ŞİRKETLERCE TAŞITLARIN YATIRIM İNDİRİMİNE KONU EDİLMESİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR VE ÖRNEKLERLE TAŞITLARIN YATIRIM İNDİRİMİ     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

 

İstanbul, 17 Kasım 2004

 

Ali Türker PİRTİNİ

Denetçi / S.M.M.M                     

alipirtini@hotmail.com   

 

ŞİRKETLERCE TAŞITLARIN YATIRIM İNDİRİMİNE KONU EDİLMESİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR VE ÖRNEKLERLE TAŞITLARIN YATIRIM İNDİRİMİ

 

GİRİŞ

 

Günümüzde yatırım indirimi üretim ve hizmet sürecinde bulunan  bir çok işletmenin yararlandığı en yaygın vergisel teşviklerden birisidir. Bilindiği üzere 4842 sayılı kanunla birlikte   yatırım indirimi konusunda yeni düzenlemeler yapılmıştır.  Yapılan bu düzenlemelerle yatırım indiriminden teşvik belgesi almaksızın tüm  şirketlerin çeşitli şekillerde  faydalanmaları esas alınmıştır.  Vergi planlaması açısından da önem arz eden bu konunun  farklı yorumlardan  kaynaklanan bazı hususları içermesinden dolayı  uygulama aşamasında bu hususlara  dikkat edilmesinde fayda görmekteyiz. Yatırım indirimiyle ilgili olarak uygulamada dikkat edilmesi gereken hususların başında taşıtların yatırım indirimine konu edilmesi gelmektedir. Bir çok şirket bazen esas faaliyet konusuyla direk bağlantılı olarak bazen de   faaliyetini sürdürme aşamasında taşıtlar satın almaktadır.  Taşıtların   yatırım indirimine konu edilmesiyle  ilgili yasal düzenleme diğer amortismana tabi iktisadi kıymetlerle birlikte G.V.K’ nun 19. Maddesinde yer almıştır. Konuyla ilgili bazı açıklamalarda Maliye Bakanlığınca 22 Seri No’ lu G.V.K sirkülerinde yapılmıştır.

 

Yatırım indirimine konu olacak taşıtın; Dar mükellefiyete tabi olanlar dahil, ticari veya zirai kazançları bilanço esasına göre tespit edilen mükelleflerce alınmış olması, alınan taşıtın yeni olması ve taşıtın maliyet bedelinin  % 40 ‘nın vergi matrahının tespitinde ilgili kazançlardan yatırım indirimi istisnası olarak indirim konusu yapılması gerektiğini  hatırlattıktan sonra  yapılan yasal düzenlemeler ışığında çalışmamızda hangi taşıtların yatırım indirimine konu edilmesi  gerektiğini ve bizim örnekler vererek  konuya olan bakışımızı ifade etmek istiyoruz.

 

G.V.K 19. Maddesinde ve 22 Seri No’ lu GVK sirkülerinde açıklandığı üzere Binek otomobili ve benzeri kara taşıtları, yat, kotra, tekne ve benzeri motorlu deniz araçları ile uçak ve helikopter gibi hava taşıtları yatırım indirimi kapsamı dışında tutulmuş  (işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olanlar hariç). işletmenin esas faaliyet konusunun sayılan taşıtların kısmen veya tamamen işletilmesi olması halinde yatırım indirimi istisnası uygulanabileceği anılan düzenlemelerde belirtilmiştir. Burada açıkça işletmelerin esas faaliyet konusu dışında aldıkları  binek otoların yatırım indirimi kapsamı dışında tutulduğu belirtilmiş olup şirket yetkililerinin bu hususu atlamamalarını gerekli görmekteyiz.

