ÖDEMELER DENGESİ RAPORU (2005/2. ÇEYREK)     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

07 Ekim  2005

ÖZET

2004 yılının ikinci yarısından itibaren ithalat ve ihracat artış oranlarında ortaya çıkan düşüş eğilimi, 2005 yılının ilk yarısında da devam etmiştir. Böylece, ödemeler dengesi tanımlaması çerçevesinde 2004 yılı ilk yarısında 11,1 milyar ABD doları olan dış ticaret açığı, 2005 yılı aynı döneminde 15,1 milyar ABD doları olmuştur. İhracattaki yavaşlama yılın özellikle ikinci çeyreğinde belirginleşmiştir. Turizm gelirlerinde görülen artış, cari açığın daha da büyümesini sınırlamıştır. Cari işlemler açığı 2005 yılı ilk yarısında, 2004 yılı aynı döneminde gerçekleşen 9,9 milyar ABD dolarından, 13,7 milyar ABD dolarına yükselmiştir.

Sektörler itibarıyla bakıldığında, ithalattaki yavaşlamanın temelde sermaye ve tüketim malı ithalatından kaynaklandığı, ara malı ithalatının artışını sürdürdüğü görülmektedir. Nitekim, 2004 yılı ilk yarısında, sırasıyla, yüzde 81,4 ve yüzde 86,5 oranında artan sermaye ve tüketim malı ithalatı, 2005 yılı ilk yarısında, sırasıyla, yüzde 13,5 ve yüzde 2,7 oranında artmış, 2004 yılı ilk yarısında yüzde 34,9 oranında artan ara malı ithalatı ise 2005 yılının aynı döneminde yüzde 27 oranında artış göstermiştir. 2004 yılı ithalatının sürükleyici kalemlerinden olan binek otomobil ithalatı, yılın ilk yarısında yüzde 29,9 oranında azalırken, söz konusu kalem ihracatı yüzde 26,3 oranında artış göstermiştir. Bu gelişme, yılın ilk yarısında binek otomobil ticaretinde net ihracatçı olmamızı sağlamıştır. Bunun yanında, tekstil ihracatındaki artış, toplam ihracat artışının altında olmakla birlikte, yılın ilk yarısı itibarıyla devam etmiştir. Tekstil ve giyim sektörü ihracatı yılın ilk yarısında yüzde 9,9 oranında artmıştır.

Yılın ilk yarısında, gerek ihracat, gerekse ithalatta fiyat etkisinin yüksek olduğu görülmektedir. Nitekim, bu dönemde ihracat fiyatları yüzde 8,6, ithalat fiyatları yüzde 11,4 oranında artmıştır. Fiyat etkisinden arındırıldığında, ihracattaki ve ithalattaki reel artışın, sırasıyla, yüzde 7,6 ve yüzde 7,8 olduğu görülmektedir. Söz konusu fiyat etkileri, dış ticaretteki yüksek paylarının da etkisiyle, ham petrol ve ana metal sanayi sektörleri ticaretinde daha fazla olmuştur.

Rezerv değişimleri (TCMB + bankalar) ile IMF kredileri hariç tutulduğunda, 2005 yılı ilk yarısında net 16,6 milyar ABD doları sermaye girişi olmuştur. Bu dönemde finansman yapısında portföy hareketleri belirleyici olmuştur. AB’den müzakere konusunda tarih alınmasıyla hızlanan yabancıların yurt içinde menkul kıymet alımı, Mart ayı haricinde giriş yönlü eğilim izlemiştir. Ayrıca, Hazine tarafından tahvil ihracı yoluyla ilk altı ayda toplam 4,5 milyar ABD doları borçlanılmıştır. Sermaye kalemlerinde dikkati çeken diğer gelişmeler, bankaların ve özel sektörün kredi kullanımlarındaki artışa paralel olarak, uzun ve kısa vadeli sermaye girişlerindeki artış olmuştur. Yılın ilk yarısında, portföy, doğrudan yatırımlar ve IMF kredileri hariç tutulduğunda, net 4,7 milyar ABD doları uzun vadeli, net 5 milyar ABD doları kısa vadeli sermaye girişi olmuştur. Ayrıca, net hata ve noksan kalemi ilk altı ayda 6 milyar ABD doları pozitif bakiye vermiştir.

Yukarıdaki gelişmeler sonucunda, yılın ilk yarısında Merkez Bankası rezervleri 6,7 milyar ABD doları artarken, bankalar rezervi 316 milyon ABD doları azalmıştır.

Ödemeler Dengesi Raporu (2005/2. Çeyrek) (TAMAMI)