|
18 Mart 2003 Tarihli
Resmi Gazete
Sayı: 25052
Sermaye Piyasası Kurulundan:
Borsa Dışı Teşkilatlanmış Menkul Kıymetler Piyasalarının Kuruluş ve
Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı; başta küçük ve orta
büyüklükteki işletmeler olmak üzere, gelişme ve büyüme potansiyeline sahip
işletmelerin sermaye piyasalarından fon sağlamalarına imkan tanımak üzere
sermaye piyasası araçlarının alım ve satımının yapıldığı teşkilatlanmış
piyasaların kuruluş, teşkilat, faaliyet, üyelik, denetim ilke ve esaslarını
düzenlemektir.
Dayanak
Madde 2 — Bu Yönetmelik, 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununun, 15/12/1999 tarihli ve 4487 sayılı Kanunla değişik 40 ıncı maddesinin
dördüncü fıkrasına dayanılarak çıkarılmıştır.
Tanım ve Kısaltmalar
Madde 3 — Bu Yönetmelikte geçen;
Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,
Piyasa: Başta küçük ve orta büyüklükteki işletmeler olmak üzere,
tüm sektörlerde gelişme ve büyüme potansiyeline sahip işletmelerin sermaye
piyasalarından fon sağlamalarına imkan tanımak üzere, mevzuat hükümlerine uygun
olarak sermaye piyasası araçlarının aracı kuruluşlar vasıtasıyla alım ve
satımının yapıldığı borsa dışı teşkilatlanmış piyasaları,
Kurucu Şirket: Piyasaya ilişkin organizasyonu oluşturmak,
geliştirmek, piyasanın güven ve istikrar içerisinde, serbest rekabet koşulları
altında, dürüstlük ve açıklık ilkeleri çerçevesinde faaliyette bulunmasını
sağlamakla görevli anonim şirketi,
Piyasa Yönetmeliği: Piyasaların işleyiş esaslarını düzenleyen ve
bu Yönetmelik esasları çerçevesinde yönetim kurulunca hazırlanarak Kurul
tarafından onaylanan yönetmeliği,
Yönetim Kurulu: Kurucu Şirket yönetim kurulunu,
Piyasa Üyesi: Piyasa üyeliğine kabul edilmiş aracı kurum ve
bankaları,
ifade eder.
Kurucu Şirket Kuruluş Şartları
Madde 4 — Kurucu Şirket, Kurulun onayı ile kurulur. Kuruluşa
izin verilebilmesi için;
a) Ekonomik durum ve gelişmelerin uygun olması,
b) Piyasada işlem görecek sermaye piyasası araçlarına ilişkin arz
ve talep koşulları ile beklenen işlem hacminin mevcut bir borsa ya da piyasadan
ayrı olarak piyasa kurulmasını gerektirecek nitelik ve düzeyde olması,
c) Anonim şirket şeklinde esas sözleşmesinin hazırlanması,
d) Hisse senetlerinin tamamının nama yazılı olması,
e) Sermayelerinin Kurul tarafından belirlenen miktardan az
olmaması,
gerekir.
Kurucuların, Ortakların, Yönetim Kurulu Üyelerinin,
Denetçilerin ve Personelin Sahip Olmaları Gereken Şartlar
Madde 5 — Kurucu Şirketin kurucularının, ortaklarının, yönetim
kurulu üyelerinin, denetçilerinin ve personelinin;
a) Sermaye piyasası mevzuatı, Bankalar Kanunu, Karaparanın
Aklanmasının Önlenmesine Dair Kanun ve ödünç para verme işleri hakkında mevzuata
aykırılıktan dolayı hükümlülüklerinin bulunmadığını ve/veya taksirli suçlar
hariç olmak üzere affa uğramış olsalar dahi ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis
yahut zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,
inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüzkızartıcı suçlar ile istimal ve
istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları; resmi ihale ve alım
satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya
vergi kaçakçılığına teşebbüs ya da iştirak suçlarından dolayı hüküm giymemiş
olduklarını, ilgili Cumhuriyet Savcılıklarından veya Adli Sicil ve İstatistik
Genel Müdürlüğünden Kurula verilmek üzere arşiv kayıtlarını da içeren adli sicil
belgesi ile tevsik etmeleri,
b) Kurucuların, kurucu veya ortak olmanın gerektirdiği mali güç ve
itibara sahip bulunmaları,
c) Kamu tüzel kişileri hariç, tüzel kişi ortakların bağımsız
denetim kuruluşlarınca onaylı son bir yıla ait bilanço, gelir tablosu ve varsa
ek mali tablolarını sunmaları,
d) Kendileri veya sınırsız sorumlu oldukları kuruluşlar hakkında
iflas kararı verilmemiş ve konkordato ilan edilmemiş olduğuna dair noterce
tasdikli beyanda bulunmaları,
e) 35 sayılı Ödeme Güçlüğü İçinde Bulunan Bankerlerin İşlemleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve eklerine göre kendileri veya ortağı olduğu
kuruluşlar hakkında tasfiye kararı verilmediğini, Hazine Müsteşarlığı veya
Tasarrufları Koruma Fonu Başkanlığından alınacak belge ile tevsik etmeleri,
f) Faaliyet yetki belgelerinden biri veya birden fazlası iptal
edilmiş yahut vadeli işlem ve opsiyon borsaları, menkul kıymetler ve kıymetli
madenler borsaları ile bu Yönetmelik çerçevesinde oluşturulan piyasaların
üyeliğinden sürekli olarak çıkarılmış kuruluşlarda, bu müeyyideyi gerektiren
olayda sorumluluğu bulunan kişilerden olmadıklarına dair noterce tasdikli
beyanda bulunmaları,
g) Haklarında sermaye piyasası mevzuatı uyarınca işlem yasağı
getirilmemiş bulunması,
h) Yabancı kurucu ve ortaklar için uygun olduğu ölçüde Türk gerçek
ve tüzel kişiler için aranan şartların taşındığına dair bulundukları ülke
yetkili makamlarınca onanmış bilgi ve belgelerin noterce tasdikli çevirilerinin
veya geçerliliği kanun veya uluslararası sözleşmelerle kabul edilen şekilde
sunulması,
zorunludur.
