|
23 Kasım 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25649
Dernekler Kanunu
Kabul
Tarihi: 04.11.2004
Kanun
No: 5253
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1. — Bu
Kanunun amacı; dernekler, dernek şube veya temsilcilikleri, federasyonlar,
konfederasyonlar ve yabancı dernekler ile merkezleri yurt dışında bulunan dernek
ve vakıf dışındaki kâr amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye'deki şube veya
temsilciliklerinin yasak ve izne tâbi faaliyetlerini, yükümlülüklerini,
denetimlerini ve uygulanacak cezalar ile derneklere ilişkin diğer hususları
düzenlemektir.
Tanımlar
MADDE 2. — Bu
Kanunun uygulanmasında;
a) Dernek: Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış
belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel
kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle
oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarını,
b) Derneğin yerleşim yeri: Derneğin yönetim faaliyetlerinin
yürütüldüğü yeri,
c) Dernek merkezi: Derneğin yerleşim yerinin bulunduğu il veya
ilçeyi,
d) Mülkî idare amiri: Dernek merkezinin bulunduğu yerin vali veya
kaymakamını,
e) Dernekler birimi: İllerde il dernekler müdürlüğünü, ilçelerde
dernekler büro şefliğini,
f) Plâtform: Derneklerin kendi aralarında veya vakıf, sendika ve
benzeri sivil toplum kuruluşlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere
girişim, hareket ve benzeri adlarla oluşturdukları tüzel kişiliği bulunmayan
geçici nitelikteki birliktelikleri,
g) Üst kuruluş: Derneklerin oluşturduğu tüzel kişiliği bulunan
federasyonları ve federasyonların oluşturduğu konfederasyonları,
h) Şube: Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe
bağlı olarak açılan, tüzel kişiliği olmayan ve bünyesinde organları bulunan alt
birimi,
i) Temsilcilik: Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı
olarak açılan, tüzel kişiliği ve bünyesinde organları bulunmayan alt birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Dernek kurma hakkı
MADDE 3. — Fiil
ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma
hakkına sahiptir.
Ancak, Türk Silâhlı Kuvvetleri ve kolluk kuvvetleri mensupları ile
kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri hakkında özel
kanunlarında getirilen kısıtlamalar saklıdır.
Onbeş yaşını bitiren ayırt etme gücüne sahip küçükler; toplumsal,
ruhsal, ahlakî, bedensel ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim
haklarını, sosyal ve kültürel varlıklarını, aile yapısını ve özel yaşantılarını
korumak ve geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı izni ile çocuk
dernekleri kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilirler.
Oniki yaşını bitiren küçükler yasal temsilcilerinin izni ile çocuk
derneklerine üye olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında görev
alamazlar.
Çocuk derneklerine
onsekiz yaşından büyükler kurucu veya üye olamazlar.
Dernek tüzüğü
MADDE 4. — Her
derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte aşağıda gösterilen hususların
belirtilmesi zorunludur:
a) Derneğin adı ve merkezi.
b) Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için dernekçe
sürdürülecek çalışma konuları ve çalışma biçimleri ile faaliyet alanı.
c) Derneğe üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri.
d) Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı.
e) Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri.
f) Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, ne suretle
seçileceği, asıl ve yedek üye sayısı.
g) Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise
şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl
temsil edileceği.
h) Üyelerin ödeyecekleri giriş ve yıllık aidat miktarının
belirlenme şekli.
ı) Derneğin borçlanma usulleri.
j) Derneğin iç denetim şekilleri.
k) Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği.
l) Derneğin feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli.
Uluslararası faaliyet
MADDE 5. —
Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere uluslararası
faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, yurt dışında temsilcilik veya şube
açabilir, yurt dışında dernek veya üst kuruluş kurabilir veya yurt dışında
kurulmuş dernek veya kuruluşlara katılabilirler.
Yabancı dernekler, Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle
İçişleri Bakanlığının izniyle Türkiye'de faaliyette veya işbirliğinde
bulunabilir, temsilcilik veya şube açabilir, dernek veya üst kuruluş kurabilir
veya kurulmuş dernek veya üst kuruluşlara katılabilirler.
