|
24
Aralık 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25680
BELEDİYE
KANUNU
Kanun
No: 5272
Kabul
Tarihi: 07.12.2004
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. - Bu Kanunun amacı, belediyenin
kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma
usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. - Bu Kanun belediyeleri
kapsar.
Tanımlar
MADDE 3. - Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Belediye : Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki
ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından
seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel
kişisini,
b) Belediyenin organları : Belediye meclisini, belediye encümenini ve
belediye başkanını,
c) Belde : Belediyesi bulunan yerleşim yerini,
d) Mahalle : Belediye sınırları içerisinde yer alan, ortak ihtiyaç ve
öncelikleri benzer özellikler gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi
bulunan insanların yaşadığı idarî birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediyenin Kuruluşu ve Sınırları
Kuruluş
MADDE 4. - Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim
birimlerinde belediye kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması
zorunludur.
İçme ve kullanma suyu havzaları ile sit ve diğer koruma alanlarında ve
meskûn sahası kurulu bir belediyenin sınırlarına 5.000 metreden daha yakın olan
yerleşim yerlerinde belediye kurulamaz.
Köylerin veya muhtelif köy kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri
için, meskûn sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskûn sahasına
azami 5.000 metre mesafede bulunması ve nüfusları toplamının 5.000 ve üzerinde
olması gerekir.
Bir veya birden fazla köyün köy ihtiyar meclisinin kararı veya
seçmenlerinin en az yarısından bir fazlasının mahallîn en büyük mülkî idare
amirine yazılı başvurusu ya da valinin kendiliğinden buna gerek görmesi
durumunda, valinin bildirimi üzerine, mahallî seçim kurulları, onbeş gün içinde
köyde veya köy kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını alır ve sonucu bir
tutanakla valiliğe bildirir.
İşlem dosyası valinin görüşüyle birlikte İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Danıştayın görüşü alınarak müşterek kararname ile o yerde belediye
kurulur.
Yeni iskân nedeniyle oluşturulan ve nüfusu 5.000 ve üzerinde olan
herhangi bir yerleşim yerinde, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek
kararnameyle belediye kurulabilir.
Sınırların tespiti
MADDE 5. - Yeni kurulan bir belediyenin
sınırları, kuruluşu izleyen altı ay içinde aşağıdaki şekilde tespit
edilir:
a) Eskiden beri beldeye ait sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera,
otlak, yaylak, zeytinlik, palamutluk, fundalık gibi yerler ile kumsal ve plajlar
belediye sınırı içine alınır.
b) Belediye sınırlarını dere, tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan
geçirmek esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve
işaretlerle belirtilir.
c) Belediyenin sınırları içinde kalan ve eskiden beri komşu belde veya
köy halkı tarafından yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik
gibi yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar için sınır
kâğıdına şerh konulur.
d) Çizilen sınırların geçtiği yerlerin bilinen adları sınır kâğıdına
yazılır. Ayrıca yetkili fen elemanı tarafından düzenlenen kroki sınır tespit
tutanağına eklenir.
Sınırların kesinleşmesi
MADDE 6. - Belediye sınırları, belediye
meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile kesinleşir.
Kesinleşen sınırlar, valilikçe yerinde uygulanmak suretiyle taraflara
gösterilir ve durum bir tutanakla belirlenir. Kesinleşen sınır kararları ile
dayanağı olan belgelerin birer örneği; belediyesine, mahallî tapu dairesine, il
özel idaresine ve o yerin mülkî idare amirine gönderilir.
Kesinleşen sınırlar zorunlu nedenler olmadıkça beş yıl süre ile
değiştirilemez.
Sınır uyuşmazlıklarının çözümü
MADDE 7. - Bir il dahilindeki beldeler veya
köyler arasında sınır uyuşmazlığı çıkması halinde ilgili belediye meclisi ve köy
ihtiyar meclisi ile kaymakamın görüşleri otuz gün süre verilerek istenir. Vali,
bu görüşleri değerlendirerek sınır uyuşmazlığını karara bağlar. Büyükşehir
belediyesi sınırları içinde kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin sınır
değişikliklerinde büyükşehir belediye meclisinin de görüşü alınır.
İl ve ilçe sınırlarının değiştirilmesini gerektirecek sınır
uyuşmazlıklarında 10.6.1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri
uygulanır.
Birleşme ve katılmalar
MADDE 8. - Bir belde veya köyün veya bunların
bazı kısımlarının meskûn sahasının, komşu bir beldenin meskûn sahası ile
birleşmesi halinde, iltihak olunacak belde sakinlerinin oylarına
başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy veya belde veya bunların kısımlarında
yapılan oy verme sonucuna ait evrak, valilikçe iltihak olunacak belediyeye
gönderilir. Belediye meclisi evrakın gelişinden itibaren otuz gün içerisinde
istek hakkındaki kararını verir. Belediye meclisinin kabulüyle katılım
gerçekleşir. Katılma talebinin belediye meclisi tarafından reddi durumunda,
kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde istek sahiplerinin itirazı
üzerine, valinin görüşüyle birlikte dosya, İçişleri Bakanlığı tarafından görüşü
alınmak üzere Danıştaya gönderilir. Danıştayın görüşü üzerine 4 üncü maddedeki
usule göre işlem tamamlanır.