Kurucu Şirketin sermayesinin % 5’ine veya daha fazlasına sahip
tüzel kişi ortakların sermayelerinin doğrudan veya dolaylı olarak % 5’ine veya
daha fazlasına sahip gerçek kişi ortaklarının da bu maddede belirtilen şartları
taşımaları gerekir.
Kuruluş İşlemleri
Madde 6 — Kurucular, kuruluş şartlarına uygun olarak
hazırlayacakları esas sözleşme ve 4 üncü ve 5 inci maddelerde öngörülen
belgelerle birlikte Kurula başvuruda bulunurlar.
Kurucu Şirket, Kuruldan kuruluş onayının alınmasını takiben,
kuruluş işlemlerinin Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde tamamlanması için Sanayi
ve Ticaret Bakanlığına başvuruda bulunur.
Faaliyete geçme
Madde 7 — Kurucu Şirketin kuruluş onayının alınmasını takiben
en geç bir yıl içinde, Kurula faaliyet izni almak üzere başvurması şarttır.
Sözkonusu süre içinde Kurula başvurmayan veya başvurusunun sonucunda kendilerine
faaliyet izni verilmesi uygun görülmeyenlerin izin alma hakkı düşer. Bu süre
gerektiğinde Kurul tarafından bir yıl uzatılabilir.
Faaliyet izninin verilebilmesi için, Kurul tarafından yapılan
düzenlemelere ve alınan kararlara uygun olarak piyasanın çalışma esas ve
kurallarının hazırlanmış, muhasebe kayıt, bilgi ve belge sistemi ile düzenli iş
akışı ve haberleşmeyi sağlayacak yeterli bir organizasyonun kurulmuş, teknik
donanımın sağlanmış, iç kontrol-teftiş, denetim ve gözetim sisteminin
oluşturulmuş ve bünyesinde bulunacak bütün varlıkların asgari yangın ve
hırsızlık rizikolarına karşı sigorta yaptırmak dahil gerekli güvenlik
önlemlerinin alınmış olması gerekir.
Kurucu Şirketin, faaliyet izninin verilmesinden itibaren bir yıl
içinde faaliyete geçmesi gerekir. Zorunlu hallerde Kurul bu süreyi bir yıl
uzatabilir. Bu sürede faaliyete geçmeyen Kurucu Şirketin faaliyet izni
kaldırılır. Bu durumda, Kurucu Şirketin tasfiye yoluyla tüzel kişiliğini sona
erdirmesi veya en geç üç ay içinde esas sözleşmesindeki ticaret unvanı, amaç ve
faaliyet konularına ilişkin hükümleri değiştirmesi zorunludur.
Kuruluş ve faaliyet izni alınmasına ilişkin olarak öngörülen
şartlardan herhangi birinin kaybedilmesi üzerine, Kurulca verilecek süre
içerisinde sözkonusu şartların sağlanmaması halinde, Kurucu Şirketin
faaliyetleri Kurul tarafından geçici veya sürekli olarak durdurulabilir.
Esas Sözleşme Değişiklikleri ve Pay Devirleri
Madde 8 — Esas sözleşmede yapılacak değişiklikler ile pay
devirleri Kurulun iznine tabidir.
Pay devirlerinde, payları devralacak gerçek ve tüzel kişilerin 5
inci maddede sayılan şartları taşımaları zorunludur.
