İHRAÇ KAYITLI MAL TESLİM EDEN İMALATÇILARIN NAKDEN VEYA MAHSUBEN İADE ALDIKLARI KDV İHRACATÇININ KUR FARKI FATURASI KESMESİ HAL

Yeminli Mali Müşavir

İHRAÇ KAYITLI MAL TESLİM EDEN İMALATÇILARIN NAKDEN VEYA MAHSUBEN İADE ALDIKLARI KDV İHRACATÇININ KUR FARKI FATURASI KESMESİ HALİNDE NASIL DÜZELTİLECEKTİR

5228 sayılı Kanunun 59 ncu maddesinin 2/b bendi ile yapılan ve 31 Temmuz 2004 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik ile KDV Kanununun 11/1-c bendinin 5’nci fıkrasının yeni hali şöyle olmuştur: “İhracatçılara mal teslim eden imalatçılara iade edilecek Katma Değer Vergisi, ihraç edilen mala ilişkin imalatçı satış bedeline göre hesaplanan vergiden imalatçı aleyhine matrahta meydana gelen değişikliğe ilişkin verginin düşülmesinden sonra kalan tutardan fazla olamaz.”

Maddenin eski metninde, iade edilecek Katma Değer Vergisinin ihraç edilen mala ilişkin imalatçı satış bedeline göre hesaplanan miktardan fazla olamayacağı belirtilmişken, yapılan değişiklik ile imalatçı satış bedelinin imalatçı aleyhine düşmesi sonucunda oluşan yeni matraha ilişkin vergiden fazla olamayacağı belirtilmiştir.

14 nolu KDV sirkülerine göre, ihraç kayıtlı dövize endeksli teslimlerde aleyhe oluşan kur farkları ihracatçı tarafından fatura düzenlenmek suretiyle belgelendirilecek ve hesaplanan KDV beyan edilerek ödenecektir. Söz konusu KDV imalatçı tarafından genel hükümler çerçevesinde indirilecektir.

İhracatçı tarafından imalatçıya kesilecek kur farklarına ilişkin KDV, 31 Temmuz 2004 tarihinden itibaren, imalatçı tarafından tecil terkin kapsamında ihraç kaydıyla teslim nedeniyle doğan iade edilecek KDV’den düşülmek suretiyle iade KDV’nin yeniden hesaplanması gerekir.

İhracatçı tarafından düzenlenen kur farkı faturası, malların ihracatçıya teslim edildiği ayda kesilmişse, imalatçı, iade KDV’nin hesabını yukarıda belirtildiği şekilde yaparak beyan edeceği için herhangi bir sorunla karşılaşmaz. Yapılacak olan muhasebe kaydı ise aşağıdaki şekilde olacaktır:

---------------------------------------------/--------------------------------------------------

120 Alıcılar 1.000.000.000

192 Tecil Edilebilir KDV 180.000.000

601 Yurtdışı Satışlar 1.000.000.000

391 Hesaplanan KDV 180.000.000

(İhraç kayıtlı faturanın kesilmesi)

---------------------------------------------/------------------------------------------------

612 Diğer İndirimler 100.000.000

191 İndirilecek KDV 18.000.000

120 Alıcılar 100.000.000

192 Tecil Edilebilir KDV 18.000.000

(İhracatçıdan kur farkı faturasının gelmesi)

---------------------------------------------/--------------------------------------------

Ancak kur farkı faturası teslim tarihinden sonraki bir aya ait ise ve mahsup veya iade işlemi gerçekleşmiş ise, iade edilecek KDV tutarındaki düzeltmenin ya geriye yönelik olarak imalatçının verdiği KDV beyannamesinin düzeltilmesi, ya da içinde bulunulan aya ait KDV beyannamesi ile bertaraf edilmesi gerekecektir.

Bu konuda Maliye Bakanlığı henüz herhangi bir açıklama yapmamıştır. Bazı vergi daireleri indirilecek KDV listelerinde kur farkı faturasının bulunması durumunda ihraç kayıtlı teslimlere ilişkin matrahı düzelttirmektedirler. İhraç kayıtlı malların ihracatçıya teslimi, malların fiili ihracı ve ihracatçının kur farkı faturası düzenlemesi aynı dönemde gerçekleşirse, yukarıda verdiğimiz örnekte de görüldüğü üzere düzeltme işleminde problem olmaz. Ancak kur farkı faturasının daha sonraki dönemlerde düzenlenmiş olması düzeltme sırasında bazı yanlış uygulamaların yapılmasına yol açabilecektir.

