|
Resmi Gazete Tarihi:07 Nisan 2001
Sayı:24366
Kanun No. 4632
Kabul Tarihi :
28.3.2001
BİREYSEL
EMEKLİLİK TASARRUF VE YATIRIM SİSTEMİ KANUNU
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı, kamu sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı
olarak, bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesi
ile emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanarak refah düzeylerinin yükseltilmesi,
ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratarak istihdamın artırılması ve ekonomik
kalkınmaya katkıda bulunulmasını teminen, gönüllü katılıma dayalı ve
belirlenmiş katkı esasına göre oluşturulan bireysel emeklilik sisteminin düzenlenmesi
ve denetlenmesidir.
Bu Kanunun kapsamı, emeklilik şirketlerinin kuruluş, çalışma, yönetim ve
denetimine, kişilerin sisteme katılma, ayrılma ve emeklilik koşullarına,
emeklilik yatırım fonlarının kuruluşuna, katkıların bu fonlarda toplanmasına
ve değerlendirilmesine, aracılık hizmetlerine, kamuya açıklanacak
bilgilerin kapsamına ve bireysel emeklilikle ilgili diğer hususlara ilişkin
esas ve usulleri düzenlemektir.
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde sermaye piyasası ve sigortacılık
mevzuatının ilgili hükümleri ve genel hükümler uygulanır.
Tanımlar
MADDE 2. — Bu Kanunda geçen deyimlerden;
a) Bakan veya Bakanlık : Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan
veya Bakanlığı,
b) Müsteşarlık : Hazine Müsteşarlığını,
c) Kurul : Sermaye Piyasası Kurulunu,
d) Katılımcı : Emeklilik sözleşmesine kendi ad ve hesabına taraf olan gerçek
kişiyi,
e) Katkı payı : Emeklilik sözleşmesi hükümlerine göre ödenmesi gereken
tutarı,
f) Şirket : Emeklilik şirketini,
g) Fon : Emeklilik yatırım fonunu,
h) Portföy yöneticisi : Kuruldan portföy yöneticiliği yetki belgesi almış
ve Kurulca uygun görülen portföy yönetim şirketini,
ı) Saklayıcı : Emeklilik yatırım fonu portföyündeki varlıkların saklandığı
ve Kurulca uygun görülen saklama kuruluşunu,
j) Bireysel emeklilik hesabı : Emeklilik sözleşmesi çerçevesinde katılımcı
ad ve hesabına ödenen katkılar ve bu katkılara ilişkin her türlü
getirinin katılımcı bazında izlendiği hesabı,
k) Birikim : Bireysel emeklilik hesabındaki katkılar ile bunların
getirilerinin toplamını,
l) Bireysel emeklilik aracıları : Her ne ad altında olursa olsun herhangi bir
emeklilik şirketine bağlı olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak, daimi bir
surette emeklilik şirketlerinin emeklilik sözleşmelerine aracılık eden veya
bunları emeklilik şirketi adına yapan gerçek veya tüzel kişileri,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu
Yapısı ve görevleri
MADDE 3. — Bireysel emeklilik politikalarını belirlemek ve bunların gerçekleştirilmesi
için alınması gerekli önlemler konusunda önerilerde bulunmak üzere
Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu kurulmuştur. Bireysel Emeklilik Danışma
Kurulu, Hazine Müsteşarının başkanlığında Maliye Bakanlığı, Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Sermaye Piyasası
Kurulu tarafından görevlendirilecek en az genel müdür düzeyinde birer
temsilciden oluşur. Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu en az üç ayda bir Müsteşarlıkça
önerilen tarih ve gündemle toplanır.
Bireysel Emeklilik Danışma Kurulunun sekretarya hizmetleri Müsteşarlık
tarafından yürütülür. Bireysel Emeklilik Danışma Kurulunun çalışma
esas ve usulleri Bireysel Emeklilik Danışma Kurulunun uygun görüşü alınarak
Müsteşarlıkça bir yönetmelikle düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Emeklilik Sözleşmesi
Emeklilik sistemine katılma ve emeklilik sözleşmesi
MADDE 4. — Bireysel emeklilik sistemine medeni hakları kullanma ehliyetini
haiz kişiler katılabilir. Sisteme katılacak kişiler şirket ile emeklilik sözleşmesi
imzalamak zorundadırlar.
Emeklilik sözleşmesi katılımcının sisteme girmesine, sistemden ayrılmasına,
emekli olmasına, katkıların ödenmesine, bu katkıların bireysel emeklilik
hesaplarında izlenmesine, fonlarda yatırıma yönlendirilmesine ve katılımcı
veya lehdarına yapılacak ödemelere ilişkin esaslar ile tarafların diğer
hak ve yükümlülüklerini düzenleyen, esas olarak katılımcı ve şirketin
taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir. Emeklilik sözleşmesinde
bulunacak hususlara ilişkin esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak
Müsteşarlıkça belirlenir.
Katılımcının ve şirketin hak ve yükümlülükleri
MADDE 5. — Katılımcı, emeklilik sözleşmesinde belirtilen esaslar
dahilinde, şirket nezdinde açılacak bireysel emeklilik hesabına katkı
yapar. Katılımcı, emeklilik sözleşmesinde yer alacak şartlar çerçevesinde,
katkı payının aynı şirkete ait birden fazla fon arasında paylaştırılmasına
karar verebilir. Katılımcı, bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinin başka
bir emeklilik şirketine aktarılmasını talep edebilir. Bu halde şirket
bildirimden itibaren en geç yedi iş günü içerisinde talebi yerine
getirmekle ve birikimlerle birlikte bu hesaba ilişkin bilgi ve belgeleri
aktarmakla yükümlüdür. Başka bir şirkete aktarım talebinde
bulunulabilmesi için, bu Kanun kapsamında yapılan ilk emeklilik sözleşmesinin
yürürlük tarihinden itibaren en az bir yıl geçmesi gereklidir. Aktarıma,
aktarım talebine ve aktarımda süre kısıtlamalarının istisnalarına ilişkin
esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak Müsteşarlık tarafından
belirlenir.
Şirket, bu maddede öngörülen aktarma yükümlülüğünü yedi iş günü içerisinde
yerine getirmezse, yedinci iş gününün sonunda ihtara gerek kalmaksızın
kendiliğinden mütemerrit hale gelir. Bu halde uygulanacak aylık temerrüt
faizi, katılımcının dahil olacağı fonun son aylık getirisinin iki katından
aşağı olamaz.
Şirket, katkı paylarını, şirkete intikalini takip eden en geç ikinci iş gününde
yatırıma yönlendirmek zorundadır. Bu yükümlülüğün süresi içerisinde
yerine getirilmemesi halinde, katılımcının dahil olacağı fonun son aylık
getirisinin iki katı tutarında aylık gecikme cezası uygulanır ve bu tutar
katılımcının hesabına ilave edilir.