Şube ve Temsilcilikler Oluşturulması
Madde 9 — Şirketlerin Piyasaya kabul başvurularının
değerlendirilmesi ve Piyasaya daha fazla şirketin katılımının sağlanmasına
yönelik olarak danışmanlık ve pazarlama faaliyetlerinde bulunulması amacıyla,
Kurucu Şirket tarafından gerekli görülen il veya bölgelerde
temsilcilikler/şubeler açılması Kurulun iznine tabidir.
Yabancı Borsa ve Piyasalarla İşbirliği
Madde 10 – Piyasada işlem gören sermaye piyasası araçlarının
yabancı borsa ve piyasalarda işlem görmesi ve sermaye piyasası araçlarının işlem
görmesinde yabancı borsa ve piyasaların terminallarının ya da işlem
sistemlerinin kullanılmasına ilişkin yapılan anlaşmalar Kurulun onayı
çerçevesinde hüküm ifade eder.
İKİNCİ KISIM
Kurucu Şirketin Organları, Komiteler ve Personeli
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Kurul
Görev ve Yetkileri
Madde 11 — Pay sahiplerinden oluşan genel kurulun görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Piyasanın genel politikasını belirlemek ve yönetim kuruluna
yetki tanınan haller dışında yönetime ilişkin kararlar almak, yetkili mercilere
teklifte bulunmak,
b) Yönetim kurulu üyelerini seçmek, ücretlerini belirlemek ve ibra
etmek, ibra edilmeyen yönetim kurulu üyeleri hakkında yapılacak işlemleri ve
bunların göreve devam edip etmeyeceklerini karara bağlamak,
c) Denetleme kurulu üyelerini seçmek veya değiştirmek,
d) Seçimi genel kurula ait olan komitelerin üyelerini seçmek ve
gerektiğinde görevlerine son vermek,
e) Yıllık faaliyet raporu ile denetleme kurulu raporunu inceleyip
karara bağlamak,
f) Kurucu Şirketin bilançosunu ve gelir-gider hesaplarını
inceleyerek karara bağlamak ve kesin hesabı onaylamak,
g) Yönetim kurulu tarafından hazırlanan bütçe ve personel
kadrosunu kesinleştirmek,
h) Gündemde yer alan diğer hususları görüşüp karara bağlamak,
i) Mevzuatla kendisine bırakılmış diğer görevleri yerine
getirmek.
Davet ve Gündem
Madde 12 — Genel kurul, her yılın ilk üç ayı içinde yönetim
kurulunun belirleyeceği bir tarihte olağan olarak toplanır. Genel kurul gerekli
hallerde, Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde yönetim kurulunun,
denetleme kurulunun, azınlığın veya gerektiğinde Kurulun daveti üzerine
olağanüstü olarak da toplanır.
Genel kurulun gündemi, yönetim kurulunca hazırlanarak ilan edilir.
Gündem ve davet mektubu, pay sahiplerine ve Kurula toplantı tarihinden itibaren
en az 30 gün önce taahhütlü olarak gönderilir.
Kurul temsilcisi oy hakkı olmaksızın genel kurula katılabilir.
Toplantı Nisabı ve Kararlar
Madde 13 — Genel kurul toplantı ve karar nisabında Türk
Ticaret Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Oylar, katılanların kararı gereğince yazılı veya iş’ari usule göre
kullanılır.
Genel kurulda verilen kararlar, yapılan seçimlerin sonuçları ve
ortakların beyanları bir tutanağa geçirilir.
Genel kurul tutanakları, başkanlık divanı tarafından imzalandıktan
sonra, izleyen ilk iş günü Kurula gönderilir. Yönetim kurulu üyeleri ve
denetleme kurulu üyelerinin seçimine ilişkin kararlar Kurulun onayı ile, bu
onayın gecikmesi halinde ise kararların Kurula sunulmasını izleyen 30 uncu günün
sonunda yürürlüğe girer. Kararın tümünün veya bazı maddelerinin onaylanmaması,
genel kurulun yeniden kararını gerektiriyorsa, bu takdirde genel kurul,
gerekliliğin belirlendiği tarihten itibaren Kurul tarafından 15 gün içinde
olağanüstü toplantıya çağrılır. Çağrı mektuplarıyla birlikte Kurulun onaylamama
gerekçeleri de pay sahiplerine bildirilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Yönetim Kurulu
Yapısı
Madde 14 — Genel kurul tarafından en az 5, en fazla 11 kişiden
oluşan bir yönetim kurulu seçilir. Genel kurul, ayrıca yönetim kurulu üyesi
kadar yedek üye seçer. Yönetim kurulunun bir üyeliği için de Kurul tarafından
temsilci atanır.
Yönetim kurulu ilk yapılacak toplantısında üyeleri arasından bir
yönetim kurulu başkanı ve başkanın herhangi bir nedenle görevde olmadığı
durumlarda vekalet etmek üzere bir yönetim kurulu başkan vekili seçer.
