HANGİ TÜR İŞGÜCÜ TEMİN HİZMETLERİ TEVKİFAT UYGULAMASI KAPSAMINDADIR?     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

 

04 Aralık 2005

 

Halil SÖYLER

SMMM

MÜSBE Muhasebe-Finansman Bilim Dalı Doktora Öğr.

halil.soyler@gtturk.com

 

HANGİ TÜR İŞGÜCÜ TEMİN HİZMETLERİ TEVKİFAT UYGULAMASI KAPSAMINDADIR?

 

1. GİRİŞ

 

18/11/2005 tarih ve 25997 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 96 seri no.lu Katma Değer Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nin (KDVKGT) 5.1 no.lu bölümündeki açıklamaların lafzından hangi tür işgücü temin hizmetlerinin tevkifat kapsamına girdiği hangilerinin tevkifat kapsamına girmediği hususunda gerek meslektaşlar gerek mükellefler arasında çok kısa süre içerisinde ihtilaflar meydana gelmiştir. Kısa süre içerisinde çeşitli meslek mensuplarından ve mükelleflerden çok farklı konular ile ilgili olarak tevkifatın uygulanıp uygulanmayacağına dair mailler almış bulunmaktayım. Bu bağlamda, getirilen yeni uygulamalar ve bu uygulamalara yönelik görüşlerim bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.

 

2. TEVKİFATIN KAPSAMI

 

Konuya ilişkin tebliğin ilgili bölümü aşağıda yer aldığı gibidir.

 

“Katma değer vergisi (KDV)  mükellefi bazı işletmeler, mal veya hizmet üretimlerine ilişkin olarak ihtiyaç duydukları işgücünü kendilerine hizmet akdi ile bağlı ücretli statüsünde hizmet erbabı çalıştırarak temin etmek yerine, alt işverenlerden veya bu alanda faaliyette bulunan diğer kurum, kuruluş veya organizasyonlardan satın almaktadırlar. Katma değer vergisi mükelleflerinin alt işverenlerden veya bu konuda faaliyette bulunan diğer işletmelerden temin ettikleri işgücü hizmetine ait katma değer vergisinin % 90’ının tevkifata tabi tutulması ve bunlar tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmesi gerekmektedir.”

 

Bu tebliğ, 91 nolu tebliğ düzenlemeleri ile karıştırılmamalıdır. Çünkü 91 no.lu tebliğ çeşitli işgücüne dayalı hizmetleri tevkifat kapsamına almakta olup bu işgücüne dayalı hizmetlerde genelde mal veya hizmet üretime dönük değildir.( güvenlik, temizlik vb.)  96 no.lu tebliğ  doğrudan  mal veya hizmet üretimine yönelik işgücünün kiralanması esasına dayanmakta olduğundan 91 no.lu tebliğden tamamen bağımsızdır. 

 

Düzenleme ile ilgili olarak bilinmesi gereken anahtar kelimeler aşağıda açıklanmıştır.

  • İhtiyaç duyulan işgücü, mal veya hizmet üretimine yönelik olmalıdır.

Örneğin; Süpermarket olarak faaliyette bulunan Y A.Ş’nin ihtiyaç duyduğu üç adet kasiyeri kendi bordrosuna alarak çalıştırmak yerine, çok çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere eleman temin eden X. A.Ş’in kendi bordrosundaki yer alan personellerden temin etmesi halinde, X A.Ş’in Y A.Ş’ne düzenleyeceği “İşgücü Temin Bedeli” faturasında tevkifat olmalıdır. Bu olay, hizmet üretimine ilişkin işgücü teminidir.

 

Ancak, örneğin: Çok sayıda mağazaya sahip bir süpermarketler zinciri olan Y A.Ş’ne, güvenlik personeli temininde bulunan X A.Ş’nin verdiği hizmet “mal veya hizmet üretimine ilişkin değildir”. Bu bir hizmettir.  İşgücü temini (kiralama) olarak değerlendirilemez. Çünkü güvenlik personeli süpermarkette hizmet üretimine bir katkıda bulunmamaktadır.

 

Bu olayı belki de maliyet muhasebesi çerçevesinde, direkt işçiliklerin tevkifat kapsamında olduğu ancak endirekt işçiliklerin tevkifat kapsamı dışına çıkması olarak da değerlendirilebilir. (güvenlik, temizlik, yemek vb.)

