|
17
Şubat 2005 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25730
Tarım
Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu
Kanun No. 5300
Kabul Tarihi : 10.2.2005
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. —
Bu Kanunun amacı; tarım ürünleri ticaretini kolaylaştırmak, depolanması için
yaygın bir sistem oluşturmak, ürün sahiplerinin mallarının emniyetini sağlamak
ve kalitesini korumak, ürünlerin sınıf ve derecelerinin yetkili
sınıflandırıcılar tarafından saptanmasını sağlamak, tarım ürünleri lisanslı depo
işleticilerinin kişiler arasında ayrım yapmaksızın tarım ürünlerini kabul
etmelerini temin etmek, ürünlerin mülkiyetini temsil eden ve finansmanını,
satışını ve teslimini sağlayan ürün senedi çıkartmak ve standartları belirlenmiş
tarım ürünlerinin ticaretini geliştirmek üzere, tarım ürünleri lisanslı
depoculuk sisteminin kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin usûl ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. — Bu
Kanun; tarım ürünlerinin standartları belirlenerek emniyetli ve sağlıklı
koşullarda depolanması ile ürün senetleri vasıtasıyla ticaretinin
kolaylaştırılması amaçlarıyla, lisanslı depo işletmelerinin ve yetkili
sınıflandırıcıların kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin usûl ve esaslar ile
lisanslı depoculuk sistemine dair diğer hususları
kapsamaktadır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu
Kanunda geçen;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
b) İlgili bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı
olduğu Bakanlığı,
c) Fon: Lisanslı Depoculuk Tazmin
Fonunu,
d) Tarım ürünleri: Depolanmaya
uygun nitelikteki hububat, bakliyat, pamuk, tütün, fındık, yağlı tohumlar,
bitkisel yağlar, şeker gibi standardize edilebilen temel ve işlenmiş tarım ürünlerini,
e) Lisanslı depo: Bu Kanun
kapsamında tarım ürünlerinin sağlıklı koşullarda muhafaza ve ticarî amaçla
depolanması hizmetlerini sağlayan tesisleri,
f) Lisanslı depo işletmesi veya
lisanslı depo işleticisi: Tarım ürünlerinin depolanmasıyla iştigal eden ve bu
Kanun kapsamında geçerli bir lisans belgesine sahip anonim
şirketi,
g) Lisanslı depo teminatı: Bakanlık
tarafından kabul edilen nakit, banka teminat mektubu, Devlet tahvili, hisse
senedi, gayrimenkul rehni, sigorta teminatı ve nakde
çevrilebilir diğer güvenceleri,
h) Lisans: Bakanlıkça verilen
faaliyet iznini gösterir belgeyi,
ı) Ürün senedi: Ürünlerin
mülkiyetini temsil ve rehnini temin eden, lisanslı
depo işleticisince nama veya emre düzenlenmiş, teminat olarak verilebilen, ciro
edilebilen veya edilemeyen ve bu Kanunda öngörülmeyen durumlarda Türk Ticaret
Kanununda düzenlenen makbuz senedi hükümlerine tâbi olan kıymetli
evrakı,
j) Depolama hizmetleri: Lisanslı
depoya kabul edilen ürünlerin tartılması, boşaltılması, yüklenmesi, taşınması,
nakliyesi, depolamaya ve şartlara uygun hale getirilmesi ve depolanması, ürün
ambalajlarının onarılması, ürünün depodan çıkarılması gibi
hizmetleri,
k) Mudî: Depolama hizmetleri için
ürününü lisanslı depoya teslim eden veya lisanslı depo işletmesince düzenlenen
ürün senedini mevzuata uygun olarak elinde bulunduran gerçek veya tüzel
kişiyi,
l) Yetkili sınıflandırıcı: Bu Kanun
kapsamında lisans almış olan ve tarım ürünlerini analiz eden, ürünün nitelik ve
özelliklerini belirleyen, standartlara uygun olarak sınıflandıran ve bu durumu
belgelendiren laboratuvarları işleten gerçek ve tüzel
kişileri,
m) Borsa: Aralarındaki sözleşme
çerçevesinde lisanslı depo işletmesince düzenlenen ürün senetlerinin kota
ettirildiği, alım satımının yapıldığı ve hareketlerinin kontrol ve takip
edildiği ürün ihtisas borsasını veya Bakanlıktan ürün senedi alım satımı
konusunda izin alan ticaret borsasını,
İfade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Kuruluş,
Teminat, Sigorta ve Lisanslı Depo İşleticisi Olması
Yasaklananlar
Kuruluş
MADDE 4. — Tarım
ürünleri lisanslı depo işletmeleri, ekonomik ihtiyaç ve etkinlik şartları göz
önünde bulundurularak Bakanlıkça verilecek izinle anonim şirket şeklinde
kurulur. Şirketin kuruluşunda, birtrilyon liradan az
olmamak üzere depolama kapasitesine göre Bakanlıkça belirlenen tutarda ödenmiş
sermayeye sahip olunması ile ilgili yönetmelikte gösterilen belgelerin ibraz
edilmesi koşulları da aranır. Bu şirketlerin anasözleşmeleri ve kuruluş işlemleri, bu Kanuna ve ilgili
diğer mevzuata uygun şekilde yapılmak zorundadır. Bakanlık, bu tür şirketlerin
anasözleşmelerini matbu olarak da
düzenleyebilir.
