I- VERGİNİN KONUSU VE
KAPSAMI
Maddenin birinci fıkrası,
verginin konusunu ve kapsamını belirlemektedir. Anılan fıkra hükmüne göre,
belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre
temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan
binalar çevre temizlik vergisine tabi bulunmaktadır. Boş bulunan, dolayısıyla
hiçbir şekilde kullanılmayan binalar, 1.1.2004 tarihinden itibaren çevre
temizlik vergisine tabi tutulmayacaktır.
Maddenin birinci fıkrasında
geçen, “Çevre temizlik hizmetinden”, bu madde kapsamındaki konut, işyeri ve
diğer şekillerde kullanılan binalarda yeme, içme, kullanma, büro ve benzeri
faaliyetler sonucu veya park ve piknik alanları gibi yerlerde oluşan ve çevrenin
kirlenmesine neden olan her türlü çevresel atıkların, çevre ve insan sağlığına
olumsuz etkilerinin önlenmesi için düzenli bir şekilde toplanması, taşınması,
geri kazanılması, düzenli depolanması ve bertarafı suretiyle çevreye ve insan
sağlığına zararsız hale getirilmesi ve bu suretle ekonomiye katkı sağlama
işlemlerinin tümünün veya birkaçının anlaşılması gerekir.
ll- VERGİYE TABİ OLMAYAN
BİNALAR
Maddenin ikinci fıkrasında, çevre
temizlik vergisine tabi olmayan binalara yer verilmiştir. Buna göre; genel ve
katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, bunların
kuracakları birlikler, darülaceze ve benzeri kuruluşlar ve üniversiteler
tarafından münhasıran hizmetlerinde kullanılan binalar, Kızılay Genel Merkezi
ile şubeleri ve kampları, kredi ve yurtlar kurumuna ait öğrenci yurtları ile
umuma açık ibadet yerleri, karşılıklı olmak şartıyla elçilik ve konsolosluk
hizmetlerinde kullanılanlarla elçilerin ikametine mahsus olan binalar,
milletlerarası kuruluşlar ve bunların temsilcilikleri tarafından kullanılan
binalar ile bunların müştemilatı çevre temizlik vergisine tabi olmayacaktır.
Darülaceze ve benzeri kuruluşlar
kapsamına, düşkünler evi, yetimhaneler, huzurevleri, Çocuk Esirgeme Kurumu ve
korunmaya muhtaç çocukları koruma birliklerine ait çocuk yurtları gibi sosyal
yardım kuruluşları girmektedir.
Yukarıda belirtilenlere ait olup
da başkaları tarafından kullanılan binalar vergiye tabi olacaktır.
Örneğin, (A) İl Özel İdaresinin sahibi bulunduğu işyerini her hangi bir
şahsa veya kuruma kiraya vermesi, katma bütçeli bir idare olan Karayolları Genel
Müdürlüğünün sahibi bulunduğu lojman binalarını mensuplarına tahsis etmesi
halinde, kiraya verilen iş yeri ile lojman olarak tahsis edilen bu binalar,
çevre temizlik vergisine tabi tutulacaktır.
III- MÜKELLEF
Maddenin üçüncü fıkrasına göre
verginin mükellefi, her ne sıfatla ve ne şekilde olursa olsun binaları kullanan
gerçek ve tüzel kişilerdir.
Barınma amacı ile oturulan,
dolayısıyla konut olarak kullanılan yerlerde, içme veya temizlik için su
kullanan gerçek ve tüzel kişilerle belediyeler veya büyükşehir belediyesi
bulunan yerlerde ise su ve kanalizasyon idareleri arasında bir hizmet sözleşmesi
yapılmakta ve hizmet sözleşmesi yapan bu gerçek ve tüzel kişiler de “Abone”
olarak adlandırılmaktadırlar.
Dolayısıyla konutların
vergilendirilmesinde, kullandıkları konuta ait su aboneliği bulunanlar, çevre
temizlik vergisinin de mükellefi olup, adlarına su bedeli ile birlikte tahakkuk
edecek çevre temizlik vergisini de ödemekle yükümlü bulunmaktadırlar.
Kullandıkları konuta ait su
aboneliğinin başka gerçek veya tüzel kişilerin yahut apartman yönetimi adına
olması halinde vergi, su abonesi olanlar tarafından ödenecek ancak, su aboneliği
olanlar ödediği bu vergiyi binayı kullananlardan talep edebileceklerdir.
