|
21
Ekim 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25620
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından:
Araçların İmal, Tadil ve Montajı
Hakkında Yönetmelik
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu
Yönetmeliğin amacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca
araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine
uyma zorluluğunu yerine getirmek üzere, tadil aşamasında ve Tip Onayı
Yönetmelikleri (MARTOY, TORTOY, MOTOY) kapsamı dışında kalan araçların yapım
aşamasında uyması gereken hükümleri, bunların uygulanmasına ait esas ve usulleri
tespit etmek, Tip Onayı Yönetmelikleri kapsamındaki araçlar için Ulusal Tip
Onayı verilmesi durumunda, gerekli ilave hükümleri
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu
Yönetmeliğin kapsamına ilişkin hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Bu Yönetmelik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri
uyarınca karayollarında kullanılması amaçlanan motorlu araçların ve bunların
römorklarının;
1) Tek tek tam araç onayını,
2) Tek tek çok aşamalı araç onayını,
3) Seri tadilat tip
onayını,
4) Münferit tadilat onayını,
5) MARTOY, TORTOY ve MOTOY uygulamaları dahilinde olan, ancak
yayımlanarak yürürlüğe girmemiş yönetmeliklerin yerine yapılacak
uygulamaları,
6) MARTOY, TORTOY ve MOTOY kapsamı dışında kalan ve seri olarak
imal edilen motorlu araçlar veya römorklara tip onayı verilebilmesi için
uyulması gereken hükümleri,
kapsar.
b) Bu Yönetmelik; Ulusal Tip Onayı için gerekli ilave hükümler
hariç olmak üzere, MARTOY, TORTOY ve MOTOY’a göre;
1) Tam araç tip onayı,
2) Çok aşamalı araç tip onayı,
3) Sınırlı sayıda tam araç tip onayı,
4) Sınırlı sayıda çok aşamalı araç tip onayı,
verilebilmesi için uyulması gereken hükümleri
kapsamaz.
Ordu hizmetleri, sivil savunma, itfaiye hizmetleri ve kamu
düzenini korumakla görevli birimler
tarafından kullanılmak üzere imal edilen araçlar, iş makinaları, yol süpürme
araçları ve cezaevi araçları bu Yönetmelik kapsamı dışındadır. Ancak, araçların
bu amaçlar dışında kullanılması veya 3 üncü şahıslara devredilmeleri
halinde,
kullanıcıdan aranacak şartlar, Onay Kuruluşu tarafından
belirlenir.
Dayanak
Madde 3 — Bu
Yönetmelik 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun değişik 29 uncu maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) AT: Avrupa Topluluğunu,
c) Onay Kuruluşu: Teknik Hizmetler Kuruluşlarını görevlendiren,
sistem, aksam, ayrı teknik ünite ve Araç Tip Onayı, AİTM Onayı ve AİTM Uygunluk
Belgelerini veren ve gerektiğinde geri alan, bu konuda yapılacak uygulamaları
belirleyen, diğer onay kuruluşlarıyla muhatap olan ve bunlarla temasları
yürüten, imalatçının üretim uygunluk düzenlemelerine uyup uymadığını
belirlemekten sorumlu ve yetkili kuruluş olan Bakanlığı, (Bakanlık, AİTM
Uygunluk Belgesiyle ilgili uygulamaları kendisi yapacağı gibi, başka bir kuruluşu bu
konuda yetkilendirebilir.)
ç) Teknik Hizmetler Kuruluşu (Teknik Servis): Onay Kuruluşu adına
deney veya kontrolleri yürütecek bir deney laboratuarı olarak atanmış bir kurum
veya kuruluşu, (Bu görev Onay Kuruluşu tarafından da yerine getirilebilir.)
d) İmalatçı: Onay işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın
veya tadilatın uygunluğunun sağlanmasından Onay Kuruluşu’na karşı sorumlu olan
ve en az bir sözleşmeli veya kadrolu makine mühendisi istihdam eden kişi veya
kuruluşu, (bu kişi veya kuruluşun, onay işlemine tabi olan araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünite imalatının veya tadilatının bütün aşamalarıyla doğrudan
ilgili olması şartı yoktur.)