Şirketin pay senetleri nama yazılı
olarak düzenlenir. Şirket anasözleşmesinin,
ortaklarının ve ortaklık paylarının değişikliği Bakanlık iznine tâbidir.
Kuruluş izni alan şirkete ancak bu
Kanunun öngördüğü şartları taşıdığının tespiti halinde faaliyet izni verilir.
Şirket faaliyet izni almadan ürün kabul edemez, ürün senedi
düzenleyemez.
Bu şekilde faaliyette bulunacak
şirketlerin unvanlarında "Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk" ibaresinin
bulunması zorunludur.
Tarım ürünleri lisanslı depo
işletmesinin şube açması ve lisans kapsamını değiştirmesi de Bakanlığın iznine
tâbidir.
Lisanslı depo teminatı
MADDE 5. — Bu
Kanuna göre lisanslı depo işletmek üzere lisans almak için müracaat edenler,
depo kapasitesinin ürün rayiç bedelinin %15’inden az olmamak üzere Bakanlıkça
belirlenen tutarda lisanslı depo teminatı vermek zorundadır. Toplam teminat
tutarı içerisinde gayrimenkul rehni oranı,
yönetmelikle düzenlenir.
Bakanlık, lisanslı depo teminat
tutarlarını tamamlatmaya yetkilidir.
Sigorta
MADDE 6. — Lisanslı
depo işleticileri, lisans koşulu olarak işletme tesisleri ve lisanslı depoculuk
faaliyeti kapsamında depoladığı ürünler için yönetmelikte belirlenen rizikolara
karşı sigorta yaptırmak zorundadır. Depolanan ürün için düzenlenen sigorta
poliçesinde, poliçe lehdarı, hasarın meydana geldiği
tarihteki mudîdir.
Lisanslı bir depoda sigorta
kapsamına giren bir hasar meydana gelmesi durumunda, lisanslı depo işleticisi bu
durumu ve muhtemel zarar miktarını derhal Bakanlığa ve ilgili sigorta şirketine
bildirir. Zarar hesabında, ilgili ürünün hasar gördüğü tarihte borsada oluşan
ortalama fiyat; borsa ortalama fiyatı tespit edilemiyorsa Bakanlıkça ilgili ürün
için belirlenen yurt içi ve/veya yurt dışı referans borsa veya borsalarda oluşan
ortalama fiyat esas alınır.
Lisanslı depo işleticisi hukuken
geçerli bir mazereti olmadıkça hasarın tespitini takiben en geç beş iş gününde
istenen tüm belgeleri ilgili sigorta şirketine iletmek, sigorta şirketi de
belgelerin ulaşmasını takiben en geç on iş gününde mudîye ödemek zorundadır.
Bu Kanun kapsamında öngörülen
sigorta sözleşmelerinin feshedilmesi sonucunu doğuracak bir nedenin ortaya
çıkması durumunda, ilgili sigorta şirketi bunu derhal Bakanlığa ve lisanslı depo
işletmesine bildirmekle yükümlüdür. Sigorta sözleşmesinin feshi, ancak söz
konusu bildirimin Bakanlığa ulaştığı tarihten itibaren otuz günlük sürenin
dolmasından sonra hüküm ifade eder.
