DANIŞTAY KARARI E:2002/149   

T.C

D A N I Ş T A Y

Vergi Dava Daireleri

Genel Kurulu

Esas No  : 2002/149

Karar No : 2002/336

Özeti : Veraset ve intikal vergisinde muristen mirasçılara intikal eden malların tespitinde ölüm tarihi esas alınacağından ,ölüm tarihinden sonra eşi tarafından çekilen müşterek “veya”lı hesaptaki paranın yarısının terekeye dahil edilerek veraset ve intikal vergisine  tabi olması gerektiği  hk.

Temyiz Eden     :...Vergi Dairesi Müdürlüğü

Karşı Taraf             :...,....,...

Vekili                  : Av...

İstemin Özeti   :  9.8.1996 tarihinde vefat eden ....’ın varislerince 26.11.1997 tarihinde verilen   veraset ve intikal vergisi beyannamesinde,muris ve eşinin müşterek banka hesaplarında bulunan paranın  murise ait kısmının  beyan edilmediğinden bahisle,davacılar adına veraset  ve intikal vergisi salınmış ve ağır kusur cezası kesilmiştir.

Balıkesir Vergi Mahkemesi 29.12.1999 günlü ve E:1999/314,K:1999/509sayılı kararıyla,Veraset ve intikal vergisine konu olan meblağın....Bankasında muris ve eşi tarafından  açılmış “veya”lı müşterek  kredi mektuplu döviz  tevdiat hesabı olduğu ,dosyada mevcut... Bankası yazısından eşler adına^veya”lı müşterek olarak açılan hesapların eşlerin ayrı olan tasarruf yetkisine sahip  yani eşlerden herhangi birinin dilediği zaman  para çekebileceği bir hesap türü olduğu ,uyuşmazlık konusu matrahın  da yer aldığı meblağının tümü olan 92,739,88 alman markının 14.8.1996 tarihinde ...’a ödendiğinin  belirtildiği,bu durumun murisin  varisleri tarafından davalı idareye  25.3.1999 gününde  yazı ile bildirildiği aralarında davacının da bulunduğu murisin  varisleri tarafından... Asliye Hukuk Mahkemesinde  dava açılarak murisin  ölüm tarihinden sonra eşi ... tarafından çekilen meblağdan kendi hisselerine düşen miktarın adı geçen şahıstan  tahsiline  karar verilmesinin talep edildiği ,vergi ve ceza ihbarnamesinin  tebliğ edildiği tarihte bu davanın   derdest olduğunun anlaşıldığı ,ihbarnamenin düzenlendiği tarihte  vergi matrahına konu paranın  kesin olarak davacılara intikal etmediği  ve bu durumun aksi de davalı idareci de kanıtlanmadığından  tarh edilen  ağır kusur cezalı  veraset ve intikal vergisinde  hukuka uygunluk bulunmadığı ,miras yoluyla intikallerde taşınır ve taşınmaz mallarda mülkiyet;mirasın açılması ile  intikal etmiş sayılırlarsa  da uyuşmazlık konusu matrahın  muris ile eşinin birlikte  açtırdıkları ve murisin  eşinin de tasarruf yetkisi bulunan    hesaptan çekilmiş olması  ve bunun sonucunda  da  olayın yargıya intikal etmiş olması  karşısında mahkemece  verilecek karara kadar  davacılar için şüpheli durumuna  geldiğinden  söz konusu meblağın  ihbarnamelerin düzenlendiği tarihte  davacıya intikal ettiğinin  kabul edilmesine olanak bulunmadığı  gerekçesiyle  cezalı tarhiyatı kaldırmıştır.

