BAĞ-KUR SİGORTALILARININ İŞİ BIRAKMA TARİHİNİN TESBİTİ HK.

Bilindiği üzere Genel Müdürlüğümüzün 1479 sayılı Kanunun değişik 24 ve 25 nci maddelerinin uygulanması ile ilgili olarak hazırlanan 13.8.1995 tarih ve 131324 sayılı 1995/11 nolu genelgede 1479 sayılı Kanunun "Sigortalı Sayılanlar ve Sayılmayanlar" başlıklı değişik 24 ncü maddesinin I. bendinde sigortalı sayılanlar detaylı olarak açıklanarak bu açıklamalara istinaden 22.3.1985 tarihinden itibaren sigortalılığın başlangıç ve bitiş tarihinin tespitindeki esaslar ve uygulamalar detaylı olarak açıklandıktan sonra;

- Uygulama yukarıda açıklanan prensipler doğrultusunda yapılmakla beraber, vergi kaydı yanında meslek kuruluşu kaydı ile esnaf ve sanatkar sicili kaydının aynı ağırlıkta sigortalılığın başlangıcı ve sona ermesinin ispat vasıtası olarak kabul edilmesi sonucu, özellikle vergi kaydı bulunmayan veya vergi kaydını sildiren ancak çeşitli nedenlerle meslek kuruluşu kaydı ile esnaf ve sanatkar sicili kaydını devam ettirmek zorunda olan veya ihmal sonucu bu kayıtlarını sildirmeyen ve dolayısıyla kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması bulunmayan sigortalının asli ve vazgeçilmez şartı olan "kendi nam ve hesabına bağımsız çalışma" şartı ile tenekuz oluşturmaktadır.

- Uygulamada gelir vergisi mükellefiyetinin başlangıç ve bitiş tarihi ile, esnaf ve sanatkar sicil memurluğuna ve kanunla kurulu meslek kuruluşuna kayıt ve siliniş tarihleri farklı olmaktadır. Bu

farklılıklar birkaç günlük bir süre olabildiği gibi, özellikle kayıt silinmelerinde bu süre birkaç yıllık olabilmektedir. Bu durum, esnaf ve sanatkar sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşları kayıtlarına göre

Bağ-Kur'a tabi sigortalılıkları devam ettirilen sigortalılardan gerçekte kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması olmayanlar açısından sorun yaratmakta ve bu tür sorunlar genellikle yargıya intikal etmektedir. Nitekim yargıya intikal eden bu tür davalarda mahkemeler sigortalının kendi nam ve hesabına bağımsız çalışıp çalışmadığını araştırmakta, sigortalının bağımsız çalışmadığını diğer belgelerle belgelemesi halinde, açılan davalar Kurum aleyhine sonuçlanmaktadır.

- Bu nedenle, sigortalıların mağduriyetlerinin ve yargıda emek, masraf ve zaman kaybının önlenmesi için; aşağıda maddeler halinde açıklanan hususların uygulanması Yönetim Kurulumuzun 21.7.1995 tarihli ve 95/193 sayılı Kararı ile uygun görülmüştür.

1) Gelir vergisi mükellefiyetinin başladığı tarihten önce meslek kuruluşu kaydı veya esnaf ve sanatkar sicili kaydı olanların, bu sürelerde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması olmadığını, meslek kuruluşlarından, esnaf ve sanatkar sicil memurluğundan, vergi dairesinden, belediyeden veya ilgili herhangi bir resmi kuruluştan belgelemeleri halinde, sigortalılıkları gelir vergisi mükellefiyetinin başladığı tarihte başlatılacaktır.

Gelir vergisi mükellefiyetinin sona erdiği tarihten sonra meslek kuruluşu kaydı veya esnaf ve sanatkar sicili kaydı devam edenlerin, bu sürelerde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması olmadığını sayılan kuruluşlardan belgelemeleri halinde, sigortalılıkları gelir vergisi mükellefiyetinin sona erdiği tarih itibariyle sona erdirilecektir.