Tüzel kişilerin oy kullanması
MADDE 6. — Tüzel
kişinin üye olması halinde, tüzel kişinin yönetim kurulu başkanı veya temsille
görevlendireceği kişi oy kullanır. Bu kişinin başkanlık veya temsil görevi sona
erdiğinde, tüzel kişi adına oy kullanacak kimse yeniden belirlenir.
Şube genel kurulları
MADDE 7. — Şube
genel kurulları olağan toplantılarını merkez genel kurulu toplantısından en az
iki ay önce bitirmek zorundadırlar.
Federasyon ve konfederasyonlar
MADDE 8. —
Federasyonların üye sayısının beşten ve konfederasyonların üye sayısının üçten
aşağı düştüğü ve bu durum üç ay içinde giderilmediği takdirde haklarında
kendiliğinden sona erme hükümleri uygulanır.
Federasyonlar ve konfederasyonlar temsilcilik dışında her ne ad
altında olursa olsun, başka bir örgüt kuramazlar.
İç denetim
MADDE 9. —
Derneklerde iç denetim esastır. Genel kurul, yönetim kurulu veya denetim kurulu
tarafından iç denetim yapılabileceği gibi, bağımsız denetim kuruluşlarına da
denetim yaptırılabilir. Genel kurul, yönetim kurulu veya bağımsız denetim
kuruluşlarınca denetim yapılmış olması, denetim kurulunun yükümlülüğünü ortadan
kaldırmaz.
Denetim kurulu; derneğin, tüzüğünde gösterilen amaç ve amacın
gerçekleştirilmesi için sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları doğrultusunda
faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap ve kayıtların mevzuata ve dernek
tüzüğüne uygun olarak tutulup tutulmadığını, dernek tüzüğünde tespit edilen
esas ve usullere
göre ve bir yılı geçmeyen aralıklarla denetler ve denetim sonuçlarını bir rapor
halinde yönetim kuruluna ve toplandığında genel kurula sunar.
Denetim kurulu üyelerinin istemi üzerine, her türlü bilgi, belge
ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi,
yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmesi
zorunludur.
Yardım ve işbirliği
MADDE 10. —
Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı
derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî
kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda
bulunabilirler.
5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile
İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve
kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler.
Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde
ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler.
Gelir ve giderlerde usul ile dernek defterleri
MADDE 11. — Dernek
gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılır.
Dernek gelirlerinin bankalar aracılığı ile toplanması halinde banka tarafından
düzenlenen dekont veya hesap özeti gibi belgeler alındı belgesi yerine geçer.
Alındı belgeleri ve harcama belgelerinin saklama süresi beş yıldır.
Dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak alındı belgeleri
yönetim kurulu kararı ile bastırılır. Alındı belgelerinin şekli, bastırılması,
onaylanması ve kullanılması ile dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak
yetki belgesine ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir.
Dernek gelirlerini toplayacak kişiler yönetim kurulu kararıyla
belirlenir ve bunlar adına yetki belgesi düzenlenir.
Dernekler tarafından tutulacak defter ve kayıtlar ile ilgili usul
ve esaslar yönetmelikte düzenlenir. Bu defterlerin dernekler biriminden ya da
noterden onaylı olması zorunludur.
Sandık kurma
MADDE 12. —
Dernekler, tüzüklerinde yazılı olmak ve sağlanan kârı üyelerine paylaştırmamak,
gelir, faiz veya başka adlarla üyelerine aktarmamak şartıyla üyelerinin yiyecek,
giyecek gibi zarurî ihtiyaç maddelerini ve diğer mal ve hizmetlerle kısa vadeli
kredi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sandık kurabilirler.
Bu sandıkların kuruluş ve çalışma esasları yönetmelikte
düzenlenir.
Dernek görevlileri ve ücretleri
MADDE 13. — Üye
sayısının 100 kişiden çok olması şartıyla dernek hizmetleri gönüllüler veya
yönetim kurulu kararı ile göreve başlatılan ücretliler aracılığıyla
yürütülür.
Dernek yönetim ve denetim kurullarının kamu görevlisi olmayan
başkan ve üyelerine ücret verilebilir. Verilecek ücret ile her türlü ödenek,
yolluk ve tazminatlar genel kurul tarafından tespit olunur. Yönetim ve denetim
kurulu üyeleri dışındaki üyelere ücret, huzur hakkı veya başka bir ad altında
herhangi bir karşılık ödenemez.