Emekli olma ve emeklilik seçenekleri
MADDE 6. — Katılımcı, sisteme giriş tarihinden itibaren en az on yıl
sistemde bulunmak koşulu ile 56 yaşını tamamladıktan sonra emekli olmaya
hak kazanır. Emekliliğe hak kazanan katılımcı, bireysel emeklilik hesabındaki
birikimlerinin bir kısmının veya tamamının defaten ödenmesini ya da yapacağı
yıllık gelir sigortası sözleşmesi çerçevesinde kendisine maaş bağlanmasını
talep edebilir. Şirket, katılımcının kısmen veya tamamen ödeme talebini,
katılımcının emeklilik sözleşmesi gereği hak sahibi olduğu tarihten
itibaren yedi iş günü içerisinde yerine getirmekle yükümlüdür. Katılımcının
bu madde kapsamında birikimlerin ödenmesini talep etmesi veya başka bir şirket
veya hayat sigorta şirketi ile yıllık gelir sigortası sözleşmesi yapması
halinde, hesabındaki birikimler herhangi bir kesinti yapılmadan yazılı
bildirimden itibaren en geç yedi iş günü içerisinde kendisine ödenir veya
ilgili şirkete aktarılır.
Yıllık gelir sigortası, toplu veya belirli süreler içinde yapılan katkılara
göre sigortalının yaşaması halinde hemen veya belli bir süre sonra başlayan,
sigortalıya veya lehdarlarına ömür boyu veya belirli süreler için yapılan
düzenli ödemelerdir. Yıllık gelir sigortası sözleşmesine göre belirlenen
emeklilik maaşı, aylık, üçer aylık, altı aylık veya yıllık olarak ödenebilir.
Yıllık gelir sigortası sözleşmelerinde, yıllık gelir sigortası genel şartları
çerçevesinde ilgili şirketin üstlenmiş olduğu rizikonun, tazminat yükümlülüğünün
türü ve kapsamının, tarafların hak ve yükümlülüklerinin, ödeme dönemlerinin,
sözleşme süresi ve sözleşmeyi sona erdiren hallerin ve ilgili diğer
hususların belirtilmesi zorunludur.
Emeklilik sözleşmesi süresi içerisinde, katılımcının vefat etmesi
halinde lehdarı, sürekli iş göremezlik durumunun ortaya çıkması halinde
ise katılımcı, bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerin kendisine ödenmesini
talep edebilir. Katılımcının emekliliğe hak kazanmadan sistemden ayrılma
talebinde bulunması halinde ise, bireysel emeklilik hesabındaki birikimler
emeklilik sözleşmesi hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
Şirket, bu maddede öngörülen aktarma ve ödeme yükümlülüklerini yedi iş
günü içerisinde yerine getirmezse, yedinci iş gününün sonunda ihtara
gerek kalmaksızın kendiliğinden mütemerrit hale gelir. Bu halde uygulanacak
aylık temerrüt faizi, katılımcının dahil olduğu fonun son aylık
getirisinin iki katından aşağı olamaz.
Emeklilik sözleşmesi veya yıllık gelir sigortası sözleşmesi hükümlerine
göre, hak sahiplerine ödenmesi gereken tutar, ödemeyi gerektiren tarihten
itibaren on yıl içinde hak sahipleri tarafından aranmamış ise, onuncu yılı
takip eden yılbaşından itibaren altı ay içerisinde hak sahiplerinin adı,
soyadı ve hak kazandıkları para miktarını gösterir şekilde tanzim
edilecek bir cetvel ile Müsteşarlık emrine Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına
aktarılır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına yatırılan bu paralar iki yıl
içinde sahipleri tarafından aranmadığı takdirde Hazineye gelir kaydedilir.
Şirket tarafından ilk kez uygulamaya konulacak emeklilik sözleşmeleri ve yıllık
gelir sigortası sözleşmeleri ile bunlara ilişkin değişiklikler Müsteşarlığın
tasdikine tâbidir. Bu madde kapsamında hak sahiplerinin bulunması için şirket
ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılması gereken araştırmalara,
söz konusu tutarın on yıllık süre içerisinde şirketçe ve iki yıllık süre
içerisinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca değerlendirilmesine ilişkin
esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak Müsteşarlık tarafından
belirlenir.
Giriş aidatı, yönetim ve fon işletim giderleri
MADDE 7. — Şirket, katılımcının sisteme ilk kez katılması sırasında
ve yeni bir bireysel emeklilik hesabı açtırması halinde giriş aidatı talep
edebilir. Söz konusu giriş aidatları bireysel emeklilik hesabına ödenen
katkılardan ayrı olarak azamî bir yıl içerisinde taksitler halinde de ödenebilir.
Katkı payı, fon varlıkları veya fon gelirleri üzerinden yönetim gideri ve
fon işletim masrafı kesintisi yapılabilir. Bireysel emeklilik hesaplarından
yapılacak her türlü kesintilerin ve giriş aidatlarının emeklilik sözleşmesinde
ve yapılacak ilan ve reklamlarda açık olarak belirtilmesi zorunludur. Giriş
aidatı, yönetim ve fon işletim giderleri miktar ya da oranları ve bunlara
ilişkin esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak Müsteşarlık
tarafından belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Emeklilik Şirketine İlişkin Düzenlemeler
Kuruluş esasları ve kuruluş izni
MADDE 8. — Emeklilik şirketi, bu Kanuna göre kurulan ve bireysel emeklilik
sisteminde faaliyet göstermek üzere bu Kanun ile ihdas edilen emeklilik
branşında ruhsat almış şirketi ifade eder. Şirket, 21.12.1959 tarihli ve
7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu hükümlerine göre hayat ve ferdi kaza
sigortaları branşlarında da ruhsat alabilir.
Şirketin emeklilik branşı dışında başka bir branşta da faaliyet göstermesi
halinde her bir branşa ait hesaplar ayrı tutulur.
Şirket kuruluş izni Bakan tarafından verilir. Kurulacak şirketin ticaret
unvanında "emeklilik" ibaresinin bulunması zorunludur. Kuruluş izni
için Müsteşarlığa başvuruda bulunulur.
