SİGORTA MURAKABE KANUNU
Kanun Numarası : 7397
Kabul Tarihi : 21/12/1959
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 30/12/1959 Sayı: 10394
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 41 Sayfa: 79
UMUMİ HÜKÜMLER
Kanunun Şümulü
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Madde 1 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/1 md.;İptal:Ana Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:16/6/1994-
KHK-539/1 md.)
Bu Kanunun amacı, ülke sigortacılığının geliştirilmesini, güven içinde
yürütülmesini, sigorta sektöründe yeralan kişi ve kuruluşların mesleki kural-
lar içerisinde faaliyet göstermelerini, bu sektörde yaratılacak fonların
ekonomik kalkınmaya katkısını sağlamak ve sigorta sözleşmelerinden doğan hak ve
alacakları teminat altına almak üzere sigorta ve reasürans şirketlerinin kuru-
luşunu, yönetimini, çalışma esaslarını, tasfiyelerini ve murakabeleri ile si-
gortacılıkla ilgili ihtisas komite ve kuruluşların teşkilini,eksperlik, aktüer-
lik, acentelik, brokerlik ve prodüktörlük faaliyetlerini ve özel sigortacılıkla
ilgili diğer hususları düzenlemektir.
Bu Kanunda geçen;
a) Bakan veya Bakanlık : Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan veya
Bakanlığı,
b) Müsteşarlık : Hazine Müsteşarlığı'nı,
c) Birlik : Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği'ni,
d) Sigorta Şirketi: Türkiye'de kurulmuş sigorta şirketleri ile yabancı ülke-
lerdeki sigorta şirketlerinin Türkiyede'deki şubelerini,
e) Reasürans Şirketi: TÜrkiye'de kurulmuş reasürans şirketleri ile yabancı
ülkelerdeki reasürans şirketlerinin Türkiye'deki şubelerini,
ifade eder.
Sosyal güvenlik kurumları, Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketi ve
özel kanunlarına göre sigortacılık faaliyetinde bulunan diğer kuruluşlar bu Ka-
nuna tabi değildir.
--------------------
(1)a -Bu Kanunun adı, "Sigorta Şirketlerinin Murakabesi Hakkında Kanun" iken,
11/6/1987 tarih ve 3379 sayılı Kanunun 1 nci maddesi ile "Sigorta Muraka-
be Kanunu" olarak değiştirilmiştir.
b - Bu Kanunla Sigorta hizmetleri ile ilgili olarak Sanayi ve Ticaret Bakan-
lığına ve Sanayi ve Ticaret Bakanına verilmiş olan her türlü görev, yetki,
sorumluluk,hak ve muafiyetten ilgili olanların doğrudan doğruya Başbakana,
Başbakanın görevlendireceği Devlet Bakanına,Hazine Müsteşarlığına ve
Hazine Müsteşarına intikal edeceği 9.12.1994 tarih ve 4059 sayılı
Kanunun 8 inci maddesi ile hükme bağlanmıştır.
c - Bu Kanunda yer alan "Sanayi ve Ticaret Bakanlığı" veya "Ticaret Vekaleti"
ifadeleri, 20/8/1993 tarih ve 510 sayılı KHK'nin 31 inci maddesiyle
"Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı" şeklinde değiştirilmiştir.
d - Bu Kanunda yer alan "Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı"ifadeleri,16/6/1994
tarih ve 539 sayılı KHK'nin 31 inci maddesiyle "Hazine Müsteşarlığı" şek-
linde değiştirilmiştir.
Kuruluş ve Faaliyet İzni (1)
Madde 2 - (Değişik: 20/8/1993-KHK-510/2 md.;İptal Ana Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/2 md.)
Türkiye'de bir sigorta veya reasürans şirketinin kurulması, yabancı ülke-
lerde kurulmuş bir sigorta veya reasürans şirketinin Türkiye'de faaliyette bu-
lunması Bakanlığın iznine tabidir.
Türkiye'de kurulacak sigorta veya reasürans şirketlerinin;
a) Münhasıran sigortacılık veya reasürans işleri yapmak üzere anonim ortak-
lık şeklinde kurulmaları,
b) Kurucularının taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış olsalar dahi
ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis yahut sigortacılık mevzuatına aykırı ha-
reketlerinden dolayı hapis veya birden fazla ağır para cezasına mahküm edilmemiş
olmaları; cezası ne olursa olsun zimmet, ihtilas, rüşvet, irtikap, hırsızlık,do-
landırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızar-
tıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, istimal ve is-
tihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, Devlet sırlarını açığa
vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı
hüküm giymemiş, iflas ve konkordato ilan etmemiş olmaları,
c) Ödenmiş sermayelerin 200 milyar (1.6 trilyon) liradan az olmaması,(2)
d) Hisse senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve nama yazılı olması,
e) Anasözleşmelerinin bu Kanun hükümlerine uygun olması,
şarttır.
Sigorta şirketleri, ortak sayısı 200'den az olmamak üzere kooperatif şir-
ketlerin tabi olduğu esaslara göre karşılıklı (mütüel) şirket olarak da kuru-
labilir.
Yabancı sigorta şirketleri Türkiye'de ancak şube açmak suretiyle faaliyet
gösterebilirler.
Şube açmak suretiyle faaliyet gösterecek yabancı sigorta ve reasürans şir-
ketlerinin Türkiye'ye ayrılan ödenmiş sermayelerinin bu maddenin ikinci fıkra-
sının üçüncü bendine göre belirlenen tutardan az olmaması ve faaliyette bulun-
dukları ülkelerde sigortacılık yapmaktan yasaklanmamış olmaları şarttır.
Türkiye'de şube açmak suretiyle faaliyette bulunan yabancı sigorta şirket-
leri, ikinci şubelerini açtıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde Müste-
şarlığa ayrıca bir beyanname vererek Türkiye'deki şubelerinden birini diğer şu-
beleri temsile yetkili ve sorumlu yönetim merkezi olarak göstermek zorundadır-
lar. Bunların ikinci ve müteakip şubeleri izne tabi değildir.
Bakanlık bu maddede yazılı asgari sermaye tutarını Devlet İstatistik Ensti-
tüsü Toptan Eşya Fiyatları Endeksi artış oranını aşmamak kaydıyla artırmaya
yetkilidir.
Türkiye'de faaliyette bulunacak yerli ve yabancı sigorta ve reasürans şir-
ketlerinin kurulmalarına, yurtiçinde ve yurtdışında şube açmalarına ve her türlü
faaliyetlerine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelik ile düzenlenir.
Ruhsat Verilmesi ve İptali (3)
Madde 3 - (Değişik:20/8/1993-KHK-510/3 md.; İptal Ana Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:16/6/1994-
KHK-539/3 md.)
Sigorta ve reasürans şirketleri,sigorta ve reasürans faaliyetine başlamadan
önce Müsteşarlıktan ruhsat almak zorundadırlar. Bu ruhsat, sigorta şirketlerine
faaliyet göstermek istedikleri her branş için ayrı ayrı verilir. Ruhsat, ticaret
siciline tescil ve Türkiye çapında basımı ve dağıtımı yapılan günlük en az iki
gazete de ilan ettirilir.
Sigorta ve reasürans şirketlerinin;
a) Aralıksız olarak bir yıldan fazla süre ile yeni sigorta ve reasürans
sözleşmesi akdetmemeleri,
b) Kuruluş veya ruhsatın verilmesine ilişkin şartların ortadan kalkması,
c) Bu Kanun'un 20'nci maddesi uyarınca gerekli görülmesi,
d) Bu Kanuna göre sözleşme yapma ve prim tahsil yetkisi verilmesi mümkün
olmayan kişilerle bu yetkileri kapsayan acentelik sözleşmesi yapmaları,
e) Sigortacılık mevzuatına aykırı hareketleriyle, sigorta şirketinin emin
bir şekilde çalışmasını veya sigortalalıların hak ve menfaatlerini tehlikeye dü-
şürdüklerinin tesbiti,
hallerinde, Müsteşarlıkça sürekli veya bir yıldan fazla olmamak üzere geçici
olarak ilgili branşta veya bütün branşlarda ruhsatları iptal edilebilir.
------------------
(1) Bu maddenin başlığı, 16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 2 nci maddesiyle
değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Bu benddeki parasal miktar, 5/2/1998 tarih ve 23249 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 3 sayılı Tebliğ ile 1.6 trilyon liraya yükseltilmiş ve metne
parantez içinde siyah punto ile işlenmiştir.
(3) Bu maddenin başlığı, 16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 3 üncü maddesi
ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
İptal keyfiyeti, ticaret siciline tescil ve Türkiye çapında basımı
ve dağıtımı yapılan günlük en az iki gazete ilan ettirilir. Gerekli görülen
hallerde ruhsat iptali Resmi Gazetede de ilan olunur.
Teşkilat (1)
Madde 4 - (Değişik: 20/8/1993-KHK-510/4 md: İptal:Ana.Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı kararı ile; Yeniden düzenleme: 16/6/1994-
KHK-539/4 md.)
Sigorta ve reasürans şirketlerinin yönetim kurulları genel müdür dahil beş
kişiden az olamaz. Genel müdür, yönetim kurulunun doğal üyesidir.
Yabancı sigorta ve reasürans şirketlerinin Türkiyedeki merkez şubelerinde
yönetim kurulu yetki ve sorumluluklarını taşıyan ve şube müdürünün de dahil
olduğu en az üç kişilik bir müdürler kurulu kurulur.
Yönetim kurulu ve müdürler kurulu üyelerinin yarıdan fazlasının en az
dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olmaları ve sigortacılık, bankacılık, iktisat,
işletmecilik, muhasebe, hukuk, maliye, matematik, istatistik, veya mühendislik
alanlarının en az birinde bilgi ve deneyim sahibi kimselerden seçilmeleri şart-
tır.
Sigorta ve reasürans şirketlerinin denetçileri ikiden az olamaz. Denetçi-
lerin, en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olmaları ve sigortacılık,
bankacılık, iktisat, hukuk, maliye, işletmecilik veya muhasebe alanlarının
birinde bilgi ve deneyim sahibi kişilerden seçilmeleri şarttır.
Sigorta ve reasürans şirketlerinin genel müdür ve yardımcılarının en az
dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olmaları ve genel müdürlüğe atanacakların
en az 10 yıl, genel müdür yardımcılığına atanacakların ise en az 7 yıl sigor-
tacılık, bankacılık, iktisat, işletmecilik, muhasebe, hukuk, maliye, matematik,
istatistik veya mühendislik alanlarının az birinde bilgi ve deneyim sahibi ol-
maları, yabancı sigorta ve reasürans şirketlerinin Türkiye'deki merkez şube
müdürleri ile müdür yardımcılarının genel müdür ile genel müdür yardımcı-
larında aranan nitelikleri taşımaları şarttır.