Dernek hizmetleri için görevlendirilecek üyelere verilecek
gündelik ve yolluk miktarları genel kurul tarafından tespit
olunur.
Gençlik ve spor kulüpleri
MADDE 14. —
Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü,
boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her
iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu
kulüpler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce tutulacak kütüğe kayıt ve tescil
edilir.
Kulüplerin organları, bu organların görev ve yetkileri, kulüplerin
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak
yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usuller,
gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak
disiplin işlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri
Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu
Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte düzenlenir.
Tasfiye
MADDE 15. — Genel
kurul kararı ile feshedilen veya kendiliğinden sona erdiği tespit edilen
derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesi, tüzüğünde gösterilen esaslara göre
yapılır. Tüzükte tasfiyenin ne şekilde yapılacağının genel kurul kararına
bırakıldığı hallerde, genel kurul tarafından bir karar alınmamış veya genel
kurul toplanamamışsa, yahut dernek mahkeme kararı ile feshedilmişse, derneğin
bütün para, mal ve hakları, mahkeme kararıyla derneğin amacına en yakın ve kapatıldığı tarihte en
fazla üyeye sahip derneğe devredilir.
Kendiliğinden sona erdiği tespit edilen veya feshine karar verilen
derneklerin tasfiye ve devir işlemleri tamamlandıktan sonra dernekler
kütüğündeki kayıtları silinir.
Feshedilmesi için hakkında soruşturma veya dava açılmış olan bir
dernek, fesih ve buna bağlı olarak dernek mallarının devrine dair bir karar
aldığı takdirde, soruşturma ve dava sonuçlanıncaya kadar devir işlemi
yapılmaz.
Tasfiye işlemleri
sonucu derneklerin defter ve belgelerinin saklanma usulü, süresi ve tasfiyeye
ilişkin gerekli belgeler yönetmelikte düzenlenir.
Basımevlerinin sorumluluğu
MADDE 16. —
Basımevleri, dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak alındı belgelerini
bastıktan sonra, bu belgelerin seri ve sıra numaralarını onbeş gün içinde mülkî
idare amirliğine bildirmek zorundadır.
Hata ve noksanlıkların giderilmesi
MADDE 17. —
Derneklerin iş ve işlemlerinde, bu Kanun ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ile
bunlara dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerin hükümlerine aykırılık tespit
edilmesi halinde, konusu suç teşkil etmeyen hata ve noksanlıkların mülkî idare
amirinin yazılı istemi üzerine, ilgili dernek tarafından otuz gün içerisinde
giderilmesi zorunludur.
Yargılama usulü
MADDE 18. — Bu
Kanunla ilgili olarak hukuk mahkemelerinde bakılacak davalarda basit yargılama
usulü uygulanır.
Bu Kanun hükümlerine aykırı davranan failler hakkındaki soruşturma
ve kovuşturma, yer ve zaman kaydı aranmaksızın 3005 sayılı Meşhud Suçların
Muhakeme Usulü Kanunu hükümlerine göre yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Denetim ve Bildirimler
Beyanname verme yükümlülüğü ve denetim
MADDE 19. —
Dernekler, yıl sonu itibarıyla faaliyetlerini, gelir ve gider işlemlerinin
sonuçlarını düzenleyecekleri beyanname ile her yıl Nisan ayı sonuna kadar mülkî
idare amirliğine vermekle yükümlüdürler. Beyannamenin düzenlenmesine ilişkin
esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.
Gerekli görülen hallerde, derneklerin tüzüklerinde gösterilen
amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterip göstermedikleri, defterlerini ve
kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadıkları İçişleri Bakanı veya mülkî
idare amiri tarafından denetletilebilir. Bu denetimlerde kolluk kuvveti
mensupları görevlendirilemez. İçişleri Bakanlığı ve mülkî idare amirlerinin yapacağı
denetimler mesai saatleri içerisinde yapılır. Bu denetimler en az yirmidört saat
önce derneklere bildirilir.
Denetim sırasında görevli memurlar tarafından istenecek her türlü
bilgi, belge ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya
verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine
getirilmesi zorunludur.