Kurulacak şirketin;
a) Anonim şirket şeklinde kurulması,
b) Faaliyet konusunun bu Kanunda belirtilen faaliyetlerle sınırlandırılmış
olması,
c) Sermayesinin yirmi trilyon liradan az olmaması ve ödenmiş sermayesinin
asgarî on trilyon olması ve kalanının üç yıl içerisinde ödenmesinin
taahhüt edilmesi,
d) Hisse senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve tamamının nama
yazılı olması,
e) Ana sözleşmesinin bu Kanun hükümlerine uygun olması,
f) İş planı ve sistem tasarımı ile yapılabilirlik raporlarının
sunulması,
g) Kurucularının;
1. Tasfiyeye tâbi tutulan bankerler, bankalar, sigorta şirketleri ile para ve
sermaye piyasalarında faaliyet gösteren diğer kurumlarda doğrudan ve
dolaylı yüzde on veya daha fazla bir oranda pay sahibi olmaması,
2. İlgili mevzuat çerçevesinde faaliyetlerinin tamamen veya belirli faaliyet
alanları itibariyle sürekli veya başvuru tarihinden önceki bir yıl içerisinde
bir ay veya daha fazla süreyle geçici süreyle durdurulma kararı verilmemiş
olması,
3. Müflis veya konkordato ilan etmiş olmaması, taksirli suçlar hariç olmak
üzere affa uğramış olsalar dahi ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis
yahut basit veya nitelikli zimmet, cürüm işlemek için teşekkül
oluşturmak, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,
inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile
istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları,
resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, kara para aklama veya
Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına
teşebbüs suçlarından dolayı kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının
bulunmaması,
4. Emeklilik şirketi olmanın gerektirdiği malî güç ve itibara sahip
olması,
Gerekir.
Sermayenin en az yüzde ellibirinin malî piyasalar konusunda yeterli bilgi ve
tecrübeye sahip tüzel kişilere ait olması ve tüzel kişi kurucuların yönetim
ve denetimine sahip gerçek kişilerin, bu maddenin dördüncü fıkrasının
(g) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç kurucularda aranan şartları
taşımaları gerekir.
Kuruluş izni için gerekli sermaye tutarı, Devlet İstatistik Enstitüsü
Toptan Eşya Fiyat Endeksinin iki katının gerektirdiği miktar ve sınırları
aşmamak üzere Müsteşarlık tarafından artırılabilir.
Faaliyet ruhsatı
MADDE 9. — Kuruluş izni alan şirketin faaliyete geçebilmesi için emeklilik
branşında faaliyet ruhsatı alması zorunludur. Emeklilik branşı faaliyet
ruhsatı Müsteşarlık tarafından verilir. Faaliyet ruhsatı almak üzere Müsteşarlığa
yapılan başvurularda;
a) İki yıl içinde en az yüzbin katılımcıya hizmet verecek biçimde
gerekli her türlü planlamanın yapılmış olması,
b) İş planı ve sistem tasarımında öngörülen düzenlemelerin yapılmış
olması,
c) Fiziksel mekan, teknik ve idarî alt yapı ile insan kaynakları uyumunun
sağlanmış olması,
Şartları aranır.
Kuruluşa ilişkin verilen izin, izin tarihinden itibaren bir yıl içinde
emeklilik branşı faaliyet ruhsatı almak üzere başvurunun yapılmamış veya
gerekli belgelerin süresi içinde tamamlanmamış olması halinde
kendiliğinden geçersiz olur. Emeklilik branşında faaliyet ruhsatı alan
şirketin, ruhsatın veriliş tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde
fon kurmak amacıyla Kurula başvurması gerekir. Şirketin fon kurma
başvurusunun Kurula zamanında yapılmaması veya başvurusunun reddedilmesi
halinde, verilmiş olan kuruluş izni ve faaliyet ruhsatı kendiliğinden geçersiz
olur.
Kuruluş izni ve faaliyet ruhsatı başvurularında istenecek bilgi ve belgeler
ile diğer esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak Müsteşarlıkça
belirlenir.
Emeklilik ile ilgili kavramların kullanımı, ilan, reklam ve açıklanacak
bilgiler
MADDE 10. — Kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kurumları, 17.7.1964 tarihli
ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında kurulan sandıklar ve
13.7.1967 tarihli ve 903 sayılı Kanun ile değişik 743 sayılı Türk Kanunu
Medenîsi hükümleri kapsamında kurulan vakıflar hariç olmak üzere, bu
Kanun kapsamında bulunmayan gerçek ve tüzel kişiler bu Kanunda düzenlenen
faaliyetlerde bulundukları izlenimini verecek şekilde "Emeklilik",
"Emeklilik Planı", "Emeklilik Fonu" ve "Emeklilik
Yatırım Fonu" gibi kavramları veya aynı işlevi gören ifadeleri
kullanamazlar.
Şirket ve bireysel emeklilik aracıları, katılımcılara, üçüncü
kişilere ve kuruluşlara karşı gerçeğe aykırı, yanıltıcı ve aldatıcı
beyanda bulunamazlar ve ilan, reklam ve broşürleri ile bu amaca yönelik her türlü
faaliyetlerinde bu nitelikteki ifadelere yer veremezler. Bireysel emeklilik
sisteminde katılımcılara veya kamuya açıklanacak bilgiler, açıklanma dönemleri
ve süreleri ile ilan ve reklamlara ilişkin esas ve usuller Kurulun uygun görüşü
alınarak Müsteşarlıkça belirlenir.
Şirketin sorumlulukları ve bireysel emeklilik aracıları
MADDE 11. — Şirket;
a) Emeklilik sözleşmelerine ilişkin Müsteşarlığın belirleyeceği
esaslara göre bankalardan hizmet almakla,
b) Emeklilik sözleşmesi çerçevesinde tahsil edilen katkıların fona yönlendirilmesini
sağlamak ve bireysel emeklilik hesaplarının ve ilgili diğer kayıtların güncelleştirilmesi
işlemlerini gerçekleştirmekle,
c) Portföy yöneticilerinin, şirketin genel fon yönetim stratejisine ve
kararlarına göre fon portföyünü yönetmesini sağlamakla,
d) Katılımcılarının bireysel emeklilik hesaplarına ait günlük bilgilere
erişimine olanak sağlamakla,
e) Fon portföyünde yer alan varlıklar, fonun performansı, malî tabloları
gibi konularda katılımcılara düzenli bilgi verilmesini sağlamakla,
f) Müsteşarlık ve Kurul tarafından istenecek bilgi, belge ve tablolar ile
bireysel emeklilik kayıt sisteminin belirlenecek esas ve usullere göre
hazırlanmasını sağlamakla,
g) Müsteşarlığın belirleyeceği esas ve usuller çerçevesinde şirketin,
Kurulun belirleyeceği esas ve usuller çerçevesinde de fonun iç denetimini
sağlamakla,
h) Bireysel emeklilik hesaplarının ve emeklilik faaliyetlerinin sürekliliğini
ve fon varlıklarının korunmasını sağlamak üzere, kayıtların ve
varlıkların saklanması konusunda gerekli tedbirleri almakla,
Sorumludur.