Çünkü kanun metninin düzenlenmesinde ilk akla gelen yorum (özellikle vergi dairelerinin) fazla verilen iadenin geri alınmasıdır. Oysa, fazla alınan iadenin geri verilmesi ancak fuzulen kullanılan indirim hakkının geri alınması karşılığında olabilir.

Konuya ilişkin muhasebe kayıtları aşağıdaki şekilde olacaktır:

----------------------------------------------------/---------------------------------------------

120 Alıcılar 1.000.000.000

192 Tecil Edilebilir KDV 180.000.000

601 Yurtdışı Satışlar 1.000.000.000

391 Hesaplanan KDV 180.000.000

(İhraç kayıtlı faturanın kesilmesi)

-------------------------------------------------/----------------------------------------------

193 İade Alınacak KDV 180.000.000

192 Tecil Edilebilir KDV 180.000.000

(KDV beyannamesinde bu işlemden dolayı iade KDV çıkması)

-------------------------------------------------/------------------------------------------------

102 Bankalar 180.000.000

193 İade Alınacak KDV 180.000.000

(KDV’nin nakden iade alınması)

-----------------------------------------------/--------------------------------------------------

612 Diğer İndirimler 100.000.000

191 İndirilecek KDV 18.000.000

120 Alıcılar 118.000.000

(İhracatçıdan kur farkı faturasının gelmesi)

----------------------------------------------/---------------------------------------------------

Yukarıdaki muhasebe kayıtlarından da görüldüğü üzere, KDV beyannamesinin İhraç Kaydıyla Teslimlere Ait Bildirim’inin 64 ncü satırına yazılan iade edilecek KDV tutarı 29 nolu İade Edilmesi Gereken KDV satırında aynen yer alarak iade konusu yapılmaktadır. İhraç kaydıyla teslimlerde, mükellefin indirim konusu KDV tutarları toplamı, hesaplanan ve beyan edilen ancak tahsil edilmeyen KDV’den indirildiği için bu tutar kadar kullanmış olduğu indirim hakkı kendisine nakden iade edilir. Diğer bir deyişle imalatçı ihracatçıdan tahsil etmediği KDV’yi Devletten tahsil etmektedir.

Eğer ihraç kaydıyla teslimlere ilişkin iade edilecek Katma Değer Vergisi, ihracatçının kestiği kur farkı faturasına ait KDV’nin düşülmesi suretiyle yeniden düzeltilecekse, yani imalatçı aldığı KDV’yi Devlete iade edecekse, buna isabet eden kullandığı indirim KDV tutarını da tekrar indirim konusu yapması gerekir.

Öte yandan ihracatçının kestiği kur farkı faturasında yer alan KDV’nin indirim konusu yapılması, bedeli imalatçı tarafından ihracatçıya fiilen ödeneceği için, imalatçının yasal hakkıdır.

Söz konusu maddenin bugün itibariyle yürürlükte bulunan hükmüne göre, nakden veya mahsuben iade alınan KDV’nin, imalatçı satış bedeline ait KDV den, ihracatçı tarafından kesilen kur farkına ait KDV’nin düşülmesi sonucunda bulunacak tutara göre düzeltilmesi gerektiği görüşündeyiz. Ancak, yukarıda bahsettiğimiz gibi ihracatçıya ait kur farkı faturası iadenin alındığı dönemden sonra gelirse yapılacak olan düzeltme işleminin iki yönü bulunmaktadır. Birincisi fazla alınan iadenin geri verilmesi, ikincisi fuzulen kullanılan indirim hakkının tekrar kullanılır hale gelmesi. İhracatçının kestiği kur farkı faturasındaki KDV, imalatçı tarafından fiilen ihracatçıya ödeneceği için, ayrıca indirim konusu yapılması tartışmasızdır.

Konu hakkındaki düzenlemenin Maliye Bakanlığı tarafından bir an önce yapılması, gerek mükellef gerek idare cephesinde olası yanlış uygulamaları önleyecektir.