Denetim sırasında, suç teşkil eden fiillerin tespit edilmesi
hâlinde, mülkî idare amiri durumu derhal Cumhuriyet savcılığına ve derneğe
bildirir.
Kolluk kuvvetlerinin yetkisi
MADDE 20. — Kamu
düzeninin korunması veya suç işlenmesinin önlenmesi nedenlerinden birine bağlı
olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça, yine bu nedenlere bağlı
olarak gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda mülkî idare amirinin yazılı emri
bulunmadıkça, kolluk kuvvetleri, dernek ve eklentilerine giremez, arama yapamaz
ve buradaki eşyaya el koyamaz. Mülkî idare amirinin kararı yirmidört saat içinde
görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz
saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar. Hâkim kararı,
mülkî idare amiri tarafından dernek yöneticilerine yazıyla duyurulur.
Yurt dışından yardım alınması
MADDE 21. —
Dernekler mülkî idare amirliğine önceden bildirimde bulunmak şartıyla yurt
dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan aynî ve nakdî yardım alabilirler.
Bildirimin şekli ve içeriği yönetmelikte düzenlenir. Nakdî yardımların bankalar
aracılığıyla alınması zorunludur.
Taşınmaz mal edinme
MADDE 22. —
Dernekler genel kurullarının yetki vermesi üzerine yönetim kurulu kararıyla
taşınmaz mal satın alabilir veya taşınmaz mallarını satabilirler. Dernekler
edindikleri taşınmazları, tapuya tescilinden itibaren bir ay içinde mülkî idare
amirliğine bildirmekle yükümlüdürler.
Genel kurul toplantısı ve organlara seçilenlerin idareye
bildirilmesi
MADDE 23. —
Dernekler, genel kurulu izleyen otuz gün içinde, yönetim kurulu ve denetim
kurulu ile derneğin diğer organlarına seçilen asıl ve yedek üyeleri mülkî idare
amirliğine bildirmekle yükümlüdür. Dernek organlarında ve yerleşim yerinde
meydana gelen değişiklikler de aynı usule tâbidir. Genel kurul sonuç
bildiriminin şekli, içeriği ve gerekli belgeler yönetmelikte
düzenlenir.
Temsilcilik
MADDE 24. — Dernekler, gerekli gördükleri yerlerde dernek
faaliyetlerini yürütmek amacıyla temsilcilik açabilirler. Temsilcilikler, şube
veya dernek genel kurullarında temsil edilmezler. Şubeler temsilcilik açamazlar.
Temsilciliğin adresi, yönetim kurulu kararıyla temsilci olarak görevlendirilen kişi veya
kişiler tarafından o yerin mülkî idare amirliğine yazılı olarak
bildirilir.
Plâtform oluşturma
MADDE 25. —
Dernekler, amaçları ile ilgisi bulunan ve kanunlarla yasaklanmayan alanlarda,
kendi aralarında veya vakıf, sendika ve benzeri sivil toplum kuruluşlarıyla
ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere ve yetkili organlarının kararı ile
plâtformlar oluşturabilirler.
Plâtformlar, kanunların dernekler için yasakladığı amaç ve
faaliyet konuları doğrultusunda kurulamazlar ve faaliyet gösteremezler. Bu
yasağa aykırı hareket edenler hakkında, bu Kanun ve ilgili kanunların cezaî
hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İzne Tâbi Faaliyetler
Derneklerin izinle kurabileceği tesisler
MADDE 26. —
Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, eğitim ve
öğretim faaliyetleri için yurt, pansiyon; üyeleri için lokal açmaları ve
lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu tesislerin işletilmesi mülkî idare
amirinden izin almalarına bağlıdır. Bu tesislerin açılması, işletilmesi ve kapatılmasına ilişkin
esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.
Kamu yararına çalışan dernekler
MADDE 27. — Kamu
yararına çalışan dernekler, ilgili bakanlıkların ve Maliye Bakanlığının görüşü
üzerine, İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla tespit
edilir. Bir derneğin kamu yararına çalışan derneklerden sayılabilmesi için, en
az bir yıldan beri faaliyette bulunması ve derneğin amacı ve bu amacı
gerçekleştirmek üzere giriştiği faaliyetlerin topluma yararlı sonuçlar verecek
nitelikte ve
ölçüde olması şarttır.
