|
15 Ekim 2002 Tarihli Resmi
Gazete
Sayı:
24907
İçişleri Bakanlığı'ndan
İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü Dernekler Daire
Başkanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Kuruluş, Görev, Çalışma ve Denetim Usul ve
Esaslarına Dair Yönetmelik
BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; İçişleri Bakanlığı İller
İdaresi Genel Müdürlüğü Dernekler Daire Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatının
kuruluşu, derneklerle ilgili iş ve işlemler ile vakıflarla ilgili bazı
işlemlerin yürütülmesine ilişkin yetki, görev ve sorumluluklarının tespitiyle bu
hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde sunulması için, denetim, çalışma esas
ve usullerini belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, İçişleri Bakanlığı İller İdaresi
Genel Müdürlüğü Dernekler Daire Başkanlığı ve taşra teşkilatı kuruluşu ile
görev, yetki, denetim ve sorumlulukların yerine getirilmesine ve vakıflarla
ilgili iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin ilke ve esasları kapsar.
Hukuki dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu, 2908 sayılı Dernekler Kanununun
15, 45, 46 ve 73 üncü maddeleri ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 115 nci
maddesi ile 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması
Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
Bakanlık : İçişleri Bakanlığını,
Bakan : İçişleri Bakanını,
Genel Müdürlük : İller İdaresi Genel Müdürlüğünü,
Genel Müdür : İller İdaresi Genel Müdürünü,
Daire Başkanlığı : Dernekler Daire Başkanlığını,
Daire Başkanı : Dernekler Daire Başkanını,
Dernek Denetçileri : Dernek Denetçilerini,
Şube Müdürlüğü : Dernek İşlemleri Şube Müdürlüğünü, Dış İlişkiler Şube
Müdürlüğünü, Eğitim ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğünü, Bilgi İşlem ve Arşiv
Şube Müdürlüğünü,
Şube Müdürü : Dernek İşlemleri Şube Müdürünü, Dış İlişkiler Şube Müdürünü,
Eğitim ve Halkla İlişkiler Şube Müdürünü, Bilgi İşlem ve Arşiv Şube
Müdürünü,
Dernekler Müdürlüğü : Valilik bünyesindeki İl Dernekler Müdürlüğünü,
Dernekler Müdürü : Valilik bünyesindeki İl Dernekler Müdürünü,
Dernekler Büro Şefliği : Kaymakamlık bünyesindeki İlçe Dernekler Büro
Şefliğini,
Dernekler Büro Şefi : Kaymakamlık Yazı İşleri Müdürlüğü bünyesindeki İlçe
Dernekler Büro Şefini,
Merkez Teşkilatı : İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü Dernekler
Daire Başkanlığını,
Taşra Teşkilatı : Valilikler ve Kaymakamlıklar bünyesindeki Dernekler
birimlerini,
Dernekler Birimi : İl Dernekler Müdürlüğü ile İlçe Dernekler Büro
Şefliğini,
Dernek : 2908 sayılı Dernekler Kanununa göre kurulan dernek, şube,
federasyon, konfederasyonlar ve Türkiye'de kurulan derneklerin yurtdışındaki
şubeleri ile yurtdışında kurulan derneklerin Türkiye'deki şubelerini,
Birlik : 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması
Hakkında Kanun kapsamında bulunan teşekkül, birlik ve federasyonları,
Kütük : Dernekler kütüğünü,
Kanun : 2908 sayılı Dernekler Kanununu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Daire Başkanlığının Kuruluşu ve Görevleri
Daire Başkanlığının kuruluşu
Madde 5- İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü
Dernekler Daire Başkanlığı aşağıdaki yönetim kademeleri ve birimlerden
oluşur;
a) Daire Başkanı,
b) Dernek Denetçileri,
c) Dernek İşlemleri Şube Müdürlüğü,
d) Dış İlişkiler Şube Müdürlüğü,
e) Eğitim ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü,
f) Bilgi İşlem ve Arşiv Şube Müdürlüğü.
Daire Başkanlığının görevleri
Madde 6- Daire Başkanlığı;
a) Dernek ve birliklerin kuruluş iş ve işlemlerini izlemek, kayıtlarını
tutmak, dosyalamak ve arşivlemek,
b) Derneklerin, izne tabi faaliyetlerine ilişkin iş ve işlemleri
yürütmek,
c) Dernek ve birliklerin, tüzel kişiliklerinin sona ermesi, tasfiye ve
faaliyetten alıkonması ile ilgili iş ve işlemleri izlemek,
d) Dernek ve birliklere kütük numarası verilmesi, kütükten silinmesi ile
ilgili işlemleri yürütmek ve izlemek,
e) Derneklerin açmış olduğu okul, kurs, yurt, pansiyon ve diğer tesislerin
Kanunun 41 inci maddesine istinaden uygunluğunu incelemek ve yürütmek,
f) Türk vatandaşları tarafından yurt dışında kurulan derneklerin kayıtlarını
tutmak ve kuruluş ve faaliyetlerini yurt içinde ve yurt dışında ilgili makamlar
aracılığıyla izlemek, değerlendirmek ve gerekli işlemlerin yapılmasını
sağlamak,
g) 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında
Kanun hükümlerine göre kurulan birliklerin kuruluş, faaliyet, denetim ve tüzel
kişiliklerinin sona ermesi ile ilgili işlemleri yürütmek,
h) Dernek ile birliklerin yönetici veya üyelerinin, Devletin güvenliği ya da
yasalara aykırı faaliyetlerine yönelik olarak ilgili kuruluşlarla işbirliği
içinde çalışmak,
ı) Derneklerin, Kanununa göre yurt dışından sağlayacağı ayni ve nakdi
yardımlara ilişkin işlemleri yürütmek,
i) Derneklerin, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununa göre yürütecekleri yardım
toplama faaliyet sonuçlarını izlemek,
j) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 115 inci maddesi uyarınca işlemleri
yürütmek ve gerekli görüldüğü takdirde bu yetkinin Bakanlık Makamı onayı ile
Valiliklere devrini sağlamak,
k) Dernek ve birlikler hakkındaki ihbar, şikayet ve denetim taleplerini
incelemek ve değerlendirmek,
l) Gerekli görülen hallerde, 2908 sayılı Dernekler Kanunu ile 3335 sayılı
Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanun kapsamında
bulunan dernek ve birliklerin yönetim yerleri, müesseseleri ve her çeşit
eklentileri, defterleri, hesap iş ve işlemlerinin Dernekler Denetçileri veya
daire personeli tarafından denetlenmesini sağlamak,
m) Dernek ve birlikler ile ilgili mevzuat hazırlama çalışmalarını yürütmek ve
düzenleyici genelgeler çıkarmak,
n) Dernek ve birlikler hakkında tereddütlü konularda görüş bildirmek ya da
ilgili birimlerden görüş talep etmek,
o) Dernek ve birliklerin iş ve işlemlerinin kolaylaştırılması ve
çabuklaştırılması yönünde gerekli önlemlerin alınmasını sağlamak,
ö) Dernek ve birliklerin, kuruldukları il ve ilçeler ile amaçlarına göre
tasnifi yapılarak ayrıntılı istatistiki bilgilerini oluşturmak,
p) Daire Başkanlığı ile taşra teşkilatı personel ve bütçe planlamalarını
yapmak ve ilgili birimlere iletmek,
r) Merkez ve taşra teşkilatı personeli için hizmet içi eğitim planlaması
yapmak ve uygulanmasını sağlamak,
s) Dernek yöneticilerine yönelik eğitim çalışmaları yapmak,
ş) Daire Başkanlığı ile İl Dernekler Müdürlüğü ve İlçe Dernekler Büro
Şefliğinin koordineli çalışmasına yönelik önlemleri almak,
t) Daire görev alanına giren konularda mevzuatla verilen diğer görevleri
yapmak,
İle yetkili ve görevlidir
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Daire Başkanı, Dernek Denetçileri, Şube Müdürleri ve Büro
Şeflerinin Görevleri
Daire Başkanı
Madde 7- Daire Başkanı, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat
çerçevesinde, Daire Başkanlığına verilen görevlerin etkin, verimli ve işbirliği
içinde yürütülmesini sağlamaya yönelik olmak üzere;
a) Personel, yürütülen hizmetler ve hizmette kullanılan araç ve gereçler
açısından denetim işlevini yerine getirmek,
b) Daire Başkanlığı bünyesinde koordinasyonu sağlamak ve evrak akışını
düzenlemek,
c) Personel ve hizmetle ilgili olarak kaliteli hizmet anlayışını geliştirmek,
performans ve verimliliği sağlamaya yönelik iyileştirici ve geliştirici
önlemleri almak, uygulamak ve üstlerine önermek,
d) Mevzuata uygun olarak dernek iş ve işlemlerinin kolaylaştırılması ve
çabuklaştırılması yönünde her türlü önlemi almak,
e) Taşra birimleri ile koordinasyon ve bilgi akışına ilişkin teknolojik
imkanların sağlanmasına yönelik önlemleri almak ve projeler geliştirmek,
f) Derneklerle ilgili denetim raporlarının ilgili kurum ve kuruluşlara
ulaştırılmasını sağlamak ve sonuçlarını takip etmek,
g) Mevzuatla verilen diğer görevler ile Genel Müdürlük tarafından hizmete
ilişkin verilen emir ve görevleri yerine getirmek,
İle yetkili ve görevlidir.