Yönetim kurulu üyelerinin yüksek öğrenim kurumlarından mezun
olmaları ve mali piyasalar hakkında bilgi ve en az 10 yıl mesleki tecrübeye
sahip bulunmaları gerekir.
Yönetim kurulu üyeleri 2 yıl için seçilirler. Süresi biten üyenin
tekrar seçilmesi mümkündür. Süresi bitmeden yönetim kurulu üyeliğinin sona
ermesi halinde, yönetim kurulu en çok oy alan yedek üyeyi üye olarak seçer. Bu
şekilde atanan üye, yerine atandığı üyenin görev süresini tamamlar.
Görev ve Yetkileri
Madde 15 — Yönetim kurulu;
a) Kurucu Şirket tarafından hazırlanması gereken yönetmelikleri
karara bağlamak,
b) Piyasa üyelik başvurularını karara bağlamak ve gerektiğinde
piyasa üyelerinin üyelikten geçici veya sürekli çıkarılmasına karar vermek,
c) Sermaye piyasası araçlarının piyasada işlem görmeye kabulü ile
ilgili başvuruları karara bağlamak,
d) Sermaye piyasası araçlarının geçici veya sürekli olarak
piyasadan çıkarılmasına karar vermek,
e) Piyasada işlemlerin mevzuata ve kurallara uygun olarak düzenli
bir şekilde yürütülmesini sağlamak,
f) Yönetmeliklerle belirlenmiş veya ihtiyaç duyulabilecek
komiteleri kurarak, üyelerini seçmek ve çalışma esaslarını düzenlemek,
g) Yabancı borsa, piyasa veya kuruluşlarla işbirliği anlaşmaları
yapmak,
h) Piyasada düzeni ve dürüstlüğü bozanlar hakkında disiplin cezası
vermek,
i) Piyasa bültenini çıkarmak, piyasa tarafından açıklanması
gereken bilgilerin ve piyasada teşekkül eden fiyatların düzenli olarak
yayınlanmasını sağlamak,
j) Piyasada işlem gören sermaye piyasası araçları ve sermaye
piyasası araçları piyasada işlem gören kuruluşlar hakkında istatistikler
düzenleyerek yayımlamak,
k) Kurucu Şirketin bütçesini, gelir ve giderlere ilişkin kesin
hesabını ve yıllık faaliyet raporunu görüşüp karara bağlamak ve genel kurula
sunmak,
l) Kurucu Şirketin personele ilişkin kadrosunu hazırlayarak genel
kurula sunmak,
m) Kurucu Şirketin gelir kalemlerinin miktar ve oranları ile
bunların tahsil zaman ve şekillerini tespit etmek,
n) Kurucu Şirket adına imzaya yetkili olanları ve yetki
sınırlarını belirlemek,
o) Her türlü personel atamalarını yapmak ve bu atama yetkisini
gerektiğinde yönetim kurulu başkanına devretmek,
p) Mevzuatla verilen sair görevleri yerine getirmek,
ile görevli ve yetkilidir.
Toplantı ve Karar Nisabı
Madde 16 — Yönetim kurulu, yönetim kurulu başkanının daveti
üzerine ayda en az bir defa üye tam sayısının salt çoğunluğunun hazır bulunması
ile toplanır. Denetçiler, oy hakkı olmaksızın yönetim kurulu toplantılarına
katılabilirler.
Kararlar, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Denetleme Kurulu
Yapısı
Madde 17 — Kurucu Şirketin hesap ve işlemleri pay sahiplerinin
göstereceği gerçek kişi adaylar arasından genel kurulca seçilen en az 2 kişiden
oluşan denetleme kurulu tarafından denetlenir. Genel kurul ayrıca 2 yedek
denetçi seçer. Denetleme kurulu üyelerinin görev süresi 2 yıldır. Aynı kişinin
yeniden denetçi seçilmesi mümkündür.
Denetçilerden birinin ayrılması halinde, ayrılan denetçinin görev
süresi, yerine geçen en çok oy almış yedek denetçi tarafından tamamlanır.
Denetleme kurulu üyelerinin yüksek öğrenim kurumlarından mezun olmaları ve mali
piyasalar hakkında bilgi ve en az 10 yıl mesleki tecrübeye sahip bulunmaları
gerekir.
Görev ve Yetkileri
Madde 18 — Denetçiler, Kurucu Şirketin hesap ve işlemlerini
mevzuat ve genel kurul kararları çerçevesinde denetlemekle görevli ve
yükümlüdürler.
Denetçiler yönetime müdahale edemezler, ancak görüşlerini yazılı
olarak yönetim kuruluna ve aynı zamanda Kurula bildirirler. Yönetim kuruluna
bildirilen hususlarda yönetim kurulu gerekli tedbirleri alır.