Belde, köy veya bunların bazı kısımlarının meskûn sahaları arasında 5.000
metre ve altında mesafe bulunması, birleşmiş sayılmalarına
yeterlidir.
Bir beldenin bazı kısımlarının komşu bir beldeye katılmasında, belde
nüfusunun 5.000'den aşağı düşmemesi şarttır.
Bu madde uyarınca gerçekleşen katılmalarda, iltihak olunan belde ile bazı
kısımları veya tümü iltihak olan köy veya belde arasında; taşınır ve taşınmaz
mal, hak, alacak ve borçların devri ve paylaşımı, aralarında düzenlenecek
protokolle belirlenir.
Birleşme ve katılma işlemlerinde bu maddede düzenlenmeyen hususlarda 4
üncü madde hükmüne göre işlem yapılır.
Mahalle ve yönetimi
MADDE 9. - Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti
tarafından yönetilir.
Belediye sınırları içinde mahalle kurulması, kaldırılması,
birleştirilmesi, bölünmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi,
belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.
Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları
belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu
kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda
görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer
görevleri yapmakla yükümlüdür.
Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve
sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli yardım ve desteği
sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve
hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya
çalışır.
Belde adının değiştirilmesi
MADDE 10. - Bir beldenin adı, belediye meclisi
üye tam sayısının en az dörtte üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine
İçişleri Bakanlığının onayı ile değiştirilir. Bu karar Resmî Gazetede
yayımlanır.
Tüzel kişiliğin sona erdirilmesi
MADDE 11. - Belediye sınırı veya meskûn sahası,
bağlı olduğu il veya ilçe belediyesi ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan bir
belediyenin sınırına, 5.000 metreden daha yakın duruma gelen belediye ve
köylerin tüzel kişiliği; genel imar düzeni veya temel alt yapı hizmetlerinin
gerekli kılması durumunda, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının
teklifi üzerine müşterek kararname ile kaldırılarak bu belediyeye katılır. Tüzel
kişiliği kaldırılan belediyenin mahalleleri, katıldıkları belediyenin
mahalleleri hâline gelir. Tüzel kişiliği kaldırılan belediye ile köylerin
taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçları katıldıkları belediyeye intikal
eder.
Nüfusu 2.000'in altına düşen belediyeler, Danıştayın görüşü alınarak,
İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararname ile köye dönüştürülür.
Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin tasfiyesi il özel idaresi tarafından
yapılır. Bu belediyenin taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları
ilgili köy tüzel kişiliğine intikal eder. İntikal eden borçların karşılanamayan
kısımları il özel idaresi tarafından üstlenilir ve vali tarafından İller
Bankasına bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip eden ayın genel bütçe
vergi gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan kısmından keserek
ilgili il özel idaresi hesabına aktarır.
Kararlarının uygulanması ve nüfus tespiti
MADDE 12. - 4 üncü, 6 ncı, 7 nci, 8 inci, 9 uncu
ve 10 uncu maddelerde belirtilen kararlar kesinleşme tarihini takip eden yılın
ocak ayının birinci gününden itibaren yürürlüğe girer. 4 üncü maddeye göre
belediye kurulan yerlerde 18.1.1984 tarihli ve 2972 sayılı Mahallî İdareler ile
Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu
maddesine göre seçim yapılır.
8 inci maddede geçen birleşme ve katılmalara, 9 uncu maddede geçen
mahalle kaldırılmasına, 11 inci maddede geçen belediye ve köy tüzel kişiliğinin
kaldırılmasına veya bir beldenin köye dönüştürülmesine dair kararlar ilk mahallî
idareler seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre
yapılır.
Yerleşim yerlerinin bu Kanunda öngörülen nüfusları Devlet İstatistik
Enstitüsü Başkanlığınca tespit edilir.
Hemşehri hukuku
MADDE 13. - Herkes ikamet ettiği beldenin
hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye
faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından
yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda
sunulması zorunludur.
Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin
geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları
yapar. Bu çalışmalarda, üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin
katılımını sağlayacak önlemler alınır.
Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs,
belediyenin, kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla
ve belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle
yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediyenin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Belediyenin görev ve sorumlulukları
MADDE 14. - Belediye, mahallî müşterek nitelikte
olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve
kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta,
itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve
mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm
ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, evlendirme, meslek ve
beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya
yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 50 000’i geçen belediyeler,
kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açar.
b) Okul öncesi eğitim kurumları açabilir; Devlete ait her derecedeki okul
binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her
türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her
türlü tesisi açabilir ve işletebilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî
dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin
korunmasını sağlayabilir, bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması
mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir.
Belediye, kanunlarla başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen
mahallî müşterek nitelikteki diğer görev ve hizmetleri de yapar veya
yaptırır.