Bireysel emeklilik aracıları, Müsteşarlık nezdinde tutulan Bireysel
Emeklilik Aracıları Siciline kaydolmak zorundadır. Bireysel emeklilik
aracılarında aranacak nitelik ve şartlara, kuruluşlarına, faaliyetlerine,
yapamayacakları işlere, sicile ilişkin işlemlere, tutacakları defterlere ve
diğer hususlara ilişkin esas ve usuller Müsteşarlıkça düzenlenir.
Şirketin teşkilât ve organları
MADDE 12. — Şirketin yönetim kurulu beş kişiden az olamaz. Şirket genel müdürü
ve yokluğunda vekili yönetim kurulunun doğal üyesidir. Yönetim kurulu üyelerinin
salt çoğunluğunun bu maddede genel müdür için öngörülen meslekî
deneyim süresi hariç diğer şartları haiz olması gerekir. Denetim kurulu üyelerinin,
genel müdürün, genel müdür yardımcılarının ve başka unvanlarla
istihdam edilseler dahi yetki ve görevleri itibariyle genel müdür
yardımcısına denk veya daha üst konumlarda imza yetkisini haiz diğer yöneticilerin,
bu maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen şartları haiz olmaları, en
az lisans düzeyinde öğrenim görmüş olmaları ve sigortacılık veya
işletmecilik alanında meslekî deneyime sahip olmaları şarttır. Asgarî
meslekî deneyim süresi, genel müdür için on yıl, genel müdür
yardımcıları ve başka unvanlarla istihdam edilseler dahi yetki ve görevleri
itibariyle genel müdür yardımcısına denk veya daha üst konumlarda imza
yetkisini haiz diğer yöneticiler için yedi yıldır.
Genel müdür ve genel müdür yardımcısı olarak atanacakların, bu maddede
aranan şartları taşıdıklarını gösteren belgelerle birlikte Müsteşarlığa
bildirilmesi gerekir. Bunların atanmaları, bildirimin alındığı tarihten
itibaren on iş günü içerisinde Müsteşarlıkça olumsuz görüş
bildirilmediği takdirde yapılabilir. Herhangi bir nedenle görevden ayrılan
genel müdür ve genel müdür yardımcılarının, görevden ayrılma nedenleri
şirket ve görevden ayrılan tarafından, ayrılış tarihinden itibaren on iş
günü içerisinde Müsteşarlığa bildirilir.
Bu Kanun hükümlerine aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya bir defadan
fazla ağır para cezası ile cezalandırılanlar ile durumları bu Kanunun 8
inci maddesinin dördüncü fıkrasının (g) bendinin 4 numaralı alt bendi
hariç olmak üzere (g) bendine uymayanlar, hiç bir şirkette yönetim kurulu
üyesi, denetim kurulu üyesi, genel müdür, genel müdür yardımcısı veya
birinci derecede imza yetkisini haiz görevli olarak çalıştırılamazlar.
Şirket, bu gibi kişilerin imza yetkilerini derhal kaldırmak zorundadır.
Yapılan denetlemeler sonucunda, bu Kanun veya ilgili diğer mevzuat hükümlerini
ihlal ettikleri ve şirketin emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürdükleri
tespit edilen şirket yöneticileri ve görevlilerinin, haklarında kanunî
kovuşturma istenmesini müteakip Müsteşarlığın talebi üzerine geçici
olarak imza yetkilerinin kaldırılması zorunludur. Bu kimseler Müsteşarlığın
izni olmadıkça imza yetkisini haiz personel olarak hiç bir şirkette çalıştırılamazlar.
Ana sözleşme değişiklikleri, hisse ve malvarlıklarının devri ve şirket
birleşmeleri
MADDE 13. — Şirketlerin ana sözleşmelerinin değiştirilmesinde Müsteşarlığın
uygun görüşü aranır. Müsteşarlıkça uygun görülmeyen değişiklik
tasarıları genel kurulda görüşülemez. Sicil memuru, Müsteşarlığın
uygun görüşü olmaksızın ana sözleşme değişikliklerini Ticaret Siciline
tescil edemez.
Bir gerçek veya tüzel kişinin, şirketin sermayesinin doğrudan veya dolaylı
olarak yüzde on veya fazlasını temsil eden payları edinmesi ile bir ortağa
ait payların şirket sermayesinin yüzde onunu, yüzde yirmisini, yüzde otuzüçünü
ya da yüzde ellisini aşması sonucunu doğuran hisse edinimleri ile bir
ortağa ait payların söz konusu oranların altına düşmesi sonucunu doğuran
hisse devirleri Bakanlığın iznine tâbidir. Oy hakkı edinilmesi ile
hisselerin rehnedilmesinde de bu hüküm uygulanır. Yönetim ve denetim
kurullarına üye belirleme imtiyazı veren veya intifa hakkı tanınan hisse
senetlerinin devri, yukarıdaki oransal sınırlara bakılmaksızın
Bakanlığın iznine tâbidir.
Şirketin tüm aktif ve pasiflerini diğer bir emeklilik şirketine devretmesi
ya da bir veya birkaç emeklilik şirketi ile birleşmesi Bakanlığın iznine tâbidir.
Şirket sermayesinin yüzde on ve daha fazlasına sahip olan tüzel kişilerin
sermayesinin doğrudan veya dolaylı olarak bu maddenin ikinci fıkrasında
belirtilen oranlar veya esaslar dahilinde el değiştirmesi Bakanlığın iznine
tâbidir. İzin devralan ortağın kurucularda aranan şartları taşıması
kaydıyla verilebilir. Bu fıkra hükmü tüzel kişi ortağın yönetim ve
denetimini belirleyen sermaye paylarının bir başka tüzel kişiye ait olması
halinde, gerçek kişi ortak ya da ortaklara ulaşıncaya kadar uygulanır.
Bu madde hükümlerine aykırı olarak yapılan tescil işlemleri hükümsüzdür.
Şirkette hisse edinilmesine ve devrine, şirketin malvarlıklarının devrine,
şirket ortaklarının bu Kanunda aranan nitelikleri kaybetmeleri halinde temettü
hakkı hariç ortağa ait hakların kullanımına, dolaylı pay sahipliğine,
şirketlerin birleşmesine ve diğer hususlara ilişkin esas ve usuller Kurulun
uygun görüşü alınarak Müsteşarlıkça belirlenir.