 

Yine 22 No’lu gelir vergisi sirkülerinde bir taşıtın binek otomobili benzeri taşıt olup olmadığı aracın niteliğine göre belirlenecek olup; nitelikleri itibariyle binek otomobili olarak kullanılabilecek yapıda olan panel van, kaptıkaçtı (Carry-all, Travel-all, Jeep -station) gibi taşıtlar, binek otomobili benzeri taşıtlar olarak değerlendirilecektir, denilmekte. Ancak, bu araçların nitelikleri itibariyle binek otomobili olarak değil de, sadece yük taşımak amacıyla kullanılabilecek bir yapı arz etmesi durumunda, binek otomobili ve benzeri araçlar kapsamında değerlendirilmeyeceği. Örnek olarak ta; bir panel van aracın sadece ön koltuklarının bulunması ve aracın arkasında koltuk ve cam bulunmaması durumunda, bu aracın binek otomobiline benzemesinin  söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.

 

İşletmenin esas faaliyet konusunun, belirtilen taşıtların kısmen veya tamamen işletilmesi olması halinde, yatırım indirimi istisnası uygulanabileceği belirtilmiştir

 

Örnek olarak ;

 

- Taşıt kiralama konusunda faaliyet gösteren şirketlerin kiralanmak üzere aktifine aldığı binek otomobilleri,

 

- Yük veya yolcu taşımacılığı faaliyetinde yada ilaçlama faaliyetinde bulunan firmaların kullandığı uçaklar ,

 

- Yat turizmi faaliyetinde bulunan firmaların aktifine kayıtlı yatlar verilmiştir

 

Esas faaliyet konusu, yukarıda 22 Seri No’lu sirkülerde örnek olarak  belirtilen taşıtların kısmen veya tamamen işletilmesi olmayıp, başka alanlarda faaliyet göstermekte olan işletmelerin satın aldığı bu taşıtlar yatırım indirimi istisnasından yararlanamamakta. Buna gerekçe olarak da  işletmelerin faaliyetlerinde kullanılmış olsa bile, işletmelerin esas faaliyet konusunun  söz konusu araçların işletilmesiyle ilgili olmaması gösterilmiştir.

 

Aynı sirkülerde yatırım indiriminden yararlanamayacak taşıtlara da  örnek olarak;

 

- Sigara veya ilaç satış, dağıtım ve pazarlaması yapan mükellefin, işletmesinde kayıtlı olan, dağıtım ve pazarlama faaliyetinde kullanmak üzere satın aldığı binek otomobili,

- Dayanıklı tüketim malları ticareti ile uğraşan mükellefin işletmesine kayıtlı olan binek otomobili,

- Otel işletmesinin aktifinde kayıtlı olan ve müşterilerini gezdirmek amacıyla satın aldığı yatı,

- İşçilerinin servisi için satın alınan panel van,

- Otomobil alım-satımı faaliyetinde bulunan şirketin, satış öncesi test sürüşü yaptırmak amacıyla satın aldığı binek otomobilleri verilmiştir.

 

Binek otomobili ve benzeri kara taşıtları dışında kalan kamyon, kamyonet, otobüs, minibüs, tır, tanker gibi araçlar, işletmenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere satın alınmış olması halinde,  yatırım indirimi istisnası kapsamında değerlendirileceği Maliye Bakanlığınca belirtilmiştir..

 

Örneğin; meşrubat dağıtım ve pazarlama işi ile uğraşan firmanın ürünlerinin dağıtımı amacıyla satın aldığı kamyon veya kamyonet bu kapsamda değerlendirilmiştir.

 

Bizce 22 Seri No ‘lu sirkülerde verilen örnekler çok yeterli değil aşağıda sıraladığımız örnekler  gerek kanun gerekse yayınlanan sirkülerden  yapılan açıklamalardan hareketle yatırım indirimi kapsamında değerlendirilmelidir.