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu
ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun
yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin
durumuna uygun yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı, belediye sınırlarını
kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri
götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ile Sanayi ve Ticaret
Bakanlığına ve organize sanayi bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Belediyenin yetkileri ve imtiyazları
MADDE 15. - Belediyenin yetkileri ve imtiyazları
şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını
karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.
b) Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak,
emir vermek, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen
cezaları vermek.
c) Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda
belirtilen izin veya ruhsatı vermek.
d) Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve
katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç
dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğalgaz, su, atık su ve
hizmet karşılığı alacakların tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak veya
yaptırmak.
e) Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu
sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için
gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını
işletmek veya işlettirmek.
f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları,
tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak,
işletmek ve işlettirmek.
g) Katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı,
ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve
yaptırmak.
h) Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla,
belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde taşınmaz malları almak,
kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek,
bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.
i) Borç almak, bağış kabul etmek.
j) Toptancı ve perakendeci halleri, otobüs terminali, fuar alanı, yat
limanı ve mezbaha kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek veya bu yerlerin
gerçek ve tüzel kişilerce açılmasına izin vermek.
k) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı yirmibeşmilyar Türk
Lirasına kadar olan dava konusu uyuşmazlıkların, anlaşmayla tasfiyesine karar
vermek.
l) Gayri sıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini
ruhsatlandırmak ve denetlemek.
m) Beldede ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi ve kayıt altına alınması
amacıyla izinsiz satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz
satış yapan seyyar satıcıların faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası
ödenmeyerek iki gün içinde geri alınmayan gıda maddelerini gıda bankalarına,
cezası ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan gıda dışı malları yoksullara
vermek.
n) Reklam panoları ve tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar
getirmek.
o) Hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol
gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda
depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile
taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak.
(l) bendinde belirtilen gayri sıhhî müesseselerden birinci sınıf
olanların ruhsatlandırılması ve denetlenmesi, büyükşehir ve il merkez
belediyeleri dışındaki yerlerde il özel idaresi tarafından yapılır.
Belediye, (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın
görüşü ve İçişleri Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere
imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel
oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu
taşıma hatlarını kiraya verme veya 67 nci maddedeki esaslara göre hizmet satın
alma yoluyla yerine getirebilir.
İl sınırları içinde büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan
sınırları içinde il belediyeleri ile nüfusu 50.000’i geçen belediyeler, meclis
kararıyla; turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim
kurumlarının su, termal su, kanalizasyon, doğalgaz, yol ve aydınlatma gibi alt
yapı çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz
olarak yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere ortak
olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere
İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında
kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.
Belediye, belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve
düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması
yapabilir.
Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş
sayılır.
Belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri,
şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye
tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.
Belediyeye tanınan muafiyetler
MADDE 16. - Belediyenin kamu hizmetine ayrılan
veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmaz malları ile bunların
inşa ve kullanımları her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından
muaftır.
İKİNCİ KISIM
Belediyenin Organları
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Meclisi
Belediye meclisi
MADDE 17. - Belediye meclisi, belediyenin karar
organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden
oluşur.
Meclisin görev ve yetkileri
MADDE 18. - Belediye meclisinin görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile yatırım ve çalışma programlarını, belediye
faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek.
b) Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan
birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma
yapmak.
c) Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il
belediyelerinde il çevre düzeni plânını kabul etmek.
d) Borçlanmaya karar vermek.
e) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin
değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç
duyulmaması halinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve
süresi yirmibeş yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine
karar vermek.
f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve
ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini
belirlemek.
g) Şartlı bağışları kabul etmek.
h) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşmilyardan
yirmibeşmilyar Türk Lirasına kadar, dava konusu olan belediye alacaklarının
anlaşma ile tasfiyesine karar vermek.
i) Bütçe içi işletme ile Türk Ticaret Kanununa tabi ortaklıklar
kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul
yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek.
j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının
yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket,
işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
k) Meclis başkanlık divanını ve encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları
üyelerini seçmek.
l) Norm kadro çerçevesinde belediyenin ve bağlı kuruluşlarının
kadrolarının ihdas, iptal ve değiştirilmesine karar vermek.
m) Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek.
n) Meydan, cadde, sokak, park, tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle
kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve
değiştirilmesine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerini
kabul etmek.
o) Diğer mahallî idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere
katılmaya veya ayrılmaya karar vermek.
p) Yurt içindeki ve İçişleri Bakanlığının izniyle yurt dışındaki
belediyeler ve mahallî idare birlikleriyle karşılıklı işbirliği yapılmasına;
kardeş kent ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek
amacıyla kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler
gerçekleştirilmesine; bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma,
yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar vermek.
r) Fahrî hemşehrilik payesi ve beratı vermek.
s) Belediye başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara
bağlamak.
t) Mücavir alanlara belediye hizmetlerinin götürülmesine karar
vermek.
u) İmar plânlarına uygun şekilde hazırlanmış belediye imar programlarını
görüşerek kabul etmek.
Başkanlık
divanı
MADDE 19. - Belediye meclisi, seçim sonuçlarının
ilânını takip eden beşinci gün belediye başkanının başkanlığında kendiliğinden
toplanır. Meclis bu toplantıda, üyeleri arasından, gizli oyla meclis birinci ve
ikinci başkan vekili ile en az iki kâtip üyeyi ilk iki yıl için görev yapmak
üzere seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık divanı yapılacak ilk
mahallî idareler seçimlerine kadar görev yapar.
Başkanlık divanı seçimi üç gün içinde tamamlanır.