Hazine Müsteşarlığı, bu Kanun
kapsamında sigorta yapacak sigorta şirketlerinde aranılacak nitelikleri ve bu
niteliklere uyan sigorta şirketlerini her yıl nisan ayında belirler ve Bakanlığa
bildirir.
Lisanslı depo işleticisi olması
yasaklananlar
MADDE 7. — Affa
uğramış olsalar dahi, ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis yahut zimmet,
irtikâp, ihtilas, rüşvet, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık, inancı kötüye
kullanma, hileli iflas, kaçakçılık gibi yüz kızartıcı suçlar ile resmî ihale ve
alım satımlara fesat karıştırma suçlarından dolayı hüküm giyenler ve bu Kanuna
aykırı davranışlardan dolayı ağır hapis veya hapis cezası alanlar lisanslı depo
işletemezler, bunlara ortak olamazlar, yönetici ve denetçi görevlerinde
bulunamazlar.
Yukarıdaki fıkra kapsamında hüküm
giymemekle birlikte kendi isteği ve iradesi dışında depoculuk lisansı iptal
edilenler de üç yıl süreyle lisanslı depo işletemezler, bunlara ortak olamazlar,
yönetici ve denetçi görevlerinde bulunamazlar.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Lisans,
Lisans Bedelleri ve Diğer Ücretler
Depoculuk lisansı
MADDE 8. — Lisanslı
depoculuk faaliyetinde bulunmak için Bakanlıktan depoculuk lisansı alınması
zorunludur. Bakanlıktan lisans alınmadan lisanslı depoculuk faaliyetinde
bulunulamaz, lisanslı depo veya lisanslı depo işletmesi izlenimini verecek
hiçbir isim, unvan, işaret ve benzerleri kullanılamaz.
Bir lisanslı depo işletmesinde iki
ya da daha fazla çeşit ürünün depolanması için bir
lisans düzenlenebilir. Lisansta hangi ürünlerin depolanabileceği ve bunların
azamî kapasiteleri gösterilir.
Bu lisans, Türkiye Ticaret Sicili
Gazetesinde ilân edilir.
Depoculuk lisansı devredilemez ve
lisanslı depo işletmesinin tüm şubeleri aynı lisans kapsamında çalışır.
Lisanslı depo işletmesi aynı
zamanda yetkili sınıflandırıcılık faaliyetinde de bulunmak isterse, yetkili
sınıflandırıcı lisansı depoculuk lisansından ayrı olarak düzenlenir.
Şirket unvanının ve depolama
kapasitesinin değiştiği hallerde lisans değişikliği yapılması zorunludur.
Lisansın değiştirilmesi ve
yenilenmesi de lisans alınmasıyla aynı esas ve usûle tâbidir.
Depo işleticisine, faaliyet iznini
gösterir lisans verilirken aranılacak belge ve bilgiler yönetmelikte gösterilir.
Lisans talebinin reddi
MADDE 9. — Bakanlık
tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda; işletmenin ve deponun, ürünlerin
depolanmasına uygun olmadığı veya gerekli şartları taşımadığı, şirket
ortaklarının, yönetici ve denetçilerinin 7 nci maddede
yer alan şartlara uymadığı veya güven ve ticarî itibarı sarsıcı ya da lisans verilmesine engel geçerli bir sebebin
varlığının tespiti hâllerinde depoculuk lisansı verilmesi veya lisansta
değişiklik yapılması talepleri reddedilir.
Lisansın geri verilmesi
MADDE 10. — Lisansın
Bakanlıkça askıya alınması, iptal edilmesi veya lisans süresinin dolması
durumunda lisans, Bakanlığa geri verilir. Askı süresi içinde iptal edilmeyen
lisans, depo işleticisine iade edilir. Bakanlığın askıya alma, geri verme veya
iptale ilişkin işlemleriyle ilgili kararları Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde
ilân ettirilir.
Lisans belgesinin zayi olması
MADDE 11. — Lisans
belgesi zayi olan lisanslı depo işleticisi gerekçeleriyle birlikte Bakanlığa
başvurur. Bu durumda Bakanlık, lisanslı depo işleticisine verilmek üzere yeni
bir lisans belgesi tanzim eder.
Yetkili sınıflandırıcı lisansı
MADDE 12. — Lisanslı
depoya tevdi edilen tarım ürünleri, bu Kanun kapsamında geçerli lisansa sahip
yetkili sınıflandırıcılar tarafından analiz edilir ve sınıflandırılır.