 

Bizce yeni olmak koşuluyla ;

  • Bir sanayi şirketinin üretimde kullanmak için aldığı hammaddeyi veya ürettiği mamulü  taşımak için satın aldığı kamyon , veya kamyonet.
  • Bir ticaret işletmesinin aldığı veya sattığı ticari malı taşımak amacıyla satın aldığı kamyon veya kamyonet
  • Bir  servis işletmeciliği yapan firmanın servis hizmeti sağlamak amacıyla satın aldığı minibüs veya otobüsler
  • Bir  turistik taşımacılık yapan otobüs firmasının seyahat faaliyetiyle ilgili olarak satın aldığı otobüsler.
  • Bir kargo ve nakliyat  firmasının kargo ve nakliyat taşımacılığı amacıyla satın aldığı tır veya kamyon
  • Bir akaryakıt şirketinin akaryakıt dağıtımı amacıyla satın aldığı tır veya kamyon
  • Bir özel hastanenin hasta taşımak amacıyla satın aldığı minibüs tipi ambulans veya hava taşıtı ambulans (Uçak veya Helikopter tipi ambulans.)

           

Burada üzerinde durulması gereken  esas nokta  alınan taşıtın işletmenin faaliyetiyle ilgili olup olmadığının açıkça ortaya konmasıdır. Bizce hangi işletme aldığı kamyon , kamyoneti veya tırı faaliyeti dışında kullandığı objektif açıdan söylenebilir. Ama bunu satın alınan minibüsler için söyleyemeyiz. Çünkü satın alınan minibüsün şirketin faaliyet konusuyla ilişkili olduğunun tespitinde farklı yorumlarla karşılaşılabilinir. Eğer alınan minibüs şirketin esas faaliyet konusuyla ilgiliyse yukarıda verdiğimiz  örnekteki servis işletmeciliği içinse bu minibüsün yatırım indirimine konu edilmesinde herhangi bir  sakınca görmemekteyiz ama satın alınan minibüs şirketin esas faaliyet konusuyla bire bir ilişkili değilse  yük  taşımak amacıyla  satın alındığı savı ileri sürüldüğünde gerçekten  yük mü yoksa personel veya şirket sahibinin kendisi ve yakınlarımı  taşınmakta bu tespiti yapmak güç olucaktır. Maliye Bakanlığı’da bu konuda verdiği 09.10.2003 tarihli B.07.0 .GEL.0. 4535/5-12/ 4247 sayılı özelgede “ Şirketin esas faaliyeti haricinde  hem servis hem de yük taşımak amacıyla  satın alınan bir minibüsün yatırım indirimine konu edilemeyeceği ” yönünde görüşünü açıkça ortaya koymuştur.

 

Benzer bir özelgede ( 07.2004 tarihli )  Şirketin   ticari işlerinde kullanmak  amacıyla  satın aldığı panelvanlarla hem yük hemde personel taşınması durumunda alınan panelvanların  yatırım indirimine konu olup olmayacağı ”  sorulmuş Maliye idaresi “ Panel Van ‘ ın sadece yük taşımak amacıyla kullanabilecek bir yapı arz etmesi şartıyla binek otomobil ve benzeri araçlar kapsamında değerlendirilmeyeceğini   ve 4842 Sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen 19.maddede  yer alan yatırım indirimi istisnasından harcamanın yapıldığı yıldan  başlanmak üzere yararlandırılmasının mümkün olacağını , personelin işe getirilip  götürülmesi için kullanabilecek  bir yapı arz etmesi halinde ise söz konusu istisnadan yararlanılmasının mümkün olmayacağını ” belirtmiştir..

 

SONUÇ

 

İşletmelerin  satın almış oldukları taşıtları yatırım indirimi kapsamında değerlendirirken ileride cezalı tarhiyatlarla karşılaşmamaları için çalışmamızda  yapmış olduğumuz açıklamaları  ve konuyla ilgili  idarece verilen özelgeleri dikkate almalarını önermekteyiz.

 

Kaynaklar

 

-      4842 Sayılı Kanun

-      22 Seri Nolu  G.V.K Sirküleri

-      09.10.2003 Tarihli B.07.0 .GEL.0. 4535/5-12/ 4247  sayılı Maliye Bakanlığı Özelgesi