Dernekler Denetçileri
Madde 8- Dernek Denetçileri;
a) İçişleri Bakanlığı Dernek Denetçileri Yönetmeliği ile verilen görevleri
yapmak,
b) Hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak,
İle yetkili ve görevlidir.
Şube Müdürü
Madde 9- Şube müdürü, bu Yönetmelik ve mevzuat
çerçevesinde;
a) Şube Müdürlüğünün iş ve işlemlerini yürütmek,
b) Şube Müdürlüğünün çalışmalarının etkin, verimli ve mevzuata uygun
yapılmasını sağlamak,
c) Şube Müdürlüğü iş ve işlemleri ile personelini izlemek ve
değerlendirmek,
d) İş bölümü yapmak, yetki ve sorumlulukları tespit etmek, çalışma
prensiplerini belirlemek,
e) İş ve işlemleri kolaylaştırıcı ve çabuklaştırıcı tedbirler almak ve
üstlerine önerilerde bulunmak,
f) Daire Başkanı tarafından hizmete ilişkin olarak verilen diğer görevleri
yapmak,
İle yetkili ve görevlidir.
Büro Şefi
Madde 10- Büro Şefi, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat
çerçevesinde;
a) Büro Şefliğinin iş ve işlemlerini yürütmek,
b) Büro hizmetlerinin etkin, verimli ve mevzuata uygun yapılmasını
sağlamak,
c) Büro hizmetlerinin ve personelin çalışma şartlarının iyileştirilmesi,
işlemlerin basitleştirilmesi ve verimin arttırılmasına yönelik uygulamalar
yapmak ve üstlerine önerilerde bulunmak,
d) Büro personelini izlemek ve değerlendirmek,
e) Büro personeli arasında karşılıklı sevgi ve saygıya dayalı hizmet
anlayışını tesis etmek,
f) Şube Müdürü tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak,
İle yetkili ve görevlidirler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Daire Başkanına Doğrudan Bağlı Bürolar
İdari Büro Şefliği
Madde 11- İdari Büro Şefliği, ilgili mevzuat ve genelgeler
çerçevesinde;
a) Daire Başkanlığı ile taşra teşkilatında çalışacak personelin atama ve yer
değiştirmeye ilişkin planlamalarını yapmak ve Genel Müdürlük aracılığıyla
Personel Genel Müdürlüğüne bildirmek,
b) Dairenin idari ve mali işlerini takip etmek, yıllık bütçe planını
hazırlamak ve Bakanlık Bütçe Dairesi Başkanlığına sunmak,
c) Daire Başkanlığına gelen evrakı usulüne göre almak ve giden evrakı usulüne
uygun olarak taşra teşkilatına göndermek,
d) Evrakın, şubelere göre tasnifini yapmak, Daire Başkanına sunmak ve akışını
sağlamak,
e) Daire Başkanının yazılı ve sözlü emirlerini ilgili şubelere tebliğ
etmek,
f) Gizli evrak ve yazışmaların güvenliğini sağlamak,
g) Yıl içinde tanzim edilen gelen ve giden evrak föylerini tarih ve sayı
sırasına göre tasnif edip muhafazasını sağlamak,
h) Evrakın sistemli bir şekilde dosyalanmasını sağlamak,
ı) Başkanlık personelinin özlük haklarını takip etmek ve Personel Genel
Müdürlüğüne bildirmek,
i) Daire Başkanlığının sekreterya görevinin yürütülmesini sağlamak,
j) Dairenin görev alanına giren konularda, ilgili şubelerle koordine ederek
istatistikler oluşturmak,
k) Daireden istenen görüş yazılarını, ilgili birimlerle koordine ederek
cevaplandırılmasını sağlamak,
l) Daire Başkanı tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak,
İle yetkili ve görevlidir.
Dernek Denetçileri Büro Şefliği
Madde 12- İçişleri Bakanlığı Dernek Denetçileri
Yönetmeliği ile Daire Başkanı tarafından hizmete ilişkin olarak verilen
talimatlar çerçevesinde;
a) Dernek Denetçilerinin aylık çalışma ve hakediş durumlarını gösteren
çalışma ve hakediş cetvellerini ve geçici görev yolluk bildirimlerini
düzenlemek, ilgili belgelerle birlikte izleyen ayın ilk beş günü içinde
saymanlığa iletmek ve konu ile ilgili diğer hesap işlerini yapmak,
b) Dernek Denetçilerinin zimmet-matlup defterlerini tutmak,
c) Dernek Denetçilerinin zimmet ve matlup tutarlarını gösteren listeleri, her
yıl sonunda Daire Başkanına sunmak,
d) Dernek Denetçilerinin denetim raporları ile ilgili işlemleri yürütmek ve
takibini yapmak,
e) Dernek Denetçilerinin izin, sağlık ve özlük işlemleri ile ilgili
yazışmaları yapmak, dosyalarını tutmak,
f) Dernek Denetçilerine gelen ve giden evrakın akışını ve güvenliğini
sağlamak,
g) Hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak,
İle yetkili ve görevlidirler.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Dernek İşlemleri Şube Müdürlüğünün Kuruluşu ve Görevleri
Kuruluş ve Görevler
Madde 13- Dernek İşlemleri Şube Müdürlüğü;
a) Valilikler tarafından kuruluşları bildirilen, dernek ve birliklere ait
ayrı ayrı dosyalar açmak ve arşivlemek,
b) Valilikler tarafından verilen kütük numaralarını kontrol etmek,
c) Herhangi bir nedenle dernek tüzüğünün mevzuata aykırı olduğunun
anlaşılması halinde Valilikler tarafından gerekli işlemlerin yapılmasını
sağlamak,
d) Valilikler tarafından gönderilen dernek ve birliklerin genel kurul
toplantı sonuç bildirimlerini dosyalamak ve gerektiğinde incelemek,
e) Birden fazla ilde faaliyet göstermek üzere kurulacak ya da kurulmuş olan
dernek ve birliklerle ilgili işlemlerde mevzuat hükümlerine uygun olarak gerekli
koordinasyonu sağlamak,
f) Birden fazla ilde faaliyet gösteren dernek ve birliklerin tüzel
kişiliklerinin sona ermesi halinde, kütük kaydının silinmesi için Bakanlık Onayı
almak ve gerekli işlemleri yapmak,
g) Dernek ve birliklerin tüzel kişiliklerinin sona ermesi, faaliyetten
alıkonulması ile mülki idare amirleri tarafından verilen izinler ve alınan
bildirimleri takip etmek,
h) Valilikler tarafından kuruluşu bildirilen dernek ve birliklerin isim ve
adres değişikliklerini takip etmek,
ı) Dernekler hakkındaki ihbar ve şikayetler ile şubelerin çalışmaları
esnasında denetlenmesine gerek duyulan derneklerin, denetim taleplerini ilgili
makamlara iletmek ve sonuçlarını takip etmek,
i) 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele
Kanunu hükümleri gereğince İçişleri Bakanlığına verilmesi zorunlu olan mal
bildirimlerini almak ve gerekli işlemleri yapmak,
j) Yıkıcı, bölücü ve irticai nitelikli olduğu tespit edilen dernek ve
birliklerin faaliyetlerini, ilgili birimlerle koordineli olarak takip etmek,
değerlendirmek, denetlenmesini talep etmek ve gerekli işlemleri yapmak,
k) Kanunun 45 inci maddesi uyarınca, derneklerin faaliyetleri ve gelir ve
gider işlemlerinin sonuçlarına ilişkin olarak, ayrıntıları yönetmelikle
belirlenen usul ve şartlarda ilgili Valiliklere verilen beyannamelerin birer
örneğini almak ve gerektiğinde incelemek,
l) Dernek ve birliklerin kuruluş, faaliyetten alıkonulma, tüzel kişiliğin
sona ermesi ve haklarında yapılan adli ve idari işlemlerin istatistiklerini
tutmak,
m) Büro görevleri ile ilgili kayıtları tutmak ve istatistiklere esas olacak
çalışmalar yapmak,
n) Şube Müdürü tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak,
İle yetkili ve görevli İşlemler Büro Şefliğinden,
a) Derneklerin taşınmaz mal edinmeleri ile ilgili işlemleri yapmak, bu konuda
Valilikler tarafından yapılan işlemleri kontrol etmek ve işlem neticelerinin
arşivlenmesini sağlamak,
b) Derneklerin yurtdışından ayni veya nakdi yardım alma taleplerinden,
gerektiğinde ilgili Bakanlıkların görüşünü alarak, uygun görülenlerin izin verme
işlemlerini yürütmek,
c) Kanunun 58 ve 59 uncu maddelerine göre Derneklerin, kamu yararına çalışan
