|
29 Aralık 2005
VERGİ USUL KANUNU
GENEL TEBLİĞ TASLAĞI
1. Giriş
213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer
242 nci maddesinin 2 numaralı fıkrası hükmü ile Maliye Bakanlığı; elektronik
defter, kayıt ve belgelerin oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafazası
ve ibrazı ile defter ve belgelerin elektronik ortamda tutulması ve düzenlenmesi
uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, elektronik ortamda
tutulmasına ve düzenlenmesine izin verilen defter ve belgelerde yer alması
gereken bilgileri internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi
iletişim araç ve ortamında Maliye Bakanlığına veya belirleyeceği gerçek veya
tüzel kişilere aktarma zorunluluğu getirmeye, bilgi aktarımında uyulacak format
ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye ve bu Kanun
kapsamına giren işlemlerde elektronik imza kullanım usul ve esaslarını düzenleme
ve denetlemeye yetkili kılınmıştır.
Anılan yetkiye istinaden, Vergi Usul Kanunu uyarınca kağıt
ortamında düzenlenen, tutulan, muhafaza ve ibraz edilen defter ve belgeler
yerine, aynı bilgileri içeren elektronik defter ve belgelerin oluşturulması,
kaydedilmesi, iletilmesi, muhafazası ve ibrazına ilişkin usul ve esaslar
aşağıdaki gibi belirlenmiştir.
2. Kullanılan Terimler
Elektronik ortamda tutulacak defter ve
belge uygulamasında kullanılacak olan terimler aşağıda tanımlanmıştır.
Başkanlık: Gelir
İdaresi Başkanlığıdır.
Elektronik Kayıt: Elektronik ortamda tutulan ve elektronik defter ve
belgeleri oluşturan, elektronik yöntemlerle erişimi ve işlenmesi mümkün olan en
küçük bilgi öğesidir.
Elektronik Belge: Şekil hükümlerinden bağımsız olarak, Vergi Usul
Kanununa göre düzenlenmesi zorunlu olan belgelerde yer alan bilgileri içeren
elektronik kayıtlar bütünüdür.
Elektronik Defter: Şekil hükümlerinden bağımsız olarak,
Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan defterlerde yer alan bilgileri
kapsayan elektronik kayıtlar bütünüdür.
Veri İbraz Dönemi: Hesap dönemi başından itibaren, başka
bir dönem tespit edilmediği durumda, aylık veya üçer aylık periyotlara bölünmüş
kayıt dönemleridir.
Veri Formatı: Elektronik defter ve belge sistemlerindeki verilerin
Başkanlığa gönderilmesinde birlik sağlanabilmesi için hazırlanan standart
formattır.
3.
Uygulamadan Yararlanabilmeye İlişkin Usul ve Esaslar
Söz konusu uygulamadan yararlanmak için
başvuran mükelleflerin, aşağıdaki şartları sağlamaları halinde, kendilerine
elektronik defter ve belge uygulamasına geçmeleri için Başkanlıkça izin
verilebilecektir.
1-
Bilanço esasına göre defter tutulmalıdır.
2- Yeminli mali müşavir ile tam tasdik sözleşmesi yapılmış
olmalıdır.
3- Elektronik
ortamda tutulacak defter ve belge sistemi donanım, yazılım, personel ve diğer
açılardan uygun bulunmalıdır.
Elektronik ortamda tutulacak defter ve belge uygulamasından yararlanmak
isteyen mükelleflerin izleyecekleri prosedür aşağıda
belirlenmiştir.
1-
Uygulamadan faydalanmak isteyen mükelleflerin; elektronik ortamda tutmak
istedikleri defter ve belgelerini, elektronik muhasebe sistemlerini oluşturan
donanım ve muhasebe programlarını, kayıtların nasıl oluşturulduğu ve
saklandığını, personel ve sistem güvenliklerini içeren bir rapor hazırlamaları
ve elektronik defter ve belgelerin veri formatında tutulması ve gönderilmesine
ilişkin aşamalı bir planla birlikte yazı ekinde Başkanlığa göndermeleri
gerekmektedir.
2-
Başvuru üzerine işyerinde Başkanlık personelince yapılacak tespitten sonra,
şartları taşıyan mükelleflerle Başkanlık arasında bir protokol yapılacak ve
uygulama öncesi hazırlık dönemine başlayabilecekleri bir yazı ile kendilerine
bildirilecektir.
3-
Hazırlık döneminin mükellef için yeterli olmaması halinde, döneme ilişkin süre
Başkanlıkça uzatılabilecektir. Ancak, bu dönem her halükarda 5 yıldan fazla
sürmeyecektir. Hazırlık dönemi içinde mükellefler, sadece elektronik ortamda
tutmak istedikleri defter ve belgelerini hem elektronik ortamda hem de kağıt
ortamında tutacaklardır.
4- Hazırlık dönemini başarı ile geçiren mükellefe, elektronik defter ve
belge uygulaması için bir izin belgesi verilecektir. Mükellefler izin aldıkları
tarihi takip eden veri dönemi başından itibaren defter ve belgelerini yalnızca
elektronik ortamda tutabileceklerdir.