2) Şahıs şirket ortaklarından şirketle ilgisi kalmayan ancak, meslek kuruluşu kaydı ile sigortalılıkları devam edenlerin de bu sürelerde şirket ortaklığından ayrıldıklarını sayılan kuruluşlardan belgelemeleri halinde, sigortalılıklarının şahıs şirketi ortaklığından dolayı tesis edilen vergi mükellefiyetlerini sildirdikleri tarih itibariyle sona erdirilecektir.

3) Vefat eden sigortalılarımızın haksahiplerinin veya mirascılarının, sigortalılarımızın 1 ve 2 nci bentlerde belirtilen sürelerde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmadığını sayılan kuruluşlardan belgelemeleri halinde, bu sigortalıların sigortalılık başlangıç ve bitiş tarihleri de yukarıda açıklanan şekilde tespit edilecektir.

4) Bu şekilde zorunlu sigortalılık süresi yeniden tespit edilen sigortalıların, sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyen meslek kuruluşu kaydı ile esnaf ve sanatkar sicil kaydının devam ettiği süre içindeki prim ödemeleri, sigortalı veya haksahiplerinin talepleri halinde, isteğe bağlı sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.

5) Gelir vergisinden muaf olan sigortalıların, sigortalılık başlangıç ve bitiş tarihlerinin tespitinde ise, bu kişilerin, Vergi Daireleri nezdinde mükellefiyet kaydının bulunmasının söz konusu olmayacağı hususu dikkate alınarak sadece meslek kuruluşu kaydı ile esnaf ve sanatkar sicil kaydının esas alınmasına yönelik mevcut uygulamaya devam edilecektir. hükmünü taşımaktadır.

Yine bilindiği üzere 1995/11 nolu Genelgenin Uygulanması ile ilgili olarak hazırlanan 6.11.1996 tarih ve 249162 sayılı 1996/25 nolu Genelgede; "Konu ile ilgili olarak İl Müdürlüklerinden alınan yazılarda ise bu uygulamanın 1.10.1972 ila 20.4.1982 tarihleri arasını kapsayıp kapsamadığı konusu ile diğer tereddütler nedeniyle ilgili olarak Yönetim Kurulumuzun 4.10.1996 tarihli ve 1996/170 sayılı kararı ile,

1- 1.10.1972-20.4.1982 tarihleri arasında kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması bulunmadığını belgeleyerek talepte bulunanlar hakkında da 21.7.1995 tarihli ve 1995/193 sayılı Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda yayımlanan 1995/11 sayılı genelgeye göre işlem yapılmasını öngörmektedir.

Uygulamanın yukarıda açıklanan hükümler doğrultusunda yürütülmesi gerekmekle birlikte gerek Genel Müdürlüğümüze intikal eden görüş yazılarında gerekse intikal eden telefon görüşmelerinde İl Müdürlüklerimizde farklı uygulamaların yapıldığı tespit edilmiş olup, bu farklı uygulamaların önlenmesi ve konu ile ilgili olarak tek uygulamanın yapılması amacı ile bundan böyle konu ile ilgili olarak il müdürlüklerimizce aşağıda sıraladığımız örneklere göre işlem yapılması gerekmektedir.

ÖRNEK-1) Sigortalı (A), bakkallar odasında 14.10.1971 tarihinde başlayan üyelik kaydına istinaden 1.10.1972 tarihinde Kurumumuza kayıtlı ve tescil işleminin yapıldığı il müdürlüğümüze intikal eden 20 Nisan 2002 tarihli İB formunda vergi kaydının bulunmadığı, oda ve sicil kaydının devam ettiği bakkallar odasından almış olduğu yazıda da vergi kaydı bulunmayan (A)nın oda da kayıtlı bulunduğu sürede bağımsız çalışmasının bulunmadığına dair yazıyı alarak sigortalılığının vergi kaydı dikkate alınarak sigortalılığının tespitini talep etmesi halinde Bağ-Kur sigortalılığı 1.10.1972 tarihi itibariyle (01) sona erdirilecektir.

