|
08
Haziran 2005
ESNAF VE SANATKARLAR MESLEK
KURULUŞLARI KANUNU, TBMM GENEL KURULU'NDA KABUL
EDİLDİ
Taksi sahibi
olmayan şoförler esnaf sayılmayacak
507 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu'nu yürürlükten kaldırarak, esnaf ve
sanatkarların örgütlenmelerine yeni esaslar getiren ''Esnaf ve Sanatkarlar
Meslek Kuruluşları Kanunu'', TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.
''Geçimini şoförlükle temin edenler'' ibaresi, esnaf ve sanatkar
tanımından çıkarılması nedeniyle başkasının arabasında taksicilik yapan şoförler
esnaf sayılmayacak ve Şoförler Odası'na kayıt yaptıramayacak.
Yasaya
göre odalar, oda kurulmak istenen yerde çalışan sanat, hizmet ve meslek
sahipleri ile esnaftan en az 500 kişinin isteği ve Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı'nın izni ile kurulacak. Oda unvanında esnaf, sanatkar veya esnaf ve
sanatkar ibaresi yer alacak. Odaların çalışma bölgesi, bulundukları ilçenin
idari sınırları, birden fazla ilçe bulunan büyükşehir il merkezlerinde kurulan
odaların çalışma bölgesi ise büyükşehire dahil ilçelerin idari sınırları olacak.
Aynı çalışma bölgesinde, faaliyet konusu olan birden fazla oda kurulamayacak.
ODAYA KAYIT
Esnaf ve sanatkarlar, sicile kayıtları yapılmadıkça
hiçbir şekilde odaya kaydolamayacak. Oda kuruluş yeter sayısına ulaşılamadığı
için oda kurulması mümkün olmayan yerlerdeki esnaf ve sanatkarların kayıtları,
birlik marifetiyle tutulacak. Esnaf ve sanatkarlara odalarca verilen hizmetler,
ilçelerde şube açmak suretiyle birlik tarafından verilecek.
Aynı
işyerinde birden fazla konuda faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarlar, esas
faaliyeti ile ilgili odaya kayıt olacaklar. Ancak, üye isterse yükümlülüklerini
yerine getirmek koşuluyla diğer faaliyetleriyle ilgili de odalara sicil
marifetiyle kayıt yaptırabilecek. Odalar, üye mevcudunun 100'den aşağı düşmesi,
bakanlıkça yapılacak uyarıya rağmen mevzuata aykırı genel kurul kararlarının 2
ay içinde düzeltilmemesi, konfederasyonca tespit edilen yıllık zorunlu giderleri
karşılayacak miktarda gelir sağlayamaması halinde bakanlığın teklifi
üzerine
yetkili asliye hukuk mahkemeleri kararıyla feshedilebilecek.
BİRLİKLERİN
KURULUŞU
Yasa uyarınca her il merkezinde bir esnaf ve sanatkar odaları
birliği kurulacak. Bir ilde birden fazla birlik kurulamayacak. Odalar, çalışma
bölgesi içinde bulundukları birliğe, birliğin kuruluşunu takip eden bir ay
içinde, yeni kurulan odalar da kuruldukları tarihten itibaren aynı süre içinde
kayıt olacaklar. Birlik; genel kurul, başkanlar kurulu, yönetim kurulu, denetim
kurulu ve disiplin kurulundan oluşacak. Birlik genel kurulları, birliğin genel
kurul tarihinden en az 6 ay önce kurulmuş olan odaların başkan ve yönetim kurulu
üyeleri ile birliğin görevde bulunan başkanı, yönetim ve denetim kurulu
üyelerinden oluşacak.
FEDERASYON KURULMASI
Yasaya göre, Esnaf ve
Sanatkarlar Federasyonu kurulabilmesi için ülke genelinde aynı meslek dalında
kurulmuş olan odaların yüzde 60'ının genel kurullarının, federasyon kurulması
yönünde karar almaları gerekecek ve kurucu oda sayısı 60'dan az olamayacak.
Federasyonların merkezi Ankara'da bulunacak. Federasyon kurulduktan sonra aynı
meslek dalında kurulmuş bulunan veya sonradan kurulacak odalar, kuruluş
tarihinden itibaren bir ay içinde federasyona kayıt yaptırmak zorunda olacak.
Federasyon; genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu organlarından
oluşacak. Federasyonların genel kurulları da genel kurul tarihinden en az 6 ay
önce kurulmuş odaların yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile federasyonun görevde
bulunan başkanı, yönetim ve denetim kurulu üyelerinden oluşacak. Federasyon;
kayıtlı üye odalardan üçte birinin yazılı talebi üzerine bir ay içinde yapacağı
genel kurul toplantısında, genel kurul üyelerinin üçte ikisinin kararı ile
feshedilebilecek.