e) AİTM: Bu Yönetmeliğin kısaltılmış adını,
f) MARTOY: Avrupa Topluluğunun 70/156/AT Motorlu Araçlar ve
Römorkları Tip Onayı Yönetmeliğinin Resmî Gazete’de yayımlanan şekliyle son
seviyesini,
g) TORTOY: Avrupa Topluluğunun 74/150/AT Tekerlekli Tarım veya
Orman Traktörleri Tip Onayı Yönetmeliğinin Resmî Gazete’de yayımlanan şekliyle
son seviyesini,
h) MOTOY: Avrupa Topluluğunun 92/61/AT İki veya Üç Tekerlekli
Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliğinin Resmî Gazete’de yayımlanan şekliyle
son seviyesini,
ı) Tadilat: İmalatından sonra veya hizmet süresinde, aracın
niteliğini değiştirecek şekilde yapılan işlemi,
i) AT Yönetmelikleri: Avrupa Birliği tarafından direktif olarak
yayımlanan ve Bakanlıkça yönetmelik olarak uyumlaştırılarak yürürlüğe konulan
motorlu araçlarla ilgili yönetmelikleri,
j) ECE - R: Motorlu araçlarla ilgili Birleşmiş Milletler/Avrupa
Ekonomik Komisyonu (BM/AEK) Teknik Düzenlemelerini (Regülasyonları),
k) Araç: Raylı araçlar ve iş makineleri haricinde, karayollarında
kullanılmak üzere tasarlanmış, MARTOY, TORTOY ve MOTOY Yönetmeliklerinde ayrı
ayrı tarifleri yapılan motorlu araçlar ve römorkları, tarım ve orman traktörleri
ve römorkları ve iki, üç veya dört tekerlekli motosikletler ve mopedler ile
bunların römorklarını,
l) Tam Araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY Yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin ilgili bütün
hükümlerine uygun olarak, bir aşamada tip onayı veya AİTM uygunluk onayı alarak
imal edilen aracı,
m ) Tamamlanmamış Araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY Yönetmelikleri ve
bu Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uyabilmek için en az bir aşamada daha
tamamlanması gereken ve buna uygun tip onayı veya AİTM uygunluk belgesi alarak
imal edilmiş aracı,
n) Tamamlanmış Araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY Yönetmelikleri ve bu
Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uygun olarak, çok aşamalı tip onayı veya
AİTM uygunluk belgesi alarak imal edilen aracı,
o) İş makinası: Yol inşaat makinaları ile benzeri tarım, sanayi,
bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde
kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş,
karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçları,
ö) Aksam: Bir aracın parçası olarak ayrı bir yönetmelik
hükümlerine tabi olan ve söz konusu yönetmelik tarafından bu araçtan bağımsız
olarak da tip onayı alabileceği belirtilen örneğin far gibi bir üniteyi,
p) Sistem: Fren, emisyon kontrol tertibatı, iç donanım gibi ilgili
yönetmeliklerdeki şartlara uygun olması gereken herhangi bir araç sistemini,
r) Ayrı Teknik Ünite: İlgili yönetmeliklerin hükümlerine tabi olan
ve ilgili yönetmelikte açıkça belirtilmesi şartıyla sadece bir veya daha fazla
tanımlanmış araç tipi ile ilgili olarak ayrı tip onayı alabilen, örneğin arkadan
çarpmaya karşı koruma çerçevesi gibi, aracın bir parçası olarak hazırlanan
üniteyi,
s) Araç Tip Onayı Belgesi: Araçlara MARTOY, TORTOY veya MOTOY
yönetmeliklerine göre Onay Kuruluşlarınca verilen belgeyi,
ş) Aksam Tip Onayı Belgesi: Araçlara ait aksam, sistem veya ayrı
teknik ünitelerin ilgili AT Yönetmeliklerine veya ECE Regülasyonlarına uygunluğu
sonucunda Teknik Servis tarafından düzenlenen rapora göre Onay Kuruluşlarınca
verilen belgeyi,
t) AİTM Onayı: Araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu
konusunda yapılan işlemleri,
u) AİTM Tip Onayı Belgesi: Bu Yönetmeliğe göre seri olarak imal
edilen araçlar ile seri tadilatlarda, her bir araç tipi için AİTM onayı
işlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda
Onay Kuruluşunca verilen belgeyi,
ü) AİTM Münferit Araç Uygunluk Belgesi: AİTM onayı işlemleri
tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, tek tek
araçlar ve münferit tadilat için Onay Kuruluşunca veya onay kuruluşunun
yetkilendirdiği kuruluşça verilen belgeyi,
v) AİTM Seri Tadilat/Seri İmalat Araç Uygunluk Belgesi: AİTM onayı
işlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda,
seri imal edilen araçlar ve seri tadilatlar için imalatçı tarafından verilen
belgeyi,
y) Tanıtım Bildirimi:
Başvuru sahibi tarafından sunulan ve bu Yönetmeliğin
EK-V’inde belirtilen belgeyi.
z) Tanıtım Dosyası: Başvuru sahibi tarafından Onay Kuruluşuna veya
onay kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluşa Tanıtım Bildirimi gereğince verilen
bilgi, çizim, fotoğraf ve bunun gibi belgeleri içeren dosyayı,
ab) Tanıtım Paketi: Tanıtım Dosyası ile Onay Kuruluşunun veya onay
kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluşun görevlerini yerine getirmeleri sürecinde
tanıtım dosyasına eklenmiş olan deney raporları ve diğer belgeleri,
ac) Tanıtım Paketi Fihristi: Tanıtım Paketi içinde bulunan
belgelerin uygun bir şekilde numaralandırılarak veya bütün sayfaların
tanımlanabilmesine imkan verecek şekilde işaretlenerek bir liste halinde
yazılmasını,
ifade eder.
