|
19/10/2004
Altar Ömer ARPACI
Maliye Bakanlığı
Gelirler Kontrolörü
altararpaci@yahoo.com
KATMA DEĞER VERGİSİNDE ÖZEL MATRAH ŞEKİLLERİ
I – GİRİŞ :
Katma Değer Vergisi Kanununun
20-27’nci maddelerinde katma değer vergisi tespit usullerine ilişkin hükümler
yer almaktadır. Yine Kanunun 28’inci maddesinde tespit edilen matrahlar
üzerinden uygulanacak katma değer vergisi oranları düzenlenmiştir. Katma Değer
Vergisi Kanununun “Teslim ve Hizmet İşlemlerinde Matrah” başlıklı 20’nci maddesi
şu şekildedir.
“ 1 - Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu
işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir.
2 - Bedel deyimi, malı teslim
alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu
işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca
borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen
menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade eder.
3 - (4369 sayılı Kanunun 82/5-c
maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten
kaldırılmıştır.)
4 -Belli bir tarifeye göre fiyatı
tespit edilen işler ile bedelin biletle tahsil edildiği hallerde tarife ve bilet
bedeli Katma Değer Vergisi dahil edilerek tespit olunur ve vergi müşteriye
ayrıca intikal ettirilmez.”
Yine Kanunun “Matraha dahil olan
unsurlar” ve “Matraha dahil olmayan unsurlar” başlıklı 24 ve 25’inci maddeleri
aşağıda yer almaktadır.
Md. 24 – “Aşağıda yazılı
unsurlar matraha dahildir:
a) Teslim alanın gösterdiği yere
kadar satıcı tarafından yapılan taşıma, yükleme ve boşaltma giderleri,
b) Ambalaj giderleri, sigorta,
komisyon ve benzeri gider karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon
karşılığı gibi unsurlar.
c) Vade farkı, fiyat farkı, faiz,
prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü
menfaat, hizmet ve değerler.”
Md. 25 – “Aşağıda yazılı
unsurlar matraha dahil değildir:
a) Teslim ve hizmet işlemlerinde
fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen ticari teamüllere uygun miktardaki
iskontolar,
b) Hesaplanan katma değer
vergisi.”
İthalatta matrah, Kanunun 21’inci
maddesinde, uluslararası yük ve yolcu taşımalarında matrah, 22’nci maddesinde,
özel matrah şekilleri, 23’üncü maddesinde, döviz ile yapılan işlemler, 26’ncı
maddesinde, emsal bedeli ve emsal ücreti, 27’nci maddesinde düzenlenmiştir.
Bu yazımızın konusunu özel matrah
şekilleri teşkil etmektedir.
Özel matrah şekilleri ili ilgili
olarak Katma Değer Vergisi Kanununun 23’üncü maddesi ise şu şekildedir.
“
Özel matrah şekilleri şunlardır:
a) Spor-Toto oyununda ve Milli Piyango dahil her
türlü piyangoda, oyuna ve piyangoya katılma bedeli,
b) At yarışları ve diğer müşterek bahis ve talih
oyunlarında bu yarış ve oyunlara katılma karşılığında alınan bedel ile bunların
icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel,
c) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve
konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar ve
yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi ve gösterilmesinde bunların icra edildiği
mahallere giriş karşılığında alınan bedel ile bu mahallerde yapılan teslim ve
hizmetlerin bedeli,
d) Gümrük depolarında ve müzayede salonlarında
yapılan satışlarda kesin satış bedeli.
e) Altından mamül veya altın ihtiva eden ziynet
eşyaları ile sikke altınların teslim ve ithalinde matrah, külçe altın bedeli
düşüldükten sonra kalan miktardır.
f) Maliye ve Gümrük Bakanlığı işin mahiyetini göz
önünde tutarak özel matrah şekilleri tespit etmeye yetkilidir.”
II – ÖZEL MATRAH ŞEKİLLERİ :
Katma değer vergisinde özel matrah
şekilleri 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 23’üncü maddesinde
sayılanlar ile sözkonusu Kanunun 23’üncü madde (f) bendinde yer alan yetkiye
istinaden Maliye Bakanlığı’nca belirlenenlerden oluşmaktadır. Bu düzenlemelere
göre özel matrah şekilleri şunlardır;
-
Milli piyango, spor-toto ve benzeri
Devletçe organize edilen organizasyonlar (Katma Değer Vergisi Kanunu md. 23/a)
-
At yarışları ve diğer müşterek bahis
ve talih oyunları (Katma Değer Vergisi Kanunu md. 23/b)
-
Profesyonel sanatçıların yer aldığı
gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif
faaliyetler, maçlar ve yarışlar ve yarışmalar (Katma Değer Vergisi Kanunu md.
23/c)
-
Gümrük depolarında ve müzayede
salonlarında yapılan satışlar (Katma Değer Vergisi Kanunu md. 23/d)
-
Altından mamül veya altın ihtiva
eden ziynet eşyaları ile sikke altınların teslim ve ithali (Katma Değer Vergisi
Kanunu md. 23/e)
-
Tütün Mamülleri ve Bazı Alkollü
İçkiler (1 ve 89 seri no’lu Katma Değer Vergisi Genel tebliğleri) (89 no’lu
tebliği öncesinde, “tekel maddeleri” şeklinde geçmekteydi)
-
Gazete, dergi ve benzeri periyodik
yayınlar. (11 seri no’lu Katma Değer Vergisi Genel tebliği)
-
Külçe gümüş ve gümüşten mamül eşya
teslimleri (69 seri no’lu Katma Değer Vergisi Genel tebliği)
-
Belediyeler tarafından yapılan
şehiriçi yolcu taşımacılığında kullanılan biletlerin ve kartların bayiler
tarafından satışı (81 seri no’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği)
-
Telefon kartı ve jeton satışları (85
seri no’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği)
-
Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonu tarafından araç plakaları ile sürücü kurslarında kullanılan bir
kısım evrakın basımı (91 seri no’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği)
9 seri no’lu Katma Değer Vergisi
Genel Tebliği ile getirilen Çaykur Genel Müdürlüğü tarafından üretilen çayın özel
matrah şekilleri kapsamında vergilendirileceği esası 24 seri no’lu Tebliği ile
kaldırıldığından, çay teslimleri günümüzde özel matrah şekilleri kapsamında
değildir.
| 
KATMA DEĞER VERGİSİNDE ÖZEL MATRAH ŞEKİLLERİ