derneklerden sayılma taleplerini sonuçlandırmak, ülke çapında yeterli faaliyeti
görülmeyenlerin kamu yararına çalışan dernek statülerinin geri alınması ile
ilgili işlemleri yapmak,
d) Derneklerin adlarında, Kanunun 65 inci maddesinde öngörülen izne tabi
kelimelerin kullanılmasına ilişkin Bakanlar Kurulunca belirlenen esaslara uygun
olarak işlemlerin yapılmasını sağlamak,
e) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, özel kanunlarında hüküm
bulunmaması halinde, Kanununun 65 inci maddesi ile ilgili işlemleri yapmak,
f) Derneklerin, Kanunun 41 inci maddesine göre açacakları tesislerle ilgili
olarak Derneklerin İzinle Kurabileceği Tesisler Hakkındaki Yönetmelik uyarınca
gerekli işlemleri yapmak,
g) Derneklerin, Kanunun 41 inci maddesine göre açtıkları tesislerle ilgili
olarak, Valilikler tarafından verilen izin belgelerinin birer örneğini almak ve
dosyalamak,
h) Derneklerin, Kanunun 41 inci maddesine göre açtıkları tesislerden gerekli
görülenler hakkında denetim talebinde bulunmak,
ı) Derneklerin, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununa göre yürütecekleri yardım
toplama faaliyetlerinin sonuçlarını izlemek,
i) Özel kanunlarında hüküm bulunmaması halinde, kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları ile üst kuruluşları hakkında
Kanunun 92 inci maddesinde belirlenen görevleri yapmak ve yetkileri
kullanmak,
j) Büro görevleri ile ilgili kayıtları tutmak ve istatistiklere esas olacak
çalışmalar yapmak,
k) Şube Müdürü tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak,
İle yetkili ve görevli İzne Tabi İşlemler Büro Şefliğinden,
a) 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 115 inci maddesi uyarınca işlemleri
yürütmek,
b) Vakıflara ilişkin bu yetkinin, Bakanlık Makamı onayı ile Valiliklere
devredilmesi halinde takip işlemlerini yapmak,
c) Geçici olarak faaliyetten alıkonulmak suretiyle adli makamlara sevk edilen
vakıflar hakkında yapılan adli işlem sonuçlarını takip etmek,
d) Vakıflar hakkında yapılan ihbar, şikayet veya denetim taleplerini ilgili
kurum ve kuruluşlara iletmek,
e) Büro görevleri ile ilgili kayıtları tutmak ve istatistiklere esas olarak
çalışmaları yapmak,
f) Şube Müdürü tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak, İle
yetkili ve görevli Vakıflar Büro Şefliğinden,
Oluşur.
ALTINCI BÖLÜM
Dış İlişkiler Şube Müdürlüğünün Görevleri
Görevler
Madde 14- Dış İlişkiler Şube Müdürlüğü;
a) 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında
Kanun uyarınca, uluslararası nitelikteki birlik, federasyon veya benzeri
teşekküllerin kurulması veya kurulmuş bu gibi teşekküllerin şube açmaları,
uluslararası faaliyette bulunmaları, mevcut kuruluş ve benzeri derneklere
katılmaları veya bunlarla işbirliğinde bulunmaları ile ilgili işlemleri
yürütmek,
b) 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında
Kanuna göre Bakanlar Kurulunca kurulmasına izin verilen uluslararası birlik,
federasyon ve benzeri teşekküller ile bu teşekküllerin şubelerinden, kuruluş
bildirisi ve ekleri merkezlerinin bulunduğu mahallin en büyük mülki idare
amirine verilmek suretiyle tüzel kişilik kazananların, kuruluş bildirisi ve
eklerinin birer örneğini almak,
c) 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekkülerin Kurulması Hakkında
Kanuna göre kurulmasına izin verilen birlik, federasyon ve benzeri teşekküllerin
hükmi şahsiyetlerinin sona ermesi ve faaliyetten alıkonması ile denetimlerinin,
2908 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre yapılmasını sağlamak,
d) Türkiye'de kurulan derneklerin, Kanunun 11 inci maddesi uyarınca yurt dışı
faaliyetlerine ilişkin olarak gerekli iş ve işlemlerinin yürütülmesini sağlamak
ve İçişleri Bakanlığınca uygun görülenler hakkında Bakanlar Kuruluna öneride
bulunmak,
e) Türkiye'deki derneklerin üye olduğu veya işbirliği yaptığı yabancı dernek
veya kuruluşların, kanunlarımıza veya milli menfaatlerimize aykırı faaliyette
bulunması halinde, ilgili kurum ve kuruluşlar ile Dışişleri Bakanlığı görüşü
alınmak suretiyle, Bakanlar Kurulu kararı ile verilen iznin sona erdirilmesi ile
ilgili işlemleri yürütmek,
f) Yurtdışında kurulan derneklerin, Kanunun 12 inci maddesi uyarınca,
Türkiye'deki faaliyetlerine ilişkin olarak gerekli iş ve işlemlerinin
yürütülmesini sağlamak ve İçişleri Bakanlığınca uygun görülenler hakkında
Bakanlar Kuruluna öneride bulunmak,
g) Kanunun 43 üncü maddesine uyarınca, Türkiye'de kurulan derneklerin yabancı
ülkelerdeki dernek veya kuruluşların üyelerini Türkiye'ye davet etmeleri ya da
yabancı dernek veya kuruluşların davetlerine uyarak üyelerini veya dernek üyesi
olma hakkına sahip üçüncü kişileri yurtdışına göndermeleriyle ilgili olarak
Valiliklere verilen bildirimler ile faaliyet sonuç bildiriminin birer örneğini
dosyalamak,
h) Türk vatandaşları tarafından yurtdışında kurulan ve İçişleri Bakanlığına
gönderilen dernek tüzükleri ile, yönetici ve üye kimlikleri hakkındaki bilgileri
ayrı bir dosyalama sistemi içerisinde takip etmek,
ı) Türk vatandaşları tarafından yurtdışında kurulan dernekler hakkında ilgili
birimlerle koordine sağlamak, kanunla yasaklanmış amaçlarla yurtdışında dernek
kuran ya da bu tür derneklere üye olan Türk vatandaşları ve dernekler ile ilgili
işlemlerin yapılmasını sağlamak,
i) Şube görevleri ile ilgili kayıtları tutmak ve istatistiklere esas olacak
çalışmalar yapmak,
j) Daire Başkanı tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri
yapmak,
İle yetkili ve görevlidir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Eğitim ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğünün Görevleri
Görevler
Madde 15- Eğitim ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü;
a) Mevzuatta yer alan derneklerle ilgili işlemler için iş akım şemaları
hazırlamak,
b) Merkez ve taşra teşkilatlarında görevli personelin hizmet içi ve uzmanlık
eğitimlerinin sağlanmasına yönelik planlamaları yapmak ve personelin eğitim
ihtiyaçlarını karşılamak,
c) Dernek yöneticilerine yönelik olarak dernekler mevzuatı ile derneklerin
işlev ve önemine ilişkin yıllık eğitim programları hazırlamak ve uygulanmasını
sağlamak,
d) Dernek yöneticilerinin uygulamada karşılaştıkları sorunları belirlemek, bu
sorunların çözümüne yönelik olarak ilgili mevzuat çerçevesinde kitapçık, broşür
ve benzeri dokümanları hazırlamak,
e) Dernek kurulması ve faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik olarak
üniversiteler, ilgili kurum, kuruluşlar ve dernekler ile işbirliği içinde
bulunmak, projeler geliştirmek,
f) Daire Başkanlığının görev alanlarına giren konularda, kamuoyunu
bilgilendirecek çalışmalar yapmak,
g) Şube görevleri ile ilgili kayıtları tutmak ve istatistiklere esas olacak
çalışmalar yapmak,
h) Daire Başkanı tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri
yapmak,
İle yetkili ve görevlidir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Bilgi İşlem ve Arşiv Şube Müdürlüğünün Kuruluşu ve Görevleri
