10 KİŞİDEN AZ İŞÇİ ÇALIŞTIRAN İŞYERLERİDE İŞÇİ ÇIKARIMINI TÜRKİYE İŞ KURUMUNAD BİLDİRMEK ZORUNDADIR (İAB)

10 KİŞİDEN AZ İŞÇİ ÇALIŞTIRAN İŞYERLERİDE İŞÇİ ÇIKARIMINI TÜRKİYE İŞ KURUMUNA BİLDİRMEK ZORUNDADIR (İAB)

Okuyucular gönderdikleri e-mail’lerde Türkiye İş Kurumuna verilen işten ayrılma belgesine (İAB) ilişkin değişik sorular (verilme süresi, cezası, işçi sayısına bağlı olup olmadığı vb.) yöneltmişlerdir. Yasal düzenleme sorulara cevap içerecek şekilde aşağıda açıklanmıştır.

İşverenler, iş sözleşmesi sona ermiş olan işçiler hakkında üç nüsha İşten Ayrılma Bildirgesini tam ve eksiksiz olarak düzenleyip, 15 gün içinde;

İşten Ayrılma Bildirgesinde yanlış ve/veya eksik bilgiler bulunması nedeniyle sigortalı işsize yapılacak haksız ve fazla ödemelerden işveren sorumludur. İşten Ayrılma Bildirgesini Kuruma vermeyen işverenlere her bir fiil için aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

İşverenler, iş sözleşmesi sona eren her sigortalı işsiz için aşağıda örneği bulunan İşten Ayrılma Bildirgesi’nden 3 nüsha düzenleyerek 1 nüshasının işyerinin bulunduğu yerdeki Türkiye İş Kurumu Müdürlüklerine ulaşmasını sağlar, 1 nüshasını sigortalı işsize verir, diğer nüshasını da işyerinde saklar. İşverenler işten ayrılma bildirgesini 15 gün içinde Türkiye İş Kurumunun ilgili müdürlüklerine ulaştırmakla yükümlüdürler.

İşverenler, kanunda belirtilen 600 günlük prim ödeme şartı, 30.01.2002 tarihinde tamamlandığı için, bu tarihten itibaren işten ayrılan her sigortalı işsiz için işten ayrılma bildirgesi düzenlemiş olmaları gerekmektedir.

İAB Bildirgesi verilmesi için iş sözleşmesinin aşağıda sayılan şartlar dahilinde sona ermesi gerekir[1].

1-) 4857 sayılı İş Kanununun 17 inci maddesinde belirtilen bildirim önellerine uygun olarak iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilmiş olmak.

2-) 854 sayılı Deniz İş Kanununun 16 inci maddesinde belirtilen bildirim önellerine uygun olarak iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilmiş olmak.

3-) 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 6 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen bildirim önellerine uygun olarak iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilmiş olmak.

4-) İş sözleşmesi,süresi belirli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 4857 sayılı İş Kanununun 24 üncü maddesinin (I), (II) ve (III) numaralı bentlerine göre sigortalı tarafından feshedilmiş olmak.

5-) 854 sayılı Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesinin (II) ve (III) numaralı bentlerine göre sigortalı tarafından feshedilmiş olmak.

6-) 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 7 inci maddesi ile 11 inci maddesinin birinci fıkrasına göre sigortalı tarafından feshedilmiş olmak.

7-) İş sözleşmesi,süresi belirli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 4857 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinin (I) ve (III) numaralı bentlerine göre işveren tarafından feshedilmiş olmak.

8-) 854 sayılı Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesinin (III) numaralı bendine göre işveren tarafından feshedilmiş olmak.

9-) 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 12 inci maddesinin birinci fıkrasına göre işveren tarafından feshedilmiş olmak.

10-) İş sözleşmesinin belirli süreli olması ve sürenin bitimi nedeniyle işsiz kalmak.

11-) 854 sayılı Deniz İş Kanununun 7 inci maddesinin (II) numaralı bendinde belirtilen iş sözleşmesinin belirli bir sefer için yapılmış olması nedeniyle sefer sonunda işsiz kalmak.

12-) İşyerinin el değiştirmesi veya başkasına geçmesi, kapanması veya kapatılması, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle işten çıkarılmış olmak.

13-) 854 sayılı Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesinin (IV) numaralı bendindeki nedenlerle işsiz kalmak.

14-) 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 21 inci maddesi kapsamında işsiz kalmak.

İAB (İşten Ayrılma Bildirgesi) Düzenlenmesini Gerektirmeyen Haller[2]

1-) İş sözleşmesinin, grev, lokavt veya kanundan doğan ödevler nedeniyle askıya alınmamış olması halinde,

2-) Sigortalının herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan gelir veya aylık alması halinde,

6-) İş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II.maddesinde belirtilen sebeplerle son bulması halinde,işverenler İAB düzenlemek zorunda değillerdir.