ÖRNEK: 1. (A) Şahsı sahibi bulunduğu konut için su abonesi olduktan sonra konutu
(B) şahsına kiralamış ve su aboneliği kiracı adına yapılmamıştır. Bu durumda,
(A) şahsı su faturası ile adına tahakkuk etmiş bulunan su bedeli ile birlikte
çevre temizlik vergisini ödeyecek ve ödediği vergiyi kiracı (B)’den talep
edebilecektir.
ÖRNEK: 2. 10 daireli bir apartmanın su aboneliği
(B) şahsı adına “ortak abone” olarak tek su sayacı takılarak tesis edilmiştir.
Bu durumda, (B) şahsı 10 daire ile ilgili çevre temizlik vergisini, su tüketim
bedeli ile birlikte ödeyecektir. (B) şahsı ödediği çevre temizlik vergisini de
her bir daireyi kullanan şahıslardan, su bedelinin dağıtım usulünü esas alarak
talep edecektir. Boş olup, kullanılmayan dairelerde su tüketimi olmayacağından,
boş bina sahipleri çevre temizlik vergisi ödemeyeceklerdir.
IV- BİLDİRİM, TAHAKKUK VE
ÖDEME
Çevre temizlik vergisi ile ilgili
maddenin son fıkrasında, Maliye Bakanlığının mükellefiyetle ilgili olarak
bildirim verdirmeye ve buna ilişkin usulleri belirlemeye, İçişleri Bakanlığının
da görüşünü alarak bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye
yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Bu hüküm doğrultusunda İçişleri Bakanlığından
alınan görüş ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 14 üncü
maddesi hükmü dikkate
alınarak Bakanlığımızca çevre temizlik vergisinin beyan, tahakkuk ve ödenmesine
ilişkin usul ve esaslar aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
1- Bildirim
Verilmesi
Konutlara ait çevre temizlik
vergisi, konutları kullananların su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle su
tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk ettirileceğinden, konutları kullananlar tarafından ilgili
belediyelere, büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde ise su ve kanalizasyon
idarelerine bildirim verilmeyecektir.
Belediyenin çevre temizlik
hizmetlerinden yararlanan ancak, su ihtiyacı belediyece veya büyükşehir
belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idarelerince tesis edilmiş su şebekesi
haricinde karşılayan konutlar ile işyeri ve diğer şekillerde kullanılan
binaların yıl içinde kullanılmaya başlanması halinde, mükellefler; kullanmaya
başladıkları tarihten itibaren 30 gün içinde bildirim vereceklerdir. Ancak,
kullandıkları binalarla ilgili olarak daha önce bildirim veren mükellefler,
grup, derece veya mükellefiyetlerinde herhangi bir değişiklik olmadığı sürece
bildirimde bulunmayacaklar ve vergi her yılın Ocak ayında kendiliğinden tahakkuk
etmiş sayılacaktır.
2- Verginin Tahakkuku ve
Ödenmesi
a) Konutlara İlişkin Verginin
Tahakkuku ve Ödenmesi
Konutlara ait çevre temizlik
vergisi, belediyeler tarafından su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle
metreküp başına 100.000 TL. olarak hesaplanacak ve su faturasında ayrıca
gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılacaktır. Bu suretle tahakkuk eden
vergi, su tüketim bedeli ile birlikte belediyelerce tahsil edilecektir. Su ve
kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyükşehir belediye
sınırları ve mücavir alanlardaki konutlara ait çevre temizlik vergisi ise
20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve
kanalizasyon idarelerince aynı esaslara göre tahakkuk ettirilerek tahsil
edilecektir.
Diğer taraftan, çevre temizlik
vergisine ilişkin değişiklikler, 1.1.2004 tarihinden itibaren yürürlüğe
girdiğinden, verginin hesabında bu tarihten itibaren metreküp olarak tüketilen
su miktarının esas alınması gerekmektedir. Bu nedenle, 1.1.2004 tarihinden sonra
düzenlenen ve 1.1.2004 tarihinden önceki tarihleri de kapsayan faturalarda
sadece, 1.1.2004 tarihinden sonraki döneme isabet eden su tüketim miktarları
üzerinden bu vergi hesaplanacaktır .
