DAHİLDE İŞLEME REJİMİ VE GEÇİCİ KABUL REJİMLERİ   

10 Temmuz 2003

Bülent Gölgeli
SMMM

b.golgeli@gama-boiler.com.tr

Dahilde işleme rejimi ve geçici Kabul rejimleri ihraç edilecek olan malların üretiminde kullanılacak girdilerin ithal edilmesi halinde bu girdilere ilişkin olarak ithalde ödenmesi gereken vergilerin ödenmeyerek teminata bağlanmak suretiyle ertelenmesini ve bu girdiler kullanılmak suretiyle imal edilen malların ihraç edildiğinin tevsiki halinde, daha önce ertelenen vergilerin terkin edilerek bunlarla ilgili olarak verilen teminatların çözülmesini sağlamaya yönelik düzenlemeler bütünüdür.

Bu kapsamda işlem yapmak isteyen mükellefler, bu amaçla üreterek ihraç edecekleri malların üretiminde kullanacakları girdileri vergisiz olarak ithal edebilmek için ithalat işleminden önce, Gümrük Birliği kapsamında Avrupa Topluluğu’na dahil ülkelerden yapacakları ithalat için Dış Ticaret Müsteşarlığı’na başvurarak “Dahilde İşleme İzin Belgesi” ni, bu ülkeler dışındaki üçüncü ülkelerden yapacakları ithalatları için ise, Geçici Kabul İzin Belgesi’ ni almak zorundadırlar.

Dahilde işleme rejimi ihraç ürünlerin üretiminde kullanılan, ithalatı vergiye tabi ürünlere yönelik olarak uygulanacak dahilde işleme tebirlerini kapsamaktadır. Dahilde işleme tedbirleri ise ; İthalatta şartlı muafiyet sistemi ile İthalat sırasında alınan vergilerin geri ödenmesi sisteminden oluşmaktadır.

DAHİLDE İŞLEME REJİMİNİN İŞLEYİŞİ

İthalatta şartlı muafiyet sistemi uygulamasında; Türkiye Gümrük Bölgesi’nde yerleşik firmalar Dahilde İşleme İzin belgeleri kapsamında İhracı taahhüt edilen işlem görmüş ürünlerin üretimi için gerekli olan hammadde , yardımcı madde , yarı mamul ve ambalaj malzemelerini ( bedelli veya bedelsiz olarak ) ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ithal esnasında alınması gereken vergileri teminata alınmak kaydıyla gümrüksüz olarak ithal edebilmektedirler.

İthalat sırasında her türlü fon vergi ( Gümrük vergisi ve KDV dahil) ve fon tutarı kadar teminat yatırmak zorunludur. Dahilde işleme rejiminin en önemli amacı üretiminde ithal girdi kullanılan mamullerin ihracını özendirmektir. Dahilde İşleme Rejimi kapsamında ithal edilebilecek girdiler( madde ) Dahilde İşleme Rejimi Kararı’nın 4 ve 8.maddelerine gore ;

• Hammadde
• Yardımcı madde,
• Yarı mamul,
• Mamul ,
• Ambalaj malzemesi dir.

Sistemin Temel Esaslarını şöyle özetlemek mümkündür ;

• DİİB alabilmek için ülkemizde yerleşik imalatçı ve ihracatçı olmak gerekmektedir.
• Yapılacak ithalatın yurt içi üreticilerin ekonomik çıkarlarına ciddi bir zarar vermemesi gerekmektedir.
• İthal edilecek maddelerin , ihraç edilecek mamullerin üretiminde kullanıldığının tespit edilebilir olması gerekmektedir.
• DİİB süresi azami 12 ay olup , orjinal sürenin dörtte biri oranında ek süre verilebilmektedir.
• DİİB alan firmaların ithalat esnasında ithal ettikleri maddelere uygulanacak tarifenin % 10’u kadar teminat yatırmaları gerekmektedir.
• Ithal edilen maddelerin Türkiye’de işlenerek, süresi içinde ve işlenmiş ürün olarak ihraç edilmesi gerekmektedir.
• DİİB kapsamında ithalat ve ihracat yapan firmalar , belge süresini müteakip 3 ay içersinde ihracat taahhütlerini kapatmak için ilgili ihracatçı birliklerine müracaat etmek zorundadırlar.İhracatçı birlikleri DİİB kapsamında ithal edilen malzemelerin ihraç edilen maddelerin üretiminde kullanılıp kullanılmadığını tespit ederek , taahhüt kapatma işlemini sonuçlandırmaktadırlar.
• Taahhüt kapatma işleminde ihracat bedeli dövizin geldiğin gösteren “ döviz alım belgesi” aranmamaktadır.Bu durum kambiyo mevzuatı çerçevesinde takip edilmektedir.
• İhracatçı birliklerince taahhüt hesapları kapatıldıktan sonra , ithalatla ilgili olarak alınan teminatlar belge sahibi firmalara iade edilmekte ve sonuçta system çerçevesinde yapılan ithalat nedeniyle tarife ödenmeyerek ihracat teşvik edilmektedir.

