|
06
Temmuz 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25514
Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu
Kabul Tarihi:
29.06.2004
Kanun
No: 5200
Amaç ve kapsam
MADDE 1. — Bu
Kanunun amacı; üretimi talebe göre plânlamak, ürün kalitesini iyileştirmek,
kendi mülkiyetine almamak kaydıyla pazara geçerli norm ve standartlara uygun
ürün sevk etmek ve ürünlerin ulusal ve uluslararası ölçekte pazarlama gücünü
artırıcı tedbirler almak üzere tarım üreticilerinin, ürün veya ürün grubu
bazında bir araya gelerek, tüzel kişiliği haiz tarımsal üretici birlikleri
kurmalarını sağlamaktır.
Bu Kanun; tarımsal üretici birliklerinin kuruluşu, işleyişi,
yönetimi, görevleri ve denetimine ilişkin hükümleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 2. — Bu Kanunda
geçen;
a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Tarım üreticisi: Her türlü bitkisel ve hayvansal ürünler ile
avcılık ve yetiştiricilik yoluyla su ürünleri üretimini yaparak, bunları pazara
sunan gerçek ve tüzel kişileri,
c) Birlik: Tarım üreticilerinin, ürün veya ürün grubu bazında ve
gönüllülük esasına dayalı olarak kurdukları, tüzel kişiliği haiz tarımsal
üretici birliklerini,
d) Birlik tüzüğü: Üreticiler tarafından kurulan birliklerin ve üst
örgütlerinin kuruluş, çalışma usul ve esaslarını içeren hukukî düzenlemeyi,
İfade eder.
Ürün veya ürün grubu
MADDE 3. — Tarımsal
üretici birlikleri, her türlü bitkisel, hayvansal ürünler ile su ürünleri
konusunda kurulabilir. Hangi ürün veya ürün grubu için birlik kurulacağı, tarım
sektöründeki ihtiyaçlar ve öncelikler ışığında, Bakanlık tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Tarımsal üretici
birliklerinin kuruluşu ve tescili
MADDE 4. —
Birlikler; ürün veya ürün grubu bazında faaliyet gösteren ve tüzüklerinde
belirlenen miktardaki tarımsal üretimi bu kuruluşlar aracılığıyla pazarlamayı
taahhüt eden, en az onaltı tarım üreticisinin bir araya gelmesiyle, asgarî ilçe
düzeyinde kurulur. Birliğin toplam üretim kapasitesinin ürün bazında, Bakanlık
tarafından yönetmelikle belirlenecek asgarî düzeyin altında olmaması
gerekir.
Aynı ürün veya ürün grubu için ilçe düzeyinde en fazla bir birlik
kurulabilir. Birlikler, tarım üreticilerinin geniş katılımını sağlayacak
tedbirler alır.
Birlik, üyelerin imzaladıkları tüzük ile Bakanlığa müracaatları
sonucunda tüzel kişilik kazanır.
Birlik tüzüğünün; gerçek kişiler tarafından bizzat, tüzel kişiler
tarafından yetkili temsilcilerince imzalanmış olması şarttır. Birlik tüzüğü ve
ekleri, Bakanlıkça otuz gün içinde incelenir.
Birlik tüzüğünü imzalayarak kurucu üye sıfatını kazanan
üreticiler, kendi aralarından beş kişilik geçici yönetim kurulunu seçerler.
Geçici yönetim kurulu, ilk genel kurula kadar birliği temsil eder.
Birlik tüzüğünde mevzuata aykırılık veya noksanlık tespit edildiği
takdirde, bunların giderilmesi, geçici yönetim kurulundan yazı ile istenir. Bu
yazının tebliğinden itibaren otuz gün içinde belirtilen noksanlıklar tamamlanmaz
veya mevzuata aykırılık giderilmez ise Bakanlıkça birliğin tescili yapılmayarak,
kurucu üyelere bildirilir ve genel hükümlere göre işlem yapılır.
