|
|
GELİR VERGİSİNDE
İKİ
22 Aralık 2006
Ali Türker Pirtini
S.M.M.M
GELİR VERGİSİNDE İKİ YENİ (TARTIŞILACAK) UYGULAMA
En büyük insan kendini en çok sayıda
insanın yerine koyabilendir
jane Adams
GİRİŞ:
Önümüzde ki günlerde kamuoyunda uzunca bir süre tartışılacak iki yeni uygulama gelir vergisi kanununa girecek. Maliye Bakanlığı uzunca bir süredir gelir vergisi kanununda değişiklik yapacak bir kanun tasarısı üzerinde çalışıyordu. Bu kanun tasarısı geçtiğimiz günlerde kamu oyunun önüne çıktı. Tasarı 12 Madde den oluşmakta ve çok değişik vergisel uygulamaları gelir vergisi kanununa taşımakta. Fakat bu kanun tasarısında öyle iki madde var ki bir çok kimseyi çok yakından ilgilendiriyor. İlk olarak tasarının 2. Maddesiyle mülga olan gelir vergisi kanununun 32 Maddesi yeniden düzenleniyor. Bu yeni düzenlemeyle “Asgari Geçim İndirimi ” başlıklı bir uygulama getiriliyor. Bu uygulamayla Maliye Bakanlığı yıllardır emekli ve çalışanlara uygulanan vergi iadesi müessesini kaldırmış oluyor. İkincisi ise; tasarıda yer alan 6. Maddeyle de mülga olan gelir vergisi kanununun 93. maddesi yeniden düzenleniyor. Bu düzenlemeyle de "özel bildirim esası" adında yeni bir bildirim müessesi gelir vergisi mevzuatına giriyor. İlk olarak tasarıdaki asgari geçim indirimi müessesesini inceleyelim.
BİRİNCİ UYGULAMA
Asgari Geçim İndirimi
Asgari geçim indiriminin en yalın anlamı “Çalışanların ücret gelirlerinin belirli bir kısmının vergi dışı bırakılmasıdır.” Peki bu vergi dışı bırakılacak asgari geçim indirimi nedir diye sorulduğunda tasarıda Asgari geçim indirimi “ Ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için %50’si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için %10’u, ilk iki çocuk için %7,5 diğer çocuklar için %5’i olarak belirlenmiştir. Eğer gelir kısmi bir dönemi kapsıyor ise ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınacak.
Uygulama ise şu şekilde olacak
Tasarıya göre belirlenen tutarla 103 üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranın ( %15) çarpılmasıyla bulunan miktarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanacak.
Örnek
Ahmet Bey asgari ücretle çalışmakta, eşi ise çalışmamakta ve eşinin herhangi bir geliri bulunmamaktadır. Ayrıca Ahmet Bey'in bakmakla yükümlü olduğu iki tane de çocuğu bulunmaktadır.
Buna göre Ahmet bey için hesaplama:
A) Asgari Ücret = 531 YTL
B) kendisi, çalışmayan eşi, bakmakla yükümlü olduğu iki çocuğu = (%50+%10+7,5+7,5)
C) Gelir vergisi oranı %15
Formül : (( A*B)*C) = ((531*%75)*%15)=59,74
Böylelikle Ahmet bey 59,74 YTL daha az vergi ödemiş olacak.
Sonuç matematik olarak böyle olmakla beraber gerçekte durum her zaman böyle olmamakta çünkü bir çok işveren personelle iş anlaşması yaparken net ücretten anlaşıyor. Dolayısıyla da asgari geçim indirimin den patron faydalanmış oluyor. Tabi konu bir başka açıdan da çok önem taşıyor. Bu uygulama ile birlikte vergi iadesi uygulaması da tarih oluyor. Kayıt dışılığın çok ciddi bir boyut kazandığı ülkemizde vatandaşın vergi iadesi uygulamasında kazandığı belge alma alışkanlığı zedelenmiş olmayacak mı? Tabi bütün bunlar uygulama yürürlüğe girdiğinde belli olacak. Yani eski uygulamamı hazineye daha katkı sağlayacak yoksa bu yeni uygulamamı bunu zaman gösterecek. Umut ederiz kazanan Hazine olur.
İKİNCİ UYGULAMA
Gelelim Tasarıda yer alan ikinci önemli uygulamaya. Gelir Vergisi kanununa eklenen 93. maddeyle “ Özel Gider Bildirimi Esası” adında yeni bir uygulama geliyor.
Maliye Bakanlığınca yapılacak ön araştırmalar sonucunda; gelir vergisi mükelleflerinin beyan ettikleri gelir ile harcamaları arasında uyumsuzluk tespit edilenlerden yıllık özel gider bildirimi istenecek. Yasa metninden çıkardığımız anlam bu bildirimin herkes tarafından verilmesine gerek bulunmadığı, kazandıkları gelirle yapmış oldukları harcamalar arasında belirgin bir tutarsızlığı olanların bu bildirime muhatap olacakları yönünde.
Eğer tasarı aynen kanunlaşırsa uygulama şu şekilde olacak.
- Yıllık özel gider bildiriminde, yıl içinde yapılan harcamalar ile bu harcamaların kaynağını teşkil eden unsurlara yer verilecek
- Yıllık özel gider bildiriminde gelirleri ile harcamaları arasındaki uyumsuzluğun açıklanamadığı sonucuna ulaşılanlar hakkında öncelikli olarak vergi incelemesi yapılacak.
- Yıllık özel gider bildirimini istenilen sürede vermeyenler hakkında, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yazılı özel usulsüzlük cezası iki kat olarak uygulanacak ve süre verilmek suretiyle yeniden bildirim vermeleri kendilerinden istenecek.
- Verilen ek sürede de bildirim vermeyenler hakkında, anılan özel usulsüzlük cezası beş kat olarak uygulanacak. Cezaya muhatap olanlar, aynı Kanunun 376 ncı maddesi ile uzlaşmaya ilişkin madde hükümlerinden yararlanamayacaklar.
Yıllık özel gider bildiriminin şekil ve içeriği ile konuyla ilgili maddenin (93.Madde) uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esasları Maliye Bakanlığınca belirlenecek.
SONUÇ :
Sonuç olarak bu tasarı yasallaşırsa bundan böyle herkes gelirleriyle orantılı harcama yapmaya çalışacak. Ama bazı kimseler gelirini kayıt dışı tutup harcamalarını da nakit ve belgesiz olarak yapmaya çalışırsa bu düzenleme kapsamına biraz zor girecek. Kayıt dışılıkla mücadele için daha çok yasa çıkacak önemli olan yasaların değil kafaların değişmesi …
Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz
...............................
:. Net'ten Brüt'e, Brüt'ten...
...............................