Dahilde işleme rejiminden yararlanmak isteyen firmalar 96/1 Sayılı Tebliğ’in birinci ekinde yer alan dilekçe , dahilde işleme proje formu , imza sirküleri , ihracat taahhütnamesi son yıla ait bilanço ve kar – zarar cetveli , ticaret sicil gazetesi ve ilgili diğer belgelerle birlikte Dış Ticaret Müsteşarlığı , İhracat Genel Müdürlüğü’ne başvurarak , DİİB almak zorundadırlar.

BELGENİN KULLANIMI

Belge sahibi firmalar, belgede yazılı maddeleri öngörülen sürede işlemek ve ihraç etmek üzere tarife dışı ithal edebilmektedirler.Belge kapsamında yapılan ithalat , her türlü vergi ve fondan istisna olmakla birlikte belge sahipleri ithalat nedeniyle tahakkuk eden tarifenin % 10’ u kadar teminat yatırmak zorundadırlar.Belge kapsamında ithali yapılan eşyanın , ihracı taahhüt edilen malların üretiminde veya ambalajlamasında kullanılması şarttır.

BELGENİN KAPATILMASI

Belge sahibi firmalar , belgede belirtilen malların ithalatını yaparak gerekli işleme prosedüründen geçirdikten sonra , işlenmiş ürünü ihraç etmekte ve ihracatı müteakip
Belge kapatma işlemine başlamaktadırlar.
Belge kapatma işlemi, ithalat öncesinde yatırılmış olan teminatın çözdürülmesi için İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerine başvurmak suretiyle başlamaktadır. Bunun için belge sahibi firmanın , DİİB’nin aslı , gümrük çıkış beyannamesinin aslı , ihracat listesi , ithalat kapatma formu, kapasite raporu ve diğer ilgili belgelerle birlikte , belge süresinin bitimini müteakip en geç üç ay içinde başvuruyu yapmış olması gerekmektedir.

GEÇİCİ KABUL REJİMİ

Dahilde İşleme Rejimi ( DİRK ) 95 / 7615 sayılı kararında, üretiminde ithal girdi kullanılan mamullerin üçüncü ülkelere ihracı ile Türkiye Gümrük Bölgesinde İhracat sayılan satışlara ilişkin usul ve esaslar belirtilmiştir.
Gümrük Kanunun 188 ve Gümrük Yönetmeliği’ nin 840 ve 841. maddelerine gore geçici Kabul rejimi kapsamında ithal edilebilecek girdiler ( eşya ) :

• Hammadde,
• Yarı mamul ve
• Mamul maddeleridir.

GEÇİCİ KABUL İZİN BELGESİ

Geçici kabul rejiminden yararlanmak amacıyla eşya ithal etmek isteyenler, bunları Gümrük Kanunu’nun 54 ve 120. ve Yönetmeliğin 230-233. maddelerinde gösterilen esaslar dahilinde 3 nüsha geçici kabul beyannamesi ile 4 numaralı Tebliğ ekinde yer alan yetkili Gümrük Müdürlüklerinden birine beyan etmekle yükümlüdürler.
Bu beyannamenin beyan tablosuna ayrıca , mükellefi tarafından aşağıdaki şerhin verilmesi gerekmektedir.

“ Yukarıda beyan olunan ve …..halinde bulunan eşyayı Türkiye’de işledikten,………
ameliyesini yaptıktan,……imal ettikten sonra ve 2 yıl içinde ihraç edeceğimi bildirir ve
Gümrük Kanunu’nun 118.maddesi hükmüne gore geçici kabul yoluyla ithaline izin veril-
mesini dilerim”

DAHİLDE İŞLEME VE GEÇİCİ KABUL REJİMLERİ KARŞILAŞTIRMASI ;

• DİİB hem AB üyesi hem de üçüncü ülkelerden gelen eşya için düzenlenmektedir.
• GKİB sadece Avrupa Birliği üyesi ülkelerden gelen eşya ile ilgili düzenlenir.
  
• - GKİB süresi azami 2 yıl olup uzatılabilmektedir.
  
• DİİB’lerinin süresi ise azami 1 yıl olup en fazla orjinal sürenin 1/4’ü kadar süre uzatımı verilmektedir.
  
• - GKİB’ de kapatma işlemleri, belge süresinin ( ek süreler dahil ) bitiminden itibaren 1 ay içerisinde yapılan müracaatlara istinaden belgeyi veren gümrük müdürlükleri tarafından ,
  
• DİİB’ de kapatma işlemleri ise belge süresinin ( ek süreler dahil ) bitiminden itibaren 3 ay içerisinde yapılan müracatlara istinaden , ihracatçı birlikleri genel sekreterleri tarafından yapılır.