 

Özellikle tekstil sektöründe faaliyette bulunan işletmelerce dışarıya yaptırılan fason işler (ütü, dikim, taşlama vb.) işgücüne dayanmasına karşın bu tür hizmetlerde işgücü temini olarak bu tebliğ kapsamında değerlendirilmemelidir. 

  • Bordrolu (ücretli statüsünde) hizmet erbabı temin etmek yerine, bu işgücünün dışarıdan temin edilmesi.

Örneğin; tekstil sektöründe faaliyette bulunan Y A.Ş’nin sahip olduğu fabrikanın dış cephesinin badana ve boya işlerinin, bu işler ile iştigal eden X A.Ş’ne verilmesi halinde tevkifat sorumluluğundan bahsedilemez. Çünkü, bu tür işgücünün tekstil sektöründe faaliyet gösterecek bir firma tarafından bordroya alınarak istihdam edilmesine ihtiyaç yoktur.   

 

Ancak, örneğin; İnşaat sektöründe faaliyette bulunan Y A.Ş’nin ihtiyaç duyabileceği çeşitli elemanları bordrolu olarak çalıştırmak yerine ( boya -  badana ustası, demir ustası, elektrik ustası, tesisat ustası vb.) bu hizmetlerin  X A.Ş. tarafından temin edilmesi halinde tevkifat sorumluluğunun olup olmayacağı sorusu gerek mekleştaşlarım gerek mükellefler arasında farklı yorumlamalara neden olmaktadır.

 

İnşaat firmalarına, bu türden malzemeli ya da malzemesiz verilen hizmetlerin tevkifat kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği kanaatindeyim. Çünkü tevkifat uygulamalarında dikkat edilmesi gereken bir diğer kavram:

  • Temin edilen işgücünün kimin emir ve komutası dahilinde çalıştığıdır

Tevkifat uygulaması kapsamında değerlendirilmesi gereken işgücü teminlerinde; temin edilen işgücünün kiracı konumundaki işverenin emir ve komutasında olması gerekmektedir. (Alt İşverenlerden Temin Edilen Üretim İşçiliklerinin KDV ve İK Açısından Değerlendirilmesi adlı yazımızda da İş Kanunu ile ilgili düzenlemelerinde bu paralel de olduğu görülmektedir.) Dolayısıyla inşaat firmalarına verilen çeşitli hizmetlerde, işgücünün, işgücü hizmetini sunan işverenin emir ve komutası altında çalışması halinde tevkifatın uygulanmaması gerekir.

 

3. SONUÇ

 

Vergi İdaresinin, KDVK’nun 9. maddesi kapsamında vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla uygulamayı nasıl şekillendireceği şüphelidir.  Dolayısıyla bu kapsamda hizmetleri sağlayan firmalar (Özellikle inşaat firmalarına hizmet sağlayanlar) hiç olmazsa Aralık KDV beyannamesinin son verilme tarihi olan 20.01.2006 tarihine kadar bekleyerek konu ile ilgili olası bir sirküler yayınını takip etmelidirler.

 

91 no.lu tebliğ kapsamına hizmet verilmesi girmekte olup, bu tür hizmetleri gerçekleştiren elemanlar hizmeti sağlayan işverenin emir ve komutasındadır. Ancak 96. no.lu tebliğde tevkifat kapsamına girecek olan işgücü temin işlerinde, işgücü, hizmeti alan işverenin emir ve komutasında olmalıdır.

 

Dolayısıyla, bu düzenleme kapsamında, İşgücü temin hizmetine konu taraflar, herhangi bir işlemde tevkifat uygulanıp uygulanmayacağını değerlendirirken aşağıda yer alan hususları (bu hususlar tevkifat uygulamasında topluca dikkate alınmalıdır, ancak Vergi İdaresinin bu hususların herhangi birinin varlığının vergi alacağının emniyeti açısından tevkifat uygulanmasına yeterli olabileceği yönünde bir düzenleme yapma ihtimali gözden uzak tutulmamalıdır) dikkate almalıdırlar:

 

-  Sağlanan işgücünün mal veya hizmet üretimine dönük kullanılıp kullanılmadığını,

-  Sağlanan işgücünün kiracı konumundaki işletmede normal şartlarda bordrolu olarak çalıştırılması gerekip gerekmeyeceğini,

-  Sağlanan işgücü, kiracı durumundaki işverenin sahibi bulunduğu yerlerde işgücü hizmetini verip vermediği, (fabrikasında, merkez ofiste vb.)

-  Sağlanan işgücünün kiracı konumundaki işverenin emir ve talimatları altında çalıştırılıp çalıştırılmadığına dikkat edilmelidir.