Kurucu Şirket, denetçilerin talep edeceği bütün bilgi ve belgeleri
vermekle yükümlüdür.
Denetçiler, her yıl sonunda Kurucu Şirketin işlem ve hesapları
hakkında hazırlayacakları raporu genel kurula sunarlar. Denetçiler, gerekli
gördükleri takdirde ara raporlar hazırlayıp görüşlerini yönetim kuruluna, genel
kurula ve Kurula bildirirler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Komiteler, Genel Müdür ve Kurucu Şirket Personeli
Komiteler
Madde 19 — Kurucu Şirkette, bu Yönetmelik ile yönetim kuruluna
verilen görevlerin yerine getirilmesinde, yönetim kuruluna yardımcı olmak üzere
işin niteliğinin gerektirdiği sayıda komite kurulur.
Komitelerin kurulmasına, üyelerinin seçilmesine, çalışma usul ve
esaslarına ilişkin ilkeler Piyasa Yönetmeliğinde gösterilir.
Genel Müdür
Madde 20 — Kurucu Şirket, yönetim kurulunca alınan kararlar
çerçevesinde genel müdür tarafından idare ve temsil olunur.
Genel müdürün hukuk, iktisat, maliye, bankacılık, işletmecilik,
kamu yönetimi, uluslararası ilişkiler, mühendislik ve dengi dallarda en az dört
yıllık lisans düzeyinde öğrenim yapmış olması ve mali piyasalarla ilgili en az
10 yıl mesleki tecrübeye sahip bulunması gerekir.
Genel müdürlüğe atanacakların bu maddenin ikinci fıkrasında ve 5
inci maddede aranan şartları taşıdıklarını gösteren belgelerle birlikte Kurula
bildirilmesi şarttır. Genel müdürün atanması, Kurul tarafından bildirimin
alındığı tarihten itibaren 15 işgünü içinde olumsuz bir görüş bildirilmediği
takdirde yapılabilir.
Herhangi bir nedenle görevden ayrılan genel müdürün, görevden
ayrılma nedenleri Kurucu Şirket ve görevden ayrılan tarafından, ayrılış
tarihinden itibaren 7 işgünü içinde Kurula bildirilir.
Kurucu Şirket Personeli
Madde 21 — Kurucu Şirket yöneticilerinin ve ihtisas
personelinin yüksek öğrenim kurumlarından mezun olmaları gerekir.
Kurucu Şirket personeli piyasa üyeleriyle doğrudan veya dolaylı
olarak herhangi bir menfaat ilişkisi kuramaz, özel bir kanuna dayanmadıkça resmi
veya özel hiçbir görev alamaz, ticaretle uğraşamaz, piyasada işlem yapan ya da
piyasa ile doğrudan ya da dolaylı ilişkisi olan ortaklıklarda pay sahibi olamaz,
piyasada sermaye piyasası araçlarının alım satımı amacıyla emir veremez. Hayır
dernekleri ile amacı sosyal yardım ve eğitim işlerine yönelmiş vakıflardaki
görevler ve kâr amacı gütmeyen kooperatif ortaklığı bu hükmün dışındadır. Bu
fıkra hükmüne aykırı hareket eden personelin görevine son verilir.
Kurucu Şirket personelinde aranacak şartlar ile personelin görev,
yetki ve sorumlulukları ve çalışma usul ve esasları, piyasa tarafından
çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Sermaye Piyasası Araçlarının Piyasaya Kabulü, İşlem Görmesinin
Geçici Olarak Durdurulması ve Piyasadan Çıkartılmasına İlişkin Esaslar
Piyasalarda Oluşturulacak Pazarlar
Madde 22 — Piyasalarda, aynı veya farklı türdeki sermaye
piyasası araçlarının işlem göreceği farklı pazarlar oluşturulabilir.
Oluşturulacak pazarlar, Piyasa Yönetmeliği ile düzenlenir.
Piyasada İşlem Görecek Sermaye Piyasası Araçları
Madde 23 — Piyasalarda, hisse senetleri, tahviller ve yönetim
kurulunun teklifi üzerine veya re'sen Kurul tarafından belirlenecek diğer
sermaye piyasası araçları alınıp satılır.
Başvuru
Madde 24 — Sermaye piyasası araçlarının piyasada işlem
görmesini isteyenler, şekli sermaye piyasası araçlarının türlerine göre Kurucu
Şirket tarafından belirlenecek bir başvuru formu ve bu formda öngörülen ek
belgeler ile kamunun tam, doğru ve zamanında aydınlatılmasının sağlanmasına
yönelik olarak Kurucu Şirket yönetimi tarafından talep edilen diğer bilgi ve
belgelerle piyasaya başvururlar.
Piyasaya Kabul Edilme Şartları
Madde 25 — Sermaye piyasası araçlarının piyasaya kabul
edilmesine ilişkin şartlar Piyasa Yönetmeliğinde gösterilir.