İAB (İşten Ayrılma Bildirgesi) Düzenlenme Süresi Başlangıç ve Bitişi

1 [3]-İşveren, düzenlemiş olduğu İAB’ yi Türkiye İş Kurumunun ilgili birimine 15 gün içinde vermekle yükümlüdür. Bu 15 günlük yasal süre, iş sözleşmesinin sona erdiği günü takip eden günden başlar. Sürenin son gününün resmi tatil gününe gelmesi halinde, bu süre resmi tatili izleyen ilk iş günü mesai saati bitiminde son bulur.

a-) 30.11.2006 tarihinde iş sözleşmesi feshedilenler için İAB ’nin Kuruma ulaştırma süresi olan 15 günlük süre 01.12.2006 tarihinde başlar ve 15.12.2006 tarihinde son bulur.

b-) 01.12.2006 tarihinde iş sözleşmesi feshedilenler için İAB ’nin Kuruma ulaştırılma süresi,takip eden ilk iş günü resmi tatil gününe rastladığı için bu süre resmi tatil gününü takip eden ilk iş günü olan 04.12.2006 tarihinde başlar ve 15 günlük İAB gönderme süresinin son günü 18.12.2006 günüdür. Eğer son gün 17.12.2006 tarihine denk gelmiş olsa idi son gün resmi tatil gününe rastladığı için bu süre resmi tatil gününü takip eden ilk iş günü olan 18.12.2006 tarihinde son bulacaktır.

2- İAB ’nin Türkiye İş Kurumunun ilgili birimine belirtilen tarihler itibarıyla ulaştırılması ya da postaya verilmiş olması gerekmektedir.

Sigortalı işsizin İAB’ yi imzadan kaçınması ya da İAB’ yi imzalamadan işten ayrılması halinde işveren tarafından; İşçinin imzadan imtina ettiği ve/veya imzalamadan ayrıldığı yönünde açıklayıcı şerh düşmesi yeterli olacaktır.

İşveren ve/veya işveren nam ve hesabına hareket eden işveren vekilleri İAB’ yi imzalar. Örneğin; Mali müşavirler işveren vekili konumunda ise İAB’ yi imzalayabilir.

İşçinin İşverenliğe Bağlı İşyerine Nakli Halinde İAB (İşten Ayrılma Bildirgesi) Düzenlenmesi

İş sözleşmesi feshedilmeksizin ve sigorta prim ödeme sürelerinde kesinti olmaksızın,sigortalının aynı işverenin başka bir işyerinde nakledilmesi durumlarında işverenin İşten Ayrılma Bildirgesi düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, iş sözleşmesi sona erdiğinde sigortalının aynı işverene bağlı olarak çalıştığı sürelere ilişkin bütün bilgiler, düzenlenecek İşten Ayrılma Bildirgesinde yer alacaktır.

Sosyal Güvenlik Destekleme Primine Tabi Olanlar İçin İAB (İşten Ayrılma Bildirgesi) Düzenlenmesi

Sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışanlar için işten ayrılma bildirgesi düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır.

İşten Ayrılma Bildirgesinin Türkiye İş Kurumuna süresi içinde verilmemesi halinde(süresi içinde vermeyen işverenlere) her bir fiili için ayrı ayrı olmak üzere, asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır[4]. Örneğin; 01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arası asgari ücret brüt:531 YTL dır. Her bir fiil için işverenler yasal düzenlemeye aykırılık halinde 531 x 2= 1062 YTL idari para cezası ödeyeceklerdir. İdarî para cezaları tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde Türkiye İş Kurumuna ödenir veya aynı süre içinde Türkiye İş Kurumuna ilgili birimine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Türkiye İş Kurumunca itirazı reddedilenler idarî yargı yoluna başvurabilirler. Yargı yoluna başvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz.

4447 sayılı Kanunun 48’inci maddesinin dördüncü fıkrası gereği işverenin, iş sözleşmesi 51 inci maddede belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona ermiş sigortalılar hakkında işten ayrılma bildirgesi düzenleyerek 15 gün içinde Türkiye İş Kurumuna vereceği belirtilmiştir. Kanun madde metninde belli sayının altında işçi çalıştıran işyerlerinin böyle bir yükümlülüğünün bulunmadığına dair bir hükme yer verilmemiştir. Bu nedenle iş sözleşmeleri 51’inci maddede sayılan hallerden birine dayalı olarak sona erdirilmiş ise işçi sayısı üzerinde durulmaksızın işten ayrılma bildirgelerinin 15 gün içinde Türkiye İş Kurumuna verilmesi gerekir.

[1] İşverenler,İAB Bildirgesini 08.09.1999 tarih,23810 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4447 sayılı Kanunun 51.maddesinde belirtilen şartlar dahilinde düzenlemek zorundadırlar.

[2] İşverenler,İAB Bildirgesini 08.09.1999 tarih,23810 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4447 sayılı Kanunun 51.maddesinde belirtilen şartlar dışında düzenlemek zorunda değillerdir.

[3] 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesine göre.

[4] 4447 sayılı Kanunun 54.maddesine göre.

[5] www.is-kur.gov.tr