Birliğin
görevleri
MADDE 5. —
Birlikler, bu Kanunun amacına uygun olarak aşağıdaki görevleri yapar:
a) Üyelerinin ürettikleri ürünlerle ilgili piyasa araştırmaları
yapmak ve yaptırmak.
b) Üyelerinin ürünlerine pazar bulmak, ürünlerin pazara arzını
düzenlemek.
c) Üyelerine üretim teknikleri, hasat, depolama,
paketleme konularında teknik destek
sağlamak.
d) Üyelerine girdi temininde yönlendirici yardımlarda
bulunmak.
e) İç pazara ve ihracata uygun çeşitlerin üretilmesini
sağlamak.
f) Eğitim ve yayım hizmeti vermek, danışman hizmeti
sağlamak.
g) Ürün kalitesini iyileştirici tedbirler almak ve ürün standartlarını uygulamak.
h) Çiftlik düzeyinde yapılan tarımsal uygulamaları izlemek,
kayıtlarını tutmak ve belge düzenlemek.
ı) Paket ve ambalajlarla ilgili standartların uygulanmasını
sağlamak.
i) Çevreyle uyumlu üretim tekniklerini yaygınlaştırmak.
j) Üyeleri adına ürün depolanmasına, gerektiğinde bu amaçla depo
kiralanmasına yardımcı olmak.
k) Ürünlerin tanıtımıyla ilgili faaliyetlerde bulunmak.
l) Ürünlerle ilgili her türlü kaydı tutmak.
m) Türkiye Cumhuriyeti’nin kabul ettiği uluslararası ürün veya ürüne özgü ortak piyasa
düzenlemelerinin gerektirdiği görevleri yürütmek.
n) Sözleşmeli üretim kapsamında, üyeleri adına örnek tip
sözleşmeler düzenlemek ve bununla ilgili faaliyetleri koordine
etmek.
Birliğin
organları
MADDE 6. — Birliğin
organları; genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.
Genel kurul, görev ve yetkileri
MADDE 7. — Genel
kurul, birlik üyelerinden oluşur.
Genel Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yönetim ve denetim kurulu üyelerini seçmek.
b) Çalışma raporlarını incelemek.
c) Yönetim kurulu ile
denetim kurulu raporlarının ibra edilip edilmemesine karar vermek.
d) Kesin hesapları kabul veya reddetmek.
e) Yönetim kurulunun teklif edeceği bütçe ve çalışma programını
görüşerek onaylamak.
f) Personel işlemleri, taşınır ve taşınmaz mal alım veya satımı
ile üyelik aidatlarının belirlenmesi hususunda yönetim kuruluna yetki
vermek.
g) Birlik aracılığı ile pazarlanan ürünlerin satış bedelinin binde
ikisini aşmamak üzere kesilecek hizmet payını tespit etmek.
h) Merkez birliğine temsilci seçmek.
ı) Üyelikten çıkarılmayı onaylamak.
i) Diğer karar ve tedbirleri almak.
Genel kurul, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır. İlk
toplantıda gerekli çoğunluk sağlanamazsa, ikinci toplantı çoğunluk şartı
aranmadan yapılır. Genel kurul, denetim kurulunun veya yönetim kurulunun kararı
yahut genel kurul üyelerinin üçte birinin yazılı talebiyle olağanüstü toplantıya
çağrılabilir.
Yönetim kurulu;
görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 8. — Yönetim kurulu, genel kurulun dört yıl için kendi üyeleri
arasından seçtiği en az beş, en çok yedi üyeden oluşur. Ayrıca aynı sayıda yedek
üye seçilir.
Üst üste iki dönem yönetim kurulu başkanlığı görevinde bulunanlar,
aradan bir seçim dönemi geçmedikçe aynı göreve
seçilemezler.
Yönetim kurulunun görev ve yetkileri şunlardır:
a) Üye kabul etmek.
b) Genel kurul gündemini tespit etmek, faaliyet programlarını
hazırlamak ve genel kurulu toplantıya çağırmak.
c) Birlik muhasebe kayıtlarını bilanço esasına göre tutmak ve
tahmini bütçe, kesin hesap ve aktarma tekliflerini, aylık mizan ve bunlara ait
raporları sunmak.
d) Birlik personelinin atamasını yapmak ve görevine son
vermek.
e) Birliğe hizmet satın almak.
f) Genel kurulun verdiği yetki çerçevesinde birliğin taşınır ve
taşınmaz mal alımı ve satımını yapmak, birliğin mallarını yönetmek ve
korumak.
g) Birliğin faaliyet alanı içerisindeki ürün veya ürün grubu ile
ilgili piyasa fiyatlarını takip etmek, pazar araştırması yapmak ve
yaptırmak.
h) Ürün veya ürün grubunun kalitesini yükseltmek için gerekli kişi, kurum veya kuruluşlarla
işbirliği yapmak.