Sermaye piyasası araçlarının piyasada işlem görmesi konusunda
yetkili merci, yönetim kuruludur. Kurul kaydına alınan ve Piyasa Yönetmeliğinde
belirlenen şartları sağlayan kuruluşların sermaye piyasası araçları piyasaya
kabul edilir.
Yönetim kurulu kararı ile piyasada işlem görmesine karar verilen
sermaye piyasası araçları sözkonusu kararın piyasa bülteninde ilanını takiben
yönetim kurulu tarafından belirlenecek bir süre sonra işlem görmeye başlar.
Yerinde İnceleme
Madde 26 — Kurucu Şirket yönetimince yetkili kılınacak piyasa
görevlileri, sermaye piyasası aracının piyasada işlem görmeye kabul edilmesine
ilişkin başvuru formu ve talep edilen diğer bilgi ve belgelerin doğruluğunu
kuruluş nezdinde inceleyebilirler. Kuruluşlar bu konuda Kurucu Şirket
görevlilerine gerekli yardım ve kolaylığı gösterir.
İlan
Madde 27 — Kurucu Şirket yönetimi, sermaye piyasası araçları
piyasada işlem görmeye kabul edilecek kuruluşlardan başvuru formu ve talep
edilen diğer bilgi ve belgelerden gerekli gördüklerinin ilanını isteyebilir veya
gideri ilgili kuruluşça karşılanmak şartıyla, uygun gördüğü şekil, yer ve
zamanda ilan ettirebilir.
Sermaye Piyasası Araçlarının Piyasadan Geçici ya da Sürekli
Çıkartılması
Madde 28 — Sermaye piyasası araçlarının piyasadan geçici ya da
sürekli olarak çıkartılmasına yönetim kurulu tarafından karar verilir.
Sermaye piyasası araçlarının piyasadan geçici ya da sürekli olarak
çıkartılmasına ilişkin şartlar Piyasa Yönetmeliğinde düzenlenir.
Kamu yararı, sermaye piyasası araçlarının piyasadan sürekli olarak
çıkartılmasını gerekli hale getirmişse sermaye piyasası araçları Kurulun talebi
üzerine sürekli olarak piyasadan çıkartılır.
Kuruluşun İsteği Üzerine Piyasadan Çıkarma
Madde 29 — Sermaye piyasası araçları piyasada işlem gören
kuruluşlar, sermaye piyasası araçlarının piyasadan geçici ya da sürekli olarak
çıkartılması için yönetim kuruluna başvurabilirler. Yönetim kurulu tarafından bu
konuda alınacak kararlara karşı Kurula itiraz edilebilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Piyasaların Çalışmasına İlişkin Esaslar
İşlem Yöntemi
Madde 30 — Piyasada işlemler, Kurucu Şirketin gözetiminde ve
rekabet koşulları altında piyasa yapıcılık yöntemine dayalı olarak Piyasa
Yönetmeliğinde belirlenen işlem yöntemine uygun olarak gerçekleştirilir.
Piyasa yapıcılık yöntemi; müşteriler tarafından üyelere verilen
emirlerin, ilgili piyasa yapıcılara iletilmesini ve piyasa yapıcıların
verdikleri kotasyonlar üzerinden emirlerin karşılanmasını ifade eder.
İşlem Esasları
Madde 31 — Piyasaların çalışma zamanları, müşteri emirlerinin
asgari unsurları, türleri, geçerlilik süresi, piyasaya iletilmesi, fiyat
kotasyonu verilme şekli, işlemlerin gerçekleşmesi, gerçekleşen işlemlerin
kaydedilmesi, fiyatların ilanı, günlük fiyat hareket limitleri, alış ve satış
fiyatları arasındaki fark, piyasa üyesinin ve müşterinin sorumlulukları,
işlemlerin geçici olarak durdurulması, maddi hata ve rekabeti bozucu davranışlar
sonucunda gerçekleştirilen işlemlerin iptali gibi hususlar Piyasa Yönetmeliği
ile düzenlenir.
İşlemlerin, serbest rekabet koşulları altında ve rekabetçi bir
yapıya sahip olarak çeşitli bölge ve illerdeki yatırımcıları biraraya getirecek
finans çarşısı şeklinde, ortak bir elektronik işlem platformu üzerinde
gerçekleştirilmesi esastır. Kurulca farklı işlem esasları uygulanmasına da izin
verilebilir.
Kurul, piyasa düzenlemelerinde gerekli değişikliklerin yapılmasını
Kurucu Şirketten isteyebilir.
Piyasa Üyeleri
Madde 32 — Piyasaya aracı kurumlar ile Kurul tarafından
yapılan düzenlemeler çerçevesinde borsa dışı alım satım aracılığı yetki belgesi
sahibi bankalar üye olabilir.