Meclise belediye başkanı, katılamaması durumunda meclis birinci başkan
vekili, onun da katılamaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder.
Ancak yıllık faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis toplantısı meclis başkan
vekilinin başkanlığında yapılır.
Başkanlık divanında boşalma olması durumunda kalan süreyi tamamlamak
üzere yenisi seçilir.
Meclis başkanı, meclis çalışmalarında düzeni sağlamakla
yükümlüdür.
Meclisin çalışmalarına ve katılıma ilişkin esas ve usuller İçişleri
Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Meclis toplantısı
MADDE 20. - Belediye meclisi, kendisi tarafından
belirlenecek bir aylık tatil hariç her ayın ilk haftası, meclis tarafından
önceden belirlenen günde, mutat toplantı yerinde toplanır. Ekim ayı toplantısı
dönem başı toplantısıdır.
Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer
toplantıların süresi en çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda
üyelere önceden bilgi vermek kaydıyla meclis başkanının belediye sınırları
içerisinde belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve
zamanı mutat usullerle belde halkına duyurulur.
Meclis toplantıları açıktır. Meclis başkanının veya üyelerden herhangi
birinin gerekçeli önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla
kapalı oturum yapılmasına karar verilebilir.
Meclis görüşmeleri görevlilerce tutanağa geçirilir, başkan ve kâtip
üyeler tarafından imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla sesli ve görüntülü
cihazlarla da kaydedilebilir.
Gündem
MADDE 21. - Gündem, belediye başkanı tarafından
belirlenir ve üyelere en az üç gün önceden bildirilir. Ayrıca çeşitli
yöntemlerle halka duyurulur.
Meclis üyeleri de belediyeye ait işlerle ilgili konuların gündeme
alınmasını önerebilir. Öneri, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kabul
edildiği takdirde gündeme alınır.
Toplantı ve karar yeter sayısı
MADDE 22. - Belediye meclisi, üye tam sayısının
salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Ancak,
karar yeter sayısı, üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada
eşitlik çıkması durumunda meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
Gizli oylamalarda eşitlik çıkması durumunda oylama tekrarlanır, eşitliğin
bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından kur’a çekilir.
Meclisin toplanmasında, üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı
takdirde başkan, gün ve saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak
üzere meclisi tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az
olmayan üye sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında başkan veya üyelerden birinin talebi üzerine
yapılacak yoklamada karar yeter sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci
fıkradaki hükümler uygulanır.
Üyeler oylarını bizzat kullanır. Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan
engelli üyeler, tayin edecekleri kişi eliyle oy kullanabilirler.
Oylama gizli, işaretle veya ad okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya
çekimser şeklinde olur.
Kararlar, meclis başkanı ve kâtip üyeler tarafından imzalanır ve bir
sonraki toplantıda üyelere dağıtılır.
Meclis kararlarının kesinleşmesi
MADDE 23. - Belediye başkanı, hukuka aykırı
gördüğü meclis kararlarını, gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere
beş gün içinde meclise iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip
de belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar
kesinleşir.
Belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün
içinde idarî yargıya başvurabilir.
Kararlar kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin
en büyük mülkî idare amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen
kararlar yürürlüğe girmez.
Mülkî idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde
idarî yargıya başvurabilir.
Kesinleşen meclis kararlarının özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla
halka duyurulur.
İhtisas komisyonları
MADDE 24. - Belediye meclisi, her dönem başı
toplantısında, üyeleri arasından seçilecek en az üç en fazla beş kişiden oluşan
ihtisas komisyonları kurabilir.
İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin
meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle
oluşturulur. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki
belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması
zorunludur.
Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer
komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri
sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını
bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından
doğrudan gündeme alınır.
İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda
görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır.
Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki
konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın
kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu
toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.
Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve
isteyenlere meclis tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel
karşılığında verilir.
Denetim komisyonu
MADDE 25. - İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu
10.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye meclisi, her ocak ayı toplantısında
belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile hesap ve işlemlerinin denetimi
için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az beşten çok
olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur. Komisyon, her siyasî parti
grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına
oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon, belediye başkanı tarafından belediye binası içinde belirlenen
yerde çalışır ve çalışmalarında kamu kuruluşları personelinden, gerektiğinde
uzman kişi ve kuruluşlardan yararlanabilir. Bu kişi veya kuruluşlara ödenecek
ücret, meclis tarafından kararlaştırılır.
Komisyon belediye birimleri ve bağlı kuruluşlarından her türlü bilgi ve
belgeyi isteyebilir. Bu istekler gecikmeksizin yerine getirilir.
Komisyon, çalışmasını şubat ayı sonuna kadar tamamlar ve buna ilişkin
raporunu izleyen ayın onbeşine kadar meclis başkanlığına sunar.
Konusu suç teşkil eden hususlarla ilgili olarak meclis başkanlığı
tarafından yetkili mercilere suç duyurusunda bulunulur.
Meclisin bilgi edinme ve denetim yolları
MADDE 26. - Belediye meclisi, bilgi edinme ve
denetim yetkisini faaliyet raporunu değerlendirme, denetim komisyonu, soru,
genel görüşme ve gensoru yoluyla kullanır.
