|
28
Aralık 2005
Ali Türker Pirtini
Başdenetçi /S.M.M.M
alipirtini@acdenetim.com
alipirtini@yahoo.com
YABANCI
YATIRIMCILARIN SERMAYE PİYASASI ARAÇLARINDAN
ELDE EDECEKLERİ GELİRLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNDE YENİ
DÖNEM
 GİRİŞ:Kamuoyunda geniş yankı uyandıran
menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve
elde tutulması sürecinde elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik
yasal düzenleme bilindiği üzere Gelir
Vergisi Kanunu’nun (G.V.K) geçici 67’nci Maddesinde yer almaktadır. Konuyla
ilgili uygulamaya yönelik açıklamalar ise
Gelir İdaresinin internet sitesinde bulunan gelir vergisi taslak tebliğinde yer almaktadır.
Bu taslak tebliğ uzunca bir süredir Gelir İdaresinin
internet sitesindedir. 13 Ekim 2005’de www.alomaliye.com
’da ve 14 Ekim 2005 tarihli Dünya Gazetesinde “Menkul Sermaye İratlarının
Vergilendirilmesine Yönelik Eleştiriler Ve Öneriler” başlıklı makalemizle GVK
geçici 67’nci maddesine ve taslak tebliğdeki açıklamalara yönelik bir takım
eleştirilerimiz ve önerilerimiz olmuştu.
Geçen haftalar da Gelir İdaresi bu taslak tebliğe
kamuoyundan uzunca bir süredir gelen
yoğun eleştiriler de dikkate alarak ve uygulamada ortaya çıkabilecek aksaklıkları
gidermek amacıyla yeni açıklamalar ekledi. Bu eklenen açıklamalardan birisini
de yabancı yatırımcıların Türkiye’de
finansal araçlara yatırım yapabilme şartları ve elde edecekleri gelirlerin
vergilendirmesi oluşturmaktadır.
Bilindiği üzere
1.1.2006 tarihinden itibaren tüm menkul sermaye gelirlerine %15 oranında stopaj
uygulanacaktır. Yabancı yatırımcılar ise bazı şartları yerine getirdikleri
takdirde % 15 ‘lik stopaj oranından daha düşük oranda
vergilendirilebileceklerdir. Konunun yasal dayanağını çifte vergilendirme
müessesesi oluşturmaktadır. Türkiye’ nin
hali hazırda çeşitli vergilerle ilgili 61 ülke ile çifte vergilendirme
anlaşması bulunmaktadır.
Buradan hareketle yeni düzenlemeyle Dar mükellef kişi/
Kurumların ( Yabancı Yatırımcıların) Geçici 67 nci madde kapsamında Türkiye’deki
finansal araçlara kendileri veya yurt dışındaki portföy yönetim şirketleri
vasıtasıyla yatırım yapabilmeleri ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları
hükümlerinden yararlanabilmeleri için vergi kimlik numarası almaları
zorunluluğu getirilmektedir.
Böylelikle yabancı yatırımcıların Türkiye’ de finansal araçlara
yatırım yapabilmeleri ve elde edecekleri gelirlerinin çifte vergilendirme
anlaşmaları gereği % 15 den daha düşük
oranda stopaja tabi tutulması ya da anlaşmanın niteliğine göre bu kapsamda elde
edecekleri gelirlere hiç stopaj yapılmaması için vergi kimlik numarası almaları
şarttır. Konunun uygulanma şekli gelir idaresinin internet
sitesinde yer alan taslak tebliğde açıklandığı üzere şu şekilde olacaktır.
- Dar
mükellef gerçek kişilerin vergi kimlik numarası alabilmeleri için pasaportlarının noter onaylı bir örneği
ya da vergi dairesi yetkililerince onaylanmak üzere, aslı ve fotokopisini ilgili
vergi dairesine ibraz etmeleri gerekmektedir.
- Dar mükellef kurumların ise kendi ülkelerinde geçerli kuruluş
belgesinin Türkiye’nin o ülkede bulunan temsilciliğince onaylı Türkçe bir
örneğini veya yabancı dilde onaylı kuruluş belgesinin tercüme bürolarınca
tercüme edilmiş Türkçe bir örneğini ilgili vergi dairesine ibraz etmeleri
gerekmektedir.