Piyasada, piyasa yapıcı olan üyelerin yanı sıra, piyasa yapıcı
olmayan üyeler de, faaliyet gösterebilir.
Kurul, piyasa üyelerinin sayısını toplam olarak veya gruplar
itibariyle sınırlandırabilir.
Piyasa üyelerinin üyeliğe giriş, çalışma ve üyeliğin sona erme
esasları ile mali yükümlülükleri ve diğer hususlar Piyasa Yönetmeliği ile
düzenlenir.
Piyasa Yapıcılar
Madde 33 — Piyasa yapıcılar, piyasa yapıcısı oldukları her
sermaye piyasası aracı için çift taraflı alış satış kotasyonu vermek ve bu
kotasyonlar doğrultusunda işlem yapmak zorundadırlar.
Piyasa yapıcılığı menkul kıymet bazında olacaktır. Bir aracı kurum
sadece bir hisse senedi üzerinde piyasa yapıcı olabileceği gibi, birden fazla
hisse senedinde de piyasa yapıcılığı yapabilecektir.
Piyasa yapıcıların faaliyetlerini yürütürken gözetmeleri gereken
temel görevleri şunlardır:
a) Mali kaynakları ile tutarlı bir şekilde kendi nam ve
hesaplarına işlem yapmak,
b) Makul bir derinlikle fiyat sürekliliğini sağlamak,
c) Emir dengesizliklerini en aza indirmeye çalışmak,
d) İşlemden işleme fiyat değişimini en az, işlem hacmini ise en
çok yapmaya çalışmak,
e) Piyasa yapıcısı oldukları sermaye piyasası araçları için dürüst
ve düzenli bir piyasanın oluşumunu sağlamak.
Piyasa yapıcılığına ilişkin esaslar Piyasa Yönetmeliğinde
düzenlenir.
Piyasada İşlem Mecburiyeti
Madde 34 — Piyasada işlem gören sermaye piyasası araçlarının
alım satımının piyasada yapılması esastır. Piyasa üyeleri, müşteri emirlerinin
ihtiva ettiği sermaye piyasası araçlarını piyasaya intikal ettirmeksizin satın
alamaz ve satamazlar.
Takas İşlemleri
Madde 35 — Piyasada işlem gören sermaye piyasası araçlarının
fiziki teslimi veya kaydi sermaye piyasası araçlarının transferi ile
bedellerinin ödenmesine ilişkin esaslar Piyasa Yönetmeliğinde belirtilir.
Takas işlemleri piyasa bünyesinde yapılabileceği gibi, bir banka
veya fiziki/kaydi saklama veya takas kuruluşu da bu amaçla görevlendirilebilir.
Bu konuda karar vermeye yönetim kurulunun önerisi üzerine Kurul yetkilidir.
Üyelik Teminatı
Madde 36 — Piyasa üyeleri, piyasa işlemleri dolayısıyla
müşterilerine, diğer piyasa üyelerine ve piyasaya verebilecekleri zararlara
karşılık olmak üzere, nakit veya her an paraya çevrilebilir devlet iç borçlanma
senedi ya da vadesiz ve kayıtsız şartsız ödeme taahhüdünü içeren banka teminat
mektubu şeklinde teminat yatırmak zorundadırlar.
Yatırılacak teminatın miktarı, piyasadaki iş hacmi dikkate
alınarak yönetim kurulunun teklifi üzerine Kurul tarafından belirlenir. Piyasa
üyeleri, teminat vermeksizin işlem yapamazlar.
Teminatların tahsili, eksik kalan kısmının tamamlanması ve
kullanılma esasları ile piyasa üyeliğinin herhangi bir nedenle sona ermesi
halinde üyelik teminatının geri verilme zamanı ve şartları ile diğer hususlar
Piyasa Yönetmeliğinde gösterilir.
Piyasa Payı
Madde 37 — Kurucu Şirket tarafından, piyasa üyelerince
gerçekleştirilen işlemler üzerinden; piyasa üyesi, işlem ve sermaye piyasası
aracı bazında yönetim kurulu tarafından belirlenen ve Kurul tarafından onaylanan
miktar veya oranda piyasa payı alınır.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Piyasa Üyelerinin Gözetim ve Denetimi
Madde 38 — Piyasa üyelerinin piyasa ile ilgili hesap ve
işlemleri, Kurucu Şirketin yetkili elemanlarınca her zaman denetlenebilir.
Piyasa üyeleri, inceleme elemanlarına her türlü kolaylığı göstermek ve yardımda
bulunmak, piyasa faaliyetleriyle ilgili konularda Kurucu Şirket yetkililerince
istenecek her türlü bilgiyi vermek zorundadırlar.
Piyasa üyeleri ilgili mevzuat çerçevesinde düzenlemeleri gerekli
olan mali tablo ve raporlarını Kurucu Şirkete vermek zorundadırlar.