İzin alan mükellefler alış ve gider belgelerini, veri formatındaki bilgileri içerecek şekilde elektronik
kayıt ve belge haline getirecekler, ayrıca bu belgeleri orijinal haliyle de
kağıt ortamında muhafaza edeceklerdir. Mükellefler, anlaşmalı matbaalarda
bastırmak veya notere tasdik ettirmek suretiyle Vergi Usul Kanunu uyarınca
düzenlemek zorunda
oldukları belgelerin aslını, kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişiye verecek, ancak bu belgelerin
ikinci nüshalarını veri formatına uygun şekilde elektronik ortamda elektronik
belge olarak muhafaza edeceklerdir.
4. Elektronik Defter ve Belge Sisteminin Özellikleri
Elektronik defter
ve belge sisteminin, elektronik defter ve belgelerin değiştirilememesi,
bozulamaması, silinememesi, okunamaz hale getirilememesi, erişilememesi
konularında önlemler içeren kontrol mekanizmaları
bulunmalıdır.
Elektronik defter ve belge sistemi, elektronik defter ve belgelerin
çağrılması ve basılması işlemlerini de yapmalıdır. Sistem, elektronik defter ve
belgelerin eksiksiz ve kolaylıkla okunabilir kağıt baskılarını üretebilme
imkanına da sahip olmalıdır.
Mükellefler, elektronik defter ve belgeleri Başkanlığın belirleyeceği
dönemlerde ve bu Tebliğin 6 ncı bölümünde belirtildiği şekilde DVD-R’lara
kaydedecekler ve Başkanlığa (Gelir İdaresi Başkanlığı, Yeni Ziraat Mahallesi,
Etlik Caddesi, No:16, 06110 Dışkapı / ANKARA) göndereceklerdir.
5. Uyulması
Zorunlu Diğer Hususlar
Mükellefler, vergi inceleme elemanlarınca işyerinde vergi incelemesine
başlanması halinde, inceleme elemanına gerekli her türlü kaynağı (uygun donanım
ve yazılımlar, terminallere ulaşım imkanları ve uzman personel gibi) sağlamak
zorundadırlar.
Mükellefler yazılım, donanım, dosya, personel, dokümantasyon vb.den
müteşekkil elektronik defter ve belge sistemlerini, hiçbir şekilde kısmen veya
tamamen vergi inceleme elemanlarının ulaşımını ve kullanımını engelleyecek bir
sözleşme veya lisansa konu edemezler. Ayrıca sistemi oluşturan öğelerin
haczedilmesi halinde, en geç üç iş günü içinde Başkanlığa haber verilmesi
gerekmektedir.
Mükellefler, elektronik defter ve belge sistemine ilişkin bilgisayar
kayıtlarındaki yok olma, zarar görme veya işlem görememe ve değişiklik
hallerini, Başkanlığa 15 gün içinde bildirerek yok olan veya zarar gören
kayıtlarını ayrıntılı olarak açıklamak ve bu kayıtları nasıl tamamlayacağına
ilişkin ayrıntılı bir plan sunmak zorundadırlar. Ancak mükelleflerin, sistemde
değişiklik yaratmayan hususları bildirmelerine gerek
bulunmamaktadır.
Örnek
1:
Mükellef A,
elektronik kayıtlarını izlediği bilgisayar programının yerine yeni bir program
satın almış olup, yeni ile eski program birbirleri ile uyumlu bulunmamaktadır.
Eski kayıtlar mükellefin mevcut bilgisayar donanımında işleme tabi
tutulabilmekte olduğundan Başkanlığın bu konuda bilgilendirilmesine gerek
yoktur.
Örnek
2:
Mükellef B,
elektronik kayıtlarının yapıldığı ve saklandığı bilgisayar donanım ve sistemini
yenisi ile değiştirmiş olup, eski kayıtlar yeni sistemde işleme tabi
tutulamamaktadır. Bu durumda Mükellef B, Başkanlığı bilgilendirmek ve eski
kayıtların işlenebilmesi için gerekli planını sunmak zorundadır. Bunun
sağlanabilmesi için mükellef; eski kayıtlarını yeni sistemde işlenebilecek
şekilde formatlamalı veya eski kayıtlarını bu Tebliğdeki şartlara uygun biçimde
işleme tabi tutabilecek bir üçüncü kişi ile anlaşma
yapmalıdır.
6.
Elektronik Kayıtları İçeren DVD-R’ların Nitelikleri ve Başkanlığa
Gönderilmesi
Bu uygulamadan
yararlanan mükellefler, elektronik defter ve belgelerini istedikleri programda
ve formatta tutabileceklerdir.
Başkanlığa gelen verilerde birlik sağlanabilmesi için
mükelleflerin, Başkanlıktan temin edecekleri veri formatını kullanmaları zorunlu
olup; elektronik defter ve belge verileri, bu formatta ve bir defa yazılabilen
DVD-R’lara kaydedilerek (protokolde belirlenen esaslar çerçevesinde) Başkanlığa
gönderilecektir.