Sigorta veya reasürans şirketlerinde yönetim veya müdürler kurulu başkanı,
üyesi, denetçi, genel müdür, genel müdür yardımcısı ile imza yetkisini haiz
görevli olarak çalıştırılacak kişilerin bu Kanunun 2 nci maddesinin ikinci
fıkrasının (b) bendinde sayılan nitelikleri taşımaları şarttır.
Hayat grubunda faaliyet gösteren sigorta şirketleri aktüer çalıştırmak
zorundadırlar.
Anasözleşme Değişikliği (1)
Madde 5 - (Değişik: 20/8/1993-KHK-510/5 md;İptal:Ana.Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 16/6/1994-
KHK-539/5 md.)
Türkiye'de kurulmuş sigorta ve reasürans şirketlerinin anasözleşmelerinin
değiştirilmesinde Müsteşarlığın uygun görüşü aranır. Müsteşarlıkça uygun görül-
mediği takdirde değişiklik tasarıları genel kurul gündemine alınamaz ve genel
kurulda görüşülemez. Sicil Memuru, Müsteşarlığın uygun görüşü olmaksızın
anasözleşme değişikliğini Ticaret Siciline tescil edemez.
Yabancı Şirketler İçin Mütekabiliyet Esasları
Madde 6 - (Mülga: 20/8/1993-KHK-510/3 md.)
-----------------
(1) Bu maddelerin başlıkları, 16/6/1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 4 ve 5 inci
maddeleri ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sigorta Grupları (1)
Madde 7 - (Mülga:11/6/1987-3379/31 md.;Yeniden düzenleme:20/8/1993-KHK-
510/6 md.; İptal: Ana.Mah.nin 25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı
Kararı ile; Yeniden düzenleme: 16/6/1994-KHK-539/6 md.)
Sigortacılık faaliyetleri, hayat sigortaları ve hayat dışı sigortalar olmak
üzere iki ana gruba ayrılır.
Bakanlık,bu ana gruplara girecek sigorta branşlarını tespite ve değişen ih-
tiyaçlara göre yeni sigorta branşlarını tesise yetkilidir. Tesis edilen sigorta
branşları Resmi Gazete'de ilan edilir.
Sigorta şirketleri, hayat sigortaları ve hayat dışı sigortalar ana grupla-
rından sadece birinde faaliyet gösterebilirler.
Hisse, İntifa veya Oy Kullanma Haklarının Edinilmesi
Madde 8 - (Mülga: 11/6/1987 - 3379/31 md.; Yeniden düzenleme:
20/8/1993 - KHK - 510/7 md; İptal: Ana Mah.nin 25/11/1993 tarih ve E.1993/45,
K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 16/6/1994-KHK-539/7 md.)
Bir gerçek veya tüzel kişinin, bir sigorta veya reasürans şirketinin serma-
yesinin %10 veya daha fazlasını temsil eden payları edinmesi ile bir ortağa ait
payların bu şirketlerin sermayesinin %10'unu, %20sini,%33'ünü ya da %50'sini
aşması sonucunu doğuran hisse edinimleri ve bir ortağa ait payların yukarıdaki
oranların altına düşmesi sonucunu veren hisse devirleri Müsteşarlığın iznine
tabidir. Bu hükme aykırı olarak pay defterine yapılan kayıtlar hükümsüzdür.
Bir sigorta veya reasürans şirketinin sermayesinin %10 ve daha fazlasına
sahip olacak ortakların kurucularda aranan nitelikleri taşıması şarttır. Bu
nitelikleri kaybeden ortaklar temettü hakkı dışındaki ortaklık haklarından
yararlanamazlar. Bu durumda diğer haklar Birlik tarafından kullanılır.
İntifa hakkı ile oy hakkının edinilmesinde de bu madde fıkra hükümleri
uygulanır.
Bu maddenin uygulanmasında;
a) Bir gerçek kişi ile eşi ve reşit olmayan çocuklarına, bunların yönetim ve
denetim kurullarında bulundukları ya da sınırsız sorumlu ortağı oldukları şir-
ketlere,
b) Kamu tüzel kişilikleri hariç olmak üzere bir tüzel kişinin veya yukarı-
daki bentte sayılanların doğrudan veya dolaylı olarak sermayelerinin yüzde 25 ve
daha fazlasına sahip oldukları ortaklıklara,
ait hisse ve diğer haklar bir kişiye ait sayılır.
Acenteler (1)
Madde 9 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/8 md.;İptal Ana Mah.25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:16/6/1994-
KHK-539/8 md.)
Her ne ad altında olursa olsun sigorta şirketine tabi bir sıfatı olmaksızın
bir sözleşmeye dayanarak, belli bir yer veya bölge içinde, daimi bir surette
Türkiye'deki sigorta şirketlerinin sigorta sözleşmelerine aracılık eden veya
bunları sigorta şirketi adına yapan gerçek veya tüzel kişilere sigorta acentesi,
sigorta acentelerinin acentelik faaliyetleriyle ilgili olarak tayin ettikleri
gerçek veya tüzel kişi acentelere ise tali acente denir. Tali acentelik tesisi
için sigorta şirketinin yazılı izni gerekir.
Bu Kanunun 2'nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde sayılan nitelik-
lere sahip olmayan kimseler, acentelik yapamazlar, acentelere ortak olamazlar,
tüzel kişi acentelerin yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar.
Sigorta şirketlerinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile müdürler kurulu
üyeleri ve şirket adına imza atmaya yetkili olanlar, görevli bulundukları si-
gorta şirketinin acentiliğini veya tali acenteliğini yapamazlar, bu acentelerin
yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, bu acentelere ortak olamazlar,
ve bunlardan ücret karşılığı herhangi bir iş kabul edemezler. Bu sınırlandırma-
lar sözkonusu kimselerin eş ve velayeti altındaki çocukları için de geçerlidir.
---------------
(1) Bu maddelerin başlıkları, 16/6/1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 6 ve 8 inci
maddeleri ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
3246 - 1
Sigorta sözleşmeleri yapma ve prim tahsil etme yetkileri sigorta şirketle-
rine aittir. Bu yetkiler acentilek sözleşmesinde belirtilmek kaydıyla sigorta
acentelerine devredilebilir. Tali acentelere sözleşme yapma ve prim tahsil etme
yetkileri verilemez.
Sigorta acentelerine verilecek yetkilerin kapsam ve sınırı sigorta şirket-
lerince,tali acentelere verilecek yetkilerin kapsam ve sınırı ise sigorta acen-
telerince usulü dairesinde tescil ve ilan olunur. Tescil ve ilandan önce acente-
lik faaliyetinde bulunulamaz.
Sigorta şirketleri sözleşme yapma ve prim tahsili etme yetkisi verdikleri
acentelerini,yetkilerin kapsam ve sınırının ticaret siciline tescil tarihinden
itibaren on beş gün içinde Sicile kaydedilmek üzere Birliğe bildirmek zorunda-
dırlar.
Acenteler sigorta tazminatı ve tazminata ilişkin avans ödeyemezler.
Sözleşme yapmaya ve prim tahsiline yetkili sigorta acenteleri, acentelik
dışında başka bir ticari faaliyette uğraşamazlar. Bu hüküm sözleşme yapmaya ve
prim tahsiline hayat sigortaları ve zorunlu sigortalarla sınırlı olarak yetki
verilen acenteler hakkında uygulanmaz.
Sigorta acentelik yapamayacak olanlara acentelik yetkisi veren sigorta şir-
ketleri hakkında 3'üncü maddenin ikinci fıkrasının (d) bendi hükmü uygulanır.
Bankalar, bu maddenin 3,4 ve 8'inci fıkralarına tabi değildir.
(Son fıkra iptal: Ana.Mah.'nin 24/10/1995 tarih ve E.1995/36, K.1995/56
sayılı Kararı ile.)
Değişikliklerin Bildirilmesi:
Madde 10 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/9 md.;İptal:Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/9 md.)
Sigorta ve reasürans şirketleri, bu Kanunun 2,3 ve 4 üncü maddelerinde ya-
zılı hususlarda meydana gelecek değişiklikleri, değişikliğin meydana geldiği
tarihten itibaren bir ay içinde Müsteşarlığa bildirmek zorundadırlar.
Yabancı sigorta ve reasürans şirketlerinin Türkiye'deki merkez şubeleri,
merkezleri ile ilgili devir, birleşme, tasfiye, bir veya birden fazla sigorta
dalındaki sigortacılık faaliyetlerinin durdurulması veya sona erdirilmesi gibi
esaslı değişiklikleri de ayrıca bildirmek zorundadırlar.
İzin ve tasdike tabi hususlardaki değişiklikler Müsteşarlığın tasdikiyle
yürürlüğe girer.
Madde 11 - (Mülga: 11/6/1987 - 3379/31 md.)
Teminat
Madde 12 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/10 md.;İptal: Ana Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/10 md.)
Sigorta şirketleri, sigorta sözleşmelerinden doğan taahütlerine karşılık
olmak üzere, sigorta primleri ile orantılı olarak teminat göstermek zorundadır-
lar.
Hastalık ve ferdi kaza sigortaları ile diğer hayat dışı sigortalarda, her
hesap dönemi sonu itibariyle Türkiye'de akdedilmiş sigortalardan fesih ve ip-
taller çıkarıldıktan sonra kalan prim tutarının %20'sinden çok olmamak üzere
Müsteşarlıkça tesbit edilen oranda teminat tesis edilir. Müsteşarlık, hesap dö-
nemine bağlı kalmaksızın yürürlükte bulunan sözleşme tutarları ile orantılı
olarak teminat tesis edilmesini isteyebilir.
Sigorta şirketlerinin hayat branşında göstereceği teminat, hayat sigortala-
rının safi primleri üzerinden ayrılan matematik karşılıkları toplamından hayat
sözleşmeleri üzerine yapılmış ikrazların düşülmesinden sonra kalan tutar ile ha-
yat muallak tazminat karşılıkları ve tahakkuk etmiş kar payları ihtiyat topla-
mıdır. Müsteşarlık, hayat branşında gösterilecek teminatları kısmen veya tamamen
kaldırmaya yetkilidir.
Yeni kurulan şirketler, teminat tesis dönemine kadar ödenmiş sermayelerinin
%20'si oranında teminat tesis ederler. Sigorta şirketlerinin tesis edecekleri
teminatlar herhalükarda ödenmiş sermayelerinin %20'sinden az olamaz.