ÖRNEK-2) Sigortalı (B), şoförler odasında 10.2.1971 tarihinde başlayan üyelik kaydına istinaden 1.10.1972 tarihi itibariyle Kurumumuza kayıt ve tescil işleminin yapıldığı, il müdürlüğümüz kayıtlarına intikal eden 20 Mayıs 2001 tarihli İB formunda 10.2.1971 tarihinde başlayan oda kaydının 15.4.1982 tarihinde sona erdiği sigortalılığın başladığı 1.10.1972 tarihi ile oda kaydının sona erdiği

15.4.1982 tarihleri arasında 1.5.1975-31.12.1980 tarihleri arasında nakliyecilik mesleğinden dolayı vergi kaydının bulunduğu tespit edilmiş olup sigortalı şoförler odasından aldığı yazı ile vergide kayıtlı olduğu süreler dışında bağımsız çalışmasının olmadığını belirleyerek sigortalılığının vergi başlangıç ve bitiş sürelerine göre değerlendirilmesini talep etmesi halinde;

Sigortalımız (B)nin sigortalılığı; 1.10.1972 tarihi itibariyle (01) sona erdirilecek, vergi kaydının başladığı 1.5.1975 tarihi itibariyle (06) yeniden sigortalılık başlatılacak vergi kaydının sona erdiği 31.12.1980 tarihi itibariyle tekrar (01) sona erdirilecektir.

ÖRNEK-3) Sigortalı (C), kahveciler odasında 1.6.1976 tarihinde başlayan üyelik kaydına istinaden 1.6.1976 tarihi itibarıyla Kurumumuz sigortalığının başlatıldığı bu sigortalılığın vergi kaydı olmadığı için 20.4.1982 tarihi itibariyle (01) sona erdirilerek 22.3.1985 (06) yeniden sigortalılığın başlatıldığı tespit edilmiş olup, ancak sigortalı (c) nin il müdürlüğümüz kayıtlarına intikal ettirdiği İB formunda 1.6.1986 tarihinde kahvecilik işinden dolayı vergi mükellefiyetinin başladığı ve bu mükellefiyetinin 31.12.1992 tarihinde sona erdiği oda ve esnaf sicil kaydının devam ettiği tespit edilmiş olup, sigortalımız müdürlüğümüze müracaat ederek dilekçesi ekinde kahveciler odasından almış olduğu belgede vergi kayıtları dışında bağımsız çalışmasının olmadığını belgeleyerek sigortalılık durumunun buna göre tespit edilmesini talep etmesi halinde sigortalı (c) nin sigortalılığı;

Sigortalılığın başladığı 1.6.1976 ile vergi kaydının başladığı 1.6.1986 tarihleri arasında bağımsız çalışması olmadığını belgelendiğinden 1.6.1976 tarihi itibariyle sigortalılık (01) sona erdirilecek, vergi kaydının başladığı 1.6.1986 tarihi itibariyle (06) yeniden sigortalılık başlatılacak ve sigortalının yine talebine istinaden vergi terk tarihi olan 31.12.1992 tarihi itibariyle (01) sona erdirilecektir.

ÖRNEK-4) Sigortalı (D) 16.7.1975 tarihinde berberler odasında başlayan üyelik kaydına istinaden bu tarih itibariyle Kurumumuza kayıt ve tescil işlemini yaptırmış olup, il müdürlüğümüz kayıtlarına intikal eden (İB) formunda 16.7.1975 tarihinde başlayanoda kaydının 16.1.2002 tarihinde, 1.6.1975 tarihinde başlayan vergi kaydının 31.12.1976 tarihinde sona erdiği tespit edilmiş olup, sigortalımız berberler odasından aldığı belge ile vergi kayıt süreleri dışında bağımsız çalışması olmadığını belgeleyerek sigortalılığının vergi sürelerine göre tespit edilmesini talep etmesi halinde sigortalımızın sigortalılık süreleri her ne kadar vergi kaydı 1.6.1975 tarihinde başlamış olmasına

rağmen bu sürelerde vergi kayıtları dikkate alınmadığından oda kaydına göre 16.7.1975 tarihinde başlatılan sigortalılık (bu tarihte vergi kaydının bulunması nedeniyle) devam ettirilerek, vergi kaydının sona erdiği 31.12.1976 tarihi itibariyle (01) sona erdirilecektir.