Bu Kanun kapsamında lisanslı bir
depo işletmesinde veya yetkili sınıflandırıcıda çalışacak personelin, tarım
ürünlerinin analizi, numune alınması, sınıflandırılması ve uzmanlık isteyen
diğer işleri için Bakanlıkça lisans alma şartı getirilebilir.
Bu madde uyarınca verilen
lisanslar, mevzuata aykırı olarak kullanıldıklarının tespiti hâlinde
yönetmelikte belirlenen esas ve usûllere göre Bakanlıkça askıya alınabilir veya
iptal edilebilir.
Yetkili sınıflandırıcıların lisans
almasına, işleyişine ve denetimine ilişkin usûl ve esaslar ile buralarda
çalıştırılacak personelin haiz olacağı şartlar yönetmelikle düzenlenir.
Lisansın geçerlilik süresi ve uzatılması
MADDE 13. — Bu
Kanun uyarınca verilen lisanslar iki yıllık süre için geçerlidir. Süre bitiminde
ilgili mevzuatta ve lisansta belirtilen kurallara uygun olarak aynı süre ile
Bakanlıkça lisansların geçerlilik süresi uzatılır.
Lisans bedelleri ve diğer ücretler
MADDE 14. — Bu
Kanun kapsamında verilen, süresi uzatılan, değiştirilen veya yeniden verilen her
türlü lisansa ilişkin bedeller, Bakanlıkça genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere
peşin olarak tahsil edilir.
Lisans bedelleri her yıl 1 ocak
tarihinden geçerli olmak üzere Bakanlıkça belirlenir. Lisans bedelleri
belirlenirken depolama kapasitesi dikkate alınır.
Bakanlık, bu Kanun kapsamında
yapacağı veya yaptıracağı denetimler ile verilen hizmetlere ilişkin ücret ve
masrafların tamamının veya bir kısmının ilgililerce karşılanmasını talep
edebilir. Bu durumda ilgililer ücret ve masrafları en geç on iş günü içinde
öder.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Ürün
Senetleri
Ürün senedinin düzenlenmesi
MADDE 15. — Bir
ürünün lisanslı depo işletmesine teslim ve kabul edilmesi halinde, söz konusu
ürün için ürün senedi düzenlenir. Teslimat sırasında ürün senedi dışında
düzenlenen tartım makbuzu ve delil niteliğini haiz benzer belgeler de ürünün
mülkiyetinin ispatında kullanılabilir. Ürün senedi veya delil niteliğini haiz
diğer belgeler; ürünün aynı miktar, cins, sınıf ve kalitede mudîye geri verilmesini garanti eder ve bu teslim satış
değil vedia anlamındadır.
Bu Kanun hükümlerine tâbi olarak
düzenlenen ürün senedi ve benzer belgeler, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu
uyarınca düzenlenen vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri gibi değerlendirilmez.
Ürün senedinin içeriği, şekli ve
muhafazasına ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir.
Basılı ürün senetleri hükmünde
olmak üzere elektronik ortamda da ürün senetleri oluşturulabilir. Elektronik
ürün senetlerinin düzenlenmesine, muhafazasına, güvenliğine, bu hizmetleri
yürütecek kuruluşların lisans almalarına, faaliyetlerine, denetimlerine ve diğer
hususlara ilişkin usûl ve esaslar, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak
kaydıyla yönetmelikle düzenlenir.
Ürün senetlerini imzalamaya yetkili kişi
MADDE 16. — Lisanslı
depo işleticileri, ürün senetlerini imzalamaya yetkili kişi ya da kişilerin isimleri ile orijinal imzalarını ticaret
sicilinde tescil ve ilân ettirir. İmzaya yetkili kişilerde herhangi bir
değişiklik olduğu takdirde de aynı usûl izlenir. Ürün senedinin mevzuata uygun
olarak düzenlenmesinden lisanslı depo işleticisi sorumludur.
Ürün senetlerinin kaybolması, zarar görmesi
ve haczi
MADDE 17. — Bu
Kanun kapsamında düzenlenmiş ve iptal edilmemiş ürün senedinin temsil ettiği
tarım ürününün tümü veya bir bölümü için başka bir ürün senedi düzenlenemez.