KONFEDERASYONUN KURULUŞU
Konfederasyon, bakanlıkça
hazırlanmış örneğine uygun konfederasyon ana sözleşmesinin bakanlık tarafından
onanmasından sonra tüzel kişiliğe kavuşacak. Konfederasyonun merkezi Ankara,
kısa adı ise TESK olacak. Bu kanuna göre kurulmuş veya kurulacak birlik ve
federasyonlar kuruluş tarihinden itibaren bir ay içinde konfederasyona kayıt
yaptırmak zorunda olacak.
Konfederasyon; genel kurul, başkanlar kurulu,
yönetim kurulu, denetim kurulu ve yürütme kurulu organlarından oluşacak.
Konfederasyonun genel kurulu da birlik ve federasyonların başkan ve yönetim
kurulu üyeleri ile konfederasyonun görevde bulunan genel başkanı, yönetim kurulu
ve dışarıdan seçilen üyeler hariç denetim kurulu üyelerinden oluşacak.
ORGANLARDA GÖREV ALMA YASAĞI
Yasayla farklı mesleklerde faaliyet
göstermelerinden dolayı birden fazla odaya kaydı olan esnaf ve sanatkarlar,
ancak bir odanın yönetim ve denetim kurulunda yer alabilecekler. Bu kişiler,
odalarda birden fazla yetki organ üyeliği görevinde bulunamayacak. Ayrıca, esnaf
ve sanatkarlar meslek kuruluşlarından herhangi birisinde yönetim, denetim veya
disiplin kurulu üyeliği bulunanlar, diğer esnaf ve sanatkarlar meslek
kuruluşlarının yönetim, denetim veya disiplin kurullarının en fazla ikisinde
daha üye olarak yer alabilecek. Bu kişiler uhdelerinde üç görevden fazla üyelik
bulunduramayacak. Aynı kişi birlik ve federasyon başkanı olamayacak.
BAŞKANLIĞA SINIRLAMA
Yasaya göre, oda, birlik, federasyon başkanı ve
konfederasyon başkanı, genel kurul tarafından tek dereceli olarak seçilecek.
Bunlar, aynı zamanda ilgili esnaf ve sanatkar meslek kuruluşunun yönetim kurulu
üyesi ve başkanı olacak. Başkanlık ve genel başkanlık görevini üst üste iki
dönem yapanlar, bir seçim geçmedikçe tekrar başkan seçilemeyecek. Genel başkan
veya başkanın herhangi bir sebeple görevinden ayrılması durumunda, yönetim
kurulu kalan süreyi tamamlamak üzere kendi aralarından birisini başkan seçecek.
Yasa uyarınca, birlikler olanakları ölçüsünde ve durumlarını belgelemek
koşuluyla odalara, federasyon birliklere, konfederasyon da birlik ve
federasyonlara yardımda bulunabilecek.
ÜCRETLERE SINIRLAMA
Esnaf ve
sanatkar oda, birlik, federasyon ve konfederasyon yöneticilerinin ücretleri de
asgari ücretle bağlantılı olarak sınırlandırıldı. Buna göre, en düşük yönetim
kurulu başkanı maaşı, üye sayısı 100-500 olan odada asgari ücret düzeyinde
olacak. En yüksek ücret ise konfederasyon başkanına verilecek. Konfederasyon
başkanı, asgari ücretin 10 katı tutarında ücret alacak. Bu ücretler brüt asgari
ücret üzerinden net olarak ödenecek. Esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşlarında
birden fazla organda görevli olanlar, bu görevlerine ait ücretlerinden yüksek
olanı alacak. Organ üyeleri, meslek kuruluşları iştiraklerinden en fazla
birinden ücret alabilecek. Aylık ücret alanlara, huzur hakkı ödenmeyecek.
Yönetim kurulu, odalarda personelin işe alınmalarına ve ücretlerinin
belirlenmesinde yetkili olacak.
ELEKTRONİK ORTAMDA
Esnaf ve
sanatkarlar meslek kuruluşlarının genel kurul toplantılarının açılabilmesi için
genel kurul üyelerinin yarıdan fazlasının iştiraki aranacak.Genel kurul
toplantılarında bakanlık temsilcisi ve hükümet komiseri bulunması zorunlu
olacak. Esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşlarının organ seçimleri ile yönetim
kurulu başkanlarının seçimi tek dereceli olarak, yargı gözetiminde, gizli oy ve
açık tasnifle yapılacak. Genel kurulda oy verme işlemi, altyapı uygun olduğu
takdirde elektronik ortamda gerçekleştirilecek.
Esnaf ve sanatkarlar
meslek kuruluşlarında denetim ve disiplin kurulu üyeliği bulunanların aynı
kuruluşta, yönetim kurulunda görev almaları yasaklanırken, bu kişilerin eşleri
ve akrabaları aynı dönemde söz konusu kurullarda görev alamayacak. Birden fazla
odanın yönetim ve denetim kurulunda da görev yapılamayacak.