Teminat olarak kabul edilebilecek değerlerin toplam teminat içerisindeki
azami payı, hesap tarzı, miktarı, değerleme esasları, değer düşüş marjı, tesis
dönem ve süreleri, bu teminatlara ilişkin blokaj, deblokaj ve değiştirme usul-
leri ile teminatlara ve hayat grubuna ilişkin diğer hususlar yönetmelikle be-
lirlenir.
Teminat Tesisi (1)
Madde 13 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/11 md.; İptal:Ana Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/11 md.)
Teminat olarak gösterilen Türk Lirası ve dövizler ile menkul değerler Müs-
teşarlıkça uygun görülecek bankalarda Müsteşarlık adına bloke edilir ve Müste-
şarlığın izni alınmaksızın hiç bir suretle iade olunmaz. Bloke kıymetlerin işlem
tarihindeki değerleri esas alınarak aynı değerde başka bir kıymetle değiştiril-
melerinde izin aranmaz.
Teminat olarak gösterilecek gayrimenkuller, teminat gösterilecekleri miktar
için, Müsteşarlık lehine birinci derece ve sırada ipotek edilir.
Müsteşarlık, teminat olarak gösterilen bütün aktiflerin değer takdirini ye-
niden yaptırmaya ve teminat eksikliklerini tamamlatmaya veya teminat olarak te-
sis ettirilen değerlerin değiştirilmesini istemeye yetkilidir. Kıymet takdiri
masrafları ilgili şirkete aittir.
Sigorta şirketlerinin tesis ettikleri teminat eksik olduğu takdirde,bloke
edilmiş değerlerin faiz, temettü ve benzeri gelirlerinden eksik kısma tekabül
eden kısım teminatın tamamlanmasına kadar serbest bırakılmaz. Müsteşarlık,bu
gelirleri sigorta şirketlerine ödemeye yetkili veya görevli kişi ve kuruluşlar-
dan teminatın tesis edildiği bankaya bloke etmelerini isteyebilir.Bu kişi ve
kuruluşlar blokajla birlikte,hak sahiplerine karşı borçtan kurtulurlar.
Teminat olarak gösterilen değerlerdeki değişmeler dolayısıyla veya başka
herhangi bir nedenle teminat fazlası olması halinde bu fazlalık Müsteşarlıkça
serbest bırakılır.
Bankalar, nezdlerinde tesis edilen teminata ilişkin hususları tesis tari-
hinden itibaren en geç beş iş günü içinde Müsteşarlığa bildirmekle yükümlüdür-
ler.
----------------
(1) Bu maddenin başlığı, 16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 11 inci maddesi
ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Teminatın Kullanılması
Madde 14 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/12 md.;İptal Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/12 md.)
Teminat, sigortalıların alacaklarına karşılık teşkil eder ve sigorta şirket-
lerinin tasfiyesi veya iflası halinde öncelikle tesis edildiği sigorta branşın-
daki sigortalıların alacaklarının ödenmesine tahsis edilir; artan kısım, diğer
branşlara ait teminata eklenir.
Sigorta şirketlerinin faaliyetlerine son verdiği branşlara ait teminatları o
branşa ait tüm borçlarının ödenmiş olması şartıyla Müsteşarlıkça serbest bıra-
kılır.
Teminatlar, sigortalıların tüm alacakları ödenmeden iflas veya tasfiye masa-
sına dahil ve başka nitelikteki alacaklar için dava edilemez veya icra takibine
konu olamaz.
Teminat Olarak Kabul Edilebilecek Kıymetler (1)
Madde 15 - (Değişik: 20/8/1993-KHK-510/13 md; İptal: Ana Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:16/6/1994-
KHK-539/13 md.)
Aşağıdaki kıymetler teminat olarak kabul edilebilir:
a) Türk Lirası olarak nakden tevdiat ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca
alım satım konusu yapılan dövizler,
b) Devlet iç ve dış istikraz tahvilleri, Hazine bonoları, gelir ortaklığı
senetleri ile Devletçe ihraç edilecek diğer menkul değerler,
c) Sermayesinin en az %51'i Devlete ait şirketlerin hisse senetleri,
d) Müsteşarlıkça kabul edilen diğer sermaye piyasası araçları,
e) Sigorta şirketlerin Türkiye'de sahip oldukları gayrimenkuller.
Bir şirket tarafından ihraç edilmiş menkul kıymetlerin tutarı toplam teminat
içinde %10'u aşamaz.
Gayrimenkuller, toplam teminatın yarısını geçemez ve değerlerinin %80'i
oranında teminat kabul edilir.
Teminat Akçeleri Karşılığı Menkul Kıymetlerin Blokajı
Madde 16 - (Mülga: 20/8/1993 - KHK - 510/30 md.)
Teminat Akçeleri Karşılığı Gayrimenkullerin Blokajı
Madde 17 - (Mülga: 20/8/1993 - KHK - 510/30 md.)
Riyazi ihtiyatların serbest bırakılması:
Madde 18 - Hesap senesi içinde,hayat branşındaki tahsilatını tecavüz edecek
surette bu branşta sigortalılara tediye yapmak mecburiyetinde kalan şirketlerin
mezkür branşa ait riyazi ihtiyat akçeleri karşılıklarından, mütecaviz miktar
dahilinde Hazine ve Dış ticaret Müsteşarlığınca tensip edilecek kısım serbest
bırakılır.
Hak sahiplerince aranmayan paralar:
Madde 19 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/13 md.)
Yaşama ve ölüm şartlı can sigortalarında ödenmesi gereken paralar ödemeyi
gerektiren tarihten itibaren 10 yıl içinde hak sahipleri tarafından aranmamış
ise, onuncu yılı takip eden yılbaşından itibaren altı ay içerisinde,
Tasfiye ve iflas işlemlerinin devamı sırasında hak sahiplerinden müracaat
etmeyenler olursa, sigorta şirketlerinin bunlara ödemek zorunda oldukları para-
lar, müracaatları halinde ödenmek üzere, son bilançonun tanziminden önce,
Sahiplerinin ad ve kimlikleri ile bilinen adreslerini ve hak kazandıkları
para miktarlarını gösterir şekilde tanzim olunacak bir cetvel ile Hazine ve Dış
Ticaret Müsteşarlığı emrine Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına tevdi olunur.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına yatırılan bu paralar iki sene içinde
sahipleri tarafından aranmadığı takdirde Devlete intikal eder.
-----------------
(1) Bu maddenin başlığı, 16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 13 üncü maddesi
ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Mali Bünyenin Güçlendirilmesi
Madde 20 - (Değişik: 20/8/1993-KHK-510/14 md; İptal: Ana.Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45. K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 16/6/1994-
KHK-539/14 md.)
Bir sigorta veya reasürans şirketinin tesis etmesi gereken teminatı ya da
karşılıkları tesis edememesi yahut sözleşmelerden doğan yükümlülüklerini yerine
getirememesi veyahut şirketin mali bünyesinin sigortalıların hak ve menfaatleri-
ni tehlikeye düşürecek şekilde zayıfladığının herhangi bir suretle tesbit edil-
mesi hallerinde Bakan, uygun bir süre vererek ilgili şirketten;
a) Sermayenin artırılmasını, varsa ödenmemiş kısmının ödenmesini, sermayeye
mahsuben şirkete ödeme yapılmasını veya kar dağıtımının durdurulmasını,
b) İştiraklerin veya sabit değerlerin kısmen veya tamamen elden çıkarılma-
sını,
c) Reasürans anlaşmalarının ve saklama paylarının oran ve miktarlarının
değiştirilmesini,
d) Tespit edilecek gündemle genel kurulun toplantıya çağrılmasını,
e) Mali bünyesinin güçlendirilmesine yönelik benzeri diğer tedbirlerin
alınmasını,
isteyebilir.
Yönetim kurulu veya müdürler kurulu bu yönde gerekli tedbirleri almak ve
aldığı karar ve tedbirleri aylık raporlar halinde Müsteşarlığa bildirmek zo-
rundadır.
Birinci fıkraya göre talep edilen hususların yerine getirilmemesi veya bu
tedbirlerin uygulanmasına rağmen mali bünyedeki zayıflamanın devam etmesi yahut
şirketin mali bünyesindeki zayıflamanın bu tedbirlerle dahi herhangi bir su-
retle düzeltilmesine imkan bulunmadığının tespit edilmesi halinde Bakan;
a) Mali bünyeyi zayıflatan karar ve işlemlerin yönetim veya müdürler kuru-
luna ait olması halinde, yönetim veya denetim veya müdürler kurulu üyelerinden
bir kısmını veya tamamını görevden alarak veya yönetim veya denetim veya
müdürler kurulu üye sayısını artırarak bu kurullara üye atamaya,
b) Sigorta veya reasürans şirketinin yeni sigorta veya reasürans sözleşmesi
yapma yetkisini kaldırmaya,
c) Şirketin faaliyette bulunduğu sigorta branşlarından birine veya tamamına
ait sigorta portföyünün teminat ve karşılıkları ile birlikte başka şirket veya
şirketlere devrine karar vermeye,
d) (İptal: Ana.Mah.'nin 23/5/1996 tarih ve E.1996/22, K.1996/16 sayılı
Kararı ile.)
yetkilidir.
Ruhsatnamenin İptali
Madde 21 - (Mülga: 20/8/1993 - KHK - 510/30 md.)
Faaliyete Son Verilmesi ve Tasfiye
Madde 22 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/15 md; İptal:Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45. K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/15 md.)
Sigorta veya reasürans şirketleri, faaliyetlerine son vermek ve işlemlerini
tasfiye etmek istedikleri takdirde, Bakanlıktan izin alarak durumu Türkiye ça-
pında basımı ve dağıtımı yapılan günlük en az iki gazete ile ilan ve sigortalı-
lar ile alacaklılarına tebliğ etmek zorundadırlar.
Faaliyetlerine son vermek üzere izin alan şirketlerin ruhsatları, izin tari-
hinden itibaren kendiliğinden geçersiz olur ve bu husus Ticaret Sicili Gazete-
sinde ilan edilir.
Müsteşarlık, lüzumu halinde, iflas idare memurları ile tasfiye memurlarının
değiştirilmesini talep edebilir.
Faaliyete son verme ve tasfiye işlemlerinin yürütülmesi sırasında teminat-
ların ve reasürans yolu ile ödenecek tazminatların öncelikle sigortalıların
alacaklarına tahsisi için Müsteşarlıkça gerekli tedbirler alınır.