Meclis üyeleri, meclis başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle
ilgili konularda sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, belediye başkanı veya
görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak
cevaplandırılır.
Meclis üyelerinin en az üçte biri, meclis başkanlığına istekte bulunarak,
belediyenin işleriyle ilgili bir konuda genel görüşme açılmasını isteyebilir. Bu
istek meclis tarafından kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
Belediye başkanınca meclise sunulan bir önceki yıla ait faaliyet
raporundaki açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli
görülmezse yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkan
vekili tarafından mahallin mülkî idare amirine gönderilir.
Vali, dosyayı gerekçeli görüşüyle birlikte Danıştaya gönderir.
Yetersizlik kararı, Danıştayca uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı,
başkanlıktan düşer.
Meclis üye tam sayısının en az üçte biri oranındaki üyenin imzasıyla
belediye başkanı hakkında gensoru önergesi verilebilir. Gensoru önergesi, meclis
üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme alınır ve üç tam gün
geçmedikçe görüşülemez.
Gensoru önergesinin karara bağlanmasında dördüncü fıkraya göre işlem
yapılır.
Başkan ve meclis üyelerinin görüşmelere katılamayacağı
durumlar
MADDE 27. - Belediye başkanı ve meclis üyeleri,
münhasıran; kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve
evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına
katılamazlar.
Başkan ve meclis üyelerinin
yükümlülükleri
MADDE 28. - Belediye başkanı görevi süresince
veya görevinin sona ermesinden itibaren üç yıl süreyle, meclis üyeleri ise
görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle,
belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak
taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.
Meclis üyeliğinin sona ermesi
MADDE 29. - Meclis üyeliği, ölüm ve istifa
durumunda kendiliğinden sona erer. Meclis üyeliğinden istifa dilekçesi belediye
başkanlığına verilir ve başkan tarafından meclisin bilgisine sunulur.
Özürsüz veya izinsiz olarak arka arkaya üç birleşim günü veya bir yıl
içinde yapılan toplantıların yarısına katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine,
savunması alındıktan sonra üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar
verilir.
Belediye meclisi üyeliğine seçilme yeterliğinin kaybedilmesi durumunda,
valinin bildirmesi üzerine Danıştay tarafından üyeliğin düşmesine karar
verilir.
Meclisin feshi
MADDE 30. - Belediye meclisi;
a) Kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder
ve bu durum belediyeye ait işleri sekteye veya gecikmeye uğratırsa,
b) Belediyeye verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasî konularda karar
alırsa,
İçişleri Bakanlığının bildirisi üzerine Danıştayın kararı ile
feshedilir.
İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü takdirde meclisin feshine dair bildiri
ile birlikte karar verilinceye kadar meclis toplantılarının ertelenmesini de
ister. Danıştay, bu hususu en geç bir ay içinde karara bağlar.
Bu şekilde feshedilen meclisin yerine seçilen meclis, kalan süreyi
tamamlar.
Boşalan meclisin görevinin yerine
getirilmesi
MADDE 31. - Belediye meclisinin;
a) Danıştay tarafından feshi veya meclis toplantılarının
ertelenmesi,
b) Meclis üye tam sayısının yarıdan fazlasının tutuklanması,
c) Yedek üyelerin getirilmesinden sonra da meclis üye tam sayısının
yarısından aşağı düşmesi,
d) Geçici olarak görevden uzaklaştırılması,
Hallerinde, meclis çalışabilir duruma gelinceye veya yeni meclis seçimi
yapılıncaya kadar meclis görevi, belediye encümeninin memur üyeleri tarafından
yürütülür.
Huzur ve izin hakkı
MADDE 32. - Meclis başkan ve üyelerine, meclis
toplantılarına ve ihtisas komisyonları toplantılarına katıldıkları her gün için,
39 uncu madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin
günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek
miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 20 nci maddenin
ikinci fıkrasında ve 24 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen toplantı günü
sayısından fazla olamaz.
Meclis üyeleri hastalıkları süresince izinli sayılır. Ayrıca mazeretleri
durumunda, bir yıl içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak şartıyla
istekleri üzerine meclis tarafından izin verilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Encümeni
Belediye encümeni
MADDE 33. - Belediye encümeni, belediye
başkanının başkanlığında;
a) İl belediyelerinde ve nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyelerde,
belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için, gizli oyla
seçeceği dört üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye
başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği dört üyeden,
b) Diğer belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri
arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye ile biri malî hizmetler birim
amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği
üç üyeden,
Oluşur.
Belediye başkanının katılamadığı toplantılarda, belediye başkanının
görevlendireceği başkan yardımcısı veya encümen üyesi, encümene başkanlık
eder.
Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak ilgili birim
amirleri, belediye başkanı tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak
üzere çağrılabilir.
Encümenin görev ve yetkileri
MADDE 34. - Belediye encümeninin görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesin hesabı
inceleyip belediye meclisine görüş bildirmek.
b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma
kararlarını almak ve uygulamak.
c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini
belirlemek.
d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma
yapmak.
e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.
f) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşmilyar Türk
Lirasına kadar, dava konusu olan belediye alacaklarının anlaşma ile tasfiyesine
karar vermek.
g) Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis
kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar
vermek.
h) Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini
belirlemek.