Ayrıca, bu Yönetmelikte geçen diğer terim ve tarifler bu
Yönetmeliğin eklerinde belirtilmiştir.
İKİNCİ BÖLÜM
AİTM Onayına İlişkin Esaslar
AİTM Onayı Başvurusu
Madde 5 — AİTM
onayı başvurusuna ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir.
a) Bu Yönetmelik kapsamındaki araçların seri imalatı ve tip onayı
bulunan araçların seri tadilatında her bir tip araç için ayrı bir başvuru
yapılır.
b) Münferit imalat ve tadilatlarda her bir araç için ayrı bir
başvuru yapılır.
c) Araç AİTM Tip onayı veya AİTM uygunluk belgesi başvuruları,
imalatçı tarafından onay kuruluşuna veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği
kuruluşa yapılır. Başvuruya, ilgili araca göre Ek V’de belirtilen bilgileri
içeren bir tanıtım dosyasıyla birlikte Ek IV ve/veya Ek VII’ de belirtilen
ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan
tip onayı
belgeleri, eğer yoksa, yetkili Teknik Servislerden o araç için ilgili
yönetmeliklere göre alınmış deney raporları ve gerektiğinde bu Yönetmelikte
istenilen belgeleri içeren tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristinden oluşan
bilgi ve belgeler eklenir.
d) Çok aşamalı AİTM onayı başvurusunda;
1) Birinci aşamada,
tamamlanmamış araç ve aracın tamamlanma durumuna göre Ek V’de belirtilen
bilgileri içeren bir tanıtım dosyasıyla birlikte Ek IV ve/veya Ek VII’ de
belirtilen ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca
sahip olunan tip onayı belgelerini, eğer yoksa, yetkili Teknik Servislerden o
araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmış deney raporlarını ve gerektiğinde
bu Yönetmelikte istenilen belgeleri içeren tanıtım paketi ve
tanıtım paketi fihristinden oluşan
bilgi ve belgeler eklenir,
2) İkinci veya daha sonraki aşamalarda, tamamlanmamış aracın bir
önceki aşama uygunluk belgesi veya AİTM uygunluk belgesinin bir sureti ile
aracın tamamlanma durumuyla ilgili olarak Ek V’de belirtilen bilgileri içeren ve
bu yönetmelikte istenilen bilgi ve belgeler, ilgili yönetmeliklerden
uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan tip onayı belgeleri,
eğer yoksa, yetkili Teknik Servislerden o araç için ilgili yönetmeliklere göre
alınmış deney
raporları, tanıtım dosyası, tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristi yer
alır.
e) MARTOY, TORTOY ve MOTOY kapsamı dışında kalan araçların seri
imalatı ve bu yönetmeliklerin kapsamındaki araçların seri tadilatında her tip
için ayrı bir başvuru yapılır.
AİTM Onayı İşlemlerine İlişkin Onay
Kuruluşu
Madde 6 — AİTM
Onayı işlemlerine ilişkin Onay Kuruluşunun yapacağı işlemler aşağıda
belirtilmiştir.
a) Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla, bu
Yönetmelikte belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan, imal
veya tadil edilmiş her bir araç için 7 nci maddede belirtilen işlemler
çerçevesinde AİTM Uygunluk Belgesi,
b) Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla bu
Yönetmelikte belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik
özelliklerine uyan seri imalat ve seri tadilatta her bir tip için 7 nci maddede belirtilen işlemler çerçevesinde
AİTM Tip Onayı Belgesi,
verir.
Ancak, bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin bu
Yönetmelikteki hükümlere uygun olmakla birlikte, yol güvenliği açısından ciddi
bir tehlike oluşturduğunun belirlenmesi halinde, Onay Kuruluşu veya Onay
Kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluş AİTM Tip Onayı Belgesi veya AİTM Uygunluk
Belgesi vermeyi reddedebilir.