Malî bünyenin güçlendirilmesi
MADDE 14. — Şirketin sözleşmelerden doğan yükümlülüklerini yerine
getiremediğinin veya malî bünyesinin katılımcıların hak ve menfaatlerini
tehlikeye düşürecek düzeyde zayıflamakta olduğunun tespiti hallerinde
Bakan, şirketin yönetim kurulundan;
a) Sermayenin artırılmasını, ödenmemiş kısmının ödenmesini, sermayeye
mahsuben ödeme yapılması için ortaklara çağrıda bulunulmasını veya kâr
dağıtımının durdurulmasını,
b) İştiraklerin ve sabit değerlerin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasını
veya elden çıkarılmasının durdurulmasını, yeni iştirak ve sabit
değerler edinilmemesini,
c) Serbest varlıkların gösterilecek bir bankada bloke edilmesini ve bu
varlıklar üzerinde izinsiz tasarruf edilmemesini,
d) Şirketin malî bünyesini düzeltmeye yönelik diğer tedbirlerin
alınmasını,
İsteyebilir.
Şirket, alınması talep edilen tedbirlerin bildiriminden itibaren on iş günü
içerisinde iyileştirme planını hazırlayıp Müsteşarlığa göndermek
zorundadır.
İyileştirme planında öngörülen önlemlerin zamanında alınmaması veya bu
tedbirlerin uygulanmasına rağmen bu maddenin birinci fıkrasında belirlenen
hususların devam etmesi ya da şirketin malî bünyesindeki zayıflamanın bu
maddenin birinci fıkrasında yer alan safhaların uygulanması durumunda dahi
şirketin malî durumunun düzeltilmesine imkân bulunmadığının tespit
edilmesi hallerinde Bakan, şirketin;
a) Yeni sözleşme akdetme ve temdit yetkisini kaldırmaya,
b) Yönetim kurulu üyelerinin tamamını veya bir kısmını görevden alarak
veya üye sayısını artırarak yönetim kuruluna üye atamaya,
c) Fonları ve varsa diğer branşlara ait portföylerini belirlenecek esaslar
dahilinde diğer şirketlere devretmeye,
d) Faaliyet ruhsatlarını iptal etmeye,
e) İflasını istemeye,
f) Gerekli görülen diğer tedbirleri almaya,
Yetkilidir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Emeklilik Yatırım Fonuna İlişkin
Düzenlemeler
Emeklilik yatırım fonu ve fon içtüzüğü
MADDE 15. — Fon, şirket tarafından emeklilik sözleşmesi çerçevesinde
alınan ve katılımcılar adına bireysel emeklilik hesaplarında izlenen
katkıların, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre
işletilmesi amacıyla oluşturulan malvarlığıdır. Fonun tüzel kişiliği
yoktur. Fon, bu Kanunda yer alan amaçlar dışında kullanılamaz ve kurulamaz.
Şirketin, fon içtüzüğü, emeklilik sözleşmesi ve Kurulca belirlenecek
diğer belgelerle birlikte, fon kurmak üzere Kurula başvurması zorunludur.
Kuruluş izni almak üzere yapılacak başvurularda istenilecek şartlara
ilişkin esas ve usuller Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak Kurul
tarafından belirlenir.
Fon içtüzüğü, katılımcı ile şirket, saklayıcı ve portföy yöneticisi
arasında fon portföyünün inançlı mülkiyet esaslarına göre
saklanmasını ve vekalet akdi hükümlerine göre yönetimini konu alan ve
genel işlem şartlarını içeren iltihaki bir sözleşmedir. Kurul tarafından
uygun görülen fon içtüzüğünün notere onaylattırılmasından sonra, izin
belgesi ile birlikte altı iş günü içerisinde şirketin merkezinin
bulunduğu yerin ticaret siciline tescil için başvurulur ve Türkiye Ticaret
Sicili Gazetesinde ilan olunur. Fon içtüzüğüne yönelik esas ve usuller Müsteşarlığın
uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fonun faaliyete geçmesine ilişkin esaslar
MADDE 16. — Şirket, fon kuruluş izni tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde
Kurul tarafından belirlenen belgelerle birlikte katılma belgelerinin kayda
alınması talebiyle Kurula başvurmak zorundadır. Bu süre içerisinde Kurula
başvuru yapılmaması halinde, fon içtüzüğü şirket tarafından ticaret
sicilinden terkin ettirilir ve buna ilişkin belgeler terkini takip eden altı
iş günü içerisinde Kurula gönderilir. Fonun kayda alınma başvurusunun
Kurulca değerlendirilebilmesi için;
a) Fon içtüzüğünün şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret siciline
tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilmiş olması,
b) Yeterli mekân, teknik donanım ve örgütlenmenin sağlanmış, fon hizmet
biriminin ve fon kurulunun oluşturulmuş, iç denetim sisteminin kurulmuş,
personelin buna uygun görev ve sorumluluklarının belirlenmiş olması ve bu
konularda gerekli belgelerin hazırlanmış olması,
c) Muhasebe kayıt ve belge sistemi ile düzenli iş akışı ve haberleşmeyi
sağlayacak teknik alt yapının kurulmuş olması,
d) Fonlara ilişkin insan kaynaklarının belirlenmiş olması,
e) En az bir portföy yöneticisi ile portföy yönetim sözleşmesinin
imzalanmış olması,
f) Şirketin bu Kanunda öngörülen kuruluş şartlarını kaybetmemiş
olması,
Zorunludur.
Kurulca yapılacak değerlendirme sonucu uygun görülen ve fon içtüzüğünde
yer alan, kurulacak olan asgari üç fonun her biri için ayrı ayrı olmak üzere,
şirketin ödenmiş sermayesinin asgari yirmide biri tutarındaki fon miktarına
karşılık gelen pay sayısı Kurul kaydına alınır ve fon portföyleri öncelikle
bu paylara karşılık gelen tutar ile oluşturulur. Katılımcılardan toplanan
katkılar karşılığında verilecek payların fon içtüzüğünde öngörülen
tutara karşılık gelen payları aşması halinde, yeni pay sayısının
artırılması ve artırılan payların Kurul kaydına alınması talebiyle
Kurula başvurulur.
Fonun Kurulca kayda alınması sırasında, fonun ihraç değerinin en fazla
binde biri oranında ücret alınır.
Şirkete ve katılımcılara ait fondaki pay adedi, fon miktarı, fonun faaliyet
ilke ve esasları, örgüt yapısı, muhasebe, belge ve kayıt düzeni,
katılımcıların bilgilendirilmesi ve bunlara ilişkin esas ve usuller Müsteşarlığın
uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fonun malvarlığına, fon portföyüne ve fon varlıklarının saklanmasına
ilişkin ilkeler
MADDE 17. — Fonun malvarlığı, şirketin bu Kanundan, 28.7.1981 tarihli ve
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunundan, emeklilik sözleşmesinden, fon içtüzüğünden
ve ilgili mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmesi ve
sorumluluğunu karşılaması dışında hiçbir amaçla kullanılamaz. Fon
malvarlığı rehnedilemez, teminat gösterilemez, üçüncü şahıslar
tarafından haczettirilemez ve iflas masasına dahil edilemez.