ÖRNEK-5) Sigortalı (E)nın vergi dairesinde 25.4.1986 tarihinde başlayan vergi mükellefiyet kaydına istinaden 25.4.1986 tarihi itibariyle sigortalılığın başladığı, Kurumumuz kayıtlarına intikal eden İB formunda 25.4.1986 tarihinde başlayan vergi kaydının 31.12.1990 tarihinde sona erdiği 1.5.1986 tarihinde başlayan oda ve sicil kaydının devam ettiği tespit edilmiş olup sigortalımız (c) esnaf sicil

memurluğundan almış olduğu yazıda vergi başlangıç ve bitiş tarihlerinden sonra devam eden oda kayıtları içerisinde bağımsız çalışmasının bulunmadığını belgeleyerek sigortalılığının vergi terk tarihine göre tespit edilmesini talep etmesi halinde; Sigortalı (C)'nin 25.4.1986 tarihinde başlayan sigortalılığı vergi terk tarihi olan 31.12.1990 tarihi itibariyle 01 sona erdirilecektir.

ÖRNEK-6) Sigortalı (F)nin Elektronikciler odasında 20.2.1984 tarihinde başlayan oda kaydına istinaden 22.3.1985 tarihi itibariyle kayıt ve tescil işleminin yapıldığı, sigortalımızın Müdürlüğümüz kayıtlarına intikal ettirdiği (İB) formunda;

- 20.2.1984 tarihinde başlayan oda kaydının devam ettiği,

- 01.10.1985-31.12.1987

- 01.01.1990-31.12.1990

- 05.06.1992-25.07.1994

tarihleri arasında vergi mükellefiyetinin olduğu tespit edilmiş olup, sigortalımız elektronikciler odasından almış olduğu belge ile vergi başlangıç ve bitiş tarihleri dışındaki sürelerde bağımsız çalışmasının olmadığını belgeleyerek sigortalılığının vergi kayıtlarına göre tespit edilmesini talep etmesi halinde sigortalı (c) nin sigortalılığı;

- Sigortalılığın başlatıldığı 22.3.1985 tarihi ile ilk vergi mükellefiyetinin başladığı 1.10.1985 tarihleri arasında bağımsız çalışması olmadığını belgelediğinden 22.3.1985 tarihi itibariyle (01) sigortalılık sona erdirilecek

- Vergi kaydının başlangıç tarihi olan 1.10.1985 tarihi itibariyle (06) yeniden sigortalılık başlatılacak,

- 01.01.1990 tarihinde başlayan vergi kaydına istinaden (06) yeniden sigortalılık başlatılacak,

- Sona erdirilen bu sigortalılık 5.6.1992 tarihinde başlayan vergi kaydı ile birlikte (06) yeniden sigortalılık başlatılacak.

- Başlatılan bu sigortalılıkta vergi kaydının sona erdiği 25.7.1994 tarihinde tekrar sona erdirilecektir.

tarihinden önce oda kayıtlarına göre mevcut olan sigortalılık sürelerinin bulunması halinde sigortalıların kendi menfaatleri doğrultusunda istedikleri sürelerde bağımsız çalışmalarının bulunduğunu, istedikleri sürelerde de bağımsız çalışmalarının bulunmadığını beyan ederek 1995/11 nolu genelge hükümlerinin uygulanmasını talep etme serbestisine sahip bulunmamaktadırlar. Bu nedenle il müdürlüklerimizin bu konuya gerekli ehemmiyet ve önemi göstererek sigortalılarımızın doğru yönlendirilmesi ve genelgede belirtilen kuruluşlardan alınacak belgelerde, Örneğin; 5 nolu örnekte

ve diğer örneklerde olduğu gibi; vergi başlangıç ve bitiş tarihleri dışında kalan sürelerde odamızda devam eden oda kayıtları süresi içerisinde bağımsız çalışmalarının bulunmadığı ifadesinin mutlaka yer alması gerekmektedir.

Ayrıca yukarıda verilen örneklerde sigortalıların vergi kayıt süreleri dışında sağlık sigortasından faydalanmadığı dikkate alınarak verilmiş olup, vergi kayıt tarihlerinden sonra sağlık karnesi almış

olan sigortalılar için 1.2.2001 tarih ve 171012 sayılı 2001/6 nolu genelge hükümlerine göre işlem yapılması gerekmektedir.

Bilgilerinizi ve uygulamaya yukarıda açıklanan hükümler doğrultusunda devam edilmesini önemle rica ederim.