ı) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine
getirmek.
Encümen toplantısı
MADDE 35. - Belediye encümeni, haftada birden az
olmamak üzere önceden belirlenen gün ve saatte toplanır. Belediye başkanı acil
durumlarda encümeni toplantıya çağırabilir.
Encümen üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt
çoğunluğuyla karar verir. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf
çoğunluk sayılır. Çekimser oy kullanılamaz.
Encümen gündemi belediye başkanı tarafından hazırlanır. Encümen üyeleri
başkanının uygun görüşü ile gündem maddesi teklif edebilir. Belediye başkanı
tarafından havale edilmeyen konular encümende görüşülemez.
Encümene havale edilen konular bir hafta içinde görüşülerek karara
bağlanır.
Alınan kararlar başkan ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır.
Karara muhalif kalanlar gerekçelerini de açıklar.
Encümen başkan ve üyeleri, münhasıran; kendileri, ikinci derece dâhil kan
ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü encümen
toplantılarına katılamazlar.
Encümen üyelerine verilecek ödenek
MADDE 36. - Belediye encümeni başkan ve
üyelerine, nüfusu 10.000'e kadar olan belediyelerde 3.500, nüfusu
10.001-50.000'e kadar olan belediyelerde 4.500, 50.001-200.000'e kadar olan
belediyelerde 6.000 ve 200.001'in üzerinde olan belediyelerde ise 7.500
gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı
sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine bu
tutarın yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediye Başkanı
Belediye başkanı
MADDE 37. - Belediye başkanı, belediye idaresinin
başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı, ilgili
kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilir.
Belediye başkanı, görevinin devamı süresince siyasi partilerin yönetim ve
denetim organlarında görev alamaz; profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını
yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.
Belediye başkanının görev ve yetkileri
MADDE 38. - Belediye başkanının görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve
idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin
kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi,
belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve
uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise
sunmak.
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı
olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki
aktarmalara onay vermek.
j) Belediye personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken
önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere
yönelik hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak.
o) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye
encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri
kullanmak.
Belediye başkanının özlük hakları
MADDE 39. - Belediye başkanına nüfusu;
a) 10.000’e kadar olan beldelerde 60.000,
b) 10.001’den 50.000’e kadar olan beldelerde 70.000,
c) 50.001’den 100.000’e kadar olan beldelerde 90.000,
d) 100.001’den 250.000’e kadar olan beldelerde 110.000,
e) 250.001’den 500.000’e kadar olan beldelerde 130.000,
f) 500.001’den 1.000.000’a kadar olan beldelerde 150.000,
g) 1.000.001’den 2.000.000’a kadar olan beldelerde 190.000,
h) 2.000.001’den fazla olan beldelerde 230.000,
Gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile
çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir.
Belediye başkanının görevli, izinli ve hasta bulunduğu sürelerde ödeneği
kesilmez.
Belediye başkanlığı yapmış olanların, personel kanunlarına tabi bir
kadroya atanmaları halinde belediye başkanlığında geçen süreleri memuriyette
geçmiş sayılır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ile bakmakla
yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımlar, aynı esas ve
usullere göre belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de
uygulanır.
Başkan
vekili
MADDE 40. - Belediye başkanı, izin ve hastalık
nedeniyle veya görevli olarak görevden ayrılması hallerinde bu süre içinde
kendisine vekâlet etmek üzere belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan
vekili olarak görevlendirir.
Başkan vekili, başkanın yetkilerine sahiptir.
Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık net ödeneğin gün
hesabı üzerinden ödenek verilir.
Stratejik plân ve performans plânı
MADDE 41. - Belediye başkanı, mahallî idareler
genel seçimlerinden itibaren altı ay içinde; kalkınma plânı ve programı ile
varsa bölge plânına uygun olarak stratejik plân ve ilgili olduğu yıl başından
önce de yıllık performans plânı hazırlayıp belediye meclisine sunar.
Stratejik plân, varsa üniversiteler ve meslek odaları ile konuyla ilgili
sivil toplum örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanır ve belediye meclisi
tarafından kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.
Nüfusu 50.000'in altında olan belediyelerde stratejik plân yapılması
zorunlu değildir.
Stratejik plân ve performans plânı bütçenin hazırlanmasına esas teşkil
eder ve belediye meclisinde bütçeden önce görüşülerek kabul edilir.
Yetki devri
MADDE 42. - Belediye başkanı, görev ve
yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan
belediye görevlilerine devredebilir.
İhtilâf hali
MADDE 43. - Belediye başkanının kendisinin,
birinci ve ikinci derecedeki kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının,
belediye ile ihtilâflı olduğu durumlarda dava açılması ve bu davada belediyenin
temsili, meclis birinci başkan vekili, bulunmadığı takdirde ikinci başkan vekili
veya bunların yetkilendireceği kişiler tarafından yerine getirilir.
Belediye başkanlığının sona ermesi
MADDE 44. - Belediye başkanlığı, ölüm ve istifa
hallerinde kendiliğinden sona erer.
