TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ'NİN BANKALARIN KREDİ KARTLARI UYGULAMALARI HAKKINDA DUYURUSU

Kredi kartı, gerek nakit taşıma riskini ve maliyetini azaltması gerekse kullanımda hız ve güvenlik sağlaması nedeniyle kullanımı hızla yaygınlaşan bir ödeme aracıdır. Sadece mal ve hizmet alımı için değil, aynı zamanda ihtiyaç anında nakit avans hizmeti sunması nedeniyle de tercih edilen bir araçtır. Kredi kartları, yapılan işlemlerin kayıt altına alınmasını, dolayısıyla vergi kaybının azaltılmasını sağlar. Finansal hizmetlerin etkin ve daha düşük maliyetle sunulmasına imkan verir. Ekonomik birimlerin davranışları hakkında sağlıklı bilgi sunar.

Bankalardan her türlü kredinin ihtiyaca en uygun olanını ve bu ihtiyacı en iyi karşılayacağına inandığı bankayı ve ürünü seçmek kişilerin en doğal hakkıdır. Öte yandan, faaliyetleri her açıdan düzenlenen, denetlenen ve tümüyle kayıt içinde çalışan bankacılık sektörünün, olası risklerini asgariye indirecek şekilde çalışmasının asli görevi olduğu göz önünde tutulmalıdır. Bankalarımızın da kendilerine emanet edilen tasarruflar karşılığında kullandırdıkları kredileri yasal düzenlemeler çerçevesinde geri almaları görevleri ve sorumlulukları gereğidir. Kullanıcıların bu bilinçle davranarak bankacılık sektörü tarafından sunulan ürün ve hizmetlerden büyük çoğunlukla doğru yararlandıkları da aşikardır.

Kredi kartının ihraç edilmesi, kullanımı, tarafların hak ve yükümlülükleri Borçlar Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Türk Medeni Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Bankalar Kanunu ile İcra ve İflas Kanunu’ndaki düzenlenmelere tabidir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından kredi kartları uygulamalarını düzenleyen özel bir yasa taslağının hazırlıkları tamamlanmıştır.

Ülkemizde kredi kartı uygulamaları yasal düzenlemelere, rekabet koşullarına, ekonomik realiteye ve uluslararası standartlara uygun yürütülmektedir. Türkiye Bankalar Birliği serbest piyasa koşulları içinde ve temel bankacılık ilkelerine uygun olarak finansal ürün ve hizmetlerin çeşitlendirilerek, kullanımının yaygınlaştırılmasını desteklemektedir.

Toplam kart sayısı dikkate alındığında, son dönemde kamuoyuna yansıyan sorunların sınırlı sayılı kesime ait olduğu değerlendirilmektedir. Türkiye’de kredi kartı kullanımı son dönemde çok hızlı bir gelişme göstererek milyonlarla ifade edilen rakamlara ulaşmıştır. Nitekim, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre 2005 Ağustos sonu itibariyle kredi kartı sayısı 29 milyondur.

Diğer taraftan, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre 2005 Ağustos itibariyle kredi kartı borcunu ödemeyen ve borcunu gecikmeli olarak ödeyenlerin taşıdıkları sorunlu kart sayısı 570 bindir. Bu sayı 2000 yılından itibaren listede yer alan tüm kayıtları içermekte olup, yaklaşık 250 bin kişiye tekabül etmektedir. Bu durumda sorunlu kredi kartı sayısı oranı yüzde 2 civarındadır. Diğer bir deyişle kartların yüzde 98’i sorun içermemektedir.

Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu (BDDK) tarafından yayınlanan raporlara göre Temmuz 2005 itibarı ile piyasadaki kredi kart limitlerinin yüzde 46.5’lik bir kısmı kullanılmaktadır. Bu konuda BKM’nin 2005 Nisan ayında gerçekleştirdiği, kredi kartı kullanım alışkanlıkları ve limit kullanım bilgilerini içeren araştırma sonuçlarına göre de müşterilerin kullandıkları kredi kartlarının limitlerinin ortalaması 1.500 YTL civarında seyretmektedir.

Diğer taraftan, bankaların TCMB’ye bildirdiği tasfiye olacak kredi miktarı Eylül 2005 itibariyle 1.173 bin YTL, toplam kredi kartları alacağı içindeki payı ise yüzde 7,3’dür.

Kredi kartlarında tasfiye olacak alacaklar / Toplam kredi kartları alacakları (%)
2001	2002	2003	2004	2005 Eylül
8,9	6,5	4,6	4,3	7,3

Kredi sahipleri bu gecikmelerin çok büyük bir kısmını sorunlu hale dönüşmeden ödemektedir. Tasfiye olacak miktarın 1 gün gecikmeden başlayarak tüm gecikmeleri ve “olası” sorunlu alacak rakamını ifade etmektedir. Karşılaştırma yapmak gerekirse bu rakam ABD ve İngiltere sistemlerinde yüzde 10 civarındadır.