Mükellefler, Başkanlığın belirleyeceği dönemleri içeren verilerin yer
aldığı DVD-R’ları, verilerin ait olduğu dönemi takip eden ayın en son günü
akşamına kadar Başkanlığa elden veya iadeli taahhütlü posta ile göndermek
zorundadırlar.
Mükellefler
tarafından gönderilen DVD-R’lar Başkanlıkça (belirlenen formata uygun olarak
hazırlanıp hazırlanmadığı yönünde) bir ön denetime tabi tutulacaktır. Ön denetim
sonucunda, DVD-R’ların istenilen formata uygun olmadığının anlaşılması halinde
durum mükellefe bildirilecek ve mükellefler verilen süre içerisinde gerekli
düzeltmeleri yaparak yeni DVD-R’ları Başkanlığa
göndereceklerdir.
7. Elektronik Verilerin Muhafaza ve İbrazı
Başkanlıkça ön denetime tabi tutularak,
belirlenmiş olan formata uygunluğu kabul edilen veriler, vergi kanunları
karşısında kağıt ortamında tutulan defter ve belgeler gibi kabul
edilecektir.
Vergi
Usul Kanununda ve diğer vergi kanunlarında yer alan defter (tasdike ilişkin
hükümler hariç), kayıt ve belgelere ilişkin hükümler elektronik defter ve
belgeler için de geçerlidir.
Mükelleflerin, verilerini Başkanlığa göndermiş olmaları, defter ve
belgelere ilişkin muhafaza ve ibraz ödevlerini ortadan
kaldırmamaktadır.
Diğer kurumlar tarafından elektronik ortamda tutulan defter ve belgelerin
kağıt ortamında ibrazının istenmesi halinde, mükellefler elektronik defter ve
belgeleri kağıt ortamına aktararak bu yükümlülüklerini yerine
getirebileceklerdir.
Bu Tebliğde belirtilen veri formatında yer almayan ve diğer Kanun
hükümlerine göre düzenlenmesi, kullanılması veya muhafazası gereken defter ve
belgelerin, kağıt ortamında düzenlenmesine, kullanılmasına ve muhafaza
edilmesine devam edilecektir.
8. Elektronik Defter ve Belge Sistemine İlişkin Diğer
Uygulamalar
Başkanlık, durumlarını da dikkate alarak
mükelleflerin;
1.
Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerin tamamı veya
bir kısmını (asıl nüshayı) kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişilere
vermelerine ve sadece bu belgelerin ikinci nüshalarını,
2. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda
oldukları defterleri,
3. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda oldukları defterlerin yanında
Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerin tamamı veya
bir kısmını (asıl nüshayı) kağıt ortamında düzenleyerek ilgili kişilere
vermelerine ve sadece bu belgelerin ikinci nüshalarını,
4. Vergi kanunlarına göre tutmak zorunda
oldukları defterlerin yanında bu defterlerin dayanağı olan belgelerden sadece
alış ve gider belgesi mahiyetinde olanları
veri formatına uygun şekilde elektronik ortamda elektronik
defter ve/veya belge olarak muhafaza etmelerine (Tebliğin diğer bölümlerinde yer
alan usul ve esaslara uyulmak şartıyla) izin vermeye ve lüzumu halinde verilen
izinleri kaldırmaya yetkilidir.
9. İznin İptali ve Cezai Müeyyideler
Elektronik verileri içeren DVD-R’ların normal süresinden
sonra yazılı olarak istenmesine rağmen verilmemesi, Başkanlığa gönderilen ancak
belirlenen formata uygun olmaması nedeniyle kabul edilmeyen verilerin, yeniden
verilen süre içerisinde de verilmemesi halinde; bu Tebliğe göre verilen izin
Başkanlıkça iptal edilebilecektir. İzinleri Başkanlıkça iptal edilen
mükellefler, 5 yıl süre ile bu Tebliğ ile getirilen uygulamadan
yararlanamayacaklardır.
İzni iptal edilen mükellefler, on gün içinde defter ve belgelerini tasdik
ettirecek veya anlaşmalı matbaalara bastıracak ve eski usulde defter tutmaya ve
belge düzenlemeye başlayacaklardır.
Mükelleflerin elektronik ortamda tuttukları defter ve
belgelere ait DVD-R’ları veya gerekmesi halinde orijinal verilerinin, yetkili
kişilere ibraz edilmemesi halinde Vergi Usul Kanunun ilgili hükümlerine göre
işlem yapılacaktır.
Bu
Tebliğ ile belirlenen usul ve esaslara uymadıkları tespit edilenler adına,
işledikleri fiile göre Vergi Usul Kanununda yazılı cezalar
uygulanacaktır.
Tebliğ
olunur.
|
VERGİ
USUL KANUNU GENEL TEBLİĞ TASLAĞI