Şirket, emeklilik sözleşmelerinde belirtilmek koşuluyla, para ve sermaye
piyasası araçlarından oluşan farklı portföy yapılarına sahip Kurul
tarafından belirlenen türlerden olmak üzere en az üç fon kurmak
zorundadır. Fon portföy sınırlamalarına ilişkin ilkeler, fon portföyünde
yer alacak Devlet iç borçlanma senetlerinin asgarî oranı ve yabancı menkul
kıymetlerin azamî oranı ile fon portföyündeki varlıkların
değerlendirilmesine ilişkin esas ve usuller Müsteşarlığın uygun görüşü
alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fon portföyündeki varlıklar saklayıcı nezdinde saklanır.
Katılımcıların sahip oldukları ve fondaki katkılarını gösteren pay
adedi de, saklayıcı nezdinde katılımcı bazında ve katılımcıların
erişebileceği şekilde izlenir.
Fon portföyünün yönetimi
MADDE 18. — Fon portföyü, portföy yöneticileri tarafından yönetilir.
Portföy yöneticileri, portföyü bu Kanun, 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanunu, fon içtüzüğü, emeklilik sözleşmesi ve ilgili mevzuat hükümlerine
göre yönetmekle yükümlüdür. Alınacak portföy yönetim hizmetine ilişkin
esaslar bu konuda şirket ve portföy yöneticileri arasında yapılacak portföy
yönetim sözleşmesi ile belirlenir. Portföy yönetim sözleşmesinin Kurulca
onaylanması zorunludur.
Şirket, portföy yöneticilerinin, fon yönetiminde gerekli özen ve basireti göstermemeleri,
Kurulun portföy yöneticiliğine ilişkin ilkelerine aykırı hareket etmeleri,
malî bünyelerinin zayıfladığının tespit edilmesi gibi durumlarda, portföy
yönetim sözleşmesini feshedip, Kurulca uygun görülen başka portföy yöneticileri
ile portföy yönetim sözleşmesi imzalayabilir. Yukarıdaki koşulların
varlığı halinde Kurul da portföy yöneticilerinin değişmesini isteyebilir.
Portföy yönetim sözleşmesine ilişkin esas ve usuller Müsteşarlığın
uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fonların birleştirilmesi ve devri
MADDE 19. — Aynı şirkete ait fonlar, şirketin talebi üzerine veya re’sen
Kurul tarafından birleştirilebilir. Fon, ancak başka bir emeklilik yatırım
fonu ile birleştirilebilir. Söz konusu birleştirmelere yönelik esas ve
usuller Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak Kurul tarafından
belirlenir.
Fon süresiz olarak kurulur. Kurul;
a) Şirketin bir yıl öncesinden fesih ihbarında bulunması,
b) Şirketin fon kurmaya ilişkin şartlarını kaybetmesi,
c) Şirketin malî bünyesinin zayıflaması nedeniyle bu Kanunun 14 üncü
maddesi kapsamına alınması,
Hallerinde, fon malvarlığını bir başka şirkete Müsteşarlığın uygun görüşünü
alarak devredebilir. Devir işlemlerine ilişkin esas ve usuller Müsteşarlığın
uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
ALTINCI BÖLÜM
Denetim ve Bağımsız Dış Denetim
Denetim
MADDE 20. — Şirketin, fonların ve portföy yöneticileri ile
saklayıcıların bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri en az yılda bir kez Müsteşarlık
ve Kurul tarafından denetlenir.
Şirketin bu Kanun çerçevesinde yürütülen emeklilik faaliyetleri ile
sigortacılık faaliyetleri Müsteşarlığın denetimine tâbidir. Şirketin
fonlarına, portföy yöneticilerine ve saklayıcılara ilişkin hesap ve
işlemleri ise Kurulun denetimine tâbidir. Denetimlere ilişkin raporlar,
konularına göre Müsteşarlık veya Kurul tarafından değerlendirilir ve sonuçlandırılır.
Bağımsız dış denetim
MADDE 21. — Şirketin malî yönden bağımsız dış denetiminin, bağımsız
denetleme kuruluşları tarafından yılda en az bir kez yapılması zorunludur.
Şirketin bağımsız dış denetimine ilişkin esas ve usuller Müsteşarlıkça
belirlenir. Müsteşarlık, 1.6.1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest
Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Malî Müşavirlik ve Yeminli Malî Müşavirlik
Kanununa göre denetlemeye yetkili olanlar tarafından kurulacak kuruluşların
kuruluş şartlarını ve çalışma esaslarını Türkiye Serbest Muhasebeci
Malî Müşavirler ve Yeminli Malî Müşavirler Odaları Birliğinin görüşünü
alarak belirler ve listeler halinde yayınlar. Fonların hesap ve işlemleri
ayrıca, üçer aylık dönemler itibariyle bağımsız dış denetime tâbidir.
Fonların bağımsız dış denetimine ilişkin esas ve usuller ise Kurul
tarafından belirlenir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Ceza Hükümleri
İdarî suç ve cezalar
MADDE 22. — Konularına göre Müsteşarlık veya Kurul kararıyla ve gerekçesi
belirtilmek suretiyle bu Kanuna tâbi gerçek ve tüzel kişilere, bu Kanunun;
a) 4 üncü maddesi hükümlerine aykırı emeklilik sözleşmesi düzenlenmesi
halinde iki milyar lira,
b) 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen aktarma yükümlülüğüne
aykırılık halinde bir milyar lira,
c) 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen yatırıma yönlendirme
yükümlülüğüne aykırılık halinde bir milyar lira,
d) 6 ncı maddesinde öngörülen ödeme veya aktarma yükümlülüğüne
aykırılık halinde bir milyar lira,
e) 6 ncı maddesinin son fıkrasında öngörülen tasdik yükümlülüğünün
yerine getirilmeden sözleşmelerin uygulamaya konulması halinde iki milyar
lira,
f) 7 nci maddesinde öngörülen katılımcı tarafından ödenecek giderler
veya ücretler konusunda bilgilendirme yükümlülüğüne aykırılık halinde
bir milyar lira,
h) 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine aykırı olarak ilan ve
reklam faaliyetinde bulunulması halinde on milyar lira,
ı) 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen katılımcılara bilgi
verilmesi yükümlülüğüne aykırılık halinde bir milyar lira,
j) 11 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen sorumlulukların yerine
getirilmemesi halinde iki milyar lira,
k) 11 inci maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine aykırı olarak aracılık
faaliyetinde bulunulması veya aracılık hizmeti sağlanması hallerinde dört
milyar lira,
1) 12 nci maddesinin birinci fıkrası hükümlerine aykırı olarak belirtilen
nitelikleri haiz olmayan kişilerin çalıştırılması halinde on milyar lira,
m) 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen bildirim yükümlülüğünün
yerine getirilmemesi halinde iki milyar lira,
n) 12 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine aykırı olarak
belirtilen kişilerin yasaklanan görevlerde çalıştırılması halinde on
milyar lira,
o) 13 üncü maddesinin birinci fıkrası hükümlerine aykırı olarak ana sözleşme
değişikliklerinin tescil edilmesi halinde on milyar lira,
p) 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine aykırı olarak
malvarlıklarının devri veya bir başka şirketle birleşilmesi halinde on
milyar lira,
r) 21 inci maddesinde öngörülen bağımsız dış denetim yükümlülüğünün
yerine getirilmemesi halinde on milyar lira,
s) Bakanlık, Müsteşarlık ve Kurul tarafından alınan kararlara, çıkarılan
yönetmelik ve tebliğler ile yapılan diğer düzenlemelere uyulmaması
halinde, yukarıdaki fıkralarda, sigortacılık mevzuatı ve sermaye piyasası
mevzuatında öngörülmüş bir cezanın olmadığı hallerde bir milyar lira,
İdarî para cezası uygulanır.