Tasfiye halinde, en son ilan tarihinden itibaren bir yıl geçtikten ve bütün
yükümlülüklerin yerine getirildiğinin belgelendirilmesinden sonra, teminatlar
ilgililere iade olunur.
Sigortalılar, teminatlarla karşılanmamış olan alacakları için iflas masasına
üçüncü sırada iştirak ederler.
İflas Halinde Hayat Portföyünün Devri ve Teminatların Tamamlanması (1)
Madde 23 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/16 md; İptal; Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/16 md.)
Bir sigorta şirketinin iflası halinde,hayat sigorta portföyünün bütün hak ve
yükümlülükleriyle devrini kabul eden bir veya birkaç şirket bulunduğu takdirde,
tasfiye neticesi beklenmeksizin Müsteşarlığın izniyle devir yapılır.
İflas eden şirketin pörtföyü ile birlikte teminatlar da devredilir veya
devralan şirket tarafından tesis olunur.
Birleşme, Devir ve Portföy Devri
Madde 24 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/17 md; İptal:Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/17 md.)
Bir Sigorta şirketinin bir veya birkaç sigorta şirketi ile birleşmesi, aktif
ve pasifleri ile başka bir şirkete devrolunması,sigorta portföyünü kısmen veya
tamamen diğer bir sigorta şirketine devretmesi Bakanlığın iznine bağlıdır.
Reasürans şirketleri de bu hükme tabidir.
Portföy devrine ilişkin anlaşma, sigortalıların hak ve menfaatlerine zarar
veren hükümler taşıyamaz.
Bu anlaşmada; devredilecek sigorta sözleşmeleri ve bu sözleşmeler ile ilgi-
li tüm hususlar; portföy ile devredilecek varlıklar ve özellikle portföyle
ilgili karşılıklar, yatırım gelirleri ve teminatların tabi olacağı hükümler
ve portföy devrinin geçerli olacağı tarih açıkça belirtilir.
Birleşme, devir ve portföy devri talepleri, Resmi Gazete'de ve Türkiye ça-
pında basımı ve dağıtımı yapılan günlük iki gazetede birer hafta ara ile en az
ikişer defa yayınlanmak suretiyle duyurulur. İlan tarihinden itibaren üç ay
içerisinde gerekçeleri ile itiraz etmeyen sigorta ettirenler devir işlemini
uygun görmüş kabul edilirler. Sigortalı veya lehdarın değiştirilemeyeceği sigor-
ta sözleşmelerinde itiraz hakkı sigortalı veya lehdara aittir.
Portföy devrinin sigorta ettiren veya sigortalı ve lehdarlara hangi usul ve
esaslara göre tebliğ edileceği Müsteşarlıkça tespit edilir.
Bu Kanuna göre devredilen portföyle ilgili olarak devreden tarafından tesis
edilen teminat, devralan tarafından varsa eksiği de tamamlanarak ayrıca tesis
ettirilmesi kaydıyla serbest bırakılır.
Aktif ve pasifleri ile başka bir şirkete devir olunan, portföylerini devre-
den, başka bir şirketle birleşen, ruhsatları geçersiz olan sigorta ve reasürans
şirketlerinin bu durumları, Müsteşarlıkça Ticaret Sicili Gazetesinden başka Res-
mi Gazete'de ve Türkiye çapında basımı ve dağıtımı yapılan günlük en az iki ga-
zetede ilan ettirilmek suretiyle duyurulur.
-------------
(1) Bu maddenin başlığı, 16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 17 nci maddesi
ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Karşılıklar
Madde 25 - (Değişik 20/8/1993-KHK-510/18 md; İptal:Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/18 md.)
Sigorta ve reasürans şirketleri yangın ve mühendislik sigorta branşla-
rında verilen deprem teminatı karşılığında aldıkları ve kendi saklama payla-
rında kalan primlerle bu primlerin net gelirlerini on beş yıl süre ile deprem
hasar karşılığı olarak ayırmak zorundadırlar. Deprem hasar karşılıkları ayrıl-
masına esas primler ve prim gelirlerinin hesaplanma usulleri ile karşılık oranı
Müsteşarlıkça belirlenir.
Sigorta ve reasürans şirketleri, bir yıldan uzun süreli hayat sigortaları
ve deprem teminatları dışındaki taahhütleri için cari rizikolar karşılığı;tüm
sigorta dallarındaki muallak hasarları için muallak hasar karşılığı ayırmak
zorundadırlar.
Cari rizikolar karşılığı, yürürlükte bulunan sözleşmeler için tahakkuk etmiş
primlerden komisyonlar düşüldükten sonra kalan tutarın gün esasına göre ertesi
yıla sarkan kısmından oluşur; ancak poliçe bazında cari rizikolar karşılığının
ayrılamaması halinde hesap dönemi itibariyle tahakkuk eden primlerden iptal
ve süresi sona eren sözleşmelere ait primlerin düşülmesinden sonra kalan tutar
üzerinden nakliyat branşında asgari % 25, diğer branşlarda asgari % 33,5 oranla-
rında cari rizikolar karşılığı ayrılır.
Muallak hasarlar karşılığı, tahakkuk etmiş ve hesaben tespit edilmiş
tazminat bedellerinden veya bu hesap yapılmamışsa tahmini değerlerinden
ibarettir.
Sigorta şirketleri; sigorta acenteleri ve sigortalılar üzerindeki prim
alacakları için muhtemel zararlar karşılığı ve hayat branşında faaliyet gös-
teren sigorta şirketleri Müsteşarlığın uygun göreceği genel kabul görmüş
aktüerya hesaplarına göre matematik karşılık ayırmak zorundadır.
Karşılıklar ile bunların kullanımına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle
tesbit edilir.
Prim ve Tarifeler
Madde 26 - (Değişik:20/8/1993-KHK-510/19 md; İptal: Ana.Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 16/6/1994-
KHK-539/19 md.)
Hayat sigortaları ve süresi bir yılı aşan sağlık sigortaları ile zorunlu
sigortalar dışında kalan sigorta sözleşmelerinde uygulanacak tarifeler sigorta
şirketi tarafından serbestce belirlenir.
Bakanlık, sigorta tarife ve talimatlarını ve aracılık komisyon hadlerini
tespit ve ilana, sigorta tarifelerini tasdike tabi tutmaya, zorunlu sigorta-
ların tarifelerini serbest bırakmaya ve bu hususlarla ilgili tüm tedbirleri
almaya yetkilidir.
Sigorta şirketleri ve sigorta aracılığı hizmeti yapan gerçek ve tüzel
kişiler, tanzim edilecek sözleşme, tecditname, zeyilname ve sair işlemler
dolayısıyla sigortalılara veya sigorta emrini verenlere tarifeleri dışında
doğrudan doğruya veya dolaylı olarak her ne şekilde olursa olsun ristum ve
iskonto yapamıyacakları gibi, bu nitelikte telakki edilecek terk, tenzil ve
ödemelerde bulunamazlar ve bu gibi menfaatler sağlayamazlar.
Bu Kanuna ve diğer kanunlara göre yapılması zorunlu kılınan sigortaların
primleri ile bunların tarife ve talimatları Bakanlıkça tespit olunur ve Resmi
Gazete'de yayımlanır.
Hayat sigortası ile süresi bir yılı aşan sağlık sigortasının tarifeleri ile
prim, formül ve cetvellerinin uygulamaya konulabilmesi Müsteşarlığın onayına
bağlıdır.
Sigorta şirketleri, özellik arzeden sigorta konuları dışında uygulayacakla-
rı tarifelerini tespit etmek ve müşterilerinin emrine hazır tutmak zorundadır-
lar.
Sigorta priminin peşin tahsili esastır. Primin taksitle ödenmesi kararlaş-
tırıldığında taksit tutar ve vadeleri poliçe ile birlikte yazılı olarak sigorta
ettirene bildirilir veya bu şartlar poliçe üzerine yazılır.
(Son fıkra iptal: Ana.Mah'nin; 7/5/1997 tarih ve E.1997/40, K.1997/47.)
Sigorta Acenteleri Tarafından Tahsil Edilen Primler ve Sigorta Acente-
lerine Sağlanacak Menfaatler (1)
Madde 27 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/20 md; İptal Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenle-
me: 16/6/1994-KHK-539/20 md.)
Sigorta acenteleri, bir hafta süresince tahsil ettikleri primlerin komis-
yon ve ilgili vergiler düşüldükten sonra kalan kısmını, en geç ertesi haftanın
son iş gününün bitimine kadar sigorta şirketine intikal ettirmek zorundadırlar.
Tahsil ettiği sigorta primini sigorta şirketine bu süre içerisinde intikal et-
tirmeyen, ilgili mevzuatın asgari peşin tahsilat ve azami vade şartlarına
ilişkin hükümlerine aykırı işlem yapan veya sigorta şirketince kendisine veri-
len yetkilerin dışına çıkarak, sözleşme akdeden sigorta acentelerinin acentelik
yetkileri sigorta şirketi tarafından kaldırılır ve bu husus sicile işlenmek
üzere gerekli bilgi ve belgelerle Birliğe bildirilir. Tahsil ettiği primleri
sigorta şirketine intikal ettirme yükümlülüğüne uymayan sigorta acenteleri bu
yükümlülüklerini yerine getirmedikçe sigorta acentelik faaliyetine devam
edemezler.
Bu madde hükmü uyarınca, acentelik yetkisi aynı yıl içinde ikinci defa
kaldırılan acentelere, bu Kanunun 9'uncu maddesinin ikinci fıkrası hükmü saklı
kalmak kaydıyla, bir daha sözleşme yapma ve prim toplama yetkisi verilemez.
Bu hükme aykırı hareket eden sigorta şirketleri hakkında 3'üncü maddenin ikinci
fıkrasına göre işlem yapılır.
Genel Şartlar, Tarife ve Talimat ve Sigorta Sözleşmesi
Madde 28 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/21 md; İptal:Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/21 md.)
Sigorta sözleşmeleri, Müsteşarlıkça onaylanan genel şartlara uygun olarak
yapılır.
Sigorta poliçeleri, genel şartları kapsayacak şekilde düzenlenir.
Sigorta şirketleri, kişi ya da kuruluşları sigorta sözleşmesi yapmak için
davet veya teşvik amacıyla gerçeğe aykırı, yanıltıcı veya aldatıcı beyan ve
tahminde bulunamazlar, her çeşit tarife, broşür, izahname ve diğer belgeler ile
reklam ve ilanlarını, taahhütleriyle sigortalıya sağlayacakları hak ve men-
faatlerin sınır ve kapsamı dışında bir anlayışa neden olacak şekil ve surette
düzenleyemezler.