KURULUŞ
AMACI DIŞINDA FAALİYET
Meslek kuruluşları, kuruluş amaçları dışında herhangi
bir faaliyette bulunamayacak. Kuruluş amaçları dışında faaliyet gösteren veya bu
kanunda belirtilen asli görevlerini bakanlığın uyarısına rağmen yerine
getirmeyen kuruluşların sorumlu organlarının görevlerine son verilmesine ve
yerlerine yenilerinin seçilmesine, bakanlığın veya bu kuruluşların bulundukları
Cumhuriyet başsavcılığının istemi üzerine, o yerdeki asliye hukuk mahkemesi
karar verecek. Bunların yerine en geç 1 ay içinde yenileri seçilecek.
Esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşları, milli güvenliğin, kamu
düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın
gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa valilik tarafından faaliyetten men
edilebilecek. Oda ve birlik yönetim kurulları ayda bir, federasyon ve
konfederasyon yönetim kurulları 3 ayda bir toplanacak. Mazeretsiz olarak üst
üste 3 toplantıya katılmayan üyeler, üyelikten çekilmiş sayılacak.
BAKANLIK GÖZETİM VE DENETİMİ
Esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşları
ile sicil işlemleri, bakanlık gözetim ve denetimine tabi olacak. Meslek
kuruluşlarının personeli, bakanlık denetim elemanlarınca görevlerinden
uzaklaştırılabilecek. Odaya kayıt ücreti kayıt sırasında, yıllık aidat ise nisan
ve ekim ayında 2 eşit taksitte ödenecek. Yıllık aidatını ödemeyen üyelere ödeme
yapılıncaya kadar odaca yapılacak hizmetler ile düzenlenecek belgeler
verilmeyecek.
Esnaf ve sanatkarlarca üretilen mal ve hizmetlerin fiyat
tarifeleri, bağlı bulundukları odalarca hazırlanacak yönetim kurulu tarafından
30 gün içinde onaylanacak. Belediyeler veya o yerin en büyük mülki amiri, tespit
edilen bu tarifeleri uygun bulmadıkları takdirde; esnaf teşekkülü ile anlaşmaya
varamazlarsa 15 gün içinde o yerin mülki amirinin ya da görevlendireceği
yardımcısının başkanlığında odadan bir temsilci ile esnaf ve sanatkarlar odaları
birliği temsilcisinden oluşacak bir komisyonda görüşülüp, karara bağlanacak.
SİCİL GAZETESİ
''Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme
Koordinasyon Kurulu'' ile ''mutabakat komiteleri'' oluşturulacak. Esnaf ve
sanatkarların sicillerinin, sağlıklı ve güvenli bir şekilde bakanlık e-esnaf ve
sanatkar veri tabanında tutulması ve yayınlanmasını teminen, ticaret davalarına
bakan asliye hukuk mahkemeleri gözetiminde ve kurulu bulunduğu il idari
sınırları içinde çalışmak üzere, birlik bünyesinde ayrı bir birim olarak ''Esnaf
ve Sanatkar Sicil Müdürlüğü'' kurulacak. Sicile kaydedilen ve ilanı gereken
hususlar, bakanlığın gözetimi ve denetimi altında konfederasyon tarafından
bakanlık e-esnaf veri tabanı kullanılarak elektronik ortamda ''Türkiye Esnaf ve
Sanatkar Sicil Gazetesi''nde yayınlanacak.
MESLEKİ EĞİTİM FONU
Esnaf
ve sanatkarların her türlü meslek eğitimi faaliyetini gerçekleştirmek ve
desteklemek amacıyla konfederasyon bünyesinde ''Mesleki Eğitim Fonu'' kurulacak.
Yasayla 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu yürürlükten kaldırılıyor. Bu
kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulan oda, birlik, federasyon ve
konfederasyonun tüzel kişilikleri, bu kanunda öngörülen koşulları yerine
getirmeleri kaydıyla devam edecek. Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
olağan ve olağanüstü genel kurullarını yapan esnaf ve sanatkarlar meslek
kuruluşları, olağan genel kurul toplantılarını ve seçimlerini bu yıl içinde
yapacaklar. Esnaf ve sanatkar kuruluşlarının halen görevde olan yetkili
kurulları, bu kanuna göre bu yıl yapılacak olağan genel kurul ve seçimlere kadar
olan görev süreleri; mevcut durumları ile tamamlayacaklar. Bu kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşlarının olağanüstü genel
kurulları ve seçimleri, bu kanuna göre yapılacak ve yetkili organlar bu kanuna
göre teşekkül ettirilecek
|
ESNAF VE SANATKARLAR MESLEK
KURULUŞLARI KANUNU, TBMM GENEL KURULU'NDA KABUL