Kuruluş ve Görevler
Madde 16- Bilgi İşlem ve Arşiv Şube Müdürlüğü ilgili
mevzuat çerçevesinde;
a) Daire Başkanlığının hizmete ilişkin ihtiyaçlarını belirlemek ve ilgili
dairelerden temin ederek dağıtımını yapmak,
b) Daire Başkanlığının görev alanına giren iş ve işlemlerin yürütülmesi ile,
bilgi ve belgelerin bilgisayar ortamında kaydı ve muhafazası için gerekli
donanım ve yazılım ihtiyaçlarını tespit etmek,
c) Başkanlık ve taşra teşkilatı ile güvenilir bir bilgi ağı oluşturmak ve
bilgi akışını sağlamak,
d) Bilgisayar ve bilgi işlem konularında personeli bilgilendirmek ve eğitmek,
e) Bilgi işlem teknolojisini takip etmek ve transferini sağlamak,
f) Dernek ve birliklerin ihtiyaç duyduğu mevzuat ile derneklere ilişkin
bilgileri içeren web sayfası hazırlanmasını sağlamak ve bu konuda ilgili
birimler ile koordineli olarak çalışmak,
g) Büro görevleri ile ilgili kayıtları tutmak ve istatistiklere esas olacak
çalışmalar yapmak,
h) Şube Müdürü tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak,
İle yetkili ve görevli Bilgi İşlem Büro Şefliğinden,
a) İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Arşiv Hizmetleri Yönetmeliği
uyarınca iş ve işlemleri yürütmek,
b) Dernek ve birliklere ait evrak ve dosyaların müstakil bir yerde
arşivlenmesini sağlamak,
c) Arşivin bakım ve güvenliği için gerekli önlemleri almak, sürekli denetim
altında bulundurmak,
d) Arşive giren ve çıkan evrak ile ilgili kayıt sistemi oluşturmak,
e) Kişi, kurum ve kuruluşların arşivden yararlanması ya da araştırma
çalışmalarına yardımcı olacak önlemleri almak ve rehberleri hazırlamak,
f) İlgili mevzuat gereğince saklama, ayıklama, imha ve diğer faaliyetleri
yürütmek,
g) Arşiv çalışmaları için yıllık rapor hazırlamak,
h) Arşiv yerleşim planını hazırlamak,
ı) Büro görevleri ile ilgili kayıtları tutmak ve istatistiklere esas olacak
çalışmalar yapmak,
i) Şube Müdürü tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri yapmak,
İle yetkili ve görevli Arşiv ve Dokümantasyon Büro Şefliğinden,
Oluşur
İKİNCİ KISIM
Taşra Teşkilatı
BİRİNCİ BÖLÜM
Taşra Teşkilatı Kuruluşu
Kuruluş
Madde 17- Mevzuatın öngördüğü derneklerle ilgili iş ve
işlemler, taşrada, dernekler birimi olarak, illerde Valilikler bünyesinde İl
Dernekler Müdürlüğü, ilçelerde ise, Kaymakamlık Yazı İşleri Müdürlüğü bünyesinde
Dernekler Büro Şefliği tarafından yürütülür. Dernek birimleri, aşağıdaki yönetim
kademeleri ve birimlerden oluşur.
İllerde;
a) İl Dernekler Müdürü,
b) Dernek İşlemleri Büro Şefliği,
c) Bilgi İşlem, Eğitim ve Arşiv Büro Şefliği.
İlçelerde;
a) Dernekler Büro Şefi,
b) Dernek İşlemleri Masası,
c) Bilgi İşlem, Eğitim ve Arşiv Masası.
İş hacmi az olan illerde ve ilçelerde, mülki idare amiri onayı ile büro
şeflikleri ve masalar birleştirilebilir.
Taşra dernekler birimlerinin kendi aralarında ve Dernekler Daire Başkanlığı
ile yapacağı yazışmalar, mülki idare amiri ya da yetki verdiği görevlilerin
imzaları ile yapılır.
İKİNCİ BÖLÜM
İl Dernekler Müdürü, İl Dernekler Büro Şefleri ve İlçe Dernekler Büro
Şefinin Görevleri
İl dernekler müdürünün görevleri
Madde 18- İl Dernekler Müdürü, bu Yönetmelik ve ilgili
mevzuat çerçevesinde, İl Dernekler Müdürlüğüne verilen görevlerin mevzuata
uygun, etkin, verimli ve işbirliği içinde yürütülmesini sağlamaya yönelik olmak
üzere;
a) İş bölümü yapmak, yetki ve sorumlulukları tespit etmek,
b) Mevzuata uygun olarak dernek iş ve işlemlerinin kolaylaştırılması ve
çabuklaştırılması yönünde tedbirler almak, üstlerine öneride bulunmak,
c) Hizmet ve personelle ilgili iyileştirici tedbirler geliştirmek, uygulamak
ve üstlerine önermek,
d) İlçe dernekler birimleri ile koordineli çalışmak,
e) Dernek ve birlikler tarafından verilen beyannamelerin etkin denetiminin
yapılmasını sağlamak ve sonuçlarını izlemek,
f) Merkez ile bilgi akışına ilişkin teknolojik imkanların sağlanması ve
kullanılması ile ilgili çalışmalar yapmak,
g) Dernek kurulması ve faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik olarak ilgili
kuruluşlarla işbirliği içinde bulunmak,
h) Dernek yöneticilerinin uygulamada karşılaştıkları sorunları belirlemek ve
Başkanlığa önerilerde bulunmak,
ı) Derneklerle ilgili il düzeyinde istatistikler tutmak ve Başkanlığa
bildirmek,
i) Dernekler arşivini oluşturmak ve güvenliğini sağlamak,
j) Medeni Kanunun 115 inci maddesi uyarınca işlemleri yürütmek,
k) Mevzuatta verilen diğer görevler ile, valilik tarafından hizmete ilişkin
verilen emir ve görevleri yerine getirmek,
İle yetkili ve görevlidir.
İl dernekler büro şeflerinin görevleri
Madde 19- Büro Şefi, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat
çerçevesinde;
a) Büro hizmetlerinin mevzuata uygun olarak yürütülmesini sağlamak,
b) Büro personelini izlemek ve değerlendirmek,
c) İl dernekler müdürü tarafından hizmete ilişkin verilen diğer görevleri
yapmak,
İle yetkili ve görevlidir.
İlçe dernekler büro şefinin görevleri
Madde 20- İlçe Dernek Büro Şefi, bu Yönetmelik ve ilgili
mevzuat çerçevesinde;
a) Görevlerin mevzuata uygun, etkin, verimli ve işbirliği içinde
yürütülmesini sağlamak,
b) İş bölümü yapmak, yetki ve sorumlulukları belirlemek,
c) Mevzuata uygun olarak dernek iş ve işlemlerinin kolaylaştırılması ve
çabuklaştırılması yönünde tedbirler almak, üstlerine öneride bulunmak,
d) Mevzuatta verilen diğer görevler ile valilik tarafından hizmete ilişkin
verilen emir ve görevleri yerine getirmek,
İle yetkili ve görevlidirler.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Usul Ve Esaslar
BİRİNCİ BÖLÜM
Çalışma Usul ve Esasları
Kuruluş bildirimi
Madde 21- Dernekler, kurucularının imzalarını taşıyan üç
adet kuruluş bildirimini (Ek-1);
a) Kurucular tarafından imzalanmış üç adet dernek tüzüğünü,
b) Kurucuların üçer adet onaylı nüfus cüzdanı örneğini,
c) Kurucuların adli sicil belgelerini,
d) Kurucuların ayrı ayrı düzenledikleri, dernek kurucusu olabilme şartlarını
taşıdıklarını belirten imzalı beyannamelerini,
e) Geçici yönetim kurulu üyeleri ile yazışma ve tebligatı almaya yetkili
kişilerin adı, soyadı, adreslerini ve imzalarını belirten listeyi,
f) Kurucular arasında yabancı tebaalılar varsa, bunların Türkiye'de ikamet
etme hakkına sahip olduklarını gösterir belgelerin onaylı örneklerini,
Ekleri ile birlikte merkezlerinin bulunduğu mahallin en büyük mülki idare
amirliğine verirler.
Dernekler, kuruluş bildirimi ve eklerini mahallin en büyük mülki idare
amirliğine vermek suretiyle tüzel kişilik kazanırlar.
Alındı belgesi
Madde 22- Mahallin en büyük mülki idare amirliği
tarafından dernek kuruluş bildirimine ilişkin başvuru, gün ve saat belirtilmek
suretiyle dernekler birimine havale edilir ve başvuru sahibine kuruluş bildirimi
ve eklerinin alındığına dair alındı belgesi verilir.
İlçelerde yapılan dernek kuruluş bildirimleri
Madde 23- İlçe dernekler birimi, kendisine yapılan
başvurularda, dernek kuruluş bildirimi ve eklerinden, dernek tüzüğü ile
kurucuların onaylı nüfus cüzdanlarının ikişer örneğini beş gün içinde İl
Dernekler Müdürlüğüne gönderir.