- Uygulamayla ilgili olarak ise bankalar ve aracı kurumlar kendilerine
işlem yapmak için müracaat eden ancak vergi kimlik numarası ibraz edemeyen
yabancı müşterileri için “Yabancılar İçin Vergi Kimlik Numarası Talep
Formu”nu doldurmak suretiyle toplu olarak vergi kimlik numarası
alabileceklerdir.
- Bankalar
ve aracı kurumların toplu olarak
vergi kimlik numarası alabilmeleri için, yukarıda sayılan dar mükellef
gerçek kişi ve kurumlarca vergi dairesine sunulması gereken belgeleri,
“Yabancılar İçin Vergi Kimlik Numarası Talep Formu”na ekleyerek İstanbul
Vergi Dairesi Başkanlığı Boğaziçi Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne göndermeleri
gerekmektedir.
- Yeni düzenlemeyle çifte
vergilendirmeyi önleme anlaşmaları hükümlerinden yararlanılabilmesi için ise ilgili ülkenin yetkili
makamları tarafından düzenlenerek imzalanmış mukimlik belgesinin aslının ve tercüme bürolarınca tercüme edilmiş örneğinin
ilgili vergi dairesine, banka ve aracı kurumlar vasıtasıyla veya doğrudan
ibraz edilmesi gerekmektedir.( Bir
takvim yılına ilişkin mukimlik belgesi, izleyen yılın dördüncü ayına kadar
geçerli olup, söz konusu belgenin her yıl yenilenmesi gerekmektedir).
- Maliye İdaresi bu yeni uygulamayla
ilgili olarak Vergi dairelerine , kişi/kurumun hangi ülkenin mukimi
olduğunu da gösterecek şekilde bir kodlama yaptıracak Bu kodlama suretiyle
vergi kimlik numarası oluşturulacak, bu şekilde çifte vergilendirmeyi
önleme anlaşmalarının hükümlerinden yararlanılması mümkün olacaktır.
- Ülkemiz ile yapılan Çifte
Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının hükümlerinden yararlanmak suretiyle
Türkiye’de elde ettiği kazanca tevkifat (stopaj) uygulanmamasını veya
düşük oranda tevkifat uygulanmasını talep eden diğer ülke mukiminin (*),
Anlaşmaya taraf devlette o dönemde mukim olarak tam mükellefiyet esasında
tüm dünya kazançları üzerinden vergilendirildiğini belirten, Anlaşmanın
3’üncü maddesinde tanımlanan yetkili makam tarafından düzenlenerek
imzalanmış mukimlik belgesinin aslını ve tercüme bürolarınca tercüme edilmiş örneğini tevkifat uygulamasından önce ilgili vergi dairesine, banka ve aracı
kurumlar vasıtasıyla veya doğrudan ibraz etmesi gerekmektedir
- Yapılacak
tevkifat ( stopaj) uygulanmasından önce gerekli şartları taşıyan mukimlik
belgesinin ibraz edilmemesi
halinde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması hükümleri dikkate alınmadan
% 15 oranı uygulanmak suretiyle tevkifat yapılacaktır. Sonradan söz konusu
Mukimlik Belgesinin ibrazı ile Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması
hükümleri ve Maliye’nin iç mevzuat hükümleri doğrultusunda yersiz olarak
tevkif suretiyle alınan verginin iadesi talep edilebilecektir. Bu
durumda iade işlemi, vergi dairesince, gelir sahibine ödenmek üzere
tevkifatı yapmakla sorumlu olan banka ve aracı kurum adına yapılacaktır.
SONUÇ:Yeni
düzenlemeyle yabancı yatırımcıların ülkemizde finansal piyasalara yatırım
yapabilme usulleri ve vergilendirilmeleri belirli bir çerçeveye kavuşmuştur.
Artık her yabancı yatırımcı çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının
nimetlerinden yararlanabilmek için vergi kimlik numarası alacaktır. Bu işlemi
kendileri yapabilecekleri gibi bankalar ve aracı kurumlar vasıtasıyla da
yapabileceklerdir.
(*) Mukim: Bir
yerde oturan, ikamet eden / kaynak www.tdk.gov.tr
| 
