50'DEN AZ İŞÇİ ÇALIŞTIRILAN (50 DAHİL) TARIM VE ORMAN İŞLERİNİN YAPILDIĞI İŞYERLERİNDE VEYA İŞLETMELERİNDE İŞ KANUNU HÜKÜMLERİ

50'DEN AZ İŞÇİ ÇALIŞTIRILAN (50 DAHİL) TARIM VE ORMAN İŞLERİNİN YAPILDIĞI İŞYERLERİNDE VEYA İŞLETMELERİNDE İŞ KANUNU HÜKÜMLERİ UYGULANMAZ

Okuyucu gönderdiği e-mail’de “Tarım sektöründe faaliyette bulunduklarını, 10 işçi istihdam ettiklerini, çalışanlara ihbar-kıdem tazminatı ödenip ödenmeyeceğini ”sormuştur. Yasal düzenleme ve kanaatim aşağıda açıklanmıştır.

[1]İş Kanunun 4/I.maddesi “istisnalar” başlığı adı altında düzenlenmiş, (b)fıkrasında da “50'den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde” ve (c)fıkrasında “Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işlerinde” iş kanunu hükümlerinin uygulanmayacağı açıklanmıştır.

Tarımdan sayılacak işlerden ne anlaşılması gerektiği ise İş Kanunu’nun, 111/I.maddesine [2]istinaden düzenlenen yönetmelikte[3] belirtilmiştir. Aşağıda belirtilenlerin dışında kalan bir işin tarım ve orman işlerinin hangisinden sayılacağı konusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkili kılınmıştır[4].

1. Her tür meyveli ve meyvesiz bitki, tohum, fide, fidan, sebze, tarla ürünleri, yem ve süs bitkilerinin üretimi, yetiştirilmesi, ıslahı ile ilgili her tür toprak işleri, ekim, dikim, aşı, budama, sulama, gübreleme, hasat, harman, devşirme, temizleme, hazırlama, ayırma işlemleri, hastalık ve zararlılarla mücadele, ortaklaşa ödeme usulü ile tarımsal sulama sistemlerinin işletilmesi, toprak ıslahı, çayır, mera toprak ve su korunması gibi işler,

2. Her tür iş ve gelir hayvanı üretme, yetiştirme, ıslah, bakım, güdü, terbiye, hastalık ve asalaklarıyla mücadele, kırkım, sağım ve ürünlerinin elde edilmesi, toplanması, muhafaza işleri,

3. 854 sayılı Deniz İş Kanunu hükümleri saklı kalmak koşulu ile su avcılığı, kara avcılığı ve bu yollardan elde edilen ürünlerin saklanması, taşınması işleri,

4. Fidanlık ve ormanlık yetiştirme, doğal ve yapay tensil, fidan ve ağaç dikim, sulama, bakım ve ıslahı, koruma, yangın ve zararlılarla mücadele, tohum toplama, ormancılık araştırma, amenajman, silvikültür, orman ürünlerinin üretilmesi, orman işletme işyeri sahası içerisinde depolara taşıma, sınıflandırma, istifleme, düzenleme, milli parkların düzenlenmesi, bakımı, korunması ve geliştirilmesi işleri.

Uygulayıcıların yaptıkları iş yukarıda sayılanlar arasında yer almıyor ise veya yapılan iş konusunda tereddütleri var ise kanaatimce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından görüş almaları gerekir.

hükmü gereği istisnanın istisnası olarak yorumlanabilecek işlere dikkat etmesi gerekir.Bu işler çalışan işçi sayısına bağlı olmaksızın İş Kanunu kapsamına girmektedir.

Yasal düzenleme çok açık 51 işçinin altında çalıştırılan tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde, 4857 sayılı İş Kanunu uygulanmayacaktır[6]. Diğer bir ifadeyle bu şekilde çalışan tarım işçilerine yıllık izin, ihbar tazminatı, kıdem tazminatı hükümleri uygulanmaz.

İş Kanuna ilişkin uygulanacak hükümler ise İş Kanunu’nun 113 maddesinde “Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve … bentlerinde sayılan işyerlerinde çalışan işçiler hakkında 32, 35, 37, 38 inci madde hükümleri uygulanır. Bu maddelere aykırılık hallerinde ilgililer hakkında ilgili ceza hükümleri uygulanır” şeklinde belirtilmiştir. O halde Tarım İşçilerine İş Kanunu’nun, sadece;

38. maddede düzenlenen “Ücret Kesme Cezasına” ilişkin madde hükümleri uygulanacaktır.

İş Kanunu’nun 113.maddesi görüleceği üzere “asgari ücreti” düzenleyen 39.maddeyi saymamıştır. Uygulamada farklı yorumların olduğunu hatırlatmak kaydı ile kanaatimce 39.madde hükümleri de Tarım İşçileri için uygulanamaz. Hatırlatmakta yarar görüyorum. Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun,Geçici 4.maddesi "Tarım İş Kanunu’nun,yürürlüğe girmesine kadar tarım işçilerinin asgari ücretleri…Tespit olunan bu ücret Tarım İş Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra o Kanun uyarınca asgari ücret tespit oluncaya kadar geçerlidir…”şeklinde düzenleme getirmiş idi.

51 işçinin altında çalıştırılan tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde, 4857 sayılı İş Kanunu (32, 35, 37, 38 inci madde hükümleri hariç) uygulanmayacak Borçlar Kanunu’nun, 313-354 arası maddeleri uygulanacaktır.

Çok sayıda tarım işçisinin bulunduğu ülkemizde yapılan işin özelliği de dikkate alınarak düzenlenecek Tarım İş Kanunu yaşanan sorunları çözüme kavuşturacaktır.

[1] 4857 sayılı İş Kanunu.

[2] 4857 sayılı İş Kanunu Madde 111/1.fıkra:Sanayi, Ticaret, Tarım ve Orman İşleri başlığı adı altında düzenlenmiştir.

[3] Sanayi, Ticaret, Tarım Ve Orman İşlerinden Sayılan İşlere İlişkin Yönetmelik 28.02.2004 tarih ve 25387 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

[4] Yönetmelik Madde:5

[5] Yönetmelik Ek:1/C fıkrası.

[6] 113.madde hükmü hariç.