Yukarıda belirtilen idarî cezaların uygulanmasından önce ilgili kuruluş
veya kişilerin savunmaları alınır. Savunma istendiğine ilişkin yazının
tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde savunma verilmemesi halinde savunma
hakkından feragat edildiği kabul edilir.
İdarî para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin tekrarı halinde,
verilen para cezası iki katı, izleyen tekrarlarda üç katı artırılarak
uygulanır. Bu cezaların verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idarî
para cezasının verilmesini gerektiren aynı fiil işlenmediği takdirde önceki
cezalar tekrarda esas alınmaz.
Bu maddeye göre ceza uygulama hakkı, aykırılığın vuku bulduğu tarihten
itibaren beş yıllık zaman aşımına tâbîdir.
Bu Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında öngörülen suçu
işleyenler hakkında kanunî kovuşturmaya geçilmekle birlikte, gecikmesinde
sakınca bulunan hallerde Müsteşarlığın talebi üzerine valiliklerce
bunların işyerleri geçici olarak kapatılır; ilan ve reklamları durdurulur
ya da toplatılır.
Bu maddede belirtilen idarî para cezaları 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri gereğince vergi
dairelerince tahsil olunur. Para cezalarında tüzel kişilerin sorumluluğu
29.6.1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 65 inci maddesine göre
tayin olunur.
Adlî suç ve cezalar
MADDE 23. — Bu Kanuna göre gereken izinleri almaksızın emeklilik
faaliyetinde bulunan veya ticaret unvanları ve her türlü belgeleri ve ilan ve
reklamları ve kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda bu Kanunda belirtilen
kuruluşların adını kullanan ya da 10 uncu madde hükümlerine aykırı
olarak bu Kanunda düzenlenen faaliyetlerde bulundukları izlenimini yaratacak söz
ve deyimleri kullanan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin görevlileri
hakkında fiile katılma derecelerine göre üç yıldan beş yıla kadar hapis
ve altı milyar liradan az olmamak üzere ağır para cezası uygulanır.
Ayrıca Müsteşarlığın talebi üzerine, bu suçları işleyen kişilerin
işyerlerinin sürekli veya bir yılı geçmemek üzere geçici olarak
kapatılmasına, ilan ve reklamların durdurulması veya toplatılmasına
mahkemece karar verilir.
Şirketin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile imza yetkisini haiz
mensupları, portföy yönetim şirketinin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri
ile imza yetkisini haiz mensupları, görevleri dolayısıyla kendilerine tevdi
olunan veya muhafazaları, denetimleri ve sorumlulukları altında bulunan
şirkete ait para veya diğer varlıkları zimmetine geçirirlerse altı yıldan
oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar ve kuruluşun
uğradığı zararı tazmine mahkûm edilirler.
Bu maddenin ikinci fıkrasında gösterilen suç, kuruluşu aldatacak ve fiilin
açığa çıkmasını önleyecek her türlü hileli faaliyette bulunmak
suretiyle işlenmişse, faile oniki yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve
meydana gelen zararın üç katı kadar ağır para cezası uygulanır. Ayrıca,
meydana gelen zararın ödenmemesi halinde mahkemece re’sen ödettirilmesine hükmolunur.
Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan cezalar, zararın
kovuşturulmasına başlanmadan önce tamamiyle ödenmiş olması halinde
yarısı, ödemenin hükümden önce yapılması halinde ise üçte biri
oranında indirilir.
Bu Kanunda gösterilen yetkili mercilerin ve denetim görevlilerinin istedikleri
bilgi ve belgeleri vermeyen ya da denetim görevlilerinin görevlerini
yapmalarına engel olan gerçek kişilerle tüzel kişilerin görevli ve
ilgilileri hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki milyar liradan az
olmamak üzere ağır para cezası uygulanır.
Bu Kanuna tâbî gerçek ve tüzel kişilerin bu Kanunda gösterilen merciler
ile denetim görevlilerine, mahkemelere ve diğer resmi dairelere hitaben düzenledikleri
veya yayımladıkları belgelerde yapılan gerçeğe aykırı beyanlarından
dolayı bunları veya bunların düzenlenmesine esas olan her türlü belgeleri
imzalayanlar hakkında, görev ve ilgilerine ve fiile katılma derecelerine göre
bir yıldan üç yıla kadar hapis ve altı milyar liradan az olmamak üzere
ağır para cezası uygulanır.
Bu Kanuna tâbî kuruluşların itibarını kırabilecek veya servetine zarar
verebilecek bir hususa kasten sebep olan ya da bu yolda asılsız haber yayanlar
için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki milyar liradan az olmamak üzere
ağır para cezasına hükmolunur. Bu fiilin 15.7.1950 tarihli ve 5680 sayılı
Basın Kanununda yazılı ya da radyo, televizyon, video, internet, kablolu
yayın veya elektronik bilgi iletişim araçları ve benzer yayın araçlarından
biri ile işlenmesi halinde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve sekiz milyar
liradan az olmamak üzere ağır para cezasına hükmolunur. İsimleri
belirtilmese dahi bu Kanuna tâbi kuruluşların güvenilirliği konusunda
kamuoyunda tereddüte yol açarak bu kuruluşların malî bünyelerinin olumsuz
etkilenmesine neden olabilecek nitelikte asılsız haberleri yukarıda
belirtilen araçlarla yayınlayanlara sekiz milyar liradan az olmamak üzere
ağır para cezası uygulanır.
