SÖZLEŞME VE BELGELERİN VERGİSİZ YTL’YE DÖNÜŞTÜRÜLMESİNDE

SON GÜNLER      

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

27 Aralık 2005

Erdal KOYUNCU

Maliye Bakanlığı

Gelirler Kontrolörü

erdal.koyuncu@gelkont.gov.tr

SÖZLEŞME VE BELGELERİN VERGİSİZ YTL’YE DÖNÜŞTÜRÜLMESİNDE

SON GÜNLER

Ülkemizde uzun yıllardır hüküm süren yüksek oranlı enflasyonun ulusal paramız üzerindeki olumsuz etkilerinin giderilmesi amacıyla 2004 yılı Ocak ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun’la*, 2005 yılından itibaren Yeni Türk Lirası(YTL) adıyla yeni bir para birimi kullanılmaya başlanmıştır. Yeni Türk Lirasının kullanılmasında 2005 yılı geçiş dönemi olarak tayin edilmiş ve hem halkın yeni para birimine alışması hem de ticaret hayatında adaptasyonun sağlanması için, Türk Lirası 2005 yılı boyunca Yeni Türk Lirası ile birlikte işlem görmek üzere tedavülde bırakılmıştır.

Bu kanunun yürürlüğe girmesi ile 2005 yılından itibaren tüm iş ve işlemler artık yeni para birimi üzerinden yapılacağından daha önce kayıtlarda Türk Lirası cinsinden ifade edilen sayısal büyüklükler hızla Yeni Türk Lirasına dönüştürülmeye başlanmıştır. Türk Lirasının Yeni Türk Lirası cinsinden nispi değerini belirleyen Kanunun 2’nci maddesine göre; bir milyon Türk Lirası (1,000,000.- TL.) eşittir bir Yeni Türk Lirası (1 YTL) değişim oranı esas alınmak suretiyle yeni paranın değeri tespit edilmiş ve dönüşüm sürecinde Yeni Türk Lirası cinsinden yapılan işlemlerde yarım Yeni Kuruşun üzerindeki değerler bir Yeni Kuruşa tamamlanarak; yarım Yeni Kuruş ve altındaki değerler dikkate alınmamıştır.

Geçiş dönemi 2005 yılında uygulanmak üzere ihdas olunan 5083 sayılı Kanunun geçici 2’nci maddesinde ise; Türk Lirası üzerinden yapılan her türlü hukuki muamele ile hukuki sonuç doğuran belgelerin Yeni Türk Lirasına değişim oranı dikkate alınarak 31.12.2005 tarihine kadar (bu tarih dahil) Yeni Türk Lirasına göre dönüştürülmesi halinde, yapılacak işlemlerin ve düzenlenecek belgelerin her türlü vergi, resim, harç ve diğer yükümlülüklerden muaf olacağı, hükmolunmuştur.

Bilindiği üzere vergi mevzuatımıza göre yazılıp imzalanmak suretiyle herhangi bir hususu ispat ve belli etmek üzere ibraz edilecek hale gelen belgeler ile bu belgelerin yenilenmesi ve hükümlerinin değiştirilmesi gibi işlemler genel itibariyle damga vergisine tabi olmaktadır. Ayrıca bir takım işlemler harçlar kanuna göre harca tabi olmakta, bir kısım kağıt ve belgeler ise ‘değerli kağıt’ sayılarak bedeli kamu maliyesince tahsil edilmektedir.

5083 sayılı Kanunun geçici 2’nci maddesindeki hükme istinaden daha önceden Türk Lirası üzerinden düzenlenen sözleşme ve belgeler Yeni Türk Lirası değerleri üzerinden yenilenebilecek ve yenileme işlemleri 31.12.2005 tarihine kadar vergisiz olacaktır. Özellikle yenilenmesi zaruri olan 2006 yılı ve sonrasında kullanılacak 2005 ve daha önceki bir dönemde düzenlenmiş sözleşme ve belgeler açısından bu hüküm önem arz etmektir. Buna göre, yenilenmesi zaruri olan veya hukuken ihtiyaç görülen sözleşme ve belgelerin Yeni Türk Lirası üzerinden tekrar düzenlenmesinin 31.12.2005 tarihine kadar (bu tarih dahil) yapılması durumunda herhangi bir vergi söz konusu olmayacak, bu tarihten sonra yapılacak YTL’ye dönüştürme işlemleri ise mahiyetine göre vergiye tabi tutulabilecektir. Yıl sonuna az bir süre kala vergi mükelleflerin portföylerindeki sözleşme ve diğer ticari belgeleri 5083 sayılı Kanunun yukarıda konu edilen geçici 2’nci maddesi doğrultusunda gözden geçirmeleri yerinde olacaktır.