Acente, broker ve prodüktörler de yukarıdaki fıkra hükmüne uygun hareket
etmek zorundadırlar.
Bir sözleşmenin unsurları içerisinde taraflardan birinin bu sözleşmede yer-
alan herhangi bir hususta sigorta yaptırmaya zorunlu tutulduğu hallerde, söz-
leşmeye sigortanın belirli bir şirkete yaptırılmasına ilişkin olarak konulmuş
şartlar hükümsüzdür.
Hayat sigortalarına ilişkin sözleşmelerin yapılmasına dair teklifnamenin
sigorta şirketine ulaştığı tarihten itibaren 30 gün içinde sigorta şirketi ta-
rafından red edilmemesi halinde sigorta sözleşmesi yapılmış olur.
Sigorta şirketleri, ilk defa uygulamaya koyacakları sigorta teminat şart ve
esaslarını, uygulamaya başlamadan en geç onbeş gün önce Müsteşarlığa göndermek
ve mevzuata ve sigortacılık esaslarına aykırı bulunan veya sigortalıların
korunması açısından uygulanmalarında sakınca görülen sigorta teminat şart ve
esaslarını, Müsteşarlığın talebi halinde değiştirmek zorundadırlar.
-----------------
1 a) Bu maddenin başlığı, 16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nın 20 nci
maddesi ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
b) Bu maddenin uygulaması ile ilgili olarak "İşlenemeyen Hükümler" bölümünde
yer alan 16/6/1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 32 nci maddesine bakınız.
Yurtdışında Yaptırılabilecek Sigortalar ve Zorunlu Sigortalar
Madde 29 - (Değişik:20/8/1993-KHK-510/22 md; İptal: Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden
düzenleme: 16/6/1994-KHK-539/22 md.)
Türkiye'de yerleşik gerçek veya tüzel kişiler, Türkiye'deki sigortalarını,
münhasıran Türkiye'de faaliyette bulunan ruhsatlı sigorta şirketlerine ve Tür-
kiye'de yaptırmak zorundadırlar.
Ancak,
a) İhracat ve ithalat konusu olan mallar için nakliyat sigortaları,
b) Uçak, helikopter ve gemilerin; dış kredi ile satın alındığı takdirde
borcu ödeninceye kadar, yurtdışından finansal kiralama yoluyla getirilmesi ha-
linde ise finansal kiralama sözleşme süresi ile sınırlı olmak üzere yaptırıla-
cak tekne sigortaları,
c) Gemilerin sorumluluk sigortaları,
d) Hayat sigortaları,
e) Kişilerin Türkiye haricinde iken seyahatleri sırasında yaptıracakları
ferdi kaza, hastalık ve motorlu taşıt sigortaları,
yurt dışında da yapılabilir.
Gerektiği takdirde bu sigortalara ilişkin esaslar Müsteşarlıkça belirlenir.
Bakanlar Kurulu, kamu yararı açısından gerekli gördüğü hallerde zorunlu
sorumluluk sigortaları ihdas edebilir. Bakanlık, zorunlu sigortaların tarife
ve talimatlarını tespit eder.
Zorunlu sigortalara ilişkin uygulama esasları, Bakanlar Kurulu kararlarında
belirtilir.
Sigorta şirketleri, faaliyet gösterdikleri branşlarla ilgili zorunlu
sigortaları yapmakla yükümlüdürler.
Mesleki nitelikte olsun veya olmasın bir faaliyetin icrası ya da bir şeyin
kullanılması için izin veya ruhsat vermeye, bunları denetlemeye yetkili merci-
ler, bu işlerle ilgili zorunlu sigortaların yaptırılıp yaptırılmadığını araş-
tırmak ve denetlemekle yükümlü olup, zorunlu sigortaları yaptırmayanların bu
izin ve ruhsatlarını iptale de yetkilidir.
Sigorta Denetleme Kurulu
Madde 30 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/23 md.; İptal: Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/23 md.)
Sigorta ve reasürans şirketleri ile sigortacılık işlemi yapan veya sigorta-
cılık alanında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler, bu Kanun ve diğer ka-
nunların sigortacılıkla ilgili hükümleri yönünden Sigorta Denetleme Kurulu'nun
denetimine tabidir.
Sigorta ve reasürans şirketlerinin faaliyetleri, varlıkları, iştirakleri,
alacakları, özkaynakları, borçları ile mali bünyeyi ve idari yapıyı etkileyen
diğer tüm unsurların tespit ve tahlili Kurul uzman ve uzman yardımcıları ile
aktüer yardımcıları tarafından yapılır.
Kurul Başkanı da, kurul uzmanı sıfat ve yetkisine sahiptir.
Sigorta şirketleri, her yıl Mayıs ayının sonuna kadar Denetleme Kurulu'nun
giderlerine karşılık olarak, yıllık prim tahakkuklarından, iptaller düşüldükten
sonra kalan safi primler tutarının binde üçü oranında denetleme aidatı öderler.
Bakanlık gerekli gördüğü takdirde bu oranı azaltabilir.
Denetleme aidatı Bakanlık emrine, bir bankada tesis edilerek fon hesabına
yatırılır. Kurul giderlerini aşan fon hesabı bakiyeleri Hazineye irad kaydedi-
lir.
Faaliyet Raporu
Madde 31 - (Mülga:20/8/1993-KHK-510/30 md.)
Bilgi Verilmesi ve İbraz Yükümlülüğü (1)
Madde 32 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/24 md.; İptal: Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/24 md.)
Sigorta denetleme uzman ve uzman yardımcıları ile aktüer ve aktüer yardım-
cıları; sigorta ve reasürans şirketleri ile bunların iştirakleri sigorta aracı-
ları ve bankalar da dahil olmak üzere diğer gerçek ve tüzel kişilerden bu Kanun
hükümleri ile ilgili görecekleri bütün bilgileri istemeye; bunların tüm defter,
kayıt ve belgelerini incelemeye yetkili olup bunlar da istenilen bilgileri ince-
lemeye hazır bulundurmakla ve ibrazla yükümlüdür.
Devlet daire ve kuruluşları, Birlik, Türkiye Motorlu Taşıtlar Bürosu ve
benzeri kuruluşlar, görevleri ile ilgili istenecek her türlü bilgiyi gizli de
olsa, sigorta denetleme uzman ve yardımcıları ile aktüer ve aktüer yardımcıları-
na verirler.
Sigorta Tetkik Kurulu
Madde 33 - (Mülga: 20/8/1993 - KHK - 510/30 md.)
İhtisas Komiteleri
Madde 34 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/25 md.; İptal:Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/25 md.)
Müsteşarlık, Kanunun gerekli kıldığı tarife ve talimatlar ile sigortacılığın
geliştirilmesi için araştırma ve inceleme yaptırılması amacıyla sigortacılık ko-
nusunda bilgi ve uzmanlık sahibi kişilerden oluşacak ihtisas komiteleri kurabi-
lir.
Komitelerin giderleri, Bakanlıkça onaylanacak esaslar uyarınca Birliğe üye
şirketler tarafından karşılanır.
Komitelerin çalışma esasları hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Tetkik Kurulu ve Tarife Komitesi Talimatnamesi
Madde 35 - (Mülga: 20/8/1993 - KHK - 510/30 md.)
Sigorta şirketleri birliği:
Madde 36 - Bu kanunun mer'iyete vaz'ı tarihinden itibaren üç ay içinde si-
gortacılık meslekinin inkişafı, sigorta şirketleri arasında tesanüt temini ve
haksız rekabeti bertaraf edecek tedbirleri ittihaz ve tatbik etmek maksadiyle
hükmi şahsiyeti haiz bir sigorta ve reasürans şirketleri birliği kurulur.
(Değişik fıkralar: 11/6/1987 - 3379/24 md.):
Birlik kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olup,merkezi İstanbul'dadır.
Türkiye'de çalışan bütün sigorta ve reasürans şirketleri kuruluş işlemlerinin
tamamlanmasından ve ruhsatnamelerinin alınmasından itibaren üç ay içinde bir-
liğe üye olmaya mecburdurlar.
Birlik 1 inci fıkrada belirtilen amaçlar dışında hiçbir faaliyet göstere-
mez, siyasetle uğraşamaz, siyasi partiler, sendikalar ve derneklerle ortak ha-
reket edemez.
Birliğin organları, Birlik Başkanı, Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Disiplin
Kurulu ve Denetim Kuruludur.
Genel Kurul, sigorta ve reasürans şirketlerinin genel müdürleri veya şir-
keti temsile yetkili kişilerden oluşur.
Birlik Başkanı, 9 asıl ve 9 yedek üyeden oluşan Yönetim Kurulu, 3 asıl, 3
yedek üyeden oluşan Disiplin Kurulu ve 3 asıl ve 3 yedek üyeden oluşan Denetim
Kurulu, Genel Kurul tarafından seçilir. Birlik Başkanı Yönetim Kurulunun başka-
nıdır.
Birliğin organ seçimleri bu Kanunda öngörülen esaslar çerçevesinde yargı
gözetimi altında gerçekleştirilir. Seçim yapılacak genel kurul toplantısından
en az onbeş gün önce seçimlere katılacak üye sigorta ve reasürans şirketleri
ile temsilcilerini belirleyen liste, toplantının gündemini, yerini, gününü, sa-
atini ve çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin husus-
ları belirten bir yazı ile birlikte üç nüsha olarak Yüksek Seçim Kurulunca be-
lirlenecek seçim kurulu başkanı hakime tevdi edilir. Hakim gerekli incelemeyi
yaparak listeyi ve diğer hususları onaylar; bir sandık kurulu başkanı ve iki
sandık kurulu üyesi ile bunlar için birer yedek üye atar. Oy verme işlemi gizli
oy açık tasnif esaslarına göre yapılır. Seçim süresinin sonunda,seçim sonuçları
tutanakla tespit edilip seçim sandık kurulu başkanı ve üyeleri tarafından imza-
lanır. Tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde seçimlere yapılacak
her türlü itirazlar hakim tarafından aynı gün incelenir ve kesin olarak karara
bağlanır.
----------------
(1) Bu maddenin başlığı, 16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 24 üncü maddesi
ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Birlik, sigortacılık mesleğinin geliştirilmesi maksadıyla sigortacılık ala-
nında araştırma amacına yönelik kuruluşlar kurabilir, kurslar açabilir,seminer,
konferans gibi eğitim faaliyetlerinde bulunabilir, Hazine ve Dışticaret Müste-
şarlığının izni ile tüzelkişiliği haiz sigortacılıkla ilgili bürolar oluştura-
bilir. Memleket içinde ve dışında sigortacılıkla ilgili meslek kuruluşlarına üye
olabilir.