ı) Birlik üyelerini
bilgilendirici toplantılar yapmak ve eğitim faaliyetlerinde bulunmak.
i) Birliği yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek.
j) Gerektiğinde genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırmak.
k) Sözleşmeli üretim kapsamında, üyeleri adına örnek tip
sözleşmeler düzenlemek ve bununla ilgili faaliyetleri koordine etmek.
l) Genel kurul tarafından verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
Yönetim kurulu üyeleri,
birlik faaliyetlerine ilişkin icraatlarından on yıl süre ile
sorumludurlar.
Denetim kurulu, görev ve yetkileri
MADDE 9. — Denetim
kurulu, genel kurulun kendi üyeleri arasından seçtiği üç üyeden oluşur. Ayrıca
aynı sayıda yedek üye seçilir.
Denetim kurulunun görev
ve yetkileri şunlardır:
a) Birlik bilanço ve defterlerini incelemek.
b) Yönetim kurulunun faaliyetleri ile ilgili yapılan denetim
raporunu genel kurulun onayına sunmak.
c) Gerektiğinde genel kurulu olağanüstü toplantıya
çağırmak.
Üyelik şartları,
aidat ve üyelikten çıkarılma
MADDE 10. — Birliğe
üye olmak isteyen tarım üreticilerinde aşağıdaki genel şartlar aranır:
a) Üye olacağı birliğin iştigal ettiği ürün veya ürün grubu ile
ilgili pazara yönelik üretimde bulunmak.
b) Çiftçi belgesi sahibi olmak.
c) Gerçek kişiler bakımından, onsekiz yaşını doldurmuş olmak.
Üyelik için gerekli özel şartlar birlik tüzüğünde belirlenir.
Tüzel kişilerin birliklere üyelik başvurusu için kendi yetkili
organlarınca yetkilendirilmesi gerekir.
Yönetim kurulu,
müracaat tarihinden itibaren bir ay içerisinde üyelik şartlarını taşıyanların
üyeliklerini kabul eder. Üyelik, giriş aidatının ödenmesi ile kazanılır.
Birlik üyeleri, giriş aidatı ve her yıl için yıllık aidat ödemekle
yükümlüdür. Giriş aidatı ile yıllık aidat, onaltı yaşından büyükler için
uygulanan aylık asgarî ücretin brüt tutarının yüzde onundan az, yarısından fazla
olamaz. Giriş aidatının alındığı yıl için ayrıca yıllık aidat alınmaz. Giriş
aidatı ve yıllık aidat miktarları, belirlenecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre
yönetim kurulunun teklifi ile genel kurul tarafından belirlenir.
Üyelikten çıkarılmayı gerektiren haller, birlik tüzüğünde
belirlenir.
Birliğin
gelirleri
MADDE 11. —
Birliğin gelirleri şunlardır:
a) Üyelik aidatları.
b) Üyelere sağlanan
danışmanlık hizmetleri karşılığında alınan ücretler.
c) Yurt içi ve yurt dışından sağlanan bağış, fon ve yardımlar.
d) Taşınır ve taşınmaz mallardan elde edilen gelirler.
e) Reklam, tanıtım ve yayın gelirleri.
f) Birlik aracılığı ile pazarlanan ürünlerin satış bedeli
üzerinden kesilecek hizmet payı.
g) Diğer gelirler.
Birlikler, üyelerine gelirlerinden pay
dağıtamazlar.
Birliğin
giderleri
MADDE 12. — Birliğin giderleri, kuruluş amaçlarına uygun olarak yürütülen faaliyetler
ile üyelerinin hak ve menfaatlerini koruyacak biçimde yapılacak giderleri
kapsar.
Merkez birlikleri
MADDE 13. —
Birlikler ürün veya ürün grubu bazında ulusal düzeyde merkez birliği şeklinde
örgütlenebilir.
