|
06
Şubat 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25365
YATIRIMLARIN VE İSTİHDAMIN TEŞVİKİ İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI
HAKKINDA KANUN
Kabul Tarihi: 29.01.2004
Kanun No:5084
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı; bazı illerde vergi ve sigorta
primi teşvikleri uygulamak, enerji desteği sağlamak ve yatırımlara bedelsiz arsa
ve arazi temin etmek suretiyle yatırımları ve istihdam imkânlarını
artırmaktır.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun;
a) Vergi ve sigorta primi teşvikleri ile enerji desteği açısından
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca 2001 yılı için belirlenen fert başına
gayrisafi yurt içi hâsıla tutarı 1500 ABD Doları veya daha az olan illeri,
b) Bedelsiz arsa ve arazi temini açısından (a) bendindeki iller
ile kalkınmada öncelikli yöreler kapsamındaki diğer illeri,
Kapsar.
Gelir vergisi stopajı teşviki
MADDE 3. —
31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere, 2 nci maddenin (a) bendi
kapsamındaki illerde, 1.10.2003 tarihinden itibaren yeni işe başlayan gelir ve
kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu iş yerlerinde çalıştırdıkları işçiler ile
1.10.2003 tarihinden önce işe başlamış olan gelir ve kurumlar vergisi
mükelleflerinin bu tarihten önce ilgili idareye vermiş oldukları en son dört
aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayısına ilâve olarak yeni işe
aldıkları ve bu iş yerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçilerin ücretleri
üzerinden hesaplanan gelir vergisinin organize sanayi veya endüstri bölgelerinde
kurulu iş yerleri için tamamı, diğer yerlerdeki iş yerleri
için % 80'i, verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden
terkin edilir.
Terkin edilecek tutar, yeni işe alınan işçi sayısı ile asgari
ücret üzerinden ödenmesi gereken verginin çarpımı sonucu bulunacak tutarın
organize sanayi ve endüstri bölgelerindeki iş yerlerinde tamamını, diğer
yerlerdeki iş yerlerinde ise % 80'ini aşamaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye
Bakanlığınca belirlenir.
Sigorta primi işveren paylarında teşvik
MADDE 4. — 31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere, 2 nci maddenin (a) bendi
kapsamındaki illerde, 1.10.2003 tarihinden itibaren yeni işe başlayan gelir ve
kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu iş yerlerinde çalıştırdıkları işçiler ile
1.10.2003 tarihinden önce işe başlamış olan gelir ve kurumlar vergisi
mükelleflerinin bu tarihten önce ilgili idareye vermiş oldukları en son dört
aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayısına ilâve olarak yeni
işe aldıkları ve bu iş yerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçiler için, 17.7.1964
tarihli ve 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 72 ve 73 üncü maddeleri uyarınca prime esas
kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren hissesinin organize
sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu iş yerleri için tamamı, diğer
yerlerdeki iş yerleri için % 80'i Hazinece karşılanır.
Hazinece karşılanacak tutar, organize sanayi ve endüstri
bölgelerindeki iş yerleri için 506 sayılı Kanunun 78 inci maddesi uyarınca
belirlenen kazanç alt sınırına göre hesaplanan işveren hissesi prim tutarını,
diğer yerlerdeki iş yerleri için 506 sayılı Kanunun 78 inci maddesi uyarınca
belirlenen kazanç alt sınırına göre hesaplanan işveren hissesi prim tutarının %
80'ini aşamaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye
Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının bağlı
olduğu Bakanlıkça müştereken belirlenir.
Bedelsiz yatırım yeri tahsisi
MADDE 5. — Bu
Kanunun 2 nci maddesinin (b) bendi kapsamındaki illerde en az on kişilik
istihdam öngören yatırımlara girişen gerçek veya tüzel kişilere; Hazineye, katma
bütçeli kuruluşlara, belediyelere veya il özel idarelerine ait arazi veya
arsaların mülkiyeti bedelsiz olarak devredilebilir. Ancak, organize sanayi veya
endüstri bölgelerinde yer alabilecek yatırımlar için bu bölgelerde tahsis edilecek boş parsel
bulunmaması şartı aranır. Devre konu taşınmaz üzerindeki kamuya ait bina ve
müştemilâtı, 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca binalar için arsa payı
hariç hesaplanan
vergi değeri üzerinden devredilir.
Devir konusu arazi veya arsaların, imar plânları yoksa, bunların
imar plânları öncelikle yapılır.
İstihdam edilecek işçi sayısına, yatırımın faaliyete geçmesi
tarihinden itibaren beş yıl süre ile uyulması zorunludur.