Birliğin organlarının görevleri, çalışma esas ve usulleri, selahiyetli or-
ganlarının alacağı kararların uygulanması esas ve usulleri ile bu maddenin
uygulanmasına dair sair hususlar Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birli-
ğinin görüşü alınarak Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığınca çıkarılacak yönetme-
likte gösterilir.
Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğinin masraflarına iştirak
payları üye şirketlerinin 1 yıl zarfında Türkiye dahilinde elde ettikleri
direkt prim gelirleri toplamına göre yönetmelikteki esaslar dairesinde hesap
edilir ve paylaştırılır. Masraf iştirak payları bildirim tarihinden itibaren üç
ay içinde ödenmediği takdirde icra yoluyla tahsil olunur. Masraf iştirak payla-
rının ödenmesine dair kararlar İcra ve İflas Kanununun 68 inci maddesinde yazı-
lı resmi belge niteliğindedir.
Üçüncü fıkrada belirtilen yasaklara uymayan Birliğin sorumlu organlarının
görevlerine son verilmesine ve yerlerine yenilerinin seçilmesine Adalet Bakan-
lığının, Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığının teklifine dayanarak veya doğrudan
doğruya isteği uyarınca bulundukları yer Cumhuriyet savcılığının açacağı dava
üzerine o yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesince basit usule göre yargılama yapılarak
karar verilir ve dava engeç üç ay içinde sonuçlandırılır.
Mahkemece yukarıdaki fıkrada yazılı organların görevlerine son verilmesi
halinde kararda ayrıca, görevlerine son verilen organları bu Kanunda yazılı
usullere göre seçecek Genel Kurulu toplamak üzere Birlik Genel Kurulu delege-
leri arasından beş kişi de görevlendirilir. Seçim görevlendirilen bu beş kişi
tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır. Görevlendirilen bu beş kişi bu fıkra-
da yazılı süre içinde görevlerine son verilen organlar gibi görevli ve yetkili
olup, aynı şekilde sorumludurlar. Bu fıkra hükmüne göre seçilecek yeni organlar
eski organların görev sürelerini tamamlarlar.
Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığının bu Kanun uyarınca Birlik organlarının
karar ve işlemleri hakkındaki tasarruflarına Birliğin organları tarafından
uyulması zorunludur. Bakanlığın tasarruflarını kanuni bir sebep olmaksızın ye-
rine getirmeyen veya eski kararda direnme niteliğinde yeni bir karar veren ya da
Kanunun zorunlu kıldığı işlemleri Bakanlığın uyarısına rağmen yerine getirmeyen
Birlik organları hakkında da 11 ve 12 nci fıkralar hükümleri uygulanır.
Görevlerine son verilen organ üyelerinin Kanunda yazılı ceza sorumlulukları
saklıdır. Bu organların yukarıdaki fıkra gereğince görevlerine son verilmesine
neden olan tasarrufları hükümsüzdür.
Türk Devletinin varlık ve bağımsızlığının, ülkenin ve milletin bölünmez
bütünlüğünün, toplumun huzurunun korunması ve Devletin Anayasada belirtilen te-
mel niteliklerini tehdit edici faaliyetlerin önlenmesi bakımından gecikmesinde
sakınca bulunan hallerde mahallin en büyük mülki amiri Birliğin sorumlu organ-
larını geçici olarak görevden uzaklaştırabilirler.
Görevden uzaklaştırma kararı dayanakları ile birlikte üç gün içinde onbi-
rinci fıkrada sözü edilen mahkemeye bildirilir. Mahkeme, görevden uzaklaştırma
kararının yerinde olup olmadığını, dosya üzerinde inceleyerek bu konudaki kesin
kararını en geç on gün içinde verir. Mahkemece görevden uzaklaştırmanın yerinde
olduğuna karar verilmesi halinde onikinci fıkra hükümleri uygulanır.
Diğer Sigorta ve Reasürans Aracıları
Madde 37 - (Değişik: 20/8/1993 - KHK - 510/26 md; İptal:Ana.Mah.nin
25/11/1993 tarih ve E.1993/45,K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
16/6/1994-KHK-539/26 md.)
Sigorta sözleşmelerinde sigortalıyı temsil ederek ve sigorta şirketinin
seçiminde tamamen tarafsız ve bağımsız davranarak, tehlikelerin sigorta edil-
mesi için sigorta sözleşmesi yapmak isteyenlerle sigorta şirketlerini bir araya
getiren, sigorta sözleşmesinin akdinden önceki gerekli hazırlık çalışmalarını
yapan ve gerektiğinde bu anlaşmaların uygulanmasında, özellikle tazminatın
ödenmesinde yardımcı olan gerçek veya tüzel kişilere sigorta brokeri, bu
işleri sigorta şirketleri ile reasürans şirketleri arasında yapanlara da
reasürans brokeri denir.
Sigorta ve Reasürans brokerlerinin Müsteşarlıktan ruhsat almaları zorun-
ludur.
Sigorta ettiren ve sigortacıya bağlı olmaksızın çeşitli sigorta dallarında
sigorta olmak isteyenlere bilgi vererek sigorta sözleşmesinin şartlarını müza-
kere ve tehlikenin konusu ve özelliklerine göre sigorta teklifnamesini hazırla-
mada yardımcı olan ve çalışmalarının karşılığı olarak komisyon alan gerçek veya
tüzel kişilere prodüktör denir. Prodüktörlerin faaliyette bulunabilmek için
Birlikten Prodüktörlük Belgesi almaları zorunludur.
Broker ve prodüktörler acentelik yapamazlar.
Sigortacılık mevzuatına aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya birden
fazla ağır para cezası ile cezalandırılanlar ile emniyeti suistimal, dolandırı-
cılık, karşılıksız çek keşidesi, hırsızlık, zimmet, ihtilas, rüşvet, irtikap,
sahtekarlık gibi yüz kızartıcı suçlardan dolayı mahküm olanlar, müflisler ve
konkordato ilan edenler, brokerlik ve prodüktörlük yapamazlar ve brokerlik ve
prodüktörlük yapan tüzel kişilere ortak olamazlar.
Brokerlerin ve Prodüktörlerin işe başlamalarına, kuruluşlarına, faaliyetle-
rine ve yapamayacakları işlere ilişkin usul ve esaslar ve defter, belge ve kayıt
düzeni ile ilişkin diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Aktüerler ve Sigorta Hasar Eksperleri ve Yeşil Kart Hasarları (1)
Madde 38 - (Değişik: 20/8/1993-KHK-510/27 md; İptal:Ana.Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 16/6/1994-
KHK-539/27 md.)
İstatistik ve olasılık hesapları yoluyla sigorta rizikolarını ve primlerini
hesaplayan kişilere aktüer sigorta edilen rizikoların gerçekleşmesi sonucunda
ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini
tespit ile mutabakatlı kıymet, ön ekspertiz ve gözetim gibi işlemleri mutad
meslek halinde yapan kişilere sigorta hasar eksperi denir.
Aktüerlik ve sigorta hasar eksperliği yapabilecek kişilerin nitelikleri,
çalışma usul ve esasları ile aktüerlik ve sigorta hasar eksperlik mesleğinin
düzenlenmesine ilişkin diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Sigorta hasar eksperleri, görevlerini açıklık, doğruluk ve tarafsızlık için-
de yapmak ve sigortalılar ile sigorta şirketleri arasında taraf oldukları izle-
nimini yaratacak fiil ve hareketlerden kaçınmak zorundadırlar.
Sigorta hasar eksperleri, taraflardan birisi ile arasında tarafsızlığını
şüpheye düşürecek önemli nedenler veya taraflardan biri ile Hukuk Usulü Muhake-
meleri Kanunu'nun 245'inci maddesinin 1.2 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı
derecelerde akrabalığı veya bir iş ortaklığı varsa, eksperlik görevini kabul
edemezler.
Yurt dışında sigortalanmış bulunan ve yerel bürolarca geçerli sigorta
sertifikalarını taşıyan motorlu kara taşıt araçları tarafından Türkiye'de neden
olunan hasarların tespiti, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu eksperleri tarafından
yapılır. Bu hasarların tedvir ve tesviyesi; Türkiye'de geçerli Zorunlu Mali
Sorumluluk Sigortası limitlerine kadar, münhasıran Türkiye Motorlu Taşıt
Bürosu'na aittir.
Kayıt Düzeni, Bilanço ile Kar ve Zarar Cetvelinin İlgili Mercilere Gönde-
rilmesi ve İlanı ile Mali Bünyeye İlişkin Rasyolar
Madde 39 - (Değişik: 20/8/1993-KHK-510/28 md; İptal:Ana.Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45, K.1993/47 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 16/6/1994-
KHK-539/28 md.)
Sigorta ve reasürans şirketleri, hesaplarını ve yıllık bilançoları ile kar
ve zarar cetvellerini Birlik tarafından hazırlanarak Müsteşarlıkça uygun görü-
lecek tek düzen hesap planı, tip bilanço ve kar ve zarar cetvelleri ile
bunların uygulanma ve düzenleme esaslarına ilişkin izahnameye uygun olarak
tutmak ve düzenlemek zorundadırlar. Bu belgelerdeki değişiklikler de aynı
usule tabidir.
-----------------
(1) Bu maddenin başlığı, 16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 27 nci maddesi
ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Müsteşarlık, sigorta ve reasürans şirketleri ile acenteler ve diğer sigorta
ve reasürans aracılarının Türk Ticaret Kanunu'nun veya Vergi Usul Kanunu'nun zo-
runlu kıldığı defterlerden başka,bazı işlemlerin özel bir deftere kaydetmelerini
istemeye ve defterlerin düzenlenmesiyle ilgili usul ve esasları tesbite yetkili-
dir.
Sigorta sözleşmeleri ve bu sözleşmelere ilişkin primler,primlere ilişkin ip-
tal,tahsilat ve taksitlendirme gibi hususlar,hesaplarda,her bir poliçe itibariy-
le ayrı ayrı gösterilir.
Sigorta ve reasürans şirketleri, bilançoları ile kar ve zarar cetvellerinin
denetçilerince onaylanmış birer örneğini, genel kurullarının onayladığı tarihten
itibaren bir ay içinde ve yurt çapında basımı ve dağıtımı yapılan günlük iki ga-
zete ile ilan etmek ve bunlarla birlikte yönetim kurulu ve denetçi raporlarının
birer örneğini Müsteşarlığa ve Birliğe göndermek zorundadırlar.