Ürün senedinin kaybolması veya
zarar görmesi halinde ürün senedi sahibi, mülkiyetin tespiti için Türk Ticaret
Kanununun makbuz senedinin kaybolmasına ilişkin hükümleri çerçevesinde bir karar
almak üzere mahkemeye başvurur. Mahkeme kararına istinaden lisanslı depo
işleticisi yeni bir ürün senedi düzenler.
Bu Kanun çerçevesinde ürün senedine
bağlanmış tarım ürünlerinin haczi, ancak ürün senedinin haczi suretiyle yapılır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Lisanslı
Depo İşleticisinin Hak ve Yükümlülükleri, Ürünün Teslimi,
Borsa
ile Sözleşme Yükümlülüğü,
Kayıt
ve Defterler ile Ücret Tarifesi
Lisanslı depo işleticisinin hak ve
yükümlülükleri
MADDE 18. — Lisanslı
depo işleticisinin hakları şunlardır:
a) Depolama hizmetleri karşılığında
Bakanlıkça onaylı ücret tarifesi çerçevesinde ücret talep etmek.
b) Ücreti ödenmemişse depolanmış
ürün üzerinde hapis hakkını kullanmak.
c) Kanunda belirtilen durumlarda
ürünlerin depolamasını reddetmek.
d) Bu Kanun ve ilgili
yönetmeliklerde öngörülen diğer hakları kullanmak.
Lisanslı depo işleticisinin
yükümlülükleri şunlardır:
a) Lisans şartlarının korunması ve
sürdürülmesi için gerekli tedbirleri almak ve bu şartların kaybolması hâlinde
durumu derhal Bakanlığa bildirmek.
b) Lisanslı depoya ürünlerin
kabulünde, diğer ürünlerle karıştırılarak veya ayrı depolanmasında, şartlara
uygun hale getirilmesinde, nakliyesinde, tesliminde ve diğer hizmetlerinde
itinalı davranmak, aynı koşullarda kişiler arasında ayrım yapmamak ve ürünün
korunmasında gerekli her türlü tedbiri almak.
c) İlgili mevzuatta aksine bir
hüküm olmadıkça teslim alınan ürün karşılığında ürün senedini ve diğer belgeleri
düzenlemek.
d) Mudînin talebi üzerine ürünü teslim ve ürün senedini iptal
etmek.
e) Borsaya ürün senetleriyle ilgili
bilgi akışını düzenli olarak sağlamak, borsanın talebi hâlinde inceleme ve
kontrolüne izin vermek, gerektiğinde kendi kayıtlarını borsa kayıtlarıyla teyit
etmek.
f) Ücret tarifesine uygun davranmak
ve mudîler arasında ayrım yapmamak.
g) Kanunlarda ve yönetmeliklerde
öngörülen kayıt ve defterleri tutmak.
h) Doğrudan Bakanlıkça veya denetim
sırasında istenecek bilgi, belge ve raporları vermek, Bakanlıkça bu Kanun
çerçevesinde verilen diğer görevleri ve talimatları yerine getirmek.
ı) Bu Kanun ve ilgili
yönetmeliklerde öngörülen diğer hükümlere uymak.
Lisanslı depo ücret tarifesi
MADDE 19. — Lisanslı
depo işleticisi, lisanslı depoya kabul edilen ürünlerin depolanması hizmetlerine
ilişkin olarak önceden belirlenmiş ve bilinen lisanslı depo ücret tarifesi
çerçevesinde ücret talep edebilir. Ücret tarifesinde depolama hizmetinin
kapsamında hangi hizmetlerin yer aldığı ve bunların ücretleri açıkça belirtilir.
Ücret tarifesi ve tarifedeki
değişiklikler, lisans şartı olarak Bakanlıkça onaylandıktan sonra ve Türkiye
Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Ürünlerin karıştırılması, prim ve indirim
tarifesi
MADDE 20. —
Lisanslı depo işleticisi; tarım ürünlerini, aynı bitki türü, ürünün sınıf ve
derecesinden diğer tarım ürünleri ile karıştırabilir. Bu durumda ürünün mudîye tesliminde ortaya çıkabilecek küçük kalite
farklılıkları prim ve indirim tarifesine göre tazmin edilir. Prim ve indirim
tarifesi ve bu tarifede yapılacak değişiklikler lisanslı depo işletmesince
hazırlanır ve borsanın görüşü alınarak Bakanlıkça onaylanır.
