TEVSİK ZORUNLULUĞU İLE İLGİLİ OLARAK TEREDDÜT EDİLEN KONULARLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR

TEVSİK ZORUNLULUĞU İLE İLGİLİ OLARAK TEREDDÜT EDİLEN KONULARLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR

Giriş :

Çalışma konuyla ilgili sıkça sorulan ve tereddüt edilen hususlara açıklık getirilmek amacıyla yapılmıştır. Bilindiği üzere konuyla ilgili ilk düzenleme 04.07.2003 Tarih 25158 Sayılı resmi gazetede yayımlanan 320 Seri No lu V.U.K genel tebliğinde yapılmış olup bu tebliğde özetle “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler, defter tutmak zorunda olan çiftçiler, serbest meslek erbabı ile vergiden muaf esnafın kendi aralarında yapacakları ticari işlemleri ile nihai tüketicilerden (Türkiye’de mukim olmayan yabancılar hariç) mal veya hizmet bedeli olarak yapacakları 5.000.000.000.-Türk Lirasını aşan tahsilat ve ödemelerinin 01/08/2003 tarihinden itibaren banka veya özel finans kurumları aracı kılınarak yapılması ve bu kurumlarca düzenlenen dekont veya hesap bildirim cetvelleri ile tevsiki zorunludur. Tespit edilen tutarın altında kalan tahsilat veya ödemelerin banka veya özel finans kurumları aracılığıyla yapılması ihtiyaridir. Tespit edilen tutarı aşan avansların da banka veya özel finans kurumlarınca düzenlenen belgelerle tevsiki zorunludur. Tespit edilen tutarın üzerinde kalan işlemlerin tevsik zorunluluğundan kaçınmak amacıyla parçalara ayrılması kabul edilmeyecek, aynı günde aynı kişi veya kurumlarla yapılan işlemler tek bir ödeme veya tahsilat kabul edilecektir. denmiştir.”

Daha sonra 01.08.2003 Tarih 25186 Sayılı resmi gazetede konuyla ilgili 323 Seri Nolu V.U.K genel tebliği yayınlanmış olup bu tebliğde 5.000.000.000 TL aşan tahsilat ve ödemeler 10.000.000.000TL aşan tahsilat ve ödemeler olarak yeniden belirlenmiş olup bu tebliğle özetle “Mükelleflerin, 10.000.000.000.- Türk Lirasını aşan tahsilat ve ödemelerini 01/08/2003 tarihinden itibaren banka veya özel finans kurumu aracılığıyla yapacaklar ve bu kurumlarca düzenlenen dekont veya hesap bildirim cetvelleri ile tevsik edecekleri Tespit edilen tutarın altında kalan tahsilat veya ödemelerin de bu kurumlar aracılığıyla yapılması ihtiyari olduğu. Toplam tutarı 10.000.000.000.- Türk Lirasını aşan her türlü mal ve hizmet bedeli, avans, depozito, pey akçesi gibi ödeme veya tahsilatları tevsik zorunluluğu kapsamına alındığı açıklanmıştır. ” Ayrıca aynı tebliğde Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü, (PTT) aracılığıyla yapılacak tahsilat ve ödemeler de tevsik kapsamına alınmıştır. Havale, çek, kredi kartı ve bu kurumlar aracılığıyla tahsil edilen senetler gibi bankacılık araçları kullanılarak yapılan ödemeler ve tahsilatlar karşılığında dekont veya hesap bildirim cetveller düzenlendiğinden tevsik edilmiş sayılacaktır. Banka ve özel finans kurumlarının internet şubeleri üzerinden yapılan işlemleride aynı kapsama alınmıştır.

Son olarak 27.04.2004 tarihinde 25445 sayılı resmi gazete de yayınlanan 332 Seri Nolu V.U.K Tebliğiyle 10.000.000.000 TL’ yi aşan tahsilat ve ödeme zorunluluğuyla ilgili tutar 8.000.000.000. TL olarak yeniden belirlenmiştir. Halen 8.000.000.000 TL olarak belirlenen had geçerlidir

Uygulamada İşletmelerin bazı hususlara dikkat etmesi gerekmektedir. Konunun uygulama kısmına ilişkin olarak 324 Seri Nolu V.U.K genel tebliği yayınlanmış olup bu tebliğ kapsamında aşağıdaki uygulamalarla ilgili hatırlatma yapmayı uygun gördük.

*Aşağıdaki açıklamalar 324 Seri Nolu Tebliğden alınmış olup 332 Seri Nolu Tebliğdeki Yeni had kullanılmıştır.

