BAĞ-KUR'DA PRİM BORÇLARININ YENİDEN YAPILANDIRILMASI    

 

A- 30.06.2003 TARİHİ İTİBARİYLE BİRİKMİŞ PRİM BORÇLARI İÇİN GETİRİLEN DÜZENLEME

    MEVCUT UYGULAMA

Bağ-Kur , her ay 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. Maddesi gereğince aylık tahakkuk eden prim borcuna, ilgili ayın sonuna kadar ödenmediğinde gecikme zammı uygulamaktadır. Bu oran şu anda aylık %7 olup, yıllık %84 oranına tekabül etmektedir. Bu ise piyasada meydana gelen faiz oranının oldukça üstünde olabilmekte ve sigortalının borcunu ödeyemez hale getirmektedir.

Eski sistemde sadece Ana paraya Faiz uygulandığından dolayı Ödemelerin geciktirilmesi bir nev’i teşvik edilmekte ve para tahsilatının yapılmasına imkan verilmemekteydi. Yeni yapılandırmada ise primin kısa sürede ödenmesi teşvik edilmiştir.

    BORÇLARA UYGULANACAK FAİZ ORANI

Hazine müsteşarlığınca açıklanacak TL cinsinden iskontolu ihraç edilen devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik bazda uygulanacaktır.

Bu uygulamadan yararlanacak Sigortalılar için daha adil ve ödenebilir borç yapılandırması gerçekleştirilmiştir.

    TAKSİT MİKTARI

Sigortalının ödeme kapasitesi dikkate alınacaktır. Bu amaçla aylık cari sigorta primlerinin belirli bir oranından aşağı olmayacak şekilde yönetim kurulunca belirlenecek usul ve oranlar esas alınacaktır.

Sigortalıların birikmiş borçları kendilerini zorlamayacak şekilde fakat kurumu da zarara uğratmayacak şekilde ödeme kapasitelerine bağlı bir taksitlendirme çerçevesinde tahsil edilecektir. Ödeme kapasiteleri aylık ödedikleri güncel prim miktarının bir oranı olarak Yönetim Kurullarınca saptanacaktır. Borç tümüyle ödenene kadar kalan tutar için Hazine borçlanma faizi bileşik bazda uygulanmaya devam edecektir.

Cari Primiyle birlikte yatırılması zorunlu olan borçların taksitlendirilmesinde Kurumca kabul edilen oranlar:

  • 1 Milyar TL’ye kadar borcu olan sigortalıların cari primiyle birlikte cari priminin en az %25’i kadar,
  • 1-3 Milyar TL arasında borcu olan sigortalıların cari primiyle birlikte cari primin en az %50’si kadar,
  • 3-5 Milyar TL arasında borcu olan sigortalıların cari primiyle birlikte cari primin en az %75’i kadar,
  • 5-7 Milyar TL arasında borcu olan sigortalıların cari primiyle birlikte cari primin en az %100’ü kadar,
  • 7-10 Milyar TL arasında borcu olan sigortalıların cari primiyle birlikte cari primin en az %150’si kadar,
  • 10 Milyar TL ve üzerinde arasında borcu olan sigortalıların cari primiyle birlikte cari primin en az %200’ü kadar,
    taksit ödemeleri gerekmektedir.

    MÜRACAAT

Bu kanundan yararlanmak için kanunun yayımı tarihini izleyen (02 Ağustos 2003 tarihi) 30 gün içinde yazılı müracaat şartı bulunmaktadır.

    TAKSİDİN BOZULMASI

Tahakkuk edecek cari ay prim borcunu veya yeniden yapılandırılmış borçları ile ilgili ödemelerini bir takvim yılı içinde cari primleriyle birlikte borç taksitlerini üç ay ard arda yerine getirmeyenler bu kanun hükmünden yararlanma hakkını kaybedeceklerdir.

    BU UYGULAMANIN SONUÇLARI İLE İLGİLİ ÖRNEK

30.6.2003 tarihinde 100 TL prim ve gecikme zammı borcu olan bir sigortalının önerilen sisteme başvurusu halinde; 14 liralık cari primin yüzde 50 sini ödeyecek şekilde plan yaparsa 18 ayda borcu sona erecektir.

Ancak, önerilen sistemde taksitlerde ödenen tutar, taksit sayısını ve dolayısıyla ödenecek faizi azaltıp, artırabilmektedir. Aylık taksit ödeme tutarlarının yüksek tutulması halinde borcun daha düşük faizle daha çabuk bitirilmesi mümkün olacaktır.