Devredilen arazi veya arsaların tapu kaydına; Hazinece, katma
bütçeli kuruluşlarca, belediyelerce veya il özel idarelerince bedelsiz olarak
devir olunduğu, devir amaç ve koşullarına, devir alan gerçek veya tüzel
kişilerin uymak zorunda olduğuna dair şerh konulur. Bu madde kapsamında
belirlenmiş şartlara uyulmuş olması kaydıyla, talep üzerine, tapu kaydındaki
şerh terkin edilir. Devredilen arazi veya arsa üzerindeki toplam yatırımın
yarısından fazlasının tamamlanmış olması ve yatırımcının talep etmesi halinde, devredilen
arazi veya arsanın rayiç bedeli tahsil edilerek tapu kayıtlarındaki şerh terkin
edilir.
Yatırımcının, bu madde kapsamında belirlenen şartlara uymadığının
veya öngörülen sürede yatırımın tamamlanmadığının tespiti halinde, herhangi bir
yargı kararı aranmaksızın taşınmaz, üzerindeki muhdesat ile birlikte Hazine,
katma bütçeli kuruluşlar, belediyeler veya il özel idareleri adına
kaydolunur.
Bu maddenin uygulanması ile ilgili istihdam, yatırıma başlama ve
tamamlama süresi, devredilen taşınmazın teminat olarak gösterilmesi, miktar ve
devir veya satış koşulları ile diğer usul ve esaslar, Bakanlar Kurulu kararı ile
çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Enerji desteği
MADDE 6. — 31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere, 2 nci
maddenin (a) bendi kapsamındaki
illerde, 1.10.2003 tarihinden itibaren imalât sanayi, madencilik, hayvancılık
(su ürünleri yetiştiriciliği ve tavukçuluk dahil), seracılık, soğuk hava deposu,
turizm konaklama tesisi, eğitim veya sağlık alanında faaliyete
geçen, fiilen ve
sürekli olarak asgari on işçi çalıştıran işletmelerin elektrik enerjisi
giderlerinin % 20'si Hazinece karşılanır. Bu orana ondan sonraki her bir işçi
için 0,5 puan eklenir. Hazinece karşılanacak oran, organize sanayi veya endüstri
bölgelerinde kurulu bulunan işletmeler için % 50'yi, diğer alanlarda kurulu bulunan
işletmeler için % 40'ı geçemez.
1.10.2003 tarihinden önce birinci fıkrada belirtilen konularda
faaliyete geçmiş olan işletmeler, bu maddenin yürürlük tarihini müteakip
1.10.2003 tarihinden önce ilgili idareye vermiş oldukları en son dört aylık
sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayılarını fiilen ve sürekli
olarak en az % 20 oranında artırmaları ve asgari on işçi çalıştırmaları
koşuluyla % 20 oranında enerji desteğinden yararlanır. Bundan sonraki her bir
işçi için destek oranı 0,5 puan artırılır. Yararlanılabilecek destek oranı
organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu bulunan işletmeler için %
50'yi, diğer alanlarda kurulu bulunan işletmeler için % 40'ı
geçemez.
Fiilen ve sürekli
olarak çalıştırılan işçi sayısının tespitinde, bir takvim yılının en az 3/4'ünde
çalıştırılmış işçi sayısı esas alınır. Yıl içinde faaliyete başlanmış olması
halinde, faaliyette bulunulan süre dikkate alınır.
Bu maddenin uygulanmasına yönelik asgari kapasiteleri belirlemeye
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı, enerji giderlerinin
iadesine ilişkin süreleri tespit etmeye, iadeyi nakden veya mahsuben yaptırmaya
ve uygulamanın usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı, Enerji
ve Tabiî
Kaynaklar Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık
müştereken yetkilidir.
Çeşitli hükümler
MADDE 7. — Bu
Kanunun uygulanmasında:
a) 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile
4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tâbi olan hizmet
ve yapım işlerinin gerçekleştirilmesine yönelik faaliyetler hakkında 3, 4 ve 6
ncı madde hükümleri uygulanmaz.
b) 21.1.1998 tarihli ve 4325 sayılı Olağanüstü Hal Bölgesinde ve
Kalkınmada Öncelikli Yörelerde İstihdam Yaratılması ve Yatırımların Teşvik
Edilmesi ile 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 8 inci maddesi kapsamında bedelsiz
olarak tahsis edilen arazi veya arsalara istinat ettiği mevzuat hükümleri uygulanır.
c) Mevcut ve faaliyette bulunan işletmelerin devredilmesi,
birleşmesi, bölünmesi veya nevi değiştirmesi gibi haller, 3, 4 ve 6 ncı
maddelerin uygulamasında yeni işe başlama olarak değerlendirilmez.