Teslim yükümlülüğü, yeri, zamanı ve hapis
hakkı
MADDE 21. — Lisanslı
depo işleticisi, mudînin talebi üzerine, hukuken
geçerli bir mazereti olmadıkça gecikmeksizin ürünü teslim eder. Ürünün
tesliminde bu ürüne ait ürün senedini geri alır ve iptal eder. Mudî kısmî
teslimat talebinde bulunursa, mevcut ürün senedi iptal edilerek teslim edilmeyen
kısım için yeni bir ürün senedi düzenlenir.
Ancak lisanslı depo işleticisi,
lisanslı deposundaki tarım ürünleri üzerinde, bu ürünleri kabul etme, depolama
ve teslim de dahil olmak üzere gerçekleştirdiği hizmetlerden doğan alacakları
karşılığında hapis hakkına sahiptir.
Ürünler, depolandıkları lisanslı
depolardan teslim edilir. Ancak, ürününün teslim edilenden başka bir lisanslı
depodan teslim alınmasına yönelik mudî talepleri, yönetmelikte belirtilen usûl
ve esaslar çerçevesinde karşılanabilir.
Ürün depodan geri alınmamışsa,
ilgili yönetmelikte gösterilen azamî depolama süresi dolmadan en az otuz gün
öncesinden lisanslı depo işleticisi mudîye mudînin eline geçecek şekilde
yazılı olarak haber verir. Bu süre sonunda da geri alınmayan ürünün bir kısmı
veya tamamı, ürünün niteliğine ve piyasa koşullarına uygun olarak lisanslı depo
işleticisince satılabilir. Bu durumda lisanslı depo işletmesi ücretler ve
masrafları düşerek geri kalan tutarı yedi iş günü içerisinde ilgiliye öder.
Borsa ile sözleşme yükümlülüğü
MADDE 22. – Ürün
senetlerinin güven içinde ticaretinin ve takibinin yapılabilmesini teminen lisanslı depo işletmesi ile borsa arasında sözleşme
yapılır. Sözleşmede; ürün senetlerinin borsaya kota ettirilmesi, hareketlerinin
kontrol ve takibi, teyidi, iptali, bilgi akışının düzenli olarak sağlanması,
lisanslı depodaki ürünlerin gerektiğinde borsaca incelenmesi ve kontrolü ile
aralarındaki bilgi iletişim sistemi ve diğer hususlar düzenlenir.
Sözleşme ve sözleşmede yapılacak
değişiklikler ancak Bakanlık onayından sonra geçerli olur.
Kayıtlar ve defterler
MADDE 23. — Her
lisanslı depo işleticisi, tam ve doğru olarak lisanslı depoya giren ve çıkan tüm
ürünlerin kayıtlarını, ürün senetlerine ilişkin noterden tasdikli bir ürün
senedi defterini ve kanunen tutmakla yükümlü olduğu diğer defterleri tutmak
zorundadır.
Bakanlık, lisanslı depo
işletmelerini iş yılı bitimini takiben üç ay içinde bağımsız denetimden geçmiş
malî tablolarını sunmakla yükümlü kılabilir.
Elektronik ortamda tutulanlar da
dahil defterler, sigorta poliçeleri, iptal edilen ürün senetleri, depolama
kayıtları ve diğer tüm kayıt ve belgeler lisanslı depo işleticisi tarafından on
yıl müddetle saklanır.
ALTINCI
BÖLÜM
Lisanslı
Depoculuk Tazmin Fonu ve Zarar Görenlerin Müracaat Hakkı
Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonu
MADDE 24. — Lisanslı
depo işleticisinin, bu Kanunda ve mudîler ile yapacağı sözleşmede öngörülen
yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı ortaya çıkan zararların tazmin
edilebilmesi amacıyla, tüzel kişiliği haiz Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonu
kurulur.
Fon yönetimi; lisanslı depoculukla
ilgili birimden Bakanlığı temsilen iki, lisanslı
depoları, borsaları ve üreticileri temsilen birer
olmak üzere toplam beş kişiden oluşur. Aynı sayıda da yedek üye belirlenir.
Borsaların temsilcisi, bunların yönetim kurulu üyeleri arasından Türkiye Odalar
ve Borsalar Birliği tarafından, lisanslı depo temsilcisi kendi aralarından oy
çokluğu ile, üreticileri temsilen bir üye ise Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı tarafından atanır. Yönetim kurulu
üyelik süresi iki yıldır. Üyeler yeniden seçilebilirler.