Bu Kanunun uygulanmasında ve uygulanmasının denetiminde görev alanlar, görevleri
sırasında bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler,
bunların iştirakleri ve kuruluşları ile katılımcıya ait öğrendikleri
sırları, bu Kanuna ve özel kanunlarına göre yetkili olanlardan başkasına
açıklayamazlar ve kendi yararlarına kullanamazlar. Bu yükümlülük bu
kişilerin görevden ayrılmalarından sonra da devam eder. Bu yükümlülüğe
uymayan kimseler için iki yıldan dört yıla kadar hapis ve dört milyar
liradan az olmamak üzere ağır para cezasına hükmolunur.
Bu Kanuna tâbi kuruluşların mensupları ve diğer görevlileri, sıfat ve görevleri
dolayısıyla bu Kanuna tâbi kuruluşlara veya emeklilik sözleşmesi ile
ilgili kişilere ait öğrendikleri sırları bu konuda kanunen açıkça
yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamazlar. Bu yükümlülük görevden
ayrılmalarından sonra da devam eder. Bu madde hükmüne aykırı davrandığı
tespit edilen kişiler için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki milyar
liradan az olmamak üzere ağır para cezasına hükmolunur.
Bu maddenin sekizinci ve dokuzuncu fıkralarında yazılı kişiler, öğrendikleri
sırları kendileri ya da başkaları için yarar sağlamak amacıyla açıklarlarsa,
üç yıldan beş yıla kadar hapis cezasına ve altı milyar liradan az olmamak
üzere ağır para cezasına mahkûm edilir ve fiilin önemine göre ilgili
kuruluşlarda görev yapmaları geçici veya sürekli olarak yasaklanır.
Kovuşturma usulü
MADDE 24. — Bu Kanunda belirtilen adlî cezalara ilişkin suçlardan dolayı
kovuşturma yapılması, konularına göre Müsteşarlık veya Kurul tarafından
Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlıdır.
Bu başvuru ile Müsteşarlık veya Kurul aynı zamanda müdahil sıfatını
kazanır. Cumhuriyet savcıları kovuşturmaya yer olmadığına karar
verirlerse, Müsteşarlık veya Kurul, 4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza
Muhakemeleri Usulü Kanununa göre kendisine tebliğ edilecek bu kararlara
karşı itiraza yetkilidir.
Bu maddeye göre açılacak davalar ilgili kuruluşun merkezinin bulunduğu
yerdeki asliye ceza mahkemelerinde 8.6.1936 tarihli ve 3005 sayılı Meşhud Suçların
Muhakeme Usulü Kanunu hükümlerine göre görülür. Bu yerde birden fazla
asliye ceza mahkemesi bulunduğu takdirde bu davalara iki numaralı asliye ceza
mahkemelerinde bakılır.
Genel hükümlerin saklılığı
MADDE 25. — Bu Kanuna göre suç teşkil eden hareket ve fiiller başka
kanunlara göre de cezayı gerektirdiği takdirde failleri hakkında en ağır
cezayı gerektiren kanun maddesi uygulanır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Yönetmelikler
MADDE 26. — Bu Kanunda Bakanlığın, Müsteşarlığın ve Kurulun
belirlemeye yetkili kılındığı hususlar yönetmeliklerle düzenlenir. Bu
Kanun kapsamında çıkarılacak yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden
itibaren en geç altı ay içerisinde çıkarılır.
GEÇİCİ MADDE 1. — Bu Kanunda belirtilen yönetmelik ve tebliğler yürürlüğe
girinceye kadar, yürürlükteki mevzuatın bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri
uygulanır.
Bu Kanunun yayımı tarihinden önce, hayat branşında faaliyet gösteren ve
yeni poliçe akdetme yetkisi olan sigorta şirketleri, bu Kanunun yürürlük
tarihinden itibaren beş yıl içerisinde başvurmak ve Kanunun 8 inci
maddesinde öngörülen şartları yerine getirmekle emeklilik şirketine dönüşürler.
Söz konusu şirketlere emeklilik branşında ruhsat verilebilmesi için, bu
Kanunun 9 uncu maddesinde öngörülen şartların yerine getirilmesi ve
emeklilik branşı dışında kalan branşlara ilişkin yasal yükümlülüklerin
tamamını karşılayacak yeterli teminatın gösterilmiş olması gerekir.
Ayrıca, bu şirketlerin hastalık sigortası portföyünün, sigortalıların tüm
hak ve yükümlülüklerinin korunarak, emeklilik ruhsatının verildiği
tarihten itibaren iki yıl içerisinde devredilmesi şarttır. Hayat sigorta
şirketlerinin "sigorta şirketi" statüsünden "emeklilik
şirketi" statüsüne geçişine, bu şirketlere faaliyet ruhsatı
verilmesinde aranılacak şartlara, portföy devri yükümlülüklerine ve
diğer hususlara ilişkin esas ve usuller Müsteşarlıkça belirlenir.
Bu maddenin ikinci fıkrası kapsamında emeklilik şirketine dönüşen
şirketler ile hayat branşında faaliyet gösteren ve yeni poliçe akdetme
yetkisi olan sigorta şirketlerinden kurulacak emeklilik şirketine asgari yüzde
on payla kurucu ortak olanlar, mevcut birikimli hayat sigortalılarının talep
etmeleri ve sigortalıların bu Kanunda öngörülen şartları haiz olmaları
halinde, Müsteşarlıkça belirlenecek esas ve usullere göre,
sigortalılarının birikimlerini tüm hak ve yükümlülükleri ile birlikte
bireysel emeklilik sistemine aktarırlar. Söz konusu birikimlerin aktarımı,
aktarım işleminin bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren beş yıl içerisinde
gerçekleştirilmesi şartıyla, her türlü vergi, resim ve harçtan müstesna
olup, intibak ettirilen ve emeklilik sözleşmesi imzalamış katılımcılardan
sisteme giriş aidatı alınmaz ve masraf kesintileri yapılmaz.
Bu Kanunun yayımı tarihinden önce 7397 sayılı Kanuna göre tasdik edilmiş
hayat sigortası tarifeleri ile bunlara ilişkin tablo, ilan, reklam ve broşürlerde
bu Kanunun 10 uncu maddesinde öngörülen kavramların yer alması halinde, söz
konusu ifadelerin bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde
değiştirilmesi zorunludur. Gerek görüldüğü takdirde bu süre Müsteşarlıkça
bir yıldan fazla olmamak üzere artırılabilir. Söz konusu değişikliklerin
yapılmaması halinde, bu tarifelere istinaden yeni sözleşme akdedilemez ve
bunlara ilişkin tablo, ilan, reklam ve broşürler kullanılamaz.
Yürürlük
MADDE 27. — Bu Kanun yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 28. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
BİREYSEL
EMEKLİLİK TASARRUF VE YATIRIM SİSTEMİ KANUNU