Merkez birliği, aynı ürün veya ürün grubunda faaliyet gösteren en
az yedi tarımsal üretici birliğinden oluşur. Aynı ürün veya ürün gurubu için
birden fazla merkez birliği kurulamaz.
Merkez birliklerinin kuruluşu, tarımsal üretici birliklerinin
kuruluşundaki esaslara tabidir.
Merkez birliğinin genel kurulu, üye birliklerinin genel
kurullarınca seçilecek birer temsilciden oluşur.
Merkez birliklerinin yönetim ve denetim kurullarının üye sayısı,
görevleri ve sorumlulukları tüzüklerinde belirlenir.
Merkez birliklerinin görev ve yetkileri
MADDE 14. — Merkez birliklerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Faaliyet gösterdikleri ürün veya ürün grubuyla ilgili olarak
ulusal düzeydeki üretim planlarına ve ürünlerinin pazarlanmasına ilişkin
kurallara uyulmasında üyelerine yardımcı olmak ve üyelerini
yönlendirmek.
b) Üyelerinin
faaliyetlerini desteklemek, izlemek ve değerlendirmek.
c) Üyelerini, yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek.
d) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin ürün bazında yapacağı
çalışmalara katılmak ve danışma kuruluna temsilci göndermek.
Merkez birliklerinin gelir ve giderleri
MADDE 15. — Merkez
birlikleri, genel kurul tarafından belirlenen oranlarda, üyesi olan birliklerin
üyelik aidatı gelirlerinden pay alır. Bu miktar, birliklerin üyelik aidatı
gelirlerinin yüzde onundan fazla olamaz.
Merkez birliklerinin
giderleri, kuruluş amaçlarına uygun olarak yürütülen faaliyetler ile üyelerinin
hak ve menfaatlerini koruyacak biçimde yapılacak giderleri
kapsar.
Bakanlığın görev ve
yetkileri
MADDE 16. —
Bakanlığın birliklerle ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
a) Birliklerin ve merkez birliklerin kuruluşu ile ilgili işlemleri
yapmak.
b) Birlikleri ve merkez birliklerini uluslararası anlaşmalar,
ulusal plân ve programlar çerçevesinde bilgilendirmek ve
yönlendirmek.
c) Birliklerin ve merkez birliklerinin çalışmalarını teknik yönden desteklemek ve merkez
birliklerini teknik yönden denetlemek.
Ceza hükümleri
MADDE 17. —
Birlikler ve üst örgütlerinin paraları ile para hükmündeki evrak, senet ve sair
malları aleyhine suç işleyen ve bilanço, rapor ve diğer her çeşit kağıt ve
defterler üzerinde suç mahiyetinde değişiklik yapan veya bunları kasten yok eden
organlara dahil üyeler ile personel hakkında, Devlet memurları hakkındaki
cezalar uygulanır.
Denetim
MADDE 18. — Birliklerin ve merkez birliklerin mali
denetimleri, genel kurul toplantısı
öncesi yeminli mali müşavirlere veya bağımsız denetim kuruluşlarına yaptırılır.
Denetimin sonuçları genel kurul öncesi üyelere dağıtılır.
Denetim kuruluşlarının tespiti ile denetim usul ve esasları
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Muafiyet
MADDE 19. — Birliğe
ait her türlü taşınır ve taşınmaz mallar, bunların alım, satım, inşa ve
kullanımları ile birlikçe yürütülen hizmet ve faaliyetler damga vergisi hariç
her türlü vergi, resim, harç ve katkı payından muaftır.
Uygulanacak diğer
hükümler
MADDE 20. — Bu
Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, genel hükümler ile 6.10.1983 tarihli ve 2908
sayılı Dernekler Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Mevcut tarımsal
örgütlerin uyumu
MADDE 21. — Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kurulu bulunan tarımsal örgütler, Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara uyulması kaydı ile bu Kanun
kapsamında faaliyet gösterebilirler.
Yönetmelikler
MADDE 22. — Bu
Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
altı ay içinde Bakanlık tarafından hazırlanarak yürürlüğe
konulur.
Yürürlük
MADDE 23. — Bu
Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 24. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
| 
TARIMSAL
ÜRETİCİ BİRLİKLERİ KANUNU