Belediye başkanının;
a) Mazeretsiz ve kesintisiz olarak yirmi günden fazla görevini terk
etmesi ve bu durumun mahallin mülkî idare amiri tarafından
belirlenmesi,
b) Seçilme yeterliğini kaybetmesi,
c) Görevini sürdürmesine engel bir hastalık veya sakatlık durumunun
yetkili sağlık kuruluşu raporuyla belgelenmesi,
d) Meclisin feshine neden olan eylem ve işlemlere katılması,
Hallerinden birinin meydana gelmesi durumunda İçişleri Bakanlığının
başvurusu üzerine Danıştay kararıyla başkanlık sıfatı sona erer.
Belediye başkanlığının boşalması halinde yapılacak
işlemler
MADDE 45. - Belediye başkanlığının herhangi bir
nedenle boşalması durumunda, vali tarafından belediye meclisinin on gün içinde
toplanması sağlanır. Meclis, birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması
durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da bulunmaması durumunda en yaşlı üyenin
başkanlığında toplanarak;
a) Belediye başkanlığının boşalması veya seçim dönemini aşacak biçimde
kamu hizmetinden yasaklanma cezasının verilmiş olması durumunda bir
başkan,
b) Başkanın görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini
aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklama cezası alması durumunda bir başkan
vekili,
Seçer.
Belediye başkanı veya başkan vekili belediye meclis üyeleri arasından ve
gizli oyla seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü
oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk
sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır.
Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, belediye başkanı veya başkan vekili
seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kur'a çekilir.
Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca başkan vekili seçildikten sonra,
belediye başkanlığının (a) bendinde belirtilen nedenlerle boşalması durumunda bu
maddeye göre belediye başkanı seçilir.
Yeni seçilen belediye başkanının görev süresi, yerine seçildiği başkanın
görev süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya
görevden uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan göreve dönünceye kadar
görev yapar.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı
görevi, meclis birinci başkan vekili, bulunmaması durumunda ikinci başkan
vekili, onun da bulunmaması durumunda vali tarafından görevlendirilecek bir kamu
görevlisi tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçimi en geç onbeş gün içinde
tamamlanmadığı takdirde belediye meclisinin feshine ilişkin hükümler
uygulanır.
Belediye başkanı görevlendirilmesi
MADDE 46. - Belediye başkanlığının herhangi bir
nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin
yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar, belediye başkanlığına
büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali
tarafından görevlendirme yapılır. Görevlendirilecek kişinin belediye başkanı
seçilme yeterliğine sahip olması şarttır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Organlara İlişkin Ortak Hükümler
Görevden uzaklaştırma
MADDE 47. - Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle
haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye organları veya bu
organların üyeleri, geçici bir önlem olarak kesin hükme kadar görevden
uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma önlemi iki ayda bir gözden geçirilir. Devamında
kamu yararı bakımından yarar görülmeyen görevden uzaklaştırma önlemi
kaldırılır.
Soruşturma veya kovuşturma sebebiyle görevden uzaklaştırılan belediye
organları veya bu organların üyeleri hakkında; 4483 sayılı Memurlar ve Diğer
Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanuna göre soruşturma izni
verilmemesi, takipsizlik, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi,
davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi
gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden uzaklaştırma önlemi
kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece
aylık ödeneğinin üçte ikisi ödenir ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve
yardımlardan yararlanmaya devam eder.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Belediye Teşkilâtı
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Teşkilâtı ve Personeli
Belediye teşkilâtı
MADDE 48. - Belediye teşkilâtı, norm kadroya
uygun olarak yazı işleri, malî hizmetler, fen işleri ve zabıta birimlerinden
oluşur.
Beldenin nüfusu, fizikî ve coğrafî yapısı, ekonomik, sosyal ve kültürel
özellikleri ile gelişme potansiyeli dikkate alınarak, norm kadro sistemine uygun
olarak gerektiğinde sağlık, itfaiye, imar, insan kaynakları, hukuk işleri ve
ihtiyaca göre diğer birimler oluşturulabilir. Bu birimlerin kurulması,
kaldırılması veya birleştirilmesi belediye meclisinin kararıyla olur.
Norm kadro ve personel istihdamı
MADDE 49. - Norm kadro ilke ve standartları
İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından müştereken
belirlenir. Bu ilke ve standartlar çerçevesinde norm kadro çalışmasını belediye
yapar veya yaptırır.
Belediye personeli, belediye başkanı tarafından atanır. Birim müdürlüğü
ve üstü yönetici kadrolarına yapılan atamalar ilk toplantıda belediye meclisinin
bilgisine sunulur.
Belediyede, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik,
teknik, hukuk, sosyal ve ekonomi, kültür ve sanat, bilişim ve iletişim,
plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında tabip,
uzman tabip, veteriner, avukat, mühendis, çözümleyici ve programcı,
mimar, ebe, hemşire, teknisyen, tekniker gibi ihtiyaç duyulan uzman ve teknik
personel, süreleri seçim döneminin bitiminden itibaren otuz günü geçmemek üzere,
sözleşme ile çalıştırılabilir. Bu şekilde sözleşmeli olarak çalıştırılacakların,
yürütecekleri hizmetlere ilişkin nitelikleri taşımaları şarttır. Sözleşmeli
personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama
yapılamaz.
