diğer usul ve esasları belirlemeye
yetkilidir.
Para cezalarına itiraz ve suçlarda tekerrür
MADDE 30. — Para
cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içerisinde yetkili idare
mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
Bu Kanunda belirtilen suçların işlendiği tarihten itibaren bir yıl
içinde aynı nitelikte üç defa suç işlediği tespit edilen gerçek ve tüzel
kişilere, işlediği suçların cezalarının toplamının on katı para cezası verilir
ve taşıt şoförünün yurt içi taşımalarda ticarî araç kullanım belgesi, yurt dışı
taşımalarda da uluslararası sürücü sertifikası bir yıl süreyle askıya
alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
İdarî Müeyyideler
Belge alma şartlarının kaybedilmesi ve tahrifat
MADDE 31. — Yetki
belgesi alma şartlarından herhangi birinin taşınmadığının sonradan anlaşılması
veya faaliyet sırasında bu şartlardan herhangi birinin kaybedilip de verilen
süre içerisinde giderilmemesi halinde yetki belgeleri iptal
edilir.
Yetki belgeleri, taşıt belgeleri veya taşıt kartı üzerinde
tahrifat yapan yetki belgesi sahiplerine idarî para cezası
verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Terminal
MADDE 32. — Düzenli
seferli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması
esastır. Ancak yeri ve zamanı önceden belirlenen ve nitelikleri yönetmelikte
tespit edilen ara duraklarda da yolcu indirmesi ve bindirmesi yapılabilir.
Yolcu taşımacılarının, en az bir yolcu terminaline bağımsız olarak
veya birlikte sahip olmaları veya bu terminalin kullanma hakkını haiz olmaları
zorunludur. Aynı terminalden, nitelik ve niceliğine göre birden fazla taşımacı
yararlanabilir. Eşya taşımacılığında terminal bulundurma zorunluluğu aranmaz.
Terminallerin özellikleri yönetmelikle belirlenir.
Ücretler
MADDE 33. —
Verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarından ücret alınır. Ücreti alınmadan
yetki belgeleri ve taşıt kartları verilmez. Yetki belgesinin yenilenmesinde ve
zayiinde ücretin % 50'si alınır. Unvan değişikliği, adres değişikliği ve benzeri
nedenlerle süresi bitmeden yenilenen belgelerden ücret alınmaz.
Bu ücretler, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl
için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarınca
tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.
Bakanlık, görev alanına giren hizmetleri yerine getirmek için,
merkezde Bakanın onayı ile döner sermaye işletmesi kurabilir. Döner sermaye
miktarını belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. İşletmenin görevleri,
gelirleri, işleyişi, denetimi ve diğer hususlar yönetmelikle
belirlenir.
Yönetmelik
MADDE 34. — Bu
Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde;
a) Taşımacılık, acente ve taşıma işleri komisyonculuğu ile
nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde
aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri ve taşıt belgeleri, her belge türü
için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap
hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları,
b) Belgelerin geçerlilik süreleri, geri alınması ve uygulanacak
idarî müeyyideleri,
c) Taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat
ambarı ve kargo işletmeciliği yapacakların yükümlülükleri, bagaj ve taşımanın
yardımcı hizmetleri,
d) Zaman ve fiyat tarifelerinin düzenlenmesi, yolcu bileti ve
taşıma senedinin şekil ve muhtevasını,
e) Taşıma işlerinde çalışan şoför ve diğer görevlilerde aranacak
şartlar ve nitelikleri,
f) Taşıma hizmetlerinin denetimi ve belge taleplerinin incelenmesi
ile ilgili esasları,
g) Ücretsiz ve tarife altı uygulama esasları,
h) Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer esas ve usulleri,
Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede
yayımlanır.
Yetki devri
MADDE 35. — Bakanlık, bu Kanun gereğince yerine getirmekle yükümlü
olduğu görev ve yetkilerinin tamamını veya bir kısmını devredebilir. Devirle
ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde uygulanacak mevzuat
MADDE 36. — Bu
Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu, 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu ve diğer ilgili
mevzuat hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 1. — Bu Kanuna göre yürürlüğe konulacak
yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce yetki belgesi almış olanlar
hariç, şehirlerarası eşya taşımacılığı konusunda taşımacılık, acentelik, taşıma
işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapan gerçek ve
tüzel kişiler başvurudaki şartlar aranmaksızın yönetmeliklerin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde yetki belgesi almak zorundadırlar.
Zorunluluk halinde bu süre Bakanlıkça altı aylık dönemlerle en fazla bir yıl
uzatılabilir.
İlk defa yetki belgesi almak isteyenlerin talep ettikleri yetki
belgesi ile ilgili faaliyette bulunduklarını belgelemeleri gerekmektedir. Belge
alma süresi bitiminden sonra müracaat edenlere bu Kanun ve bu Kanuna göre
çıkarılacak yönetmelik hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 2. — Geçici 1 inci
maddede öngörülen süre içerisinde
yetki belgesi alan taşımacılar, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile
nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlar yetki belgesi aldığı tarihten
itibaren iki yıl içerisinde durumlarını bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılacak
yönetmeliğe uydurmak zorundadırlar.
GEÇİCİ MADDE 3.
— Bu Kanunun yayımından önce ayrı
terminal izni alan veya ayrı terminal işleten gerçek veya tüzel kişiler mevcut
terminallerini işletmeye devam edebilirler.
Ancak, yönetmelikte bulunan şartları bir yıl içerisinde yerine
getirmek zorundadırlar.
Yürürlük
MADDE 37. — Bu
Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 38. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür. 18/7/2003
| 
KARAYOLU TAŞIMA KANUNU