Türkiye'de şube açmak suretiyle faaliyette bulunan yabancı sigorta ve reasü-
rans şirketlerinin faaliyetlerine ait bilançoları ile kar ve zarar hesapları
Türkiye'deki yönetim merkezleri tarafından düzenlenir ve müdürler kurulu tara-
fından onaylı olarak birinci fıkradaki mercilere verilir ve aynı fıkraya göre
ilan olunur. Bu şirketlerin merkezlerinin bilançoları ile kar ve zarar cetvel-
leri de kurulu bulundukları ülkede yetkili organlarınca onaylandıkları tarihten
itibaren aynı mercilere gönderilir.
Hayat sigorta şirketleri tarafından gönderilecek bilanço ile kar ve zarar
cetveline, yetkili bir aktüer tarafından onaylanacak matematik karşılıkları ve
sigortalılara dağıtılacak kar payının özetini gösteren bir belge eklenir.
Gerçeğe uygun olmadığı, aldatıcı veya yanlış düzenlendiği Müsteşarlıkça tes-
bit edilen bilanço, kar ve zarar hesaplarının düzeltilmiş şekli,durumun tebli-
ğinden itibaren ilgili şirketçe on gün içinde ilanın yapıldığı gazetelerde ya-
yınlanır.
Sigorta ve reasürans şirketleri,Birliğin görüşü alınarak Müsteşarlık tara-
fından belirlenecek esaslara ve örneğe uygun olarak hesap özeti düzenlemek zo-
rundadırlar.Hesap özetleri,genel müdür ile sorumlu muhasebeci tarafından imza
edilmiş ve denetçiler tarafından ve hayat sigorta şirketlerinde ayrıca bir ak-
tüer tarafından onaylanmış olarak,Müsteşarlıkça belirlenecek süreler içinde
Müsteşarlığa ve Birliğe gönderilir.
Müsteşarlık sigorta ve reasürans şirketlerinin;
1) Mali bünyeleri ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapmaya
ve oranlar tesisine,
2) Yükümlülük karşılama yeterliliklerinin sağlanması için gerekli özkaynak
miktarını belirlemeye,
3) İştiraklerine,menkul değerlere,gayrimenkullere ve diğer kıymetlere yatı-
rabilecekleri kaynaklarının miktar veya oranlarını belirlemeye,
4) Belirleyeceği esaslar ve örneklere uygun olarak her türlü bilgi,cetvel,
rapor ve mali tablolar istemeye,gerekli görüldüğü takdirde mali tabloları yayın-
latmaya,
5) Yükümlülük karşılama yeterliliğinin tesis edilemediği durumlarda prim ve
hasarlarla orantılı olarak teminat ayırtmaya ve bununla ilgili usul ve esasları
tesbite,
6) Konsolide mali tablolar hazırlamaları için gerekli düzenlemeleri yapmaya,
konsolidasyona tabi olacak doğrudan ve dolaylı iştirakleri ile yönetim ve dene-
timine sahip oldukları ortaklıkları,faaliyet alanları ve iştirak oranları itiba-
riyle belirlemeye ve konsolide mali tabloların ilan edilmesi ile ilgili usul ve
esasları tesbite,
7) Bağımsız dış denetim kuruluşlarınca denetlenmelerini düzenlemeye,
yetkilidir.
Madde 40 - (Mülga: 11/6/1987 - 3379/31 md.)
Sigorta Şirketlerinin Faaliyet Sahası ve Aktif Azaltıcı İşlemler Yasağı (1)
Madde 41 - (Değişik:16/6/1994 - KHK - 539/29 md.)
Sigorta şirketleri bizzat iştigal konularıyla ilgisi olmayan taahhüt ve iş-
lemlere girişemezler.
Sigorta şirketlerinin ortakları ve çalışanları şirket statüsü veya genel ku-
rul veya yönetim kurulu kararıyla saptanan hükümler dahilinde personele yapılan
ödemeler,yardım veya verilen avnslar hariç şirket kaynaklarını dolaylı veya do-
laysız olarak kullanamaz,aktifin değerini düşüren işlemlerde bulunamazlar.
Sigorta şirketleri kendi borçları veya sigorta işlemlerinden doğanlar hariç
olmak üzere personeli,ortakları,iştirakleri veya diğer kişi veya kurumlar lehi-
ne mal varlığını teminat olarak gösteremez,kefil olamaz ve kredi sağlayamazlar.
Cezai müeyyideler:
Madde 42 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
3 üncü maddedeki mecburiyetlere aykırı olarak ruhsatname almaksızın sigor-
ta muameleleri yapanlar 5 000 000,- liradan 50 000 000.- liraya kadar ağır para
cezası ile cezalandırılırlar.
Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi halinde üç aydan bir seneye kadar hapis
cezası ile birlikte yukarıdaki para cezasının iki katına hükmolunur.
Ruhsat alıp da, usulü dairesinde tescil ve ilan ettirmeksizin sigorta mua-
meleleri yapanlara 500 000 - liradan 5 000 000,- liraya kadar ağır para cezası
hükmolunur.
Madde 43 - (Mülga: 11/6/1987 - 3379/31 md.)
Madde 44 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
10 uncu maddedeki değişikliklerin bildirilmesi mecburiyetini yerine getir-
meyenlerle, bildirim mecburiyetinin yerine getirilmesine rağmen Bakanlıkça tas-
dik edilmemiş değişiklikleri uygulayanlara 500 000,- liradan 5 000 000,- liraya
kadar ağır para cezası hükmolunur.
Bakanlıkça tasdik edilmesi gereken işlemleri bildirim mecburiyetini yerine
getirmeden uygulayanlara verilecek ceza 1 000 000,- lira ağır para cezasından
aşağı olamaz.
Madde 45 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
12 nci maddeye aykırı olarak sabit ve mütehavvil teminat akçelerini kasden
tesis etmeyenlere veya kasden noksan hesap veya tesis edenlere, 5 000 000,- li-
radan 25 000 000,- liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi halinde altı aydan üç seneye kadar hapis
cezası ile birlikte yukarıdaki para cezasının iki katına hükmolunur.
Madde 46 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
3 üncü maddenin 2 nci fıkrası ile 13, 16 ve 17 nci maddelerindeki mecburi-
yetlere riayet etmeyenler 1 000 000,- liradan 5 000 000,- liraya kadar ağır pa-
ra cezası ile cezalandırılırlar.
Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi halinde yukarıdaki para cezasının iki ka-
tına hükmolunur.
Madde 47 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
19 uncu madde hükümlerine aykırı hareket edenlere 500 000 - liradan
5 000 000,- liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi halinde hükmolunacak para cezası yukarı-
daki cezanın iki katıdır.
Madde 48 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
25, 26 ve 27 nci maddeler ile 26 ncı maddede belirtilen yönetmelik hüküm-
lerine aykırı hareket edenlere 2 500 000,- liradan 12 500 000,- liraya kadar
ağır para cezası hükmolunur.
Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi halinde hükmolunacak ağır para cezası yu-
karıdaki cezanın iki katıdır.
-----------
(1) Bu maddenin başlığı,16.6.1994 tarih ve 539 sayılı KHK'nin 29 uncu maddesi
ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Madde 49 - (Değişik:11/6/1987 - 3379/28 md.)
28 inci maddedeki memnuiyetlere aykırı hareket edenlere 500 000._ liradan
5 000 000._ liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Aynı fiilin ikinci defa işlenmesi halinde,hükmolunacak ağır para cezası
yukarıdaki cezanın iki katıdır.
Madde 50 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
29 uncu madde hükmüne aykırı hareket edenlere 500 000,- liradan 2 500 000,-
liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Ancak hükmolunacak para cezası,ödenen
primin on mislinden az olamaz.
Madde 51 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
Sigorta ve reasürans şirketlerinin itibarını kırabilecek veya şöhretine za-
rar verebilecek bir hususu isnat edenler veya bu yolda asılsız haberler yayan-
lar bir aydan üç aya kadar hapis ve 250 000,- liradan 1 000 000,- liraya kadar
ağır para cezasına mahküm edilirler.
Bu fiilin Basın Kanununda yazılı neşir vasıtalarından biri ile veya radyo
veya televizyon yolu ile işlenmesi halinde, iki aydan altı aya kadar hapis ve
1 000 000,- liradan 5 000 000,- liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 52 - Bu kanunun tatbikını murakabe vazifesi ile mükellef olanlar ile
bu teşkilatta çalışan diğer memurlardan, vazifeleri dolayısiyle ifşasında zarar
melhuz olan bir sırra vakıf olup da meşru bir sebebe müstenit olmaksızın o sır-
rı salahiyetli mercilerden gayrısına ifşa edenler hakkında Türk Ceza Kanununun
198 inci maddesi tatbik edilir ve muvakkaten memuriyetten mahrumiyetlerine de
karar verilir.
Madde 53 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
32 nci maddede yazılı mecburiyet ile 41 inci maddedeki memnuiyete riayet
etmeyenler 500 000,- liradan 2 500 000,- liraya kadar ağır para cezasına mahküm
edilirler.
Murakabe ve teftişte vazifelilere mümanaat edenlere veya yapacakları tetki-
katı kasten yanlış yola sevkedenlere, yukarıdaki cezadan başka,ayrıca bir aydan
bir seneye kadar hapis cezası hükmolunur.
Madde 54 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
4,9,36, 37 ve 38 inci madde hükümlerine ve bu maddelerde belirtilen yönet-
melik hükümlerine aykırı hareket edenlere 500 000,- liradan 2 500 000,- liraya
kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 55 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/28 md.)
39 uncu maddedeki mecburiyetleri yerine getirmeyenler ile hakikate aykırı
bilanço, kar ve zarar hesabı tanzim ve tasdik edenlere 1 000 000,- liradan
5 000 000,- liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 56 - 45,46 ve 48 inci maddelerde yazılı fiillerin üçüncü defa işlen-
mesi halinde Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığının talebi ile sigorta şirketle-
rinin ruhsatnamesi mahkeme kararı ile istirdat olunur. Ruhsatnamenin istirdadı
halinde bu kanun hükümlerine göre şirketin tasfiyesine gidilir.
Mükerrer istihsal organı ise icrayı faaliyetten menolunur.
Madde 57 - Bu kanunda yazılı cürümlerin mesulleri şahsın tayin edilmemiş
bulunan hallerde, cezai mesuliyet, bu kanunun hükmünü yerine getirmekle mükel-
lef olan idare meclisi reis ve azalıklarından ve imzalariyle şirketi ilzama sa-
lahiyetli müdür ve memurlardan,cezayı müstelzim fiili işlemiş veya buna iştirak
etmiş veya bu hususta emir vermiş olanlara racidir.