Fonun gelirleri şunlardır:
a) Lisanslı depo işletmesinin, her
yıl lisanslı depoculuk hizmetleri karşılığında o takvim yılı tahsil ettiği
ücretlerin binde beşi.
b) Borsalarda işlem gören ürün
senedi alım satımından tahsil edilecek borsa tescil ücretlerinin yüzde onu.
c) Borsalarda işlem gören ürün
senedi alım satım bedelinin binde yarımı.
d) Tahsilat ve faiz gelirleri.
e) Bağış, yardım ve diğer gelirler.
Fonun giderleri şunlardır:
a) Mudîlerin zararlarına ilişkin
ödemeler.
b) Bu Kanunun uygulanması ve
lisanslı depoculuğun geliştirilmesi için ihtiyaç duyulan faaliyet, eğitim ve
denetime ilişkin giderler.
c) Bu Kanunda verilen görevleri
yerine getirebilmek ve bunlarla sınırlı kalmak kaydıyla ihtiyaç duyulan Fon carî
ve yönetim giderleri.
Fon yönetim kurulu üyelerine aylık
brüt asgarî ücret tutarı kadar aylık ücret ödenir.
Fonun kuruluşunu takiben içinde
bulunulan veya takip eden malî yılın genel bütçesinden bir defaya mahsus olmak
üzere, Fon bütçesine ikitrilyon lira tutarında ödenek
aktarılır. Fon yönetimi, Fon kaynaklarının yeterliliği konusunda yapacağı
değerlendirme sonucuna göre gerekçeleriyle birlikte Fon gelirlerinin oranlarının
değiştirilmesi için Bakanlığa başvurabilir. Bakanlık, bu başvuruyu uygun görürse
Bakanlar Kuruluna oranların değiştirilmesi teklifinde bulunur. Bakanlar Kurulu
(a), (b) ve (c) bentlerinde gösterilen Fon gelirleri oranlarını sıfıra kadar
indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkilidir.
Bu Kanun kapsamında alınacak
teminatlar, Fon adına ve lehine düzenlenir. Bu teminatların muhafazası, Kanunda
öngörüldüğü şekilde nakde çevrilmesi ve zarar görene ödenmesi, yasal takibinin
yapılması, ilgililer hakkında dava açılması, tahsili, yeterliliği, depoculuk
lisansının iptali durumunda lisanslı depo işletmesinin yerine getirmesi gereken
bir tazmin veya yükümlülüğünün bulunmadığının tespiti sonrası teminatın iadesi
ve bunların Bakanlığa bildirilmesi, teminatla ilgili diğer hususlar ve
tasarruflar Fon yönetimince yerine getirilir.
Fonun gelirleri genel bütçeye veya
diğer fonlara aktarılamaz, amacı dışında kullanılamaz.
Fonun çalışma usûl ve esasları ile
Fonla ilgili diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Zarar görenlerin müracaat hakkı
MADDE 25. — Zarar,
sigorta kapsamında ödenemezse ve lisanslı depo işleticisinin bu Kanunda
öngörülen yükümlülüklerinin herhangi bir nedenle yerine getirilmemesinden dolayı
ortaya çıkmışsa; aşağıda gösterilen usûle göre gerekli müracaatlar yapılır ve
zarar tazmin edilir:
a) Zarar görenler, noter
aracılığıyla veya taahhütlü mektupla ya da lisanslı
depo işleticisiyle mudî tarafından imzalı durumu gösterir bir tutanakla, zararın
tazmini için lisanslı depo işletmesine başvurur.
b) Başvurunun tebliğinden itibaren yedi iş günü içinde zararın tazmin
edilmemesi ya da sulh yoluyla çözülmemesi halinde,
durum belgeleriyle birlikte zarar gören tarafından Bakanlığa ve borsaya intikal
ettirilir.
c) Borsa, kendisine başvuruyu
takiben en geç yedi iş gününde bir ön inceleme ile tarafların sulh imkânını
araştırır ve sonucundan Bakanlığı haberdar eder.
d) Sulh mümkün olmamışsa veya
gerekli görülmesi durumunda Bakanlık, görevlendirdiği denetim elemanları ile
Bakanlığın talebi üzerine borsaca görevlendirilen en az iki bilirkişiden oluşan
heyete gerekli incelemeyi yaptırır. Heyet, Bakanlık denetim elemanlarının
koordinasyonunda çalışmalarını en geç yirmi gün içinde tamamlayarak rapora
bağlar. Gerekçeli talep üzerine bu süre, Bakanlıkça on gün daha uzatılabilir.