d) Dört aylık sigorta prim bordrolarında bildirilen işçi sayısı
olarak bordronun ilgili olduğu dönemin son ayına ilişkin işçi sayısı dikkate
alınır. Kapsama dahil olan illerde bulunan iş yerleri dolayısıyla birden fazla
bordro verilmesi durumunda işçi sayısı olarak, 6 ncı madde uygulamasında ilgili işkolu veya
sektörde faaliyet gösteren işletmelere ilişkin bordrolardaki işçi sayısının
toplamı dikkate alınır. Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad veya
unvan veya bir iş birimi olarak açılması halinde, bu faaliyet ile ilgili
olarak bu Kanun hükümleri uygulanmaz.
e) Yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya
dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması,
şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi ek bir kapasite ve
istihdam artışına neden olmayan, sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla
yapılan işlemler, bu Kanunla getirilen teşviklerden yararlanamaz.
f) 4 üncü madde hükmüne göre Hazinece karşılanan prim tutarları
gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak
dikkate alınmaz, 6 ncı madde kapsamında Hazinece karşılanılan enerji giderleri,
iadenin yapıldığı dönemde gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde
gelir olarak dikkate alınır.
g) Kamu işletmeleri hakkında 4 üncü madde hükmü uygulanmaz.
MADDE 8. — 6.6.1985
tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 6 ncı maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
Madde 6 .- Serbest bölgeler gümrük bölgesi dışında
sayılır.
Bu bölgelerde gümrük ve kambiyo mükellefiyetine dair mevzuat
hükümleri uygulanmaz.
Kullanıcıların tutmak zorunda oldukları defterler ile
düzenleyecekleri belgelere ilişkin olarak, 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun hükümlerine bağımlı olmaksızın düzenleme yapmaya Maliye Bakanlığı
yetkilidir.
İşleticiler ve kullanıcılar yatırım ve üretim safhalarında
Bakanlar Kurulunca belirlenecek vergi dışı teşviklerden
yararlandırılabilir.
MADDE 9. — 3218
sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 3.- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu
Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış
mükelleflerin;
a) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri dolayısıyla elde
ettikleri kazançları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla faaliyet
ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere gelir veya kurumlar
vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir
Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin
(b) alt bendi kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur.
b) Bu bölgelerde istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretler
31.12.2008 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır. Ancak, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ruhsatlarında belirtilen süre 31.12.2008
tarihinden daha önceki bir tarihte sona eriyorsa, istisna uygulamasında ruhsatta
yer alan sürenin bitiş tarihi dikkate alınır.
c) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili
olarak yaptıkları işlemler 31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve
harçtan müstesnadır.
Serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir veya kurumlar vergisi
mükelleflerinin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri
kazançları Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık
vergileme döneminin sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu
istisnanın Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6)
numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak tevkifata etkisi
yoktur.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 10. —
12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 14 üncü
maddesinin son fıkrası ile 21.1.1998 tarihli ve 4325 sayılı Kanunun 8 inci
maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1. — Bu Kanunun 2 nci
maddesinin (b) bendi kapsamındaki
illerde bulunan ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredisi kullanan organize sanayi
bölgelerindeki tahsis edilmemiş parseller, organize sanayi bölgesinin yetkili
organlarının karar almaları halinde gerçek veya tüzel kişilere,
bedeli Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı tarafından organize sanayi bölgesine verilen krediden mahsup
edilmek üzere bedelsiz olarak tahsis edilebilir.
Kanunun yayımı tarihinden önce bedelli olarak tahsis edilmiş
parseller için ödemeler durdurulur ve kalan meblağ kredilerden mahsup edilir.
Mahsup işlemleri, Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınmak suretiyle Sanayi
ve Ticaret Bakanlığınca her organize sanayi bölgesi için tespit edilecek yılı
metrekare fiyatı üzerinden yapılır.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredisi kullanmamış ya da kredi
borcunu ödemiş olan organize sanayi bölgelerinden de yetkili organlarının karar
almaları halinde parsel tahsisi yapılabilir. Bu durumda tahsis edilen parsel
bedeli, organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğine Hazinece ödenir. Bedel
ödemeleri, Hazine
Müsteşarlığının uygun görüşü alınmak suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca
her organize sanayi bölgesi için tespit edilecek yılı metrekare fiyatı üzerinden
yapılır.
Organize sanayi bölgelerinde parsel tahsisine ilişkin uygulama, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süre için geçerlidir. Bu süre
Bakanlar Kurulu kararı ile en fazla üç yıla kadar uzatılabilir.
Bu maddenin uygulanması ile ilgili istihdam, yatırıma başlama ve
tamamlama süresi, tahsis ve devir işlemleri ile diğer hususlar Bakanlar Kurulu
kararı ile çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Yürürlük
MADDE 11. — Bu
Kanunun 3, 4 ve 6 ncı maddeleri yayımını izleyen ay başında, diğer maddeleri
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 12. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.
| 
YATIRIMLARIN
VE İSTİHDAMIN TEŞVİKİ İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK
YAPILMASI HAKKINDA KANUN