ENFLASYON DÜZELTMESİ ZORUNLU     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

10 Ocak 2005

Doç. Dr. Aydın Karapınar

Gazi Üniversitesi, İ.İ.B.F. Öğretim Üyesi

aydink@gazi.edu.tr

ENFLASYON DÜZELTMESİ ZORUNLU

5024 sayılı yasa ile yürürlüğü giren enflasyon düzeltmesi uygulaması, düzenlemenin taslak halinin yayınlanmasından günümüze, yani  2 yıldır gündemi meşgul etmektedir.

Maliye Bakanlığı’nın bir çok konuda düzenlemelerde geç kalması gibi, yaptığı düzenlemelerde de tam açıklıklık bulunmaması uygulama konusunda birçok sorunun çıkmasına neden olmaktadır.

Bu sorunlardan en önemlisi ise, enflasyon düzeltmesinin 2004 yılında uygulanıp uygulanmayacağıdır. Meslek mensuplarında, uygulamanın yürürlükten kaldırılacağı yönünde bir beklenti doğmuştur. Bu beklentinin oluşmasında en önemli etken ise Maliye Bakanlığı’dır.

Özellikle, 5228 sayılı Kanunun 59 uncu maddesiyle 5024 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi değiştirilerek,  31/12/2003 tarihi itibariyle aktif toplamı 7,5 trilyon Türk Lirasını veya hesap dönemine ait ciroları toplamı 15 trilyon Türk Lirasını aşmayan mükelleflerin, dilemeleri halinde (31/12/2003 tarihli bilançoları da dahil olmak üzere) 2004 yılına ilişkin geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmayabileceklerinin belirtilmesi, meslek mensuplarında 2004 sonu geldiğinde son anda başka bir düzenleme yapılarak uygulamanın yürürlükten kaldırılacağı yönünde beklentileri körüklemiştir. Bu beklenti enflasyon düzeltmesinin asıl uygulayıcıları olan meslek mensuplarının oldukça kısa bir süre kalmasına rağmen yeterli hazırlıkları yapmamaları sonucunu ortaya çıkarmıştır. Sürenin kısalması ve yeterli hazırlıkların yapılamaması, uygulamanın sonuçları bakımından da endişe oluşturmaktadır. Hatalı uygulamalar, mükellefleri büyük cezalara muhatap edebilecektir.

Gelinen noktada, artık enflasyon düzeltmesi uygulamasından kaçmanın mümkün olmadığı görülmektedir. Bunun nedenleri aşağıda kısaca açıklanmıştır:

- Yıl sonu enflasyonu % 10’ün üzerinde gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, enflasyon düzeltmesi yapılması için gerekli olan kanuni koşul gerçekleşmiş olmaktadır. 

- IMF’ye enflasyon düzeltmesi yapılacağı yönünde söz verilmiştir. 31.12.2003 tarihli bilançonun düzeltilmesi enflasyon düzeltmesinin uygulaması anlamına gelmemektedir. Asıl düzeltme 2004 yılında yapılacaktır. 2003 yılı düzeltmesi, 2004 yılına baz olması amacıyla yapılmaktadır.

- Belirli büyüklükteki işletmelerin geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmaları diğer işletmelerinin de yapma zorunluluğunu doğurmaktadır. Aksi düzenleme, vergilemenin temel ilkelerine aykırı olacaktır.

Maalesef!, bu kez idare meslek mensuplarını yarı yolda bırakacak gibi gözükmektedir. İdarenin önümüzdeki hafta bir sirküler yayınlayarak koşulların gerçekleştiği ve uygulamanın zorunlu olduğunu açıklaması beklenmektedir. Aslında bu açıklama, herkesin bildiği ancak duymak istemediği bir şeyin açıklaması olacaktır.  Bu açıklama ile birlikte, bir yıldır yüzleşmekten korktuğumuz gerçekle karşı karşıya kalacağız ve bundan sonra sorunlar katlanarak ortaya çıkacaktır.

Enflasyon düzeltmesi konusundaki düzenlemeler bir kez daha göstermiştir ki, meslek mensuplarında yeni uygulamalar konusunda,  hep erteleme yapılacağı yönünde bir beklenti oluşturmuştur. Bu beklenti, “bugünün işini yarına bırakma” özdeyişinin meslekte, “bugünün işini en son güne (hatta ana) bırak, nasıl olsa ertelenir” şeklinde değişmesine yol açmıştır. En azından bu sonuç bile üzerinde uzun uzun düşünmeyi gerektirmektedir. Galiba, Avrupa Birliği’nin “düzenleme yetmez uygulamayı görelim” sözü çok da haksız değil gibi gözükmektedir.

Son Söz: Uygulayamayacağınız kanunları çıkarırsanız, mükellefi arzsız, vergiyi haksız kılarsınız.