Üçüncü fıkra uyarınca sözleşmeli olarak istihdam edileceklerin ücret
miktarı, yılları bütçe kanunlarında belirlenecek ücret tavanını aşmamak üzere,
Bakanlar Kurulunca belirlenen sınırlar içerisinde belediye meclisi tarafından
kararlaştırılır. Bu şekilde çalıştırılacaklara her ne ad altında olursa olsun
sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılamaz ve ücret mahiyetinde aynî
ya da nakdi menfaat temin edilemez. Söz konusu personel hakkında bu Kanunda
hüküm bulunmayan hususlarda, vize hariç 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4
üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler
uygulanır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, belediye
başkanının talebi, kendilerinin ve kurumlarının muvafakatiyle, süreleri seçim
döneminin bitiminden itibaren otuz günü geçmemek üzere, belediyelerin birim
müdürü ve üstü yönetici kadrolarında görevlendirilebilirler. Bu şekilde
görevlendirmelerde Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) fıkrasında
öngörülen şartlar dikkate alınır. Belediyelerde bu şekilde istihdam edilen
personel kurumlarından izinli sayılırlar. Bu personelin görevlendirildikleri
süre zarfındaki, görevlendirildikleri kadroya ait her türlü malî hakları ile
kurumları tarafından karşılanması gereken sosyal güvenlik ve benzeri diğer
hakları belediye tarafından ödenir. İzinli oldukları müddet, terfi ve
emekliliklerinde hesaba katılır ve terfi haklarını kazananlar başkaca bir işleme
lüzum kalmaksızın terfi ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler,
görevlendirme süresinin sona ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde yazılı
olarak kurumlarına başvurmaları halinde en geç bir ay içerisinde kadrolarına,
kadroları kaldırılmış veya zorunlu sebeplerle kadrolarına atama yapılmış ise
durumlarına uygun bir kadroya atanırlar.
Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm
kadro sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde,
nüfusu 50.000’e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-250.000 arasında
olan belediyelerde iki, nüfusu 250.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç,
nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini belediye
başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis
üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere belediye
meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir. Bu şekilde görevlendirme,
memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dahil ilgililer
açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini
aşamaz.
Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl
bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu
10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır.
Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi
sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl
ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni
personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması
sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak
kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her
türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.
Sözleşmeli ve işçi statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına,
başarı durumlarına göre toplam memur sayısının yüzde onunu ve Devlet memurlarına
uygulanan aylık katsayının 20.000 gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktarı geçmemek üzere, hastalık ve yıllık izinleri dahil olmak üzere,
çalıştıkları sürelerle orantılı olarak encümen kararıyla yılda en fazla iki kez
ikramiye ödenebilir.
Personel devri
MADDE 50. - Bu Kanunun 8 inci ve 11 inci
maddeleri uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin kadroları ve
personeli; katılma halinde katıldıkları belediyeye, köye dönüştürülme halinde
ilgili il özel idaresine devredilir. Devredilen personelden kadro ve görev
unvanları değişmeyenler, aynı unvanlı kadrolara atanmış sayılırlar. Devredilen
personelden durumlarına uygun boş kadro olmayanların veya mevcut kadro unvanı
ile atamaları yapılamayanların kadro unvanları üç ay içerisinde ilgili belediye
meclisi veya il genel meclisince aynı sınıf içerisinde kalmak kaydıyla
değiştirilir. Bu değişiklikten itibaren bir ay içerisinde ilgililerin
durumlarına uygun kadrolara atamaları yapılır. Söz konusu personel, atama
işlemleri yapılıncaya kadar, devredildikleri belediye veya il özel idaresince
ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilebilirler. Bunlar yeni bir kadroya
atanıncaya kadar, eski kadrolarına ait aylık, ücret, ek gösterge, her türlü zam
ve tazminatları ile diğer malî haklarını devredildikleri belediye veya il özel
idaresinden almaya devam ederler. Devredilen personelden memur statüsünde görev
yapanların, atandıkları yeni kadrolarının aylık, ek gösterge, her türlü zam ve
tazminatları ile diğer malî hakları toplamının net tutarının, eski kadrolarına
bağlı olarak en son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve
tazminatları ile diğer malî hakları toplamı net tutarından az olması halinde
aradaki fark giderilinceye kadar atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece
herhangi bir kesintiye tabi olmaksızın tazminat olarak ödenir.
Tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerde 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun değişik 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilen
sözleşmeli personelin pozisyonları, avukat unvanlı pozisyonlar hariç olmak
üzere, başka bir işleme gerek kalmaksızın devredildikleri belediye veya il özel
idaresi adına vize edilmiş sayılır.
Tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerde geçici iş pozisyonlarında görev
yapan personel, aynı statüde pozisyonlarıyla birlikte ilgili belediye veya il
özel idaresine devredilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Zabıtası, İtfaiye ve Acil Durum
Plânlaması
Zabıtanın görev ve yetkileri
MADDE 51. - Belediye zabıtası, beldede esenlik,
huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi
tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken
emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer
yaptırımları uygular.
Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, Devlet zabıtasına karşı
gelenler gibi cezalandırılır.
Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usul ve esasları, çalışanların görev
ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları
meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafe | 
BELEDİYE
KANUNU (5272 SAYILI KANUN)