ÖRNEK: (A) Belediyesince 15 Ocak 2004 tarihinde
(B) şahsı adına düzenlenen su faturasında; ilk okuma tarihi 22.11.2003, son
okuma tarihi 10.01.2004, ilk gösterge 1485 (m3) , son gösterge 1505 (m3) olarak
yer almaktadır. Bu durumda, 22.11.2003-10.01.2004 tarihleri arasında m3 olarak
tüketilen su miktarı (1505-1485=) 20 m3 olmakla birlikte, tüketilen su
miktarından 2004 yılına isabet eden su tüketim miktarı
olacaktır. Bu durumda, su
faturasında gösterilmek suretiyle tahsil edilecek çevre temizlik vergisi miktarı
(4 m3x100.000 TL=) 400.000 TL. olarak hesaplanacaktır.
b) İşyeri ve Diğer Şekillerde
Kullanılan Binalara İlişkin Verginin Tahakkuku ve Ödenmesi
5035 sayılı Kanunun 41 inci
maddesiyle 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanununa eklenen geçici 5 inci madde ile 31.12.2005 tarihini
geçmemek üzere, mükerrer 44 üncü maddede yer alan yetkiler kullanılıncaya kadar,
işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin
tarh ve tahakkukunda, söz konusu maddenin değişmeden önceki hükümlerine göre
çıkarılmış bulunan Bakanlar Kurulu Kararı ile belediyelerce alınmış kararların
uygulanmasına devam edileceği hükme bağlanmıştır.
Bilindiği gibi, 93/5105 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile grupları tespit edilen binaların hangi dereceye
gireceği, binaların bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları,
büyüklükleri ile binalardaki faaliyetin niteliği de dikkate alınarak belediye
meclislerince belirlenmiş ve binaların derecelere intibakı belirli kriterler
esas alınarak, 14 Seri Nolu Belediye Gelirleri Kanunu
Genel Tebliğinde yer alan
açıklamalar çerçevesinde daha önce yapılmış bulunmaktadır.
Bu açıklamalara göre, mükerrer 44 üncü maddede yer alan yetkiler kullanılıncaya kadar
93/5105 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile tespit edilen bina
grupları ve bu gruplara göre belediyelerce yapılan binaların derecelere intibak
işlemleri geçerli bulunmaktadır.
Buna göre, Belediyelerin çevre
temizlik hizmetinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece veya büyükşehir
belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idarelerince tesis edilmiş su şebekesi
haricinde karşılayan konutlar ile işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara
ait çevre temizlik vergisinin, binaların grupları itibariyle belediyelerce en
son intibak ettirildikleri derecelere ait aşağıda yer alan tarifedeki tutarlar
üzerinden 2004 yılının Ocak ayında yıllık olarak tahakkuk ettirilecektir.
Yıllık
Vergi Tutarları (TL)
|
Bina
Grupları |
1.
Derece |
2.
Derece |
3.
Derece |
4.
Derece |
5.
Derece |
| 1.
Grup |
1.250.000.000 |
1.000.000.000 |
750.000.000 |
625.000.000 |
500.000.000 |
| 2.
Grup |
750.000.000 |
600.000.000 |
450.000.000 |
375.000.000 |
300.000.000 |
| 3.
Grup |
500.000.000 |
400.000.000 |
300.000.000 |
250.000.000 |
200.000.000 |
| 4.
Grup |
250.000.000 |
200.000.000 |
150.000.000 |
125.000.000 |
100.000.000 |
| 5.
Grup |
150.000.000 |
120.000.000 |
90.000.000 |
75.000.000 |
60.000.000 |
| 6.
Grup |
75.000.000 |
60.000.000 |
45.000.000 |
32.000.000 |
25.000.000 |
| 7.
Grup |
25.000.000 |
20.000.000 |
15.000.000 |
12.000.000 |
10.000.000 |
Yıllık tutarı itibariyle tahakkuk
eden çevre temizlik vergisinin, birinci taksiti emlak vergisinde olduğu gibi her
yılın Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksiti ise Kasım ayı içinde
ödenecektir.
Diğer taraftan, su ihtiyacını
belediyece veya büyük şehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idarelerince
tesis edilmiş su şebekesi haricinde karşılayan konutlar ile işyeri ve diğer
şekillerde kullanılan binaların yıl içinde kullanılmaya başlanması halinde;
yıllık vergiden, mükellefiyetin başladığı tarihten (bu tarih dahil) o yılın
sonuna kadar olan süreye tekabül eden vergi, bildirim verme süresi içinde
tahakkuk ettirilecektir. Verginin ödenmesi ise mükellefiyetin ilk taksit süresi
geçmeden başlaması halinde, yarısı emlak vergisinin birinci taksit süresi
içinde, yarısı da Kasım ayı içinde ödenecektir. Mükellefiyetin ilk taksit süresi
geçtikten sonra ancak, yılın ilk yarısında başlaması halinde ise tahakkuk edecek
verginin yarısı bildirim verme süresi içinde, yarısı ise Kasım ayı içinde
ödenecektir. Mükellefiyetin yılın ikinci yarısında ve taksit süresi geçmeden
başlaması halinde, bildirim verme süresi içinde tahakkuk edecek verginin tamamı
Kasım ayı içinde, mükellefiyetin ikinci taksit süresi geçtikten sonra başlaması
halinde ise bildirim verme süresi içinde ödenecektir.
ÖRNEK: (A) şahsı satın aldığı 20 yatak kapasiteli
konaklama tesisini 15 Mart 2004 tarihinde kullanmaya başlamış ve mükellef süresi
içinde ilgili belediyeye bildirim vermiştir. Mükellefin kullandığı bina, ilgili
belediye tarafından tarifenin V. grup 3 üncü derecesine intibak
ettirilmiştir.
Bu durumda mükellef ,
15/3/2004-31/12/2004 tarihleri arasında kullanılacak bina ile ilgili olarak
ilgili belediye tarafından tahakkuk ettirilecek
| -İşyerinin 2004 yılı yıllık çevre temizlik vergisi |
:
|
90.000.000 TL
|
-2004
yılı için tespit edilen yeniden değerleme
oranı |
:
|
%12 |
| -2004
yılı vergisinin yeniden değerleme oranında artırılmış tutarı |
:
|
|
| (90.000.000+90.0000.0000x%12=) |
:
|
100.800.000
TL |
| -Vergi
tutarının %5’i |
:
|
|
| (100.800.000x%5=) |
:
|
5.040.000
TL |
-Vergi tutarının
belirlenmesinde dikkate
alınmayacak tutar |
:
|
800.000
TL |
| -2005
yılı çevre temizlik vergisi tutarı |
:
|
|
| (100.800.000-800.000=) |
:
|
100.000.000
TL |
VI- VERGİNİN
DAĞILIMI
Maddenin dokuzuncu fıkrasında
verginin dağılımına ilişkin hükümler düzenlenmiştir. Buna göre , 2560 sayılı
Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idareleri, büyük şehir
dahilindeki her ilçe veya ilk kademe belediyesinin belediye ve mücavir alan
sınırları içinde bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği çevre temizlik
vergisi ile bu vergiyi süresinde ödemeyen mükelleflerden tahsil ettiği gecikme
zammının yüzde seksenini tahsilatı takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar
bir bildirim ile ilgili belediyeye bildirecek ve aynı süre içinde ödeyecektir.
Aynı idareler tahsil ettiği vergi ve gecikme zammı toplamının yüzde yirmisini
ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere
büyükşehir belediyesine tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar
aktaracaklardır.
Diğer taraftan, büyükşehir
belediyesi dahilindeki ilçe veya ilk kademe belediyelerinin kendileri tarafından
tahsil edilen çevre temizlik vergisi ve gecikme zammı toplamının %20’sini de bir
bildirim ile ertesi ayın 20 inci günü akşamına kadar büyükşehir belediyesine
bildirmesi ve aynı süre içinde ödemesi gerekmektedir.
Tahsil ettiği vergiyi ve gecikme
zammını yukarıda belirtilen süreler içinde ilgili belediyelere yatırmayan
idarelerden bu tutarlar, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı ile birlikte tahsil
edilecektir.
1.1.2004 tarihinden itibaren
kullanılan binalar için tahakkuk ettirilmek suretiyle tahsil edilecek vergi ve
gecikme zammından, Çevre Kirliliğini Önleme Fonu’na herhangi bir pay aktarımı
yapılmayacaktır.
VII- DİĞER HUSUSLAR
1.Belediyeler, büyükşehir
belediyesi bulunan yerlerde ise su ve kanalizasyon idareleri, 1.1.2004
tarihinden itibaren konutlar için düzenlemekte oldukları “Su Tüketim
Faturası”nda çevre temizlik vergisine ilişkin bölüme de yer
vereceklerdir.
2. İşyeri ve diğer şekillerde
kullanılan binalara ilişkin tarifedeki vergi miktarları , büyükşehir belediye
sınırları içinde bulunanlar hariç olmak üzere, kalkınmada öncelikli belediyeler
ile nüfusu 5000’den az belediyelerde yüzde 50 indirimli uygulanacaktır.
3. “Çevre Temizlik Vergisi
Bildirimi” vermesi gereken mükellefler için, ilgili belediyeler 14 Seri Nolu
Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği ekinde yayımlanan; “Çevre Temizlik
Vergisi Bildirimi”ni çoğaltarak kullanacaklardır.
4. 14 Seri Nolu Belediye
Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinin Bu tebliğe aykırı hükümleri, 1.1.2004
tarihinden itibaren uygulanmayacaktır.
Tebliğ
olunur.
BELEDİYE GELİRLERİ KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SERİ NO:30)