Tüzüklerin incelenmesi
Madde 24- İl Valiliği tarafından il dernekler birimine
yapılan başvurular ile ilçe dernekler birimi tarafından gönderilen dernek
tüzükleri, kuruluş bildirimleri için verilen alındı belgelerinin düzenlendiği
tarihten itibaren altmış gün içinde mevzuata uygunluğu İl Hukuk İşleri Müdürlüğü
veya İl Dernekler Müdürlüğüne incelettirilir. Bu inceleme sonucunda ilgililerce
bir rapor düzenlenir.
Kuruluş bildirimi ve eklerinin incelenmesi
Madde 25- Dernek tüzüğü dışında kalan kuruluş bildirimi
ile diğer eklerin incelenmesi, dernek kurucularının Kanunun 4 üncü maddesi
kapsamında bulunup bulunmadıklarının tetkiki suretiyle otuz gün içinde dernekler
birimlerince yapılır.
Ancak kurucuların bu niteliklere sahip olup olmadıkları, gerektiği hallerde
her zaman incelenebilir.
İnceleme sonucunda bir rapor düzenlenir.
İnceleme sonuçlarının duyurulması
Madde 26- Kuruluş bildirimi ve ekleri ile dernek tüzüğünde
yapılan inceleme sonucunda, kanuna aykırılık veya noksanlık bulunduğu takdirde,
dernek geçici yönetim kuruluna yazılı tebligatta bulunulur.
Kuruluş bildirimi ve ekleri ile dernek tüzüğünde, kanuna aykırılık veya
noksanlık bulunmadığı takdirde, ya da kanuna aykırılık veya noksanlığın yapılan
tebligat üzerine otuz gün içinde giderilmiş olması halinde, dernek merkezinin
bulunduğu mahallin en büyük mülki idare amirliği tarafından, keyfiyet bir yazı
ile dernek geçici yönetim kurulu başkanlığına bildirilir.
Ayrıca dernekler kütüğüne kaydı yapılır.
Dernek kuruluş bildirimi ve eklerinin dağıtımı
Madde 27- Valilik tarafından dernekler kütüğüne kaydı
yapılan derneklerin, tüzükleri ile kuruluş bildirimi ve kurucularının onaylı
nüfus cüzdan örneklerinden birer adedi en geç on gün içinde Bakanlığa
gönderilir.
İlan
Madde 28- Dernek tüzüğü ve adresi, kuruluş bildiriminin
verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde mahalli bir gazetede, gazete
çıkmayan yerlerde ise il merkezinde çıkan bir gazetede yayımlanır. Bu gazetenin
üç örneği, yayımı tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde geçici yönetim
kurulu tarafından dernek merkezinin bulunduğu yerin en büyük mülki idare
amirliğine verilir. Karşılığında alındı belgesi düzenlenir.
Tüzük veya dernek adresinde yapılan değişiklikler de aynı usule tabidir.
Şubeleri bulunan derneklerin tüzük veya genel merkez adreslerinde yapılacak
değişiklikler, ulusal bir gazetede veya şubelerinin bulunduğu illerdeki mahalli
gazetelerde ilan edilir.
İlk genel kurul toplantısı
Madde 29- Dernekler, tüzüklerinin gazetede yayımlandığı
günü izleyen altı ay içinde Kanunun 21, 22, 23, 24 ve 25 inci maddelerine uygun
olarak ilk genel kurul toplantısını yapmak ve organlarını oluşturmak
zorundadır.
Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahallin en büyük mülki idare amiri,
derneklerin kendiliğinden dağılmış sayılmasına karar verir.
Organlara seçilenlerin bildirilmesi
Madde 30- Yönetim ve denetleme kurulları ile, derneğin
diğer organlarına seçilenler, yönetim kurulu başkanı tarafından genel kurulca
yapılan seçimi izleyen yedi gün içinde Kanunun 30 uncu maddesine göre üç adet
genel kurul sonuç bildirim formuyla (Ek-2) birlikte dernek merkezinin bulunduğu
yerin en
büyük mülki idare amirine yazıyla bildirilir.
Mahallin en büyük mülki idare amirliğince, öğrenci dernekleri organlarına
seçilenlerin ilgili yükseköğretim kurumuna bildirildiğini kanıtlayan belge de
istenir.
Dernek organlarına seçilenlerin yabancı uyruklu olmaları halinde, bunların
Türkiye'de ikamet etme hakkına sahip olduklarını gösterir belgenin ibrazı
zorunludur.
Genel kurul sonuç bildirim formları, ilçe dernekler birimi tarafından iki
örnek olarak il dernekler birimine gönderilir.
İl dernekler birimi, ilçe dernekler birimi tarafından gönderilen genel kurul
sonuç bildirim formları ile, il merkezinde bulunan derneklerin genel kurul sonuç
formlarının birer örneğini en geç on gün içinde Bakanlığa gönderir.
Dernek üye ve görevlilerinin incelenmesi
Madde 31- Gerekli görüldüğü hallerde, dernek organlarına
seçilenlerin Kanunun 16, 17 ve 18 inci maddelerine göre dernek üyesi olabilmesi
veya organlarında görev alabilme şartlarına sahip olup olmadıkları, dernekler
birimince incelenebilir.
Vakıf işlemleri
Madde 32- İl dernekler birimi, Türk Medeni Kanununun 115
inci maddesi uyarınca, Bakanlığa verilen faaliyetten geçici alıkoyma yetkisinin
valiliklere devri halinde gerekli işlemleri yürütmek; yetki devrinin yapılmaması
halinde ise, gereği için Bakanlığa bildirmekle görevlidir.
İKİNCİ BÖLÜM
Şube, Federasyon ve Konfederasyon
Şube kuruluşu
Madde 33- Tüzüklerinde şube açabileceği belirtilmiş
derneklerin yönetim kurulları tarafından yetkili kılınan en az 3 kişi, şubenin
açılacağı yerin en büyük mülki idare amirine kuruluş bildirim formuyla (Ek-1) bu
Yönetmeliğin 21 inci maddesinde gösterilen diğer belgeleri de ekleyerek müracaat
edebilir.
Ayrıca şube kurucularının, şubenin açılacağı yerde en az altı aydan beri
ikamet ettiklerini gösterir belgeyi vermeleri de zorunludur.
Şube kuruluşunun incelenmesi
Madde 34- Şubesi açılan bir derneğin, tüzüğünün daha önce
Kanunun öngördüğü incelemeye tabi tutulup tutulmadığı belirlenir.
İncelemeye tabi tutulmuş ise şube kurucularının, Kanunun aradığı niteliklere
sahip olup olmadığı dernekler birimince araştırılır.
Tüzüğü incelemeden geçmemiş veya inceleme sırasında belirlenen kanuna
aykırılıkları veya noksanlıkları tebligata rağmen giderilmemiş derneklerin,
şubesi açılamaz.
Şube kuruluşu inceleme sonuçları
Madde 35- Dernekler birimleri, şube kuruluş bildirimlerini
otuz gün içinde incelerler. Yapılan inceleme sonucunda, kanuna aykırılıklar veya
noksanlıkların belirlenmesi halinde gerekçeler belirtilmek suretiyle, kanuna
aykırılık veya noksanlıkların giderilinceye kadar şubenin faaliyete geçemeyeceği
hususu, şube kurucularına tebliğ edilir.
Şube kuruluşunun duyurulması
Madde 36- Şube kuruluşunun yapılması halinde, şube
kuruluşunun yapıldığı yer mülki idare amirliği tarafından kuruluş bildirimi,
yetki belgesi ve şube kurucularının onaylı nüfus cüzdan örnekleri on gün içinde
dernek merkezinin bulunduğu yer mülki idare amirliğine ve Bakanlığa
gönderilir.
Şube genel kurul toplantıları
Madde 37- Şubeler, olağan genel kurul toplantılarını,
merkez olağan genel kurulu toplantısından en az onbeş gün önce tamamlamak
zorundadırlar.
Şubelerin genel kurul toplantılarına ait ilan, mahalli imkan ve araçlardan
yararlanmak suretiyle yapılmış ise, durumu gösteren bir tutanak düzenlenir ve bu
tutanak Kanunun 21 inci maddesine göre mahallin en büyük mülki idare amirine
yapılan başvuruya eklenir. Tutanak, şubenin bulunduğu yer dernekler birimindeki
dosyasında saklanır.
Federasyon, konfederasyon kurma başvuruları ve istenecek belgeler
Madde 38- Federasyon ve konfederasyonlar, tüzüklerinden üç
adedini kuruluş bildirimine (Ek-1) ekli olarak mahallin en büyük mülki idare
amirliğine vermek suretiyle tüzel kişilik kazanırlar. Federasyon kuruluş
amaçları aynı olan en az beş derneğin, konfederasyon ise kuruluş amaçları aynı
olan en az üç federasyonun bir araya gelmesi ile kurulur.
Kuruluş bildirimlerine, federasyonu oluşturan dernekler ile, konfederasyonu
oluşturan federasyonun genel kurullarında, üst kuruluşa katılma hakkında alınmış
olan kararların üç adedi de eklenir.
Federasyon ve konfederasyonlar hakkında bu Yönetmeliğin derneklerle ilgili
diğer hükümleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uluslararası Faaliyet ve İşbirliği
Uluslararası faaliyette bulunmak amacıyla dernek kurulması
Madde 39- Kanunun 11 inci maddesine göre uluslararası
faaliyette bulunmak amacıyla kurulacak dernekler, kurucularının imzalarını
taşıyan kuruluş bildirimini (Ek-1) ve bu Yönetmeliğin 21 inci maddesinde sayılan
ekleri, dörder nüshası ile birlikte merkez olarak kullanacakları mahallin en
büyük
mülki idare amirliğine verirler.
Mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından, kuruluş bildirimine ilişkin
başvuru, gün ve saat belirtilmek suretiyle dernekler birimine hava edilir ve
başvuru sahibine uluslararası faaliyette bulunma amacıyla dernek kurma
başvurusunda bulunduğunu gösterir alındı belgesi verilir.
Başvurularda alınan belgelerin, üçer adedi, gereği için Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından izin verilmesi halinde, Bakanlıkça ilgili valiliğe
bildirilir. Valilik tarafından dernekler kütüğüne kaydı yapılır ve başvuru
sahipleri ile Bakanlığa bilgi verilir.
Türkiye'de kurulan derneklerin yurtdışında faaliyette bulunması veya şube
açması
Madde 40- Türkiye'de kurulan derneklerin yurtdışında
faaliyette bulunması veya şube açması ile ilgili olarak;
a) Dernek tüzüğünün,
b) Yurtdışında faaliyette bulunma veya şube açma ile ilgili olarak alınan
genel kurul kararının,
c) Yurtdışında şube açma ile ilgili olarak genel kurul tarafından yönetim
kuruluna yetki verilmiş ise, yönetim kurulunca alınan kararın,
Dörder adedi dernek tarafından merkezinin bulunduğu mahallin en büyük mülki
idare amirliğine verilir.
Başvurularda alınan belgelerin, üçer adedi gereği için Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından izin verilmesi halinde Bakanlıkça ilgili valiliğe
bildirim yapılır ve valilik tarafından başvuru sahiplerine bilgi verilir.
Bakanlar Kurulu tarafından yurt dışında şube açılmasına izin verilmesi
halinde, Bakanlıkça ilgili valiliğe bildirilir. Valilik tarafından, şubenin
dernekler kütüğüne kaydı yapılır ve başvuru sahipleri ile Bakanlığa bilgi
verilir.
Yurtdışındaki dernek veya kuruluşlara üye olunması veya işbirliği
Madde 41- Türkiye'de kurulan derneklerin yurtdışında
benzer amaçlı dernek veya kuruluşlara üye olması veya bunlarla işbirliği yapması
ile ilgili olarak;
a) Dernek tüzüğünün,
b) Üye olunacak ya da işbirliğinde bulunulacak yabancı dernek veya kuruluşun
tüzüğü ve noter tasdikli Türkçe çevirisinin,
c) Yurtdışı dernek veya kuruluşlara üye olunması veya işbirliğinde
bulunulması ile ilgili olarak alınan genel kurul kararının,
d) Yurtdışı dernek veya kuruluş tarafından üyelik ya da işbirliği talebinin
uygun görüldüğüne ilişkin davet mektubunun aslı ve Türkçe çevirisinin,
e) Yurtdışı dernek veya kuruluşa üye olunması ya da işbirliğinde bulunulması
ile ilgili olarak genel kurul tarafından yönetim kuruluna yetki verilmiş ise,
yönetim kurulunca alınan kararın,
Dörder adedi dernek tarafından merkezinin bulunduğu mahallin en büyük mülki
idare amirliğine verilir.
Başvurularda alınan belgelerin, üçer adedi gereği için Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından izin verilmesi halinde Bakanlıkça ilgili valiliğe
bildirim yapılır ve valilik tarafından başvuru sahiplerine bilgi verilir.
Yurtdışında kurulan derneklerin Türkiye'de faaliyette bulunması veya şube
açması
Madde 42- Yurtdışında kurulan derneklerin Türkiye'de
faaliyette bulunması veya şube açması ile ilgili olarak;
a) Yurtdışında kurulan derneğin tüzüğü ve noter tasdikli Türkçe
çevirisinin,
b) Türkiye'de kurulacak olan şubenin kuruluş ve faaliyetlerine ilişkin şube
kurucuları tarafından imzalanmış tüzüğünün,
c) Yurtdışında kurulan derneğin, şube kurucusu olacak en az üç kişinin
isminin de belirtildiği Türkiye'de şube kurulmasına ilişkin yetkili organlarının
kararının,
d) Kurucuların açık kimlikleri, tabiiyetleri, adli sicil ve adreslerini
içeren belgelerin,
Dörder adedi ile kuruculardan yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişilerin
ad, soyad, adres ve imzalarını belirten listenin bir örneği, faaliyette
bulunacağı veya şubenin açılacağı mahallin en büyük mülki idare amirliğine
verilir.
Başvurularda alınan belgelerin, üçer adedi gereği için Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından Türkiye'de faaliyette bulunulmasına izin verilmesi
halinde Bakanlıkça ilgili valiliğe bildirim yapılır ve valilik tarafından
başvuru sahiplerine bilgi verilir.
Bakanlar Kurulu tarafından Türkiye'de şube açılmasına izin verilmesi halinde
Bakanlıkça ilgili valiliğe bildirilir. Valilik tarafından şubenin dernekler
kütüğüne kaydı yapılır ve başvuru sahiplerine bilgi verilir.
Türkiye'de kurulu derneklere üye olunması veya işbirliği
Madde 43- Yurtdışında kurulan derneklerin Türkiye'de
kurulan derneklere üye olması veya işbirliği yapması ile ilgili olarak;
a) Yurtdışında kurulan derneğin tüzüğünün ve noter tasdikli Türkçe
çevirisinin,
b) Türkiye'de üye olunacak veya işbirliğinde bulunulacak derneğin
tüzüğünün,
c) Yurtdışında kurulan derneğin, Türkiye'de kurulan derneğe üye olunması veya
işbirliği yapılması ile ilgili olarak yetkili organlarınca alınmış
kararının,
d) Türkiye'de üye olunacak veya işbirliğinde bulunulacak derneğin, genel
kurulunca bu yönde alınmış kararı,
Dörder adedi ile birlikte yurtdışında kurulan dernek adına yazışma ve
tebligatı almaya yetkili kişilerin ad, soyad, adres ve imzalarını belirten
listenin bir örneği, Türkiye'de üye olacağı veya işbirliğinde bulunacağı dernek
merkezinin bulunduğu mahallin en büyük mülki idare amirliğine verilir.
Başvurularda alınan belgelerin, üçer adedi gereği için Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından izin verilmesi halinde, Bakanlıkça ilgili valiliğe
bildirim yapılır ve valilik tarafından başvuru sahiplerine bilgi verilir.
Yabancı dernek ve kuruluşlarla ilişki
Madde 44- Türkiye'de kurulan dernekler, yabancı
ülkelerdeki dernek veya kuruluşların üyelerini Türkiye'ye davet etmeleri ya da
yabancı dernek veya kuruluşların davetlerine uyarak üyelerini veya dernek üyesi
olma hakkına sahip üçüncü kişileri yurtdışına göndermeleri ile ilgili olarak
Kanunun 43 üncü maddesine göre ilgili valiliğe bildirimde bulunurlar.
Bildirimler ve faaliyet sonuçlarının birer örneği Bakanlığa gönderilir.
Birlik kuruluşu ve katılımı ile istenecek belgeler
Madde 45- 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki
Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanuna göre kurulacak birlikler tarafından,
kurucularının imzalarını taşıyan kuruluş bildirimi (Ek-1) ve aşağıda sayılan
eklerden;
a) Kurulacak birliğin statüsünün,
b) Birliği kuracak veya katılacak tüzel kişiliklerin ad, adres ve kuruluşuna
ait belgelerin,
c) Birliği kuracak veya katılacak tüzel kişiliklerin yetkili organları
tarafından bu konuda alınmış kararın,
d) Birliği kuracak veya katılacak kişilerin arasında gerçek kişilerin
bulunması halinde, bunların açık kimlikleri, tabiiyetleri, adli sicil ve
adreslerini içeren belgelerin,
e) Birliği kuracak veya katılacak kişiler arasında yabancı tebaalı gerçek
kişilerin bulunması halinde, bunların Türkiye'de ikamet etme hakkına sahip
olduklarını gösterir belgelerin onaylı örneklerinin,
Dörder adedi ile kuruculardan yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişilerin
ad, soyad, adres ve imzalarını belirten listenin bir örneği, birliğin merkezinin
bulunduğu mahallin en büyük mülki idare amirliğine verilir.
Başvuru üzerine yapılacak işlemler
Madde 46- Mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından
kuruluş bildirimine ilişkin başvuru, gün ve saat belirtilmek suretiyle,
dernekler birimine havale edilir ve başvuru sahibine 3335 sayılı Uluslar arası
Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanuna göre, birlik kurma
başvurusunda bulunduğunu gösteren alındı belgesi verilir.
Birlik başvurusunda alınan belgelerin üçer adedi, gereği için Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından birlik kurulmasına izin verilmesi halinde,
Bakanlıkça ilgili valiliğe bildirilir. Valilik tarafından birliğin dernekler
kütüğüne kaydı yapılır ve başvuru sahipleri ile Bakanlığa bilgi verilir.
Türkiye'de kurulan birliklerin yurtdışında faaliyette bulunması veya şube
açması
Madde 47- Türkiye'de kurulan birliklerin yurtdışında
faaliyette bulunması veya şube açması ile ilgili olarak;
a) Birlik statüsünün,
b) Yurtdışında faaliyette bulunulması ya da şube açılması ile ilgili olarak
birlik yetkili organlarınca alınan kararın, Dörder adedi, birlik merkezinin
bulunduğu mahallin en büyük mülki idare amirliğine verilir. Başvurularda alınan
belgelerin üçer adedi, gereği için Bakanlığa gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından yurtdışında faaliyette bulunulmasına izin
verilmesi halinde, Bakanlıkça ilgili valiliğe bildirim yapılır ve valilik
tarafından başvuru sahiplerine bilgi verilir.
Bakanlar Kurulu tarafından yurtdışında şube açılmasına izin verilmesi
halinde, Bakanlıkça ilgili valiliğe bildirilir. Valilik tarafından dernekler
kütüğüne kaydı yapılır ve başvuru sahiplerine bilgi verilir.
Birliklerin yurtdışındaki dernek veya kuruluşlara katılması veya
işbirliği
Madde 48- Türkiye'de 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki
Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanuna göre kurulan birliklerin yurtdışında
benzer amaçlı dernek veya kuruluşlara katılması veya bunlarla işbirliği yapması
ile ilgili olarak;
a) Birlik statüsünün,
b) Katılacağı veya işbirliğinde bulunacağı yurtdışında kurulan dernek veya
kuruluşun statüsü ve noter tasdikli Türkçe çevirisinin,
c) Yurtdışında kurulan dernek veya kuruluşlara katılma veya işbirliğinde
bulunma ile ilgili olarak birlik yetkili organlarınca alınan kararın,
d) Yurtdışı dernek veya kuruluş tarafından üyelik ya da işbirliği talebinin
uygun görüldüğüne ilişkin davet mektubunun aslı ve Türkçe çevirisinin,
Dörder adedi, ilgili birlik merkezinin bulunduğu mahallin en büyük mülki
idare amirliğine verilir.
Başvurularda alınan belgelerin, üçer adedi gereği için Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından, birliklerin yurtdışındaki dernek veya kuruluşlara
katılma veya işbirliğinde bulunulmasına izin verilmesi halinde, Bakanlıkça
ilgili valiliğe bildirim yapılır ve valilik tarafından başvuru sahiplerine bilgi
verilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Bildiri yayımlama
Madde 49- Dernekler, bildiri ve benzerlerinin yayımlaması
için aldıkları yönetim kurulu kararı ile bildiri ve benzerlerinin üç örneğini
mahallin en büyük mülki idare amirliğine verirler.
Mülki idare amirlik tarafından gün ve saati belirtilmek suretiyle alındı
belgesi verilir. Bu bildirimin verilişinden 24 saat geçmedikçe dağıtım yapılamaz
ve basına verilemez.
Bildiriler hakkında yapılacak işlemler
Madde 50- Kanunun 44 üncü maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, mülki idare amirlikler tarafından yapılan işlem sonuçları Bakanlığa
bildirilir.
Yıkıcı, bölücü ve irticai faaliyetler
Madde 51- Yıkıcı, bölücü ve irticai nitelikli olduğu
tespit edilen dernek ve birliklerin her türlü faaliyetleri ilgili birimlerle
koordineli olarak değerlendirilir, gerekli işlemler yapılır ve Bakanlığa bilgi
verilir.
Kütükten silme
Madde 52- Dernek ve birliklerin tüzel kişiliklerinin
herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, para, mal ve haklarının tasfiye ve
intikal işlemlerinin tamamlanmasını müteakip bunların dernekler kütüğündeki
kayıtları;
Merkezinin bulunduğu il dışında şubeleri bulunan dernek ve birlikler,
Bakanlık onayı ile silinir ve ilgili valiliklere bilgi verilir.
Diğerleri ilgili valilik onayı ile kütükten silinir ve Bakanlığa bilgi
verilir.
Kütüğe kaydı zorunlu bilgiler
Madde 53- Dernekler Kanunun 10, 13, 14, 30, 49, 50, 51,
52, 53, 54 ve 55 inci maddelerinde düzenlenen konularda yapılan işlemler ve
alınan kararlar, Bakanlığa gecikmeksizin bildirilir.
Merkezinin bulunduğu il dışında şubeleri bulunan dernekler için ilgili
valiliklerine de bilgi verilir.
Hükümet komiseri raporu
Madde 54- Kanunun 67 inci maddesine göre görevlendirilen
hükümet komiseri, genel kurulun Kanun ve dernek tüzüğüne uygun yürütülüp
yürütülmediğini ve safahatını gösterir raporunu, genel kurul toplantısının sona
ermesinden itibaren en geç 24 saat içerisinde mahallin en büyük mülki idare
amirine verir.
Mahallin en büyük mülki idare amiri veya hükümet komiseri tarafından Kanuna
veya tüzüğe aykırı olarak toplantının yapıldığının tespit edilmesi halinde,
Kanunun 69 uncu maddesine göre 24 saat içinde Cumhuriyet Savcılığına
bildirilir.
Kütük defterinin tutulması
Madde 55- Uluslararası faaliyette bulunmak amacıyla
Türkiye'de kurulan dernek ve birlikler ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu izninin
ilgili valiliğe iletilmesi, diğerleri için tüzüğü ve kuruluş bildirimi ile
eklerinin incelenmesine müteakip kanuna aykırılık ve noksanlık bulunmaması,
kanuna aykırılık ve noksanlık var ise giderilmesinden sonra kütük defterine
(Ek-3) kaydı yapılır. Her dernek ve birliğe bir sayfa ayrılır ve mevcut bilgiler
defterdeki hanelerine işlenir.
Derneğin türü, tüzüğün il hukuk işleri müdürlüğü veya il dernekler müdürlüğü
tarafından yapılacak incelemesi ile belirlenir.
Kütük defterine kaydı gereken bilgilerin, dernekler birimine intikali ile
kaydı yapılır ve Bakanlığa bilgi verilir.
Kütüğe kaydı yapılan belgeler üzerine kütüğe işlendiğine dair işaret
konur.
Başkanlık ve il dernekler müdürlüğünde tutulan defterlerin aynı olması
sağlanır.
Kütük defterinin her sayfası mühürlenir ve son sayfasına kaç sayfadan ibaret
olduğu belirtilerek yetkili amir tarafından onaylanır.
Dernek numaralandırma ilkeleri
Madde 56- Dernek ve birliklerin kütük numaralandırma
ilkeleri aşağıdaki esaslara göre düzenlenir;
a) Bir dernek ve birliğe verilen kütük numarası, başka bir derneğe
verilemez,
b) Bir dernek ve birlik için Başkanlık ve il birimlerindeki kütükler, aynı
numaraları taşır,
c) Yapısına bakılmaksızın dernek ve birlikler, aynı kütüğe sıra ile
kaydedilir.
Dernek numaralandırması
Madde 57- Dernek ve birliklere verilecek kütük numaraları,
üç kısım ve sekiz rakamdan oluşur;
a) Birinci kısmı meydana getiren ilk iki rakam, kurulduğu ilin trafik
numarasını,
b) İkinci kısmı meydana getiren ve (001)'den başlayan üç rakam, kaydın
yapıldığı defterin o ildeki sıra numarasını,
c) Üçüncü kısmı meydana getiren üç rakam ise, dernek ve benzerlerinin o
defterde kayıt edildiği sayfayı,
Gösterir.
Her defter ilk yaprağının içinden başlamak ve karşılıklı sayfalara aynı
numara verilmek kaydıyla sayfaları (001)'den (200)'e kadar numaralandırılır.
Yeni il kurulması halinde alacağı isim ve trafik numarası ne olursa olsun,
kod numarası takip eden sayılarla ifade edilir.
İş takip takvimi
Madde 58- İş takip takvimi her ay için bir form olmak
üzere ileriye doğru üç senelik bir zamanı kapsayacak şekilde düzenlenir.
(Ek-4)
İş hacmi fazla olan il ve ilçelerdeki dernekler birimi, her aya ait iş takip
takvimini, o aydan bir hafta önce günlere göre yeniden sıralama veya tasnife
tabi tutabilir.
Toplantı takip çizelgesi
Madde 59- İş hacmi fazla olan il ve ilçelerdeki dernekler
birimi, iş takip takviminden başka genel kurul toplantı takip çizelgesi de
tutar. (Ek-5).
İlçelerde dernek kayıt ve işlemleri
Madde 60- İlçelerde kurulan her dernek ve birlik için bir
dosya açılır. Ayrıca bir de genel yazışmalar dosyası bulunur.
İlçelerde dernek tüzüklerinin incelenmesi yapılmaz.
Mal bildiriminde bulunma
Madde 61- 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet
ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu hükümleri gereğince verilmesi zorunlu olan mal
bildirimleri alınır ve gerekli işlemler yapılır.
Kamu yararına çalışan dernek sayılma
Madde 62- Kanunun 58 inci maddesinde niteliği belirtilen
dernekler, kamu yararına çalışan derneklerden sayılma taleplerini, gerekli
belgelerin dörder adediyle birlikte merkezlerinin bulunduğu yerin valiliğine
yaparlar.
Başvurularda alınan belgelerin, üçer adedi gereği için Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulu tarafından kamu yararına çalışan dernek sayılması uygun
görülenler, Bakanlıkça ilgili valiliğe bildirilir. Valilik tarafından başvuru
sahiplerine bilgi verilir.
Yardım toplama faaliyeti
Madde 63- Derneklerin, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununa
göre yürütecekleri yardım toplama faaliyetlerinin sonuçları hakkında Bakanlığa
bilgi verilir.
Yurtdışından yardım alınması
Madde 64- Derneklerin, yurtdışındaki gerçek veya tüzel
kişilerden ya da diğer kuruluşlardan ayni veya nakdi yardım alma talepleri,
merkezlerinin bulunduğu mahallin en büyük mülki idare amirliğine yapılır.
Başvuru belgeleri, gereği için Bakanlığa gönderilir.
Bakanlık tarafından izin verilmesi ya da verilmemesine ilişkin karar, ilgili
valilikçe başvuru sahiplerine tebliğ edilir.
Taşınmaz mal edinme
Madde 65- Dernekler, elde ettikleri taşınmaz malları,
Kanunun 64 üncü maddesine göre merkezlerinin bulunduğu mahallin en büyük mülki
idare amirliğine bildirmek zorundadır. İlgili valilik, taşınmaz malların ihtiyaç
fazlası olup olmadığı hakkındaki görüşü ile birlikte tapu örneklerini, gereği
için Bakanlığa gönderir.
Bakanlık tarafından verilen karar gereğince işlem yapılır.
Kamu yararına çalışan derneklerin ihtiyaç fazlası taşınmaz mal edinme
talepleri Bakanlar Kurulu iznine tabidir.
İzne tabi dernek adları
Madde 66- Dernekler, Kanunun 65 inci maddesinde belirtilen
izne tabi kelimeler ile bunların baş ve sonlarına getirilen eklerle teşkil
edilecek kelimeleri, adlarında kullanma taleplerini merkezlerinin bulunduğu
mahallin en büyük mülki idare amirliğine yaparlar.
Başvuruda bulunacak derneklerin;
a) En az bir yıldan fazla faaliyette bulunması,
b) Amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için giriştiği faaliyetler ve yaptığı
hizmetler ile gelecekte yapılması düşünülen işlerin ülke çapında olması,
c) Aynı amaçlı dernekler arasında en çok üyeye sahip olması, mesleki
derneklerde ise meslek mensuplarının çoğunluğunu bünyesinde toplamış olması,
d) Genel kurulunca karar alınması,
e) Talepte bulunulan kelimenin, daha önce bu kelimenin de yer aldığı aynı
isimli ve aynı amaçlı başka bir dernek tarafından kullanılıyor olmaması,
Şartlarına sahip olması aranır.
Bu şartlara sahip derneklerin talepleri;
a) Tüzüğünün,
b) Tüzüğün ilan edildiği gazetenin aslı veya tasdikli örneğinin,
c) Mesleklerinin de belirtildiği dernek üye listesinin,
d) Derneğin faaliyet raporunun,
e) Genel kurul kararının,
Eklenmesi suretiyle ilgili valilik görüşü ile birlikte, Bakanlığa
gönderilir.
Bakanlar Kurulunca verilen karar, Bakanlık tarafından ilgili valiliğe
bildirilir. Valilik tarafından gerekli işlemler yapılarak başvuru sahiplerine
bilgi verilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Beyanname ve Denetim
BİRİNCİ BÖLÜM
Beyanname Usulü
Beyanname
Madde 67- Derneklerin ve birliklerin denetiminde esas olan
beyana dayalı denetimdir. Dernek ve birlik yönetim kurulu her takvim yılının ilk
dört ayı içinde bir önceki yıla ait yönetim ve denetim organlarında görevli
başkan ve üyelerinin ad, adres, tabiiyet ve görev sürelerini, uluslararası
işbirliği çalışmalarına, üyesi bulunduğu üst kuruluşlarına yıllık beyanname
şeklinde mahallin en büyük mülki idare amirliğine ve üyesi bulunduğu üst
kuruluşuna vermekle yükümlüdür.
Yıllık beyanname, Yönetmeliğin Ek-6 Formu'ndaki bilgilerden oluşur.
Ancak, bilanço esasına göre defter tutan derneklerin, yıllık beyannameye ek
olarak verecekleri "çalışma raporu"nun içeriği Bakanlıkça çıkarılacak yönerge
ile düzenlenir.
Beyannamenin incelenmesi
Madde 68- Denetim makamı, dernek ve birliğin sunduğu
yıllık beyan formu ve çalışma raporunu inceler ve değerlendirir. Eksik ve
yanlışlıkları görürse, ek bilgi ve belge isteyebilir ve bunları tamamlatır.
Yıllık beyanname, çalışma raporu veya istenen ek bilgilerin verilmemesi,
eksik verilmesi veya zamanında ulaştırılmaması durumunda, ilgili dernek
öncelikle denetim programına alınır.
Bu inceleme sırasında, suç teşkil eden fiillerin tespit edilmesi halinde,
ilgili mülki idare amirliği tarafından durum derhal Cumhuriyet Savcılığına
bildirilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Denetim
Denetim
Madde 69- Gerek görülen hallerde, dernek ve birliklerin
yönetim yerleri, müesseseleri ve her çeşit eklentileri, defterleri, hesap ve
işlemleri, İçişleri Bakanlığı veya bulundukları yerin en büyük mülki idare amiri
tarafından denetlenebilir. İçişleri Bakanlığı, bu denetlemeyi Dernekler Daire
Başkanlığı personeli, dernek denetçileri, mülkiye müfettişleri veya valilikler
aracılığıyla yapar. En büyük mülki idare amirleri ise bizzat veya
görevlendirecekleri memur veya memurlar aracılığıyla yapar.
Denetim sırasında suç teşkil eden fiillerin tespit edilmesi halinde ilgili
mülki idare amirliği tarafından durum derhal Cumhuriyet Savcılığına
bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Kaldırılan hükümler
Madde 70- 03/02/1985 tarihli ve 18655 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan "Dernekler Biriminin Kuruluş, Görev, Yetki ve Çalışma
Esasları ile Dernekler Kütüğünün Tesisi Hakkında Yönetmelik" yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu Yönetmelikle, İller İdaresi Genel
Müdürlüğü Dernekler Daire Başkanlığına verilen görev, yetki ve sorumlulukların
yerine getirilmesi amacıyla, Bakanlık Makamının onayı alınmak suretiyle Bakanlık
Merkez ve Taşra Teşkilatı ile bağlı kuruluşlardan görevlendirilme yapılabilir.
Taşra teşkilatlarında da benzer uygulama yapılır.
Geçici Madde 2- İller İdaresi Genel Müdürlüğü Dernekler
Daire Başkanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı oluşturuluncaya kadar, derneklerle
ilgili iş ve işlemlerin güvenlik birimlerince yürütülmesine devam olunur.
Geçici Madde 3- İller İdaresi Genel Müdürlüğü Dernekler
Daire Başkanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı oluşturulduğunda, güvenlik
birimlerinde bulunan dernek ile birliklere ait tüm bilgi, belge, dosya ve
dokümanların devir-teslim işlemleri yapılır.
Geçici Madde 4- Halen kullanılmakta olan kütük
defterlerinin mevcudu bitinceye kadar kullanılmasına devam olunur.
Yürürlük
Madde 71- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 72- Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı
yürütür.
EKLER
|