1- Vadeli Satışlarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:

Söz konusu tebliğlerle mükelleflerin ticari işlemleri ile nihai tüketicilerden mal veya hizmet bedeli olarak yapılacak tahsilat ve ödemelerin tevsik zorunluluğunda olduğu belirtilmiştir.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, tevsik kapsamında olan mal ve hizmet bedelinin 8.000.000.000.-Türk lirasını aşması yeterli olacaktır. Bu bedelin farklı tarihlerde ödenmesinde her bir ödemenin tahsilat ve ödemenin yapılacağı kurumlardan geçirilmesi gerekecektir.

Mükellef A, 30.000.000.000.- Türk Lirası bedelindeki bir malını satmış ve bunun faturasını düzenlemiştir. Ancak malın bedeli 5 taksit halinde ödenecektir. Fatura bedeli belirlenen limiti aştığından taksit tutarları banka, özel finans kurumları ve PTT aracılığıyla ödenecektir.

Sonuç olarak fatura bedelinin 8.000.000.000 TL yi aşması halinde konu tevsik kapsamı içerisinde değerlendirilmeli farklı tarihlerde parça parça kasadan ödeme yapılmamalıdır. Fatura bedeli banka, özel finans kurumları ve PTT aracılığıyla ödenmelidir.

2- Cari Hesap Kullanılmasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:

İşletmelerin kendi ortakları ile diğer gerçek ve tüzel kişilerle olan ve herhangi bir ticari içeriği olmayan nakit hareketlerinde işlem tutarı 8.000.000.000- Türk Lirasını aşıyor ise bunlar da tevsik kapsamında olacağından banka, özel finans kurumları veya PTT aracılığıyla tahsilat ve ödemeler yapılacaktır.

A işletmesi ortağı olan B işletmesinden nakit olarak borç almıştır. Bu borç ticari bir içeriği olmamakla beraber nakit hareketi söz konusu olduğundan bedelin 8.000.000.000.- Türk Lirasını aşması halinde tahsilat ve ödemeler banka, özel finans kurumları ve PTT aracılığıyla yapılacaktır.

3- Serbest Meslek Erbabınca Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:

Vergi Usul Kanunu'nun 236 ncı maddesi hükmüne göre, serbest meslek erbabı hizmeti tamamlamasına müteakiben yaptığı tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenlemektedir.

Bunlar da mesleki faaliyetlerine ilişkin ve tutarı 8.000.000.000- Türk Lirasını aşan her türlü tahsilatlarını banka, özel finans kurumu veya PTT aracılığıyla yapıldığını tevsik etmek zorundadır.

4-Tevsik Zorunluluğuna Uyulmamasının Vergi Kanunları Karşısındaki Durumu

5228 Sayılı Kanunla Tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğuna uymayan mükelleflerden her birine, her bir işlem için V.U.K mükerrer 355 maddesine göre uygulanan cezalardan* az olmamak üzere işleme konu tutarın % 5'i nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilir hükmü getirilmiştir. (* Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı hakkında (2000/1697 s. BKK ile değişen miktarlar: Geçerlilik: 1.1.2001- Yürürlük: 11.12.2000) 350.000.000 (326 Seri No.lu VUK GT ile 2004 yılı için belirlenen tutarlar) 1.070.000.000 lira )

Ham kumaş üretimi yapan X Firması Y firmasına 90.000.000.000 TL Tutarında ham kumaş satmış olup faturasını Y Firmasına vermiştir. X Firması fatura bedelini farklı tarihlerde parça parça nakit olarak Y firmasından tahsil etmiştir.

İnceleme esnasında bu durum ortaya çıktığında 90.000.000.000 X % 5 = 4.500.000.000 TL özel usulsüzlük cezası her iki mükellefe ‘de uygulanacaktır. Bu tutar 1.070.000.000 TL lik özel usulsüzlük cezasının üstünde kalmaktadır . Eğer satışa konu bedel örneğin 9.000.000.000 TL olsaydı usulsüzlük cezası 9.000.000.000 TL X % 5 = 450.000.000 TL olmayıp 1.070.000.000 TL olarak uygulanacaktır. Çünki 450.000.000 TL lik tutar 1.070.000.000 TL ‘lik özel usulsüzlük cezasının altında kalmaktadır.

Sonuç :

Ekonominin kayıt altına alınması sürecini başlatan bu ve benzeri yasal düzenlemelerin amacına ulaşabilmesi için firmaların işlemlerini bu kapsamda yapmalarını ve konuyla ilgili yapılacak yeni düzenlemelerin dikkatli bir biçimde takip edilmesini diliyoruz.

1-320 Seri Nolu V.U.K Genel Tebliği

2-323 Seri Nolu V.U. K Genel Tebliği

3-324 Seri Nolu V.U.K Genel Tebliği

4-332 Seri Nolu V.U.K Genel Tebliği

5-Bülent Ak Tahsilat ve Ödemelerin Banka v.b. Kurumlar Aracılığıyla Yapılmasının Cezası Arttırılıyor www.alomaliye.com 20 Temmuz 2004