Vergi Dairesi Müdürlüğünün ,temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesi  27.2.2001 günlü  ve E:2000/1367,K:2001/648 sayılı kararıyla;muristen mirasçılarına intikal eden malların  tespitinde ,Veraset ve İntikal vergisi kanununun 11 ve 21 .maddeleri  ile Medeni Kanunun 517 ve 623 .maddelerindeki düzenleme  karşısında  mirasın açıldığı tarihin ,yani ölüm tarihi olan  9.8.1996  gününün esas alınmasının  zorunlu olduğu ,murisin vefat ettiği 9.8.1996 tarihinde  eşi... ile .... Bankası nezrinde “veya”lı müşterek olarak açtırdığı kredi tarihinden beş gün sonra  14.8.1996 tarihinde eşi... tarafından çekildiğinin  ihtilafsız bulunduğu ,öte yandan ,medeni kanunun 623.maddesi uyarınca müşterek olarak açtırılan bu hesaptaki  paranın yarısının murise ait olduğunun açık olduğu,buna göre, murisin vefat tarihinde   mirasçılarına diğer menkul ve gayrimenkul  malların yanı sıra müşterek hesaptaki paranın da  intikal ettiğinin kabulü gerekeceğinden ;söz konusu paranın  murisin eşi tarafından daha sonra çekilmiş ve bu nedenle aleyhine mirasçılar tarafından  Asliye Hukuk Mahkemesinde  dava açılmış olmasının ,mirasçıların kendilerine intikal eden  paranın beyan edilmesi  ödevini ortadan kaldırıcı bir etkisinin  mevcut olmadığı  ,bu itibarla ,miras yoluyla intikal ettiği  ihtilafsız olan parayı  beyana çağrı mektubuna rağmen  beyan etmeyen mirasçılar adına ,veraset ve intikal vergisi  salınmasında isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle kararı bozmuştur.

Bozma kararına uymayan Balıkesir Vergi Mahkemesi 17.1.2002günlüE:2002/14,K:2002/5 sayılı kararıyla  ilk kararında yer alan  hukuksal nedenler  ve gerekçe uyarınca  ısrar etmiştir.

Israr kararı vergi dairesi müdürlüğü tarafından temyiz edilmiş,dava konusu vergide  yasaya aykırılık bulunmadığı  ileri sürülerek bozulması istenmiştir.

Savunmanın Özeti                : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi Gülsen BİŞKİN’in Düşüncesi  : Miras yoluyla intikallerde  ister taşınır ister taşınmaz mal olsun   mülkiyet mirasın açılması  ve intikal etmiş olduğundan ,mirası reddetmeyen mirasçılara  intikal ettiği açık olan  müşterek hesaptaki paranın  yarısında terekeye dahil edilerek veraset ve intikal vergisine  tabi tutulmasında  yasaya aykırılık bulunmadığı ,aksi yoldaki  ısrara kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Danıştay Savcısı Emel CENGİZ’in Düşüncesi : Murisin... Bankası nezrinde eşi ile birlikte açılmış müşterek döviz hesabının  varislere intikal ettiği ,ancak beyan edilmediğinden bahisle tarh olunan veraset ve intikal vergisi ile kesilen ağır kusur cezasının kaldıran vergi mahkemesi kararını bozan Danıştay Yedince Daire Kararı üzerine ilk kararında  ısrar eden mahkeme kararı  temyiz edilmektedir

Veraset ve İntikal vergisine konu meblağın murisin de hayatta kalan eşinin de hesap üzerinde tasarruf  yetkisine sahip olması nedeniyle bankadan çekilmesi sonucunda diğer mirasçılar ile arasında  yargıya intikal etmiş uyuşmazlık mevcut olmakla ,ihbarnamenin düzenlendiği tarihte  vergi matrahına konu paranın  kesin olarak davacıya intikal edip etmediği belli olmadan,tarh edilen  vergide hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Her ne kadar ,miras yolu ile     intikallerde mülkiyet ,mirasın açılması ile intikal etmiş sayılırsa da,uyuşmazlık konusu matrahın muris ile eşi tarafından açılmış ve her ikisinin de tasarruf yetkisi bulunan  hesaptan kaynaklanması ve bu olayın  yargıya intikal etmesi karşısında ,adli yargı mahkemesince bu hususta verilecek karara kadar  davacı için şüpheli alacak  konumuna gelen meblağın ihbarnamelerinin düzenlendiği tarihte  davcıya intikal ettiğinin  kabulü mümkün bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenle ,temiyiz isteminin reddi ile  Vergi Mahkemesi  ısrar kararının  onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Vergi Daireleri Genel Kurulunca ,dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