Ayrıca, Piyasa üyelerinin her türlü işlem, hesap, kayıt ve
defterleri Kurulun gözetim ve denetimine de tabidir. Piyasa üyelerinin
yetkilileri defter, belge ve kayıtlarını yetkili ve görevli denetim elemanlarına
ibraz etmek ve istenen bilgileri vermek zorundadırlar.
Kurucu Şirketin iç kontrol-teftiş, denetim ve gözetim sisteminin
yapılanmasına ve işleyişine ilişkin olarak Kurulca gerekli görülen geliştirmeler
ve değişiklikler, Kurucu Şirket yönetimi tarafından yapılır.
Kurucu Şirketin Belge Kayıt Düzeni, Gözetim ve Denetimi
Madde 39 — Kurucu Şirket belge ve kayıt düzeni ile mali
tablolarının hazırlanması bakımından Kurul düzenlemelerine tabidir.
Kurucu Şirketin her türlü işlem, hesap, kayıt ve defterleri
Kurulun gözetim ve denetimine tabidir. Kurucu Şirket yetkilileri defter, belge
ve kayıtlarını yetkili ve görevli denetim elemanlarına ibraz etmek ve istenen
bilgileri vermek zorundadırlar.
Kurul gerek gördüğünde Kurucu Şirkete bağımsız denetim yükümlülüğü
getirebilir.
Disiplin Cezaları
Madde 40 — Piyasada düzeni veya dürüstlüğü bozan veya işlere
hile karıştıran, işlerin açık, düzenli ve dürüst yürütülmesine ilişkin mevzuata
ve kararlara aykırı hareket eden piyasa üyeleri ve yetkilileri hakkında para
cezası vermek dahil uygulanacak disiplin cezaları ile bunların uygulanmasını
gerektiren fiiller Piyasa Yönetmeliğinde düzenlenir.
Gelirler
Madde 41 — Kurucu Şirketin gelirleri şunlardır:
a) Piyasa üyelerinden tahsil olunacak giriş aidatı,
b) Piyasa üyelerinden tahsil olunacak yıllık aidatlar,
c) Piyasada işlem görmeye ilişkin ücretler,
d) Para cezaları,
e) Piyasa payları,
f) Sair aidat, ücret ve tarife payları,
g) Sair gelir ve bağışlar.
Bu maddede belirtilen gelir kalemlerinin, sair gelir ve bağışlar
dışında kalanların miktar ve oranları ile bunların tahsil zaman ve şekilleri
yönetim kurulunca belirlenir. Bu gelir kalemlerinden giriş aidatı, piyasada
işlem görmeye ilişkin ücretler ve piyasa payı Kurul onayı ile yürürlüğe
girer.
Piyasaların Faaliyetinin Geçici Olarak Durdurulması
Madde 42 — Piyasalarda olağandışı menfi gelişmelerin olması
halinde piyasaların faaliyetlerinin geçici olarak durdurulmasına karar
verilebilir.
Piyasaların faaliyetlerinin beş güne kadar geçici olarak
durdurulmasına karar alma yetkisi yönetim kuruluna aittir. Piyasaların
faaliyetlerinin beş günden daha uzun süreli durdurulmasına yönetim kurulunun
önerisi üzerine Kurul yetkilidir.
Kurul re’sen piyasaların faaliyetlerini herhangi bir süre kaydı
aranmaksızın durdurmaya yetkilidir.
Kar Dağıtımı
Madde 43 — Kurucu Şirket, yıllık karının % 20’sinden fazlasını
dağıtamaz.
Sır Saklama Yükümlülüğü
Madde 44 — Kurucu Şirketin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri,
denetleme kurulu üyeleri, komitelerin üyeleri, genel müdür, yöneticileri ve tüm
personeli sıfat ve görevleri dolayısıyla öğrendikleri; piyasaya ve piyasayla
ilişkisi olan ortaklık, kurum ve diğer her türlü gerçek ve tüzel kişilere ait
sırların gizliliğine uymak ve sırları kanunla görevli ve yetkili kılınmış kişi
ve mercilerden başkasına herhangi bir suretle açıklamamak, kendilerinin veya
üçüncü kişilerin yarar ve zararına kullanmamakla yükümlüdürler. Bu yükümlülük,
ilgililerin Kurucu Şirketteki görevlerinden ayrılmalarından sonra da devam
eder.
Bu hükme aykırılık, ilgililerin görevden ayrılma sebebi
sayılır.
Yürürlük
Madde 45 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde
46 — Bu Yönetmelik hükümlerini Sermaye Piyasası Kurulu yürütür.
| 
BORSA
DIŞI TEŞKİLATLANMIŞ MENKUL KIYMETLER PİYASALARININ KURULUŞ
VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK