|
4857
Sayılı Yeni İş Kanunu
...
Özürlü,
eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu
MADDE 30. - İşverenler elli veya daha fazla işçi
çalıştırdıkları işyerlerinde her yılın Ocak ayı başından itibaren yürürlüğe girecek şekilde Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranlarda
özürlü ve eski hükümlü ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci
maddesinin (B) fıkrası uyarınca istihdamı zorunlu olan terör mağduru işçiyi
meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde
çalıştırmakla yükümlüdürler. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin toplam
oranı yüzde altıdır. Ancak özürlüler için belirlenecek oran, toplam oranın
yarısından az olamaz. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan
işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi
sayısına göre hesaplanır.
(2006 Yılı Oranları: SSK
Genelgesi 16/359.Ek (Özürlü, Eski Hükümlü
ve Terör Mağduru Çalıştırma Oranları) (06.12.05))
Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının
tespitinde belirsiz süreli iş sözleşmesine ve belirli süreli iş sözleşmesine
göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre
çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak
tam süreli çalışmaya dönüştürülür.
Oranların hesaplanmasında yarıma kadar kesirler
dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür.
İşyerinin işçisi iken sakatlanan, eski hükümlü ya
da terör mağduru olanlara öncelik
tanınır.
İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları
işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar.
Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri,
hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler
dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden
işverence nasıl işe alınacakları, Adalet Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığınca birlikte çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Yer altı ve su altı işlerinde özürlü işçi
çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının
tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.
Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da
sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler eski işyerlerinde tekrar işe
alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri
işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih
ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde
işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma
isteğinde bulunan eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat öder.
Eski hükümlü çalıştırılmasında kanunlardaki kamu
güvenliği ile ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümler saklıdır.
Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranların üstünde
özürlü ve eski hükümlü ve terör mağduru çalıştıran işverenlerin kontenjan
fazlası işçiler için özürlü ve eski hükümlü çalıştırmakla yükümlü olmadıkları
halde özürlü çalıştıran veya çalışma gücünü yüzde seksenden fazla kaybetmiş
özürlüyü çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir özürlü için
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre ödemeleri gereken işveren sigorta
prim hisselerinin yüzde ellisini kendisi, yüzde ellisini Hazine öder.
Bu maddeye aykırılık hallerinde 101 inci
madde uyarınca tahsil edilecek para
cezaları Türkiye İş Kurumu bütçesinin Maliye Bakanlığınca açılacak özel
tertibine gelir kaydedilir. Bu hesapta toplanan paralar özürlü ve eski
hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işini kurma ve bu
gibi projelerde kullanılmak üzere Türkiye İş Kurumuna aktarılır. Toplanan
paraların nerelere ve ne kadar verileceği Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünün
koordinatörlüğünde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel
Müdürlüğü, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Özürlüler İdaresi
Başkanlığı, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü, Türkiye
Sakatlar Konfederasyonu ve en çok işçi ve işvereni temsil eden üst kuruluşların
birer temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından karara bağlanır. Komisyonun
çalışma usul ve esasları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Not:
1- İşverenler,
işe aldığınız işçilerinizden sakat, eski hükümlü, terör mağduru
varsa bunları İş Kurumu'na dilekçe ile tescil ettirmeniz gerekmektedir. Aksi
taktirde İş Kurumu çalıştırdığınız işçileri göz önünde
bulundurmamaktadır.
2-İşten Ayrılanların Bildirilmesi
(Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında
Yönetmelik)
Madde 9 - İşveren
herhangi bir sebeple iş sözleşmesi sona eren özürlü, eski hükümlü ve terör
mağduru işçinin ayrılış nedenlerini onbeş gün içinde kuruma bildirmek
zorundadır.
Cezalar: Çalıştırılmayan eski hükümlü ve çalıştırılmayan her ay için (1475 Sayılı İş Kanunu Md.98)
uygulanacak ceza: 750.000.000.-dır
Cezalar:
Çalıştırılmayan özürlü ve çalıştırılmayan her ay için (
4857 Sayılı İş Kanunu Md.101)
uygulanacak ceza: 963.000.000.-Tl.dır.
4857
Sayılı Yeni İş Kanunu
...
"Özürlü ve eski hükümlü çalıştırma
zorunluluğuna aykırılık
MADDE 101. - Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere
aykırı olarak özürlü ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline
çalıştırmadığı her özürlü ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için
yediyüzelli milyon lira para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para
cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz."
| 
ESKİ
HÜKÜMLÜ İŞÇİ ÇALIŞTIRMA ZORUNLULUĞU