Bakanlık denetim elemanları, ayrıca ilgililerin cezaî sorumluluğuna ilişkin
tespit ve incelemeleri de yürütür.
e) Raporda, lisanslı depo işletmesi
tarafından ödenmesi gereken bir zarar veya yükümlülük tespiti yapılmışsa,
Bakanlıkça işletmeye gerekli tebligat yapılır ve tebligat tarihinden itibaren
yedi iş gününde zararın ilgiliye ödenmesi ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi
istenir.
f) Belirtilen yükümlülüğün yerine
getirilmediğinin anlaşılması üzerine, durum belgeleriyle birlikte Fona intikal
ettirilir. Fon, gecikmeksizin lisanslı depo işletmesinin nakit teminatını
çözerek mudîye
öder. Bu teminat, zararın tazminine
yetmediği takdirde, kalan kısım Fondan ödenir. Fondan yapılan ödeme, lisanslı
depo işletmesince Fon tarafından belirlenen sürede yatırılmazsa, teminat olarak
verilen ipotekler Fon tarafından nakde çevrilerek Fona gelir kaydedilir. Fon,
işlemlerin sonucunu ve teminatın durumunu Bakanlığa
bildirir.
g) Lisanslı depo işleticisi veya
mudî, yapılan işleme karşı borsaya başvurarak sorunun hakem heyeti tarafından
karara bağlanmasını talep edebilir. Bu durumda borsa öncelikle yine tarafların
sulh imkânını araştırır, sulh mümkün olmazsa konuyu incelemesi için hakem
heyetini görevlendirir.
h) Hakem heyeti,
görevlendirilmesinden sonra azamî üç ay içinde incelemesini bitirerek kararını
Bakanlığa bildirir. Hakem heyetinin nihaî kararı Fon yönetimince yerine
getirilir.
Fon, ödediği tutarın ilgililerden
tahsili için dava açma da dahil olmak üzere yasal takibat
yapar.
Tarafların yargıya müracaat hakları
saklıdır.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Bakanlığın
Görev ve Yetkileri,
İdarî
Tedbirler ve Denetim
Bakanlığın görev ve yetkileri
MADDE 26. — Bakanlık;
a) Bu Kanun çerçevesinde lisanslı
depoculuk, yetkili sınıflandırıcılık ve diğer hususlarda faaliyet gösterecek
ilgililere lisans vermeye, mevzuatın öngördüğü durumlarda bu lisansları askıya
almaya veya iptal etmeye, lisans sahiplerinin görev ve sorumluluklarını
belirlemeye, bunları sınıflandırmaya, tüm işlem ve hesaplarını, varlıklarını
denetlemeye veya denetletmeye,
b) Bu Kanuna aykırılık durumunda;
mudîlerin çıkarlarının korunması, işlem ve faaliyetlerin güven ve istikrar
içinde sürdürülebilmesini teminen gerekli her türlü
idarî tedbirleri almaya ve tasarruflarda bulunmaya,
c) Bu Kanunun uygulanması ve
lisanslı depoculuğun geliştirilmesi için ihtiyaç duyulan komisyonlar ve çalışma
grupları oluşturmaya,
d) Bu Kanun kapsamında öngörülen
diğer iş ve işlemleri yerine getirmeye,
Görevli ve yetkilidir.
Bakanlığın idarî tedbir ve tasarrufları
MADDE 27. — Bakanlık,
lisanslı depo işleticisinin;
a) Bakanlığın uyarı ve idarî
tedbirlerine rağmen verilen sürede, başta lisans koşulları olmak üzere bu Kanuna
ve ilgili yönetmeliklere aykırı ya da eksik hususları
gidermemesi,
b) İflas etmesi, tasfiye kararı
alması veya tasfiye sürecine girmesi,
c) Lisanslı depoculuk faaliyetini
durdurması, lisansının askıya alınmasını ya da
iptalini talep etmesi,
d) Yapılan denetimler sonucunda
lisanslı depo işletme yeterliliğini kaybettiğinin veya Kanun gereğince cezaî
| 
TARIM
ÜRÜNLERİ LİSANSLI DEPOCULUK KANUNU