Kamu yararına çalışan dernek statüsünün kazanılması, kaybedilmesi
ve gerekli belgeler ile diğer esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.
Kamu yararına çalışan dernekler en az iki yılda bir denetlenir.
Yapılan denetimler sonucunda düzenlenen raporlar üzerine, kamu yararına çalışan
derneklerin organlarında görev alan üyeler veya ilgili personel, ağır hapis veya
ağır para cezası verilmesini gerektiren suçların işlendiğinin tespit edilmesi
halinde, geçici bir tedbir olarak İçişleri Bakanınca görevden uzaklaştırılabilir. Görevden
uzaklaştırılanların yerlerine, kesin hükme kadar, öncelikle dernek üyelerinden
olmak üzere görevlendirme yapılır.
Kamu yararına çalıştıklarına karar verilen dernekler, denetimler
sonunda bu niteliklerini kaybettikleri tespit edilirse, birinci fıkrada
öngörülen usulle haklarında alınan kamu yararına çalışan derneklerden sayılma
kararı kaldırılır.
Türkiye Kızılay Derneği ve Türk Hava Kurumunun tüzüklerini
onaylamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Kamu yararına çalışan derneklerin mallarına karşı suç işleyenler
Devlet malına karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır.
Dernek adları
MADDE 28. — Dernek
adlarında; Türk, Türkiye, Milli, Cumhuriyet, Atatürk, Mustafa Kemal kelimeleri
ile bunların baş ve sonlarına getirilen eklerle oluşturulan kelimeler İçişleri
Bakanlığının izni ile kullanılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Yasaklar
Bazı ad ve işaretleri kullanma yasağı
MADDE 29. —
Derneklerin, mevcut veya mahkeme kararıyla kapatılmış veya feshedilmiş bir
siyasî partinin, bir sendikanın veya üst kuruluşun, bir derneğin veya üst
kuruluşun adını, amblemini, rumuzunu, rozetini ve benzeri işaretleri ya da başka
bir ülkeye ve daha önce kurulmuş Türk devletlerine ait bayrak, amblem ve
flamaları kullanmaları yasaktır.
Kurulması yasak olan dernekler ve yasak
faaliyetler
MADDE 30. — Dernekler;
a) Tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere
sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunamazlar.
b) Anayasa ve kanunlarla açıkça yasaklanan amaçları veya konusu
suç teşkil eden fiilleri gerçekleştirmek amacıyla kurulamaz.
c) Askerliğe, millî savunma ve genel kolluk hizmetlerine
hazırlayıcı öğretim ve eğitim faaliyetlerinde bulunamaz, bu amaçları
gerçekleştirmek üzere kamp veya eğitim yerleri açamazlar. Üyeleri için özel
kıyafet veya üniforma kullanamazlar.
Kayıt ve yazışma dili
MADDE 31. —
Dernekler, defterlerinde ve kayıtlarında ve Türkiye Cumhuriyetinin resmi
kurumlarıyla yazışmalarında Türkçe kullanırlar.
ALTINCI BÖLÜM
Ceza Hükümleri
Ceza hükümleri
MADDE 32. — Bu
Kanuna aykırı davranışlara uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:
a) Dernek kurma hakkına sahip olmadıkları halde dernek kuranlar
veya derneklere üye olmaları kanunlarla yasaklandığı halde dernek üyesi olanlar
ile derneklere üye olması kanunlarla yasaklanmış kişileri bilerek dernek
üyeliğine kabul eden veya kaydını silmeyen veya dernek üyesi iken derneklere üye
olma hakkını kaybeden kişileri dernek üyeliğinden silmeyen dernek yöneticileri
beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılır.
b) Genel Kurul toplantılarını kanun ve tüzük hükümlerine aykırı
olarak veya dernek merkezinin bulunduğu veya tüzüğünde belirtilen yer dışında
yapan dernek yöneticileri beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılır. Mahkemece, kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak yapılan
genel kurul toplantılarının iptaline de karar verilebilir.
c) Yurt dışı yardımı bankalar aracılığıyla almayan dernek
yöneticilerine, bu şekilde alınan paranın yüzde beşi oranında idarî para cezası
verilir.