...’ın  9.8.1996 tarihinde ölümü nedeniyle  verilen veraset ve intikal vergisi beyannamesinde ,muris ve eşinin müşterek banka hesaplarında bulunan paranın murise ait kısmının  beyan edilmediğinden bahisle,davacılar adına sanılan ağır kusur cezalı veraset ve intikal vergisinin  terkini yolundaki vergi mahkemesi  ısrar kararı  vergi dairesi tarafından temyiz edilmiştir.

7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun  11.maddesinde  veraset ve intikal vergisine mevzu olacak malların değerlenme gününün  ,miras yoluyla intikallerde  mirasın açıldığı ,diğer suretle vaki intikallerde  malların hukuken iktisap edildiği gün olduğu ,734 sayılı medeni kanunun 517.maddesinde ,mirasın ölüm ile açılacağı ,539.madddesinde miras açılınca mirasçıların ,onun tamamına sahip olacakları ,kanunda açıkca yazılı haller müstesna olmak üzere  ,müteveffanın alacakları ve bilcümle hakları  ve zilyet bulunduğu malların ,alacakları belirtilmiş,213 sayılı vergi usul kanununun “Vergiyi Doğuran Olay” başlıklı 19.maddesinde  ise vergi alacağının vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki  durumun tekemmülü ile doğacağı kurala bağlanmıştır.

Medeni kanunun 623.maddesinde “Birden ziyade kimseler sayılan bir şeye malik olur ve hisseleri bilfiil taksim edilmemiş bulunursa  onlarda o şeyin hissedarlarıdır. Hissedarların şayi hisseleri birbirine müsavi olmak asıldır. Hissedarların  her biri kendi hissesi hakkında  malik hak ve mükellefiyetlerini  haiz olup ,hissesini temlik  veya terhin edebilir. Alacakları da    bu hisseyi haczettirebilirler”.hükmü yer almıştır.

Sözü edilen kurallar ,karşısında muris... ‘ın mirasçılarına intikal eden malların tespitinde ,mirasın açıldığı tarihin ,yani ölüm tarihi olan 9.8.1996 tarihinin esas alınması  gerekmektedir.

Murisin,eşi... ile... Bankasında açtırdığı “veya”lı müşterek kredi mektuplu döviz  tevdiat hesabında  ölüm tarihi itibarıyla 92.739.88.-.. Alman Markı bulunduğu ve paranın tümünün ölüm tarihinden beş gün sonra  eşi tarafından çekildiği anlaşılmaktadır.

Murisin ölümünden sonra çekilen paranın Murisin hissesine düşen kısmının iadesi  istemiyle davacılar tarafından  ... aleyhine açılan davada,... Asliye Hukuk mahkemesinin 21.12.2002 günlü  ve E:1999/749,K:2000/801 sayılı  kararıyla ,davacıların hissesine düşen  23.184.97.-Alman Markının paranın çekildiği  14.8.1996 tarihiden itibaren işleyecek faizi ile birlikte  davalıdan alınıp davacılara verilmiş olup  ,ölüm tarihinde diğer menkul ve gayrimenkul  mallarla birlikte  müşterek hesaptaki paranın  murise ait kısmının  da davacılar tarafından beyan edilmesi gerekmektedir.

Miras yolu ile intikal eden parayı  beyana çağrı mektubuna  karşın beyan etmeyen mirasçılar  adına salınan veraset  ve intikal vergisinde  isabetsizlik bulunmadığından  aksi yolda verilen ısrar kararı hukuka uygun görülmemiştir.

Bu nedenlerle  temyiz isteminin kabulüne ,Balıkesir Vergi Mahkemesinin 17.1.2002 günlü ve E:2002/14,K:2002/5 sayılı kararların bozulmasına ,yeniden verilecek kararda  karşılanacağından ,yargılama giderleri yönünden  hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına ,27.9.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.