    31.07.2001 TARİHİNDEN ÖNCE BEŞ YIL VE ÜZERİ PRİM BORCU BULUNAN SİGORTALILAR
    İLE İLGİLİ YENİ DÜZENLEME

Birikmiş prim borçlarına ilişkin olarak getirilen yeni düzenlemeyle, 31.07.2001 tarihinden önce beş yıl ve üzeri prim borcu bulunan sigortalıların toplam borçlarında, daha önce uygulanan güncel prim üzerinden hesaplama yönteminden vazgeçilerek geçmişe yönelik gecikme cezası oranları kullanılacaktır.

Bu durumda; 31 temmuz 2001 tarihi itibariyle güncel prim uygulamasına tabi olan, başka deyişle 31 temmuz 2001 tarihinde geçerli olan prim tutarları üzerinden borç tahakkuk ettirilen sigortalıların birikmiş prim borçlarına ilişkin olarak getirilen yeni düzenlemeyle, prim borçlarında yaklaşık 2 katrilyon 417 Trilyon lira azalma olacaktır.


    BU UYGULAMANIN SONUÇLARI İLE İLİGİLİ ÖRNEK-1

Rayiç Uygulamasının Devam Etmiş Olması Halinde Prim Hesabı ;
 

Toplam Sigortalılık Süresi 13 Yıl 8 Ay
Son Basamağı 10
Borçlu Olduğu Süre 13 Yıl 8 Ay
Toplam Borç 12,465,768,662


Yeni Uygulamada Prim Hesabı
;
 

Toplam Sigortalılık Süresi 13 Yıl 8 Ay
Son Basamağı 10
Borçlu Olduğu Süre 13 Yıl 8 Ay
Prim Borcu 3,910,090,077
Gecikme Zammı 6,082,888,032
Toplam Borç 9,992,978,109

 

    BU UYGULAMANIN SONUÇLARI İLE İLİGİLİ ÖRNEK-2

Rayiç Uygulamasının Devam Etmiş Olması Halinde Prim Hesabı ;
 

Toplam Sigortalılık Süresi 18 Yıl 8 Ay
Son Basamağı 10
Borçlu Olduğu Süre 18 Yıl 8 Ay
Toplam Borç 14,965,292,382


Yeni Uygulamada Prim Hesabı
;
 

Toplam Sigortalılık Süresi 18 Yıl 8 Ay
Son Basamağı 10
Borçlu Olduğu Süre 18 Yıl 8 Ay
Prim Borcu 3,913,012,751
Gecikme Zammı 6,107,034,955
Toplam Borç 10,020,047,706

Özetle;

30.06.2003 tarihi itibariyle prim ve gecikme zammı borcu bulunan sigortalılar borçlarını;
 
-Ödeme güçlerine göre,

-Yönetim Kurulunca asgari tutarı belirlenecek miktarlarda ödeme yaparak ,

-Borçların bakiyesine Hazine bileşik faizi ödeyerek,

sona erdirebileceklerdir.

     B- YENİ PRİM BORÇLARINA GETİRİLEN DÜZENLEME;

    MEVCUT UYGULAMA

Bağ-kur her ay 6183 sayılı Kanunun 51. Maddesi gereği gecikme zammını aylık tahakkuk eden prim borcu ilgili ayın sonuna kadar ödenmediğinde uygulamaktadır. Bu oran şu anda aylık %7 olup, yıllık %84 oranına tekabül etmektedir. Bu ise piyasada meydana gelen faiz oranının oldukça üstünde olabilmekte ve sigortalının borcunu ödeyemez hale getirmektedir.

    YENİ UYGULAMA

Önerilen bu sistemde Kurumun prim ve diğer alacakları süresi içinde ve tam olarak ödenmezse, ödenmeyen borca sadece ilk ay gecikme nedeniyle %10 oranında ceza uygulanacak ve bulunacak tutara ödeme süresinin bittiği tarihten başlamak üzere borç ödeninceye kadar her ay Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak TL cinsinden iskontolu ihraç edilen devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik bazda uygulanacaktır.

    BU UYGULAMANIN SONUÇLARI İLE İLGİLİ ÖRNEK

100 liralık prim borcu olan bir sigortalı 12 ay sonunda 84 lira gecikme zammı olmak üzere 184 lira borç yerine yeni uygulamayla 69 lirası gecikme zammı olmak üzere toplam 169 lira ödeyecektir. Dolayısıyla 15 lira yılın sonunda daha az ceza ödemiş olacaktır.