d) Derneğe ait
tutulması gereken defter veya kayıtları tutmayan dernek yöneticileri
beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılır.
e) Genel kurul ve diğer dernek organlarında yapılan seçimler ve
oylamalar ile oyların sayım ve dökümüne hile karıştıranlar ve defter veya
kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, fiilleri daha ağır bir
cezayı gerektirmediği takdirde altı aydan iki yıla kadar hapis ve beşyüzmilyon
liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
f) Her ne suretle olursa olsun kendisine tevdi olunan derneğe ait para veya para hükmündeki evrak,
senet veya sair malları kendisinin veya başkasının menfaatine olarak sarf veya
istihlâk veya rehneden veya satan, gizleyen, imha, inkâr, tahrif veya tağyir
eden yönetim kurulu başkanı ve üyeleri veya denetçiler ile derneğin diğer
personeli fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, altı aydan iki
yıla kadar hapis ve beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılır.
g) Yetkili mercilerin izni olmaksızın yabancı derneklerin
Türkiye'de temsilciliklerini veya şubelerini açanlar, faaliyetlerini yürütenler,
bu derneklerle işbirliğinde bulunanlar veya bu dernekleri üye kabul edenler
beşyüzmilyon liraya kadar para cezası ile cezalandırılır ve izinsiz açılan şube
veya temsilciliğin de kapatılmasına karar verilir.
h) 16 ncı maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine
getirmeyen basımevi yöneticileri beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile
cezalandırılır.
ı) 17 nci maddede yer alan zorunluluğa uymayanlar yüzmilyon lira
idarî para cezası ile cezalandırılır.
j) 19 uncu maddede belirtilen beyannameyi bilerek gerçeğe aykırı
olarak verenler üçmilyar liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
k) 9 ve 19 uncu maddelerin üçüncü fıkralarındaki zorunluluğa
uymayanlar beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılır.
l) 21, 22, 23 ve 24 üncü maddelerde belirtilen bildirim
yükümlülüğünü, 19 uncu maddede belirtilen beyanname verme yükümlülüğünü yerine
getirmeyen dernek yöneticileri beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile
cezalandırılır.
m) 26 ncı maddede belirtilen tesisleri izinsiz açan dernek
yöneticileri, beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır ve
tesisin kapatılmasına da karar verilebilir.
n) 29 uncu maddede belirtilen yasaklara, yazılı olarak
uyarılmalarına rağmen, aykırı hareket eden dernek yöneticileri, fiilleri daha
ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde beşyüzmilyon liraya kadar ağır para
cezası ile cezalandırılır ve derneğin feshine de karar verilir.
o) 30 uncu maddenin (a) bendinde belirtilen yasağa aykırı hareket eden dernek
yöneticileri beşyüzmilyon liradan birmilyar liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılır, tekerrürü halinde ağır para cezası yarı nispetinde artırılarak
hükmolunur. Aynı maddenin (c) bendine aykırı faaliyette bulunan dernek
yöneticileri, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, bir yıldan
az olmamak üzere hapis cezası ile cezalandırılır ve tesisin kapatılmasına da
karar verilir.
p) 30 uncu maddenin (b) bendinde belirtilen kurulması yasak
dernekleri kuranlar ile bu bende aykırı harekette bulunan dernek yöneticileri
fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde bir yıldan üç yıla kadar
hapis ve beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır ve
derneğin feshine de karar verilir.
r) 31 inci maddede öngörülen zorunluluğa uymayanlar birmilyar lira
idarî para cezası ile cezalandırılır.
Cezaların uygulanması
MADDE 33. — Bu
Kanunda belirtilen cezalar çocuk dernekleri hakkında, yazılı olarak uyarılmasına
rağmen tekrar edilmesi halinde uygulanır.
Bu Kanunun 32 nci maddesinde geçen "dernek yöneticileri" ibareleri
dernek yönetim kurulu başkanını ifade eder.
Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mülkî idare amiri
tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.
Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın
yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz,
zaruret görülmeyen hâllerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede
sonuçlandırılır.
Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 6183 sayılı Âmme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Cemiyetler ve Dernekler kanunlarına yapılan
atıflar
MADDE 34. — Diğer
kanunlarda, 3512 sayılı Cemiyetler Kanunu, 1630 sayılı Dernekler Kanunu veya
2908 sayılı Dernekler Kanunu ile bunların ek ve değişikliklerine veya belli
maddelerine yapılan atıflar, bu Kanuna veya bu Kanunun aynı konuları düzenleyen
madde veya maddelerine yapılmış sayılır. Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde
aynı konuları düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun ilgili hükümlerine
atıf yapılmış sayılır.
Kanunun meslekî kuruluşlara uygulanacak
hükümleri
MADDE 35. — Bu
Kanunun 19, 20, 23, 26, 28, 29, 30 ve 31 inci maddeleri özel kanunlarında hüküm
bulunmamak kaydıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile işçi ve
işveren sendikaları ve üst kuruluşları için de ceza hükümleriyle birlikte
uygulanır.
Uygulanacak hükümler
MADDE 36. — Bu
Kanun hükümleri; yabancı dernekler ile merkezleri yurt dışında bulunan dernek ve
vakıf dışındaki kâr amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye'deki şube veya
temsilcilikleri hakkında da ceza hükümleri ile birlikte uygulanır. Bu Kanunda
hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun hükümleri
uygulanır.
Yönetmelik
MADDE 37. — Bu
Kanunun ilgili maddelerinde düzenlenmesi öngörülen yönetmelikler İçişleri
Bakanlığınca, kulüp adını alan derneklerle ilgili yönetmelik ise Gençlik ve Spor
Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça en geç altı ay içinde Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler çıkarılıncaya kadar mevcut
yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan
hükümler
MADDE 38. — A)
22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 62 nci maddesi ve 74
üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 62. — Dernekler, 60 ıncı maddenin son fıkrası gereğince
yapılan yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını
yapmak ve zorunlu organlarını oluşturmakla yükümlüdürler.
Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması
zorunludur.
B) 4721 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer
alan "yerleşim yeri, kurucuları,", 64 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan
"tüzükte başkaca bir düzenleme yoksa,", 77 nci maddesinin birinci fıkrasında yer
alan "yerel bir gazete ile ilan edilir ve aynı zamanda ve bir yazıyla", 92 nci
maddesinde yer alan "uluslararası alanda işbirliği yapılmasında yarar görülen
hallerde ve karşılıklı olmak koşuluyla" ve 93 üncü maddesinde yer alan
"karşılıklı olmak koşuluyla" ibareleri madde metinlerinden çıkarılmıştır.
C) 4721 sayılı Kanunun 61 inci maddesi ile 79 uncu maddesinin
üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
D) 14.2.1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilât ve
Görevleri Hakkında Kanunun 13/A maddesinin (h) bendi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
h) 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununa göre düzenlenecek yardım
toplama faaliyetleriyle ilgili işlemleri yürütmek.
Derneklerin kaydedileceği dernekler kütüğünün şekli, düzenleme ve
kayıt esasları yönetmelikle düzenlenir.
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe
kaymakamlıklarında ayrıca ilçe dernekler büro şeflikleri oluşturulmaz.
E) 8.6.1984 tarihli ve 227 sayılı Vakıflar Genel Müdürlüğünün
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesine
aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
Vakıfların dış ülkelerdeki gerçek veya tüzel kişilerden veya diğer
kuruluşlardan yardım alması, derneklere uygulanan hükümlere
tâbidir.
F) 23.6.1983 tarihli ve
2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer
alan "gezi ve eğlenceler düzenlemek", 24 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki
"belirli yerlere kutu koymak" ibarelerinden sonra gelmek üzere "veya bilgileri
otomatik ya da
elektronik olarak işleme tâbi tutmuş sistemler kullanmak" ibaresi
eklenmiştir.
G) 2860 sayılı Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Madde 7. — Yardım toplama faaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini
kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin
kaymakamından izin alınır. Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa
yardım toplama faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim
yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili
valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplama
faaliyetleriyle ilgili işlemler dernekler birimlerince yürütülür.
H) 6.10.1983 tarihli ve 2908 sayılı Dernekler Kanunu yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 39. — Bu
Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 40. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.
| 
DERNEKLER
KANUNU