AİTM Onayı Sırasında İzlenecek İşlemler
Madde 7 — AİTM
Onayı sırasında izlenecek işlemler aşağıda belirtilmiştir.
a) 5 inci maddenin (b) bendine göre bir başvuru yapıldığı taktirde
İmalatçı onaylatılacak münferit araç için örneği Ek V/A3’te verilmiş olan AİTM
Uygunluk Belgesini düzenler ve tanıtım dosyasıyla birlikte Onay Kuruluşunun
onayına sunar.
b) 5 inci maddenin (a) bendine göre bir başvuru yapıldığı taktirde
Onay Kuruluşu, onaylanacak araç üzerinde araç tanıtım belgesinde bulunan, aksam,
sistem ve ayrı teknik ünitelerini inceleyerek ve belgeleri kontrol ederek aracın
orijinal tanıtım paketindeki ilgili bilgilere uygun olarak yapılmış olduğunu
bütün ilgili yönetmelik şartları için teyit eder.
c) 5 inci maddenin (d) bendine göre bir başvuru yapıldığı taktirde
Onay Kuruluşu;
1) Birinci aşamada;
tamamlanmamış araç için araç tanıtım belgesinde bulunan, aracın; aksam, sistem
ve ayrı teknik ünitelerini inceleyerek ve belgeleri kontrol ederek, aracın
orijinal tanıtım paketindeki ilgili bilgilere uygun olarak yapılmış olduğunu
bütün ilgili
yönetmelik şartları için teyit eder,
2) İkinci veya daha sonraki aşamalarda; aracın tamamlanma durumuna
göre Ek V’te belirtilen bilgileri sağladığını, araç tanıtım dosyasındaki
detaylara ve ilgili yönetmeliklerin her birinin gerektirdiği teknik koşullara
uygunluğunu teyit ve daha önceden alınmış onayı geçersiz kılacak şekilde
değişiklik yapılıp yapılmadığını kontrol eder.
d) Bu Yönetmeliğin ekleri ilgili araçlarda zorunlu olarak
uygulanır.
e) Motorlu araçlar ve römorkları ile motosiklet ve mopedlerin
münferit imalat ve tadilatlarında başvurular ancak imalatçı adına, aracı
projelendiren, Bakanlık veya Bakanlık adına görevlendirilmiş kuruluşlar
tarafından yetki belgesi verilmiş makine mühendisleri tarafından yapılır.
Yetkili mühendisler, imalatçı firmanın personeli veya Makine Mühendisleri Odası Büro Tescil
Belgesi sahibi Serbest Mühendislik ve Müşavirlik Bürosu personeli olacaktır.
Tarım veya orman traktörleri ile römorkları için ise başvurular,
makine mühendisleri yanı sıra tarım makineleri dalında eğitim görmüş, Bakanlık
veya Bakanlık adına görevlendirilmiş kuruluşlar tarafından yetki belgesi
verilmiş ziraat mühendisleri tarafından da yapılabilir. Bu durumda, yetkili
ziraat mühendisleri, imalatçı firmanın personeli veya Ziraat
Mühendisleri
Odası Büro Tescil Belgesi sahibi Serbest Mühendislik ve Müşavirlik Bürosu
personeli olacaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tescil ve Trafiğe Çıkma, Alternatif İşlemler
Tescil ve Trafiğe Çıkma
Madde 8 — Bu
Yönetmeliğe göre tek tek onaylanmış yeni araçların tesciline veya trafiğe
çıkmasına, sadece Onay Kuruluşu veya Onay Kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluş
tarafından tasdik edilmiş uygunluk belgeleri taşımaları halinde izin verilir.
Tamamlanmamış araçların sürekli tescillerine ve trafiğe çıkmalarına
tamamlanmadıkları
sürece izin verilmez. Seri imalat nedeni ile AİTM onayı olan araçlar, üretici
firmanın düzenleyeceği uygunluk belgesi ile tescil edilirler. Tadilatlar yasal
süre içerisinde aracın kayıtlarına, bu Yönetmelik uyarınca verilen seri tadilat
veya tadilat uygunluk belgelerine göre işlenir.
Alternatif İşlemler
Madde 9 — Özgün
niteliklerinden dolayı, bir veya daha fazla sayıda ilgili yönetmeliğin bir veya
daha fazla şartına uyması mümkün olmayan, ileri teknoloji ve kavramları
bünyesinde bulunduran araçlar için, imalatçının talebi üzerine Onay Kuruluşu
araca ait özgün niteliklerin açıkça belirtildiği bir Uygunluk Belgesi
verebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Geçici ve Son Hükümler
Düzenlemeler
Madde 10 —
Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili olarak gerekli düzenlemelerini yapar.
Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat
Madde 11 — 3/2/1993
tarihli ve 21485 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Araçların İmal,
Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 — Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden önce alınmış İmalat Yeterlilik Belgeleri
vize süreleri sonuna kadar sahiplerince bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale
getirilmemeleri halinde geçerlilikleri sona erer.
Yürürlük
Madde 12 — Bu
Yönetmelik yayımı tarihinden itibaren 6 ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 13 — Bu
Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
EKLER
ALINMAMIŞTIR / EKLENECEK
| 
ARAÇLARIN
İMAL, TADİL VE MONTAJI HAKKINDA YÖNETMELİK