Kovuşturma Usulü
Madde 58 - (Değişik:20/8/1993 - KHK - 510/29 md;İptal:Ana.Mah.nin 25/11/1993
tarih ve E.1993/45,K.1993/47 sayılı Kararı ile;Yeniden düzenleme:16/6/1994-KHK-
539/30 md.)
Bu Kanunda yazılı suçlara ilişkinsoruşturma Müsteşarlıkça yapılarak durum
ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına bir müzekkere ile bildirilir.Müsteşarlık bu
başvuruyla müdahil sıfatını kazanır.
Müsteşarlık,Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen takipsizlik kararına
itiraza yetkilidir.
Bu Kanuna aykırı fiillerden haberdar olan Cumhuriyet Başsavcısı,gerekli so-
ruşturmanın yapılmasını teminen durumu Müsteşarlığa bildirir.Kovuşturmaya devam
edilebilmesi,Müsteşarlığın ilk fıkrada belirtilen usul uyarınca yazılı başvuruda
bulunmasına bağlıdır.Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcılık gerekli ön-
lemleri almaya yetkilidir.
Şu kadar ki;acenteler ve diğer sigorta ve reasürans aracılarının bu Kanunda
suç sayılan fiilleri hakkında yapılan kovuşturmalarda,bu maddede yazılı usulün
uygulanmış olması şartı aranmaz.
Müteferrik hükümler:
Madde 59 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/29 md.)
Türkiye'de faaliyette bulunan sigorta şirketlerinin,Türkiye'de akdettikleri
her nevi sigorta miktarları üzerinden Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığınca
onaylanmış saklama paylarına uygun olarak kendi üzerlerinde muhafaza ettikleri
kısımdan mütebakisini kısmen veya tamamen mükerrer sigorta mecburiyetine tabi
tutmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Madde 60 - (Mülga: 11/6/1987 - 3379/31 md.)
Madde 61 - Heyeti Vekilece kabul olunacak fevkalade hallerde Hazine ve Dış-
ticaret Müsteşarlığınca umumi menfaat ve sigortalıların lehine lüzumlu göreceği
sair tedbirleri de almaya yetkilidir.
Madde 62 - 30 uncu maddenin ikinci fıkrası hükümlerine muhalif olarak mura-
kabe kurulu aidatını zamanında ödemiyen sigorta şirketlerinden tahakkuk eden
aidat borçları yüzde on fazlasiyle Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki
Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Madde 63 - (Mülga: 20/8/1993 - KHK - 510/30 md.)
Mülga hükümler:
Madde 64 - Sigortacılığın ve sigorta şirketlerinin teftiş ve murakabesi
hakkındaki 25 Haziran 1927 tarih ve 1149 sayılı Kanun ve bu kanunun bazı madde-
lerinin tadiline ve mezkür kanuna bazı hükümler ilavesine dair olan 20 Mayıs
1938 tarih ve 3392 sayılı Kanun ve Sigorta şirketlerinin teftiş ve murakabesi
hakkındaki Kanuna müzeyyel 26 Haziran 1927 tarih ve 1173 sayılı Kanun hükümleri
ile 29 Haziran 1956 tarih ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 42 nci maddesi-
nin ecnebi sigorta şirketleri hakkındaki kanunu muvakkatın 7-15 inci maddeleri-
ni mahfuz tutan son fıkrası mer'iyetten kaldırılmıştır.
Ek Madde 1 - (Mülga: 20/8/1993-KHK-510/30 md.)
Ek Madde 2 - (Değişik: 11/6/1987 - 3379/32 md.)
Sigorta ve reasürans şirketleri ile sigorta ve reasürans aracılığı hizmeti
yapanlar ve sigorta eksperleri; mevzuat ve işletme planı esaslarına uygun faa-
liyette bulunmak, sigortalıların hak ve menfaatlerini tehlikeye sokabilecek ha-
reketlerden kaçınmak, sigortacılığın icaplarına ve iyiniyet kuralına uygun hare-
ket etmek ve ödenmesi gerekli hale gelmiş sigorta tazminatlarını zamanında öde-
mek zorundadırlar.
Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı, birinci fıkrada gösterilen kişi ve kuru-
luşların bu kurallara uymalarını sağlamak üzere, gerekli her türlü tedbiri alır.
Bakanlıkça alınan tedbirlere uymayanlar hakkında 49 uncu maddede yazılı cezalar
hükmolunur.
Ek Madde 3 - (Ek: 11/6/1987 - 3379/32 md.)
Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı ülke ekonomisine kaynak yaratacak şekilde,
Türkiye'de faaliyette bulunan sigorta ve reasürans şirketlerinin teknik ve
mali imkanları dahilinde büyüme ve gelişmelerini sağlayacak her türlü tedbiri
almaya ve bu arada, sigorta ve reasürans şirketlerinin tüm Türk sigorta portfö-
yüne iştirak edebilmelerini ve portföyden pay alabilmelerini temin edici düzen-
lemeler yapmaya yetkilidir.
Ek Madde 4 - (Ek: 11/6/1987 - 3379/32 md.)
Bu Kanunun "Cezai müeyyideler" bölümünde belirtilen "aynı fiilin ikinci de-
fa işlenmesi"nden maksat, hükmün kesinleşmesinden veya Cumhuriyet savcılığının
tebligatı üzerine para cezasının ödenmesinden itibaren beş yıl içinde fiilin
tekrar işlenmesidir.
Ek Madde 5 - (Mülga: 20/8/1993 - KHK - 510/30 md.)
Ek Madde 6 - (Ek: 11/6/1987 - 3379/32 md.)
Sigorta Tetkik Kurulu ve tarife komitelerinin masrafları, Türkiye Sigorta
ve Reasürans Şirketleri Birliğinin görüşü alınarak, Hazine ve Dışticaret Müs-
teşarlığınca onaylanacak esaslar uyarınca,Birliğe üye şirketler tarafından kar-
şılanır.
Ek Madde 7 - (Ek: 11/6/1987 - 3379/32 md.)
Diğer kanunların, bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
İntikal hükümleri:
Muvakkat Madde 1 - 4 - (Mülga: 11/6/1987 - 3379/31 md.)
Geçici Madde 1 - 5 - (Mülga: 20/8/1993 - KHK - 510/30 md.)
Mer'iyet hükümleri:
Madde 65 - Bu kanun neşri tarihinden itibaren mer'iyete girer.
Madde 66 - Bu kanun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.
21/12/1959 TARİH VE 7397 SAYILI KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER:
1 - 16/6/1994 tarih 539 sayılı KHK'nin 31 ve 32 nci Maddeleri ile Geçici
Maddeleri:
Madde 31 - 7397 sayılı Kanun'da yer alan "Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı"
ifadeleri "Hazine Müsteşarlığı"şeklinde değiştirilmiştir.
Madde 32 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 20'inci maddesinde primlerin si-
gorta şirketine intikali için öngörülen azami süre 1.1.1995 tarihinden sonra
tahsil edilen primler için geçerli olup bu tarihe kadar sigorta acenteleri tara-
fından tahsil edilen primlerin sigorta şirketine intikalinde azami mehil tahsi-
latı takip eden ayın son günüdür.
Geçici Madde 1- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten
önce kurulmuş sigorta ve reasürans şirketleri,en geç 31.12.1997 tarihine kadar
sermayelerini 7397 sayılı Sigorta Murakebe Kanunu'nun 2'nci maddesinde tesbit
edilmiş olan asgari miktara yükseltmek ve durumlarını aynı Kanunu'nun 1'nci mad-
desini üçüncü fıkrasına uygun hale getirmek zorundadırlar.
Bu sürenin sonunda hayat ve hayat dışı gruplarında birlikte faaliyet göste-
ren sigorta şirketlerinden hayat portföylerini sadece hayat grubunda faaliyet
gösteren bir sigorta şirketine devretmeyenler yeni hayat sigortası sözleşmesi
akdedemezler.
Bu sigorta şirketlerinin hayat portföylerini devralmak üzere kurulacak şir-
ketlerde aranacak asgari ödenmiş sermaye bu Kanun Hükmünde Kararname'nin 2'nci
maddesinde yazılı tutarın yarısıdır.Ancak bu halde de 31.12.1999 tarihine kadar
bu şirketlerin asgari ödenmiş sermayelerinin bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 2'
nci maddesinde öngörülen miktara çıkartılması gerekir.
Geçici Madde 2- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren faaliyette bulunacak sigorta şirketleri ile sigorta aracıları durum-
larını engeç 31.12.1994 tarihine kadar,7397 sayılı Kanun'un bu Kanun Hükmünde
Kararname ile değiştirilen 9'uncu ve 26'ncı maddeleri ile 39'uncu maddesinin
üçüncü fıkrası hükümlerine uygun hale getirmek zorundadırlar.
Durumlarını 7397 Sayılı Kanun'un bu Kanun Hükmünde Kararname ile değişik
9'uncu maddesine uygun olmayan acenteler ile yapılan acentelik sözleşmeleri
31.12.1994 tarihinden itibaren geçersiz olur.
Geçici Madde 3 - Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin 28 inci maddesindeki dü-
zenlemeler yapılıncaya kadar yürürlükteki belge örneklerinin kullanılmasına de-
vam olunur.
Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin öngördüğü yönetmelikler bu Kanun Hükmünde
Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde yürürlüğe
konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar 7397 sayılı Kanun ile ek ve
değişiklikler uyarınca yürürlüğe konulan yönetmeliklerin bu Kanun Hükmünde Karar
name'ye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 4 - Sigorta Denetleme Kurulu'nun statüsü ve personelinin özlük
hakları ile ilgili olarak yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar,7397 sayılı Si-
gorta Murakabe Kanunu'nun 344 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname ile değişik 30'
uncu maddesi hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 5 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte
sigorta ve reasürans şirketlerinde genel müdür veya genel müdür yardımcısı olan-
lar hakkında,aynı görevleri bulundukları şirkette veya diğer şirketlerde yürüt-
tükleri sürece,4'üncü maddede genel müdür ve genel müdür yardımcıları için ön-
görülen asgari deneyim şartı aranmaz.
3262 - 1
7397 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
---------- -------------------------------------------- ---------------
3379 - 25/6/1987
KHK/344 - 25/10/1988
3779 - 6/3/1992
KHK/508 - 16/9/1993
KHK/510 8,20 ve 26 ncı maddeleri 1/1/1994
Diğerleri 15/